સ્વયંભુપુરાણ · અધ્યાય 4

ઇતિ શ્રી સ્વયમ્ભૂત્પત્તિસમુદ્દેશ મહાહ્રદ શોષણ ધર્મ્મધાતુ પદ્મગિરિસંપ્રસ્થાપનો નામ તૃતીયો ઽધ્યાયઃ ।
ચતુર્થ અધ્યાયઃ શ્રીસ્વયમ્ભૂચૈત્યસમુત્પત્તિકથા વીતરાગતીર્થરાષ્ટ્રપ્રવર્તનો નામ
અથાસૌથ મહાસત્ત્વ મૈત્રેય સુગતાત્મજઃ ।
ભગવન્તન્તમાનંમ્ય પ્રાહૈવં સાઞ્જલિમુદ્રા

કદાત્ર ભગવાન્ ગ્રામ નગરપઙક્તાદયઃ ।
પ્રવર્ત્તિતા મહારાષ્ટ્રાઃ તત્સમાદેષ્ટુમર્હતિ

ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન મૈત્રેયેન નિશસ્ય સ ।
ભગવાન્તં મહાભિજ્ઞં સમાલોક્યૈવમાદિશત્

સાધુ શૃણુ મહાસત્ત્વ મૈત્રેય ત્વં સમાહિતઃ ।
તત્કાલં સંપ્રવક્ષ્યામિ યદાત્ર વસતિરભૂત્

યદાયુષ્નૃણાં વર્ષચત્વારિશત્સહસ્રકે ।
ધર્મ્મરાજો જગન્નાથઃ ક્રકુછન્દો મુનીશ્વરઃ

સર્વ વિદ્યાધિપઃ શાસ્તા ત્રૈધાતુક વિનાયકઃ ।
સર્વજ્ઞો ઽહ માભિજ્ઞેસ્તથાગતો જિનો ઽભવત્

મ સંબુદ્ધા જગલ્લોકહિતાર્થેન સસાંધિકઃ ।
ક્ષેમાવત્યા મહાપુર્ય્યાદુપારામે મનોરમે

વિહારે સૌગતાવાસે સદ્ધર્મ્મસમુપાદિશત્ ।
આદિમધ્યાન્તકલ્યાણં વિજહાર પ્રભાસયન્

તદા સંબોધિસત્ત્વો ઽહં જ્યોતિપાલાભિધઃ સુધીઃ ।
શાસ્તારન્તં ક્રકુચ્છન્દં સમારાધ્ય સદાભજં

તદા સ ભગવાઞ્છાસ્તા ક્રકુચ્છન્દો જગદ્ધિતે ।
જનપદેષુ સદ્ધર્મ્મં સમુપાદેષ્ટુમૈચ્છતઃ

તતઃ સ ભગવાન્ શાસ્તા સર્વસંઘૈઃ સમન્વિતઃ ।
સર્વત્ર ભદ્રતાં કૃત્વા સંભાષયન્સમાચરત્

એવં સ સઞ્ચરઞ્છાસ્તા સર્વત્ર ધર્મ્મમાદિશત્ ।
ક્રમેણેહસમાતઃ સન્દદર્શ સમન્તતઃ

દૃષ્ટ્વેમં ધર્મ્મધાતું સંપ્રજ્વલિત જિનાલયં ।
સસંઘ સમુપાશ્રિત્ય પ્રાભજદ્વિધિના મુદા

તતઃ સ પ્રસ્થિતોત્રૈવ શંખભિધે શિલાચ્ચયં ।
મહછુદ્ધશિલાયાં ચ વિજહાર સ સાંધિકઃ

તત્ર તંત્રિ જગન્નાથં ક્રકુછન્દો મુનીશ્વરં ।
સભામધ્યાસનાસીનં ભિક્ષુસંઘૈઃ પુરસ્કૃતં

સમાલોક્ય મહાસત્ત્વા જિનાત્મજાઃ ।
તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પાતું સંહર્ષિતાઃ સમાગતાઃ

ભિક્ષુણ્યાપિ શુશીલાદ્યા શ્ચૈલકાશ્ચાપ્યુપાસકાઃ ।
ચૈલકા વ્રતિનશ્ચાપિ સર્વે ઉપાસિકા અપિ

બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા સદ્ધર્મ્મ ગુણલાલસાઃ ।
તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પાતું સર્વે તે સમુપાગતાઃ

ભગવન્તન્તં સમભ્યર્ચ્ય કૃત્વા પ્રદક્ષિણાન્યપિ ।
નત્વા સાંજલયસ્તત્ર પશ્યન્તઃ સમુપાશ્રયન્

તથા બ્રહ્માદયશ્ચાપિ મહર્ષયસ્તપસ્વિનઃ ।
યતયો યોગિનશ્ચાપિ મુનયો બ્રહ્મચારિણઃ

એવં શક્રાદયો દવાઃ સર્વે લોકાધિપા અપિ ।
ગ્રહાસ્તારાગણાઃ સિદ્ધાસાધ્યા વિદ્યાધરા અપિ

ગન્ધર્વા કિન્નરા યક્ષા ગુહ્યકા રાક્ષસા અપિ ।
દાનવા ગરુડા નાગાસ્તથાન્યેહ સમાગતાઃ

ભગવન્તં સસંઘન્તં સમભ્યર્ચ્ય પ્રમોદિતાઃ ।
નત્વા ધર્મ્મામૃતં પાતુમુપતસ્થુઃ સમાહિતાઃ

એવં ચ બ્રાહ્મણા વિજ્ઞા રાજાનઃ ક્ષત્રિયા અપિ ।
વૈશ્યાશ્ચ મન્ત્રિણો ઽમાત્યાઃ સૈન્યા ભૃત્યા જનાન્યપિ

ગૃહસ્થે ધનિનઃ શ્રેષ્ઠાઃ સાધવશ્ચ મહાજનાઃ ।
શિલ્પિનો વનિજશ્ચાપિ સાર્થવાહશ્ચ પૌરિકાઃ

પ્રજા જાનપદાશ્રામ્યાઃ કાર્પટિકાશ્ચ શૈલિકાઃ ।
એવંમન્યે ઽપિ લોકાશ્ચસર્વદિગ્ભ્યઃ સમાગતાઃ

ભગવન્તન્તમાલોક્ય પ્રણત્વા સમુપાગતાઃ ।
યથાક્રમં સમભ્યર્ચ્ય કૃત્વા પ્રદક્ષિણાન્યપિ

કૃત્વાષ્ટાંગ પ્રણામઞ્ચ કૃતાંજલિ પુટો મુદા ।
તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પાતું તત્સભાયાં સમન્તતઃ

પરિવૃત્ય પુરસ્કૃત્ય સમાશ્રિત્ય સમાહિતાઃ ।
ગુરુકૃત્ય મુનીન્દ્રન્તં સમુદ્વીક્ષ્ય નિષેદિરે

તતઃ સ ભગવાન્દૃષ્ટ્વા સર્વાસ્તાન્સમુપસ્થિતાન્ ।
આર્યસત્યં સમાલક્ષ્ય સદ્ધર્મ્મં સમુપાદિશત્

તત્સદ્ધર્મ્મામૃતં પીત્વા સર્વે ઽપિ તે પ્રવોધિતાઃ ।
બોધિચર્યા વ્રતં ધર્તું સમેચ્છન્ત પ્રસાદિતાઃ

તદાશયં પરિજ્ઞાય ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
બોધિસત્ત્વાત્મ માર્મેત્યઃ સમ્પશ્યન્નેવમાદિશત્
કુલપુત્ર મુદાયેપિ શ્રદ્ધયા સૌગતેવૃષે ।
પ્રવ્રજિતું સમીચ્છન્તિ તત્ર પ્રવ્રજિતાદ્રિતાઃ

અત્ર યે હ્યુપછન્દો ઽહ સર્વ ધર્મ્માર્થસિદ્ધિદે ।
પ્રવ્રજ્યા શાસને બૌદ્ધે ચરન્તિ બોધિસંવરં

તે સર્વે પાતકા મુક્તાઃ પરિશુદ્ધ ત્રિમણ્ડલાઃ ।
નિઃક્લેશા વિમલાત્માનો બોધિસત્ત્વા જિતેન્દ્રિયાઃ

જિત્વા મારગણાન્દુષ્ટાન્ હન્તા બ્રહ્મચારિણઃ ।
ત્રિવિધામ્બોધિમાસાદ્ય સમ્બુદ્ધપદમાપ્નુયુઃ

ઇતિ મત્વાત્ર સંસારે યે વાંછન્તિ સુનિર્વૃતિં ।
તત્ર પ્રવ્રજ્યા સાન્બૌદ્ધં ચરન્તુ શ્રદ્ધયા વ્રતં

ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ નિશમ્ય તે પ્રવોધિતાઃ ।
સભાસીના મહાસત્ત્વાઃ પ્રવ્રજિન્તુ સમીછિરે

તતો ગુણધ્વજાદીનાં બ્રાહ્મણાનાં ચતુઃશતં ।
તથા ભયં દદાનામ ક્ષત્રિયાણાંશતત્રયં

તથાનેક મહાસત્ત્વા વૈશ્યાશૂદ્રાશ્ચ સજ્જનાઃ ।
સર્વે ઽપિ સુપ્રસન્નાસ્તે પ્રવ્રજિતું સમીચ્છિરે

તતસ્તે સર્વ ઉત્થાય સાઞ્જલયઃ પુરાગતાઃ ।
ભગવન્તં તમાનમ્ય પ્રાર્થયન્નેવમાદરાત્

ભગવન્નાથ સર્વજ્ઞ ધૃત્વાજ્ઞા ભવતાં વયં ।
પ્રવ્રજ્યશાસન બૌદ્ધેચર્તુમિછામહે વ્રતં

ભગવન્સ્ત ભવાનસ્માન્ સર્વાન્ પશ્યન્ કૃપા દૃશા ।
સમન્વાગત્ય સદ્ધર્મ્મ નિયોજયિતુમર્હતિ

ઇતિ તૈઃ પ્રાર્થિતે સર્વૈર્ભગવાન્સ મુનીશ્વરઃ ।
સર્વાન્સ્તાન્ સન્મતિન્ પશ્યન્ સમામન્ભ્યૈવમાદિશત્

યદ્યત્ર સૌગતે ધર્મ્મ પ્રવ્રજિતું સમીચ્છથ ।
એતત્ પ્રવ્રજ્ય સર્વત્ર ચરધ્વં સૌગતં વ્રતં

ઇત્યાદિશ્ય સ સંબુદ્ધઃ પાણિના તચ્છિરઃસ્પૃશન્ ।
તાન્સર્વાન્સૌગતે ધર્મે સમન્વાહરદાદરાત્

તતો ઽવતાર્ય તે કેશાન્ રક્ત ચીવર પ્રાવૃતાઃ ।
ખિખિરી પાત્રમાધાય સર્વે ઽપિ ભિક્ષુવો ભવન્

તતઃ સ ભગવાન્તેભ્યોઃ યતિભ્યો સંમ્યક્ સંબોધિપાક્ષિકાન્ ।
સદ્ધર્મ્માન્સમુપાદિશ્ય પ્રદદૌ બોધિસમ્વરં

તતસ્તે વિમલાત્માનો નિઃક્લેશા વિમલેન્દ્રિયાઃ ।
સત્કારં લાભ નિઃકાંક્ષા વીતસંગા નિરંજનાઃ

સ્વપરાત્મ સમાચારાઃ સંસારગતિનિઃસ્પૃહાઃ ।
મારચર્યા નિરાસક્તાઃ સમલોષ્ટ સુવર્ણ્ણિકાઃ

ક્લેશા નિર્મલાત્માનો પરિશુદ્ધ ત્રિમણ્ડલાઃ ।
અર્હન્ત ભદ્રકા ચારા બભુબુ બ્રહ્મચારિણઃ

તતસ્સર્વે ઽપિ તે બૌદ્ધા યતયો બોધિચારિણઃ ।
સર્વસત્ત્વ હિતં કૃત્વા સંપ્રચારન્સદાશુભે

તતસ્તે તિ વિશુદ્ધાત્માઃ પઞ્ચાભિજ્ઞા મહર્દ્ધિકાઃ ।
વન્દ્યાઃ પૂજ્યાઃ સદેવાનાં લોકાનાં ગુરવો ભવન્

તસ્મિંશ્ચ સમયે તત્ર ગિરેઃ શંખસ્ય મૂર્દ્ધનિ ।
વજ્રસત્ત્વ કરાઙ્ગુષ્ઠાન્નિશ્ચચારામ્બુ નિર્મ્મલં

તદેમાન્વદ્ભુતિ સ્પન્દં પુણ્યતીર્થમહત્સરિત્ ।
યદભૂત્ સર્વલોકાનાં ચતુવર્ગફલપ્રદા

ભૂયો ઽપિ સાદદી તસ્યઃ ક્રકુછન્દ સ્પતાયિનઃ ।
સદ્ધર્મ્મ દેશના વાક્યાવભૂવા તિ પવિત્રતા

તેનાસૌ સર્વતીર્થાગ્રા વાગ્મતીતિપ્રસિદ્ધિતા ।
ભદ્રશ્રી ગુણ સંભર્ત્રી સર્વપાપ વિશોધની

યે તત્ર વિધિના સ્નાત્વા પિતૃ દેવાદિતર્પણં ।
કૃત્વા દાનાદિકં દત્વા વ્રતં ચાપિ પ્રકુર્વતે

તે સંઘવિમલાત્માનો ભદ્રશ્રીસદ્ગુણાન્વિતાઃ ।
યથાકામં સુખં ભુત્વા સંપ્રયાન્તિ જિનાલયં

ઇતિ મત્વા સદા તત્ર સ્નાત્વા પિત્રાદિતર્પ્પણં ।
દાનાદિ સંવરં કૃત્વા સચરન્તાં જગદ્ધિતે

તસ્યા દર્શનમાત્રેણ પીતામ્વુ વિમાત્રકે ।
સ્પર્શનાદપિ નશ્યન્તે સર્વાણિ પાતકાન્યપિ

પ્રક્ષાલ્યાપિ ચ તત્રાસ્યં ગંગા સ્નાન ફલં લભેત ।
શિલસિં ચ માત્રેણ શુદ્ધાન્તે ઇન્દ્રિયાનિ ષટ્

એવં મહત્તરં પુણ્યં વાગ્મતી ભજનોદ્ભવં ।
સર્વે તીર્થોત્તમાખ્યાતં તે નાસૌ વાગ્મતી જિનૈઃ

ઇતિ મત્વાત્ર સંસારે ઇચ્છન્તિ યે સદાશુભં ।
વાગ્મતી શ્રી સુખાધારાં ભજન્તુ સર્વદાપિ તે

ભૂયોપ્યન્યા સરિજ્જાતા તસ્યૈવ કરસંભવા ।
સાપિ પવિત્રિતા ભૂતા ક્રકુછન્દસ્ય વાક્યતઃ

તત્ર પ્રવ્રજિતાનાં યત્ શ્મશ્રુકેશનખાનિ ચ ।
કૃત્વા ભાગદ્વયં તત્ર ભાગમેકં પ્રચિક્ષિપુઃ

તદા કેશાવતીત્યાસીત્પ્રસિદ્ધા સા મહાનદી ।
એક ભાગન્તુ તત્રૈવ સંસ્થાપિતં શિલાતલે

યાવન્તિ શ્મશ્રુ કેશાનિ તાવન્ત્યપિ શિલાતલે ।
પ્રાદુર્ભૂતાનિ ચૈત્યાનિ તાંન્યદ્યાપિ વસંતિ હિ

સાપિ નદી મહાતીર્થ વાગ્મતી વ પ્રસીદ્ધતા ।
તેષાં પ્રવ્રજિતાનાં હિ મહત્પુણ્યાનુભાવતઃ

તેષાં પ્રવ્રજિતાનાંચ ભિક્ષુણાં બ્રહ્મચારિણાં ।
તદાપુણ્ય મહાકીર્તિ શબ્દ સર્વત્ર પ્રાસરત્

તદનન્તરમષ્ટૌ ચ વીતરાગા નિરાશ્રયાઃ ।
જ્યોતિરૂપા નિરાકારાઃ પ્રાદુર્ભૂતા જગદ્ધિતે

એકઃ શંખગિરેઃ પાર્શ્વે મણિચૂડાશ્રમાન્તિકે ।
મણિલિંગ ઇતિ ખ્યાતઃ સો ઽદ્યાપિ સંપ્રતિષ્ઠિતઃ

દ્વિતીયો ભુચ્ચ ગોકર્ણ સ્થલે જ્યોતિર્ષયાકૃતિઃ ।
ચારુગિરૌ તૃતીયશ્ચ કુમ્ભતીર્થે ચતુર્થકઃ

પંચમઃ ફણિશૈલશ્ચ ષષ્ઠશ્ચ ગર્તકસ્થલે ।
સપ્તમો ગન્ધવત્યાં ચ અષ્ટમો વિક્રમસ્થલે

એતે ઽષ્ટૌ મહાદેવાઃ વીતરાગા નિરંજનાઃ ।
જ્યોતિરૂપા નિરાંકારાઃ પ્રાદુર્ભૂતા જગદ્ધિતે

અત્રૈષાં વીતરાગાન્યનુભાવાત્ સમન્તતઃ ।
મનોરમામહી જાતા સર્વ પીઠોક્તમાવનૌ

તદાયોભૂ મહાસ્વો મહાસંમત વંશજઃ ।
કૃપાકારુણ્ય ભદ્રાત્મા બોધિસત્ત્વો નૃપો ઽભવત્

તત્ર સ નૃપ રાજેન્દ્રઃ ક્રકુછન્દેન તાયિના ।
સહાત્ર દ્રષ્ટુમાયાતઃ સ્વયંભુવં ખગાનનાં

દૂરાત્સ યેનમાલોક્ય સ્વયંભુવં જિનાલયં ।
પ્રણત્વા સમુપાગત્ય ચક્રે પ્રદક્ષિણાત્રયં

તતો ઽભ્યર્ચ્યે મહોત્સાહૈરેણં પઞ્ચજિનાત્મકં

અષ્ટાંગૈશ્ચ પ્રણત્વા ચ પ્રાભજચ્છરણાશ્રિતઃ ।
તતસ્તથા ચ રાજેન્દ્રો મઞ્જુદેવં ચ સઙ્ગુરું

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય પ્રાભજત્સંપ્રમોદિતઃ ।
તતસ્તથા સ રાજેન્દ્રઃ ખગાનનાં જિનેશ્વરીં

યથાવિધિ સમભ્યર્ચ્ય મહોત્સાહૈર્મુદાભજત્ ।
તતો ઽષ્ટૌ વીતરાગાશ્ચ સર્વાનતા ત્સ્વયંભુવઃ

દૃષ્ટ્વા સમુદિતો રાજા મહોત્સાહૈસ્તથા ભજત્ ।
એતત્પુણ્યાનુભાવૈઃ સ મહત્પુણ્યાશયઃ કૃતી

સર્વધર્મ્માધિ રાજેન્દ્રઃ સર્વલોકાધિપો વભૌ ।
સર્વ વિદ્યાધિપો રાજા ભદ્રશ્રી સદ્ગુણાશ્રયઃ

તેન ધર્માકરો નામ્નો પ્રસિદ્ધૌ ઽભૂદ્વિરાજિતેઃ ।
તતઃ સો ઽત્ર મહારાજઃ સંસ્થાસ્તું કામ આત્મના

ક્રકુછન્દં મુનીન્દ્રન્તં પ્રણત્વૈવં ન્યવેદયત્ ।
ભગવન્યહ વાંછાસ્તા વિજાનીયાત્ મમેચ્છિતં

તદનુજ્ઞાં પદત્વામેનુગ્રહં કર્તુમર્હતિ ।
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન ભગવાન્સ મુનીશ્વરઃ

ધર્મ્માકરં નરેન્દ્રંન્તં સમ્પશ્યન્નેવમાદિશત્ ।
સાધુ રાજન્ મહાસત્ત્વ યદેવં ત્વં સમીચ્છસિ

તથાત્વમિહ સન્ સ્થિત્વા પાલયં બોધયન્ પ્રજાઃ ।
તથાત્રસકરલાલ્લોકાન્ સંસ્થાપ્ય સંપ્રબોધયન્

બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયસ્વ સદા શુભે ।
ધર્મ્મેણ પાલયન્ સર્વાલ્લોકાન્ સ્વયં સમાચરન્

યથાકામ સુખં તુ પ્રાસચરસ્વ જગદ્ધિતે ।
ધર્મ્મનીત્યા સમાધાય કૃત્વા લોકહિતં સદા

સાધયન્વોધિ સમ્ભારં સદેહ નિવસાશ્રિતાઃ ।
સદાસ્ય શરણે સ્થિત્વા ધર્મ્મધાતોઃ સ્વયમ્ભુવઃ

શ્રદ્ધયા ભજનં કૃત્વા સંચરસ્વ જગદ્ધિતે ।
અસ્યાઃ ખગાનનાયાશ્ચ દેવ્યાઃ શરણ આશ્રિતઃ

સર્વદા ભજનં કૃત્વા ચરસ્વ બોધિસંવરં ।
અસ્યાપિ મઞ્જુદેવસ્ય સદ્ગુરોઃ સમુપાશ્રિતઃ

બુદ્ધાનુશાસનં ધૃત્વા સદ્ધર્મ્મે સંચરંસ્વ સ ।
એષાં ચ વીતરાગાનામષ્ટાનામપિ સર્વદા

શ્રદ્ધયા ભજનં કૃત્વાઃ સાધય ધર્મ્મમુક્તમં ।
વાગ્મતી પ્રમુખાનાઞ્ચ તીર્થાનાં સમુપાશ્રયેન

સ્નાન દાનાદિકં કૃત્વા પિત્તૃન્દેવાઞ્ચ તોષયન્ ।
લબ્ધા ત્રિકાય સંશુદ્ધિં ધૃત્વા સંબોધિમાનસં

સર્વસત્ત્વા હિતં કૃત્વા નિવસસ્વ યથાસુખં ।
એવં રાજેન્દ્ર લોકાંશ્ચ સર્વાનપિ પ્રવોધયં

એતેષામપિ સર્વેષાં સંસ્થાપ્ય શરણે સદા ।
પૂજા ભક્તિ મહોત્સાહૈઃ ચારયિત્વા સમાદરાત્

બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય ચારયસ્વ સદા શુભે ।
એવં કૃત્વા મહારાજ સંબોધિ નિહિતાશ્રયઃ

બોધિચર્યાવ્રતં ધૃત્વા સંચરસ્વ જગદ્ધિતે ।
એતત્પુણ્યાભિલિપ્તાત્મા ભવિષ્યસિ જિનાત્મજઃ

બોધિસત્ત્વ મહાભિજ્ઞા ભદ્રશ્રી સદ્ગુણાશ્રયઃ ।
કદાચિદપિ નૈવત્વં દુર્ગતૌ ચ ક્વચિત્સરેઃ

સદાસદ્ગતિ સંજાતોઃ સમૃદ્ધિ સિદ્ધિમાન્સુધીઃ ।
શ્રીમાન્સર્વગુણાધીશઃ સર્વલોકાધિપઃ કૃતિ

ક્રમેણ બોધિસંભારં પૂરયિત્વા સમાહિતં ।
ત્રિરત્ન ભજનોત્સાહ મહાનન્દસુખં સદા

ભુંજાના નિર્મ્મલાચારશ્ચતુર્બ્રહ્મ વિહારિણઃ ।
નિઃક્લેશો નિર્જયન્ મારાન્ સર્વાનર્હન્ત્વમાપ્તવાન્

ત્રિવિધાં બોધિમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમાપ્નુયાઃ ।
લોકાઃ સર્વે ઽપિ ચૈવંહિ પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ

બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ સદા સદ્ગતિ સંભવાઃ ।
બોધિચર્યા વ્રતં ધૃત્વા સંચરન્તો જગદ્ધિતે

જિત્વા મારગણાન્સર્વાશ્વતુર્બ્રહ્મ વિહારિણઃ ।
નિઃક્લેશા નિર્મ્મલાત્માનઃ સંસારગતિ નિઃસ્પૃહા

અર્હન્ત ત્રિવિધાસમ્બોધિં પ્રાપ્ય બુદ્ધત્વમાપ્નુયુઃ ।
એષાં ચ વીતરાગાનાં અષ્ટાનામપિ સામ્પ્રતં

પૂજાફલ વિશેષત્વં વ ક્ષ્યામિ શૃણુ તન્નૃપઃ ।
વાગ્મતિસલિલે યસ્તુ સ્નાત્વા નિત્યં સમાહિતઃ

અષ્ટાવેતાન્ મહેશાન્ વીતરાગાન્ સદા ભજેત્ ।
યતત્પુણ્ય વિશુદ્ધાત્મા શ્રી સમૃદ્ધિ સુખાન્વિતઃ

સંસારે સર્વદા સૌખ્યં ભુક્ત્વા યાયાચ્છિવાલયં ।
ઘૃતેન સ્નાપયેત્ યસ્તુ વીતરાગાન્ સ્વયંભૂવઃ

શિવાલયં વ્રજેત્ સો ઽપિ મધુરા બ્રહ્મમન્દિરં ।
દધ્ના યઃ સ્નાપયેદ્ દેવાન્ વીતરાગાન્ સ્વયંભુવઃ

સ યાયાદ્ વૈષ્ણવં લોકં શ્રી સમૃદ્ધિ સુખાશ્રયં ।
સ્નાનાદિક્ષુરસેનાપિ વિદ્યાધરં પદં વ્રજેત્

ગન્ધોદકેન ગાન્ધર્વ ક્ષીરેણ શશિનઃ પદં ।
શીતોદકેન શુદ્ધાત્મા નિષ્પાપા નિર્મલેન્દ્રિયં

એષાં પૂજાં ચ યઃ કુર્યાન્નાનાપુષ્પૈઃ સુગન્ધિતૈઃ ।
સર્વ કામ સુખં ભુક્ત્વા મોદતે મનુજાધિપઃ

વિલ્વપત્રાણિ શ્રેષ્ઠાનિ રોહણર્ચ્ચં અતન્દ્રિતઃ ।
શિવં સર્વત્ર પ્રાપ્નોતિ યજ્ઞાનાં ચ સહસ્રકં

નૈવેદ્યં ઢોકયેદ્યઃ સ દીર્ધાયુઃ સ્યાદ્ વલિ નૃપઃ ।
દીપમાલાં ચ યો દદ્યાત્તેજસ્વી સ્યાત્સુદૃષ્ટિમાન્

ગુગ્ગુરું યો દહેત્તસ્ય નશ્યતે સર્વપાતકં ।
તિલપાત્રં ચ યોદદ્યાદુર્ગ્ગતિ સ વ્રજેન્નહિ

સુવર્ણં યે પ્રદદ્યાચ્ચ સ યાયાત્ સઙ્ગતૌ સદા ।
તિલધેનું પ્રદદ્યાદ્યોઃ સ સં યાયાચ્છિવાલયં

રૌપ્યખુરાં હેમ શૃંગી રણદ્ ઘણ્ઠાવલં વિના ।
સવત્સાં કપિલાં દદ્યાદ્યઃ સ યજ્ઞફલં લભેત્

યો રત્નકંચુકં દદ્યાત્ સ ભવેદ્ બહુરત્નવાન્ ।
વસ્ત્રવાન્ વસ્ત્રદાનેન ભૂમિદાનેન ભૂમિવાન્

તૂર્યસંગીતિ નૃત્યાદિ મહોત્સાહં પ્રચારયેત્ ।
યઃ સદિવ્ય શ્રુતિપ્રાપ્તઃ શિવપાર્શ્વચરો ભવેત્

નીલોત્પલાર્કપદ્માનિ યો દદ્યાત્ સ શ્રિયં લભેત્ ।
યો ઽર્ચયેદ્ વિલ્વપત્રેણ સ બલિષ્ઠો ભવેત્ કૃતી

ધત્તુરકેન નિર્વાર્ય કેન વીરેણ સદ્ વનો ।
સુગન્ધિકુસુમૈઃ સર્વૈ યોષ્ટાવપિ સમર્ચયત્

સ શ્રીમાન્ સુભગો ધીમાન્ ભવેત્સૌગન્ધિતાશ્રયે ।
દિવ્યાતિસુન્દરઃ કાન્તા ભદ્રશ્રી સદ્ગુણાદ્ધિમાન્

પુષ્પૈઃ પત્રૈઃ ફલમૂલૈસ્તોત્રૈ ર્વા યો ઽર્ચયેચ્છિવાન્ ।
સ દેવાલયમાસાદ્ય ભુક્ત્વા દિવ્યસુખં ચરેત્

યશ્ચ પ્રદક્ષિણાં કૃત્વા ભજેન્નિત્યં સમાદરાત્ ।
રૂપવાન્સ ભવેદન્તે સંપ્રયાયાચ્છિવાલયં

યશ્ચ સ્તોત્રૈઃ પ્રસન્નાત્મા ભજેતેતાન્મહેશ્વરાન્ ।
સ તુ પિત્રાલયં ગત્વા મહાનન્દ સુખં લભેત્

યશ્ચનામ સમુચ્ચાર્ય જપિત્વા ચ સમાહિતઃ ।
સો ઽપિ શ્રીમાન્ મહાભિજ્ઞઃ પ્રાન્તે યાયાચ્છિવાલયં

અષ્ટાંગૈઃ પ્રણતિં કૃત્વા યો ભજેત્ તાન્ મહેશ્વરાન્ ।
સ યાયાત્ સઙ્ગતાવેવ દુર્ગતિં ન કદાચન્

સ્મૃત્વા ધ્યાત્વા સમુચ્ચાર્ય નામપિ યો ભજત્ સદા ।
સ દિવ્યામૃતભુંજાનો રમેદ્ દિવિ યથાસુખં

યશ્ચ દૃષ્ટા પ્રસન્નાત્મા પ્રણમેત્ સાંજલિર્મુદા ।
સો ઽપિ દિવ્યામૃતં ભુક્ત્વા રમેત્ સ્વર્ગે સુરૈઃ સહ

ઇત્યેષાં વીતરાગાણામષ્ટાનાં ભજનાદ્ ધ્રુવં ।
વિશેષફલમાજ્ઞાય ભજસ્વૈનાં યથેચ્છયા

તદત્ર ભૂતલે શુદ્ધ વિધાય પુરમાશ્રયન્ ।
સર્વાલ્લોકાન્ પ્રતિષ્ઠાપ્ય પાલયન્સર્વદા વસ

તદાત્ર સર્વદિગ્ભ્યો ઽપિ સર્વલોકાઃ પ્રમોદિતાઃ ।
આગત્ય સંસ્થિતિ કૃત્વાનિ વસેયુઃ સદા મુદા

તદા જાનપદાશ્ચાત્ર ગ્રામાશ્ચનગરાણ્યપિ ।
નિર્ગમ પક્તનં ચાપિ પ્રવર્ક્તેયુઃ સમન્તતઃ

તથા દેવા સુરેન્દ્રાશ્ચં સર્વે લોકાધિપા અપિ ।
આગત્યાત્ર સમાલોક્ય ધર્મધાતોઃ સ્વયંભુવઃ

ગન્ધર્વા ગુહ્યકા યક્ષાઃ કિન્નરા રાક્ષસા અપિ ।
કુમ્ભાણ્ડા ગરુડા નાગાઃ સિદ્ધા વિદ્યાધરા અપિ

સાધ્યાશ્ચ માતૃકા શ્ચાપિ સ ભૈરવગણા અપિ ।
ઋષયો યોગિનશ્ચાપિ યતય સ્તીર્થિકા અપિ

શ્રાવકા ભિક્ષવો ઽર્હન્ત શ્ચૈલકાશ્ચાપ્યુપાસકાઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ શૈવ કૌલાશ્ચ વૈષ્ણવાઃ

આગત્યાત્ર સમાલોક્ય ધર્મ્મધાતોઃ સ્વયંભુવઃ ।
દેવ્યાઃ ખગાનનાયાશ્ચ મઞ્જુદેવસ્ય સઙ્ગુરોઃ

એષાં ચ વીતરાગાનાં તીર્થાનાં ચાનુભાવતાં ।
પ્રસાદિતાઃ સમાશ્રિત્ય ભજેયુઃ સર્વદા મુદા

તદાત્ર સર્વદૈતેષાં સર્વા પુણ્યાનુભાવતઃ ।
સુભિક્ષં મંગલોત્સાહં નિરુત્પાતં ભવેદ્ધ્રુવ્રં

ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ ક્રકુછન્દેન સપ્રતુઃ ।
ધર્મ્માકર સમાકર્ણ્ય તથેતિ પ્રતિબુધ્યત

તતઃ સઃનૃપ ઉત્થાય સાઞ્જલિસ્તં મુનીશ્વરં ।
ક્રકુચ્છન્દ સ સંઘં ય પ્રણત્વેવં ન્યવેદયત

ભગવન્ ભવતામાજ્ઞાં ધૃત્વાહમત્ર સર્વદા ।
પુરં વિધાય લોકાનાં હિતાર્થે નિવસે ખલુ

તદ્ ભવાન્ કૃપયાલોક્ય સર્વદાત્ર હિમાલયે ।
સસંઘો ધર્મ્મમાદિશ્ય વિહરંતુ જગદ્ધિતે

ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
ધર્મ્માકરં મહાસત્ત્વં તં પશ્યન્નેવમવ્રવીત્

નાહં સદાત્ર તિષ્ઠેયં ચરેયં સર્વ ભૂતલે ।
સર્વસત્ત્વ હિતાર્થ હિ ભવામિ ધર્મ્મદિક્ષિણઃ

ઇત્યાદિશ્ય મુનીન્દ્રેણ ક્રકુછન્દઃ સ સાંધિકઃ ।
તતઃ સંપ્રસ્થિતો ઽન્યત્ર દેશેં સંભાષયન્ યયૌ

તતો ધર્માકરઃ સો ઽત્ર વિધાય નગરં તથા ।
રાજ્યાંગાનિ પ્રતિસ્થાપ્ય રાજ્યં કૃત્વાધ્યતિષ્ઠત

તદાત્ર સર્વે આગત્ય મન્દિરેષુ સમન્તતઃ ।
આશ્રિત્ય સંસ્થિતિં કૃત્વા નિવસન્તો મુદા ચરન્

તતો ઽન્યેપિ સમાયાતાઃ સર્વદિગ્ભ્યો ઽત્ર સર્વતઃ ॥
જાનપદે પુરેનેકં ગ્રામેષુ ન્યવસન્ મુદા

તથા દેવા સુરાદ્યાશ્ચ સર્વે લોકાધિપા અપિ ।
સ્વસ્વપરિજનૈઃ સાર્દ્ધં આગત્યાત્ર મુદા વસન્

તથા મહર્ષયશ્ચાપિ યતયો બ્રહ્મચારિણઃ ।
યોગિનો ભિક્ષવો ઽર્હન્તો વ્રતિનશ્ચાપ્યુપાસકાઃ

બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા શ્ચૈલકાઃ શ્રાવકા અપિ ।
યથાભિલષિતે દેશે કૃત્વા શ્રમં સમાશ્રયન્

તથાન્ય તીર્થિકાઃ શૈવા વૈષ્ણવાઃ કૌલિકા અપિ ।
યથાભિલષિતે સ્થાને કૃત્વાશ્રમં સમાશ્રયન્

પ્રત્યેક સુગતાશ્ચાપિ સમાગત્ય સમન્તતઃ ।
વિવિક્તે આશ્રમે રમ્યે સમાશ્રિત્ય મુદા વસન્

મુનીન્દ્રા અપિ ચાગત્ય વિહૃત્યાત્ર સસાંધિકાઃ ।
પ્રાર્ય સમ્બોધિ સદ્ધર્મ્મં સમાદેશ્યન્ ત્વરાગતાઃ

એવં પુણ્યતમા ભૂમીરિયં હિમાલયાહવયા ।
સુખાવતિનિભારમ્યા બોધિસત્ત્વ સમાશ્રય

વહૂનિ ચાત્ર તીર્થાનિ સર્વપાપહરાણ્યપિ ।
જાતાનિ સન્તિ સર્વાર્થ સમૃદ્ધિ સિદ્ધિદાણ્યપિ

તદેતેષુ ચ તીર્થેષુ સ્નાત્વા ચરત સદ્વ્રતં ।
પાપં હન્તું શુભં પ્રાપ્તું સમીછન્ત્યત્ર યે નરાઃ

યે ઽત્ર તીર્થેષુ સર્વેષુ સ્નાત્વા નિત્યં સમાહિત ।
જપ યજ્ઞાદિ કર્મ્માણિ કૃત્વા ચરન્તિ સમ્વરં

પિતૃઞ્ચાપિ સમભ્યર્ચ્ય દેવાઞ્ચ શ્રદ્ધયાદરાત્ ।
દત્વા દાનં સમાધાય ધ્યાત્વાપીશં ભજન્તિ ચ

તે ઽપિ સર્વે વિકલ્માષાઃ પરિશુદ્ધ ત્રિમણ્ડલાઃ ।
શ્રીમન્તઃ સિદ્ધિ મન્તશ્ચ ભવેયુઃ સદ્ગુણાશ્રયાઃ

તતસ્તે સર્વ સત્ત્વાનાં હિતાર્થે ધર્મ સાધકાઃ ।
બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાઃ ભવેયુઃ સુગતાત્મજાઃ

તતસ્તે બોધિસમ્ભારં પૂરયિત્વા યથાક્રમં ।
ત્રિરત્ન ભજનં કૃત્વા સંચરેરઞ્જગદ્ધિતે

તતસ્તે વિમલાત્માનો નિઃક્લેશા વિજિતેન્દ્રિયાઃ ।
અર્હન્ત સ્ત્રિવિધાં બોધિં પ્રાપ્યેયુઃ સૌગતં પદં

એવં મત્વાત્ર તીર્થેષુ સર્વેષુ બોધિવાંછિભિઃ ।
નાત્વા દાનાદિ કર્મ કર્ત્તવ્ય સર્વદા ભવે

ઇત્યાદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ સમાદિષ્ટં નિસમ્ય તે ।
સર્વ સભાશ્રિતા લોકાઃ પ્રાભ્યનન્દન્ પ્રવોધિતાઃ