સ્વપ્નવાસવદત્ત · અધ્યાય 5

{નિષ્ક્રાન્તાઃ સર્વે (1)} ચતુર્થો ઽઙ્કઃ ।
****************************** અચ્ત્ 5 ******************************
અથ પઞ્ચમો ઽઙ્કઃ ।
{તતઃ પ્રવિશતિ પદ્મિનિકા (ભ્સ્વ્_5.0:1)}
*{પદ્મિનિકા}* - મહુઅરિએ મહુઅરિએ આઅચ્છ દાવ સિગ્ઘં (ભ્સ્વ્_5.0:2)
[મધુકરિકે મધુકરિકે આગચ્છ તાવચ્ છીઘ્રમ્ । ]
{પ્રવિશ્ય (ભ્સ્વ્_5.0:3)}
*{મધુકરિકા}* - હળા ઇઅ હ્મિ (ભ્સ્વ્_5.0:4)
કિં કરીઅદુ (ભ્સ્વ્_5.0:5)
[હળા ઇયમ્ અસ્મિ । કિં ક્રિયતામ્ । ]
*{પદ્મિનિકા}* - હળા કિં ણ જાણાસિ તુવં ભટ્ટિદારિઆ પદુમાવદી સીસવેદણાએ દુક્ખાવિદે ત્તિ (ભ્સ્વ્_5.0:6)
[હળા કિં ન જાનાસિ ત્વં ભર્તૃદારિકા પદ્માવતી શીર્ષવેદનયા દુઃખિતેતિ । ]
*{મધુકરિકા}* - હદ્ધિ (ભ્સ્વ્_5.0:7)
[હા ધિક્ । ]
*{પદ્મિનિકા}* - હળા ગચ્છ સિગ્ઘં અય્યં આવન્તિઅં સદ્દાવેહિ (ભ્સ્વ્_5.0:8)
કેવળં ભટ્ટિદારિઆએ સીસવેદણં એવ્વ ણિવેદેહિ (ભ્સ્વ્_5.0:9)
તદો સઅં એવ્વ આગમિસ્સદિ (ભ્સ્વ્_5.0:10)
[હળા ગચ્છ શીઘ્રમ્ આર્યામ્ આવન્તિકાં શબ્દાપય । કેવલં ભર્તૃદારિકાયાઃ શીર્ષવેદનામ્ એવ નિવેદય । તતઃ સ્વયમ્ એવાગમિષ્યતિ । ]
*{મધુકરિકા}* - હળા કિં સા કરિસ્સદિ (ભ્સ્વ્_5.0:11)
[હળા કિં સા કરિષ્યતિ । ]
*{પદ્મિનિકા}* - સા હુ દાણિં મહુરાહિ કહાહિ ભટ્ટિદારિઆએ સીસવેદણં વિણોદેદિ (ભ્સ્વ્_5.0:12)
[સા ખલ્વ્ ઇદાનીં મધુરાભિઃ કથાભિર્ ભર્તૃદારિકાયાઃ શીર્ષવેદનાં વિનોદયતિ । ]
*{મધુકરિકા}* - જુજ્જૈ (ભ્સ્વ્_5.0:13)
કહિં સઅણીયં રૈદં ભટ્ટિદારિઆએ (ભ્સ્વ્_5.0:14)
[યુજ્યતે । કુત્ર શયનીયં રચિતં ભર્તૃદારિકાયાઃ । ]
*{પદ્મિનિકા}* - સમુદ્દગિહકે કિળ સેજ્જાત્થિણ્ણા (ભ્સ્વ્_5.0:15)
ગચ્છદાણિ તુવં (ભ્સ્વ્_5.0:16)
અહં વિ ભટ્ટિણો ણિવેદણત્થં અય્યવસન્તઅં અણ્ણેસામિ (ભ્સ્વ્_5.0:17)
[સમુદ્રગૃહકે કિલ શય્યાસ્તીર્ણા । ગચ્છેદાનીં ત્વમ્ । અહમપિ ભર્ત્રે નિવેદનાર્થમ્ આર્યવસન્તકમ્ અન્વિષ્યામિ । ]
*{મધુકરિકા}* - એવ્વં હોદુ (ભ્સ્વ્_5.0:18)
[એવં ભવતુ । ]
{નિષ્ક્રાન્તા (ભ્સ્વ્_5.0:19)}
*{પદ્મિનિકા}* - કહિં દાણિં અય્યવસન્તઅં પેક્ખામિ (ભ્સ્વ્_5.0:20)
[કુત્રેદાનીમ્ આર્યવસન્તકં પશ્યામિ । ]
{તતઃ પ્રવિશતિ વિદૂષકઃ (ભ્સ્વ્_5.0:21)}
*{વિદૂષકઃ}* - અજ્જ ખુ દેવીવિઓઅવિહુરહિઅઅસ્સ તત્તહોદો વચ્છરાઅસ્સ પદુમાવદીપાણિગ્ગહણસમીરિઅસ્સ અચ્ચન્તસુહાવહે મઙ્ગળોસવે મદણગ્ગિદાહો અહિઅદરં વડ્ઢૈ (ભ્સ્વ્_5.0:22)
{પદ્મિનિકાં વિલોક્ય (ભ્સ્વ્_5.0:23)}
અયિ પદુમિણિઆ (ભ્સ્વ્_5.0:24)
પદુમિણિએ કિં ઇહ વત્તદિ (ભ્સ્વ્_5.0:25)
[અદ્ય ખલુ દેવીવિયોગવિધુરહૃદયસ્ય તત્રભવતો વત્સરાજસ્ય પદ્માવતીપાણિગ્રહણસમીરિતસ્યાત્યન્તસુખાવહે મઙ્ગલોત્સવે મદનાગ્નિદાહો ઽધિકતરં વર્ધતે । અયિ પદ્મિનિકા । પદ્મિનિકે કિમ્ ઇહ વર્તતે । ]
*{પદ્મિનિકા}* - અય્ય વસન્તઅ કિં ણ જાણાસિ તુવં ભટ્ટિદારિઆ પદુમાવદી સીસવેદણાએ દુઃખાવિદેત્તિ (ભ્સ્વ્_5.0:26)
[આર્ય વસન્તક કિં ન જાનાસિ ત્વં ભર્તૃદારિકા પદ્માવતી શીર્ષવેદનયા દુઃખિતેતિ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - ભોદિ સચ્ચં ણ જાણામિ (ભ્સ્વ્_5.0:27)
[ભવતિ સત્યં ન જાનામિ । ]
*{પદ્મિનિકા}* - તેણ હિ ભટ્ટિણો ણિવેદેહિ ણં (ભ્સ્વ્_5.0:28)
જાવ અહં વિ સીસાણુળેવણં તુવારેમિ (ભ્સ્વ્_5.0:29)
[તેન હિ ભર્ત્રે નિવેદયૈનામ્ । યાવદ્ અહમ્ અપિ શીર્ષાનુલેપનં ત્વરયામિ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - કહિં સઅણીઅં રૈદં પદુમાવદીએ (ભ્સ્વ્_5.0:30)
[કુત્ર શયનીયં રચિતં પદ્માવત્યાઃ । ]
*{પદ્મિનિકા}* - સમુદ્દગિહકે કિળ સય્યત્તિણ્ણા (ભ્સ્વ્_5.0:31)
[સમુદ્રગૃહકે કિલ શય્યાસ્તીર્ણા । ]
*{વિદૂષકઃ}* - ગચ્છદુ ભોદી (ભ્સ્વ્_5.0:32)
જાવ અહં વિ તત્તહોદો ણિવેદૈસ્સં (ભ્સ્વ્_5.0:33)
[ગચ્છતુ ભવતી । યાવદ્ અહમ્ અપિ તત્રભવતે નિવેદયિષ્યામિ । ]
{નિષ્ક્રાન્તૌ (ભ્સ્વ્_5.0:34)} પ્રવેશકઃ
{તતઃ પ્રવિશતિ રાજા (ભ્સ્વ્_5.0:35)}
*{રાજા}* -
શ્લાઘ્યામ્ અવન્તિનૃપતેઃ સદૃશીં તનૂજાં કાલક્રમેણ પુનર્ આગતદારભારઃ &
લાવાણકે હુતવહેન હૃતાઙ્ગયષ્ટિં તાં પદ્મિનીં હિમહતામ્ ઇવ ચિન્તયામિ

{પ્રવિશ્ય (ભ્સ્વ્_5.1:1)}
*{વિદૂષકઃ}* - તુવરદુ તુવરદુ દાવ ભવં (ભ્સ્વ્_5.1:2)
[ત્વરતાં ત્વરતાં તાવદ્ ભવાન્ । ]
*{રાજા}* - કિમર્થમ્ (ભ્સ્વ્_5.1:3)
*{વિદૂષકઃ}* - તત્તહોદી પદુમાવદી સીસવેદણાએ દુક્ખાવિદા (ભ્સ્વ્_5.1:4)
[તત્રભવતી પદ્માવતી શીર્ષવેદનયા દુઃખિતા । ]
*{રાજા}* - કૈવમ્ આહ (ભ્સ્વ્_5.1:5)
*{વિદૂષકઃ}* - પદુમિણિઆએ કહિદં (ભ્સ્વ્_5.1:6)
[પદ્મિનિકયા કથિતમ્ । ]
*{રાજા}* - ભોઃ કષ્ટં
રૂપશ્રિયા સમુદિતાં ગુણતશ્ ચ યુક્તાં લબ્ધ્વા પ્રિયાં મમ તુ મન્દ ઇવાદ્ય શોકઃ &
પૂર્વાભિઘાતસરુજો ઽપ્ય્ અનુભૂતદુઃખઃ પદ્માવતીમ્ અપિ તથૈવ સમર્થયામિ

અથ કસ્મિન્ પ્રદેશે વર્તતે પદ્માવતી (ભ્સ્વ્_5.2:1)
*{વિદૂષકઃ}* - સમુદ્દગિહકે કિળ સેજ્જાત્થિણ્ણા (ભ્સ્વ્_5.2:2)
[સમુદ્રગૃહકે કિલ શય્યાસ્તીર્ણા । ]
*{રાજા}* - તેન હિ તસ્ય માર્ગમ્ આદેશય (ભ્સ્વ્_5.2:3)
*{વિદૂષકઃ}* - એદુ એદુ ભવં (ભ્સ્વ્_5.2:4)
[એત્વ્ એતુ ભવાન્ । ]
{ઉભૌ પરિક્રામતઃ (ભ્સ્વ્_5.2:5)}
*{વિદૂષકઃ}* - ઇદં સમુદ્દગિહકં (ભ્સ્વ્_5.2:6)
પવિસદુ ભવં (ભ્સ્વ્_5.2:7)
[ઇદં સમુદ્રગૃહકમ્ । પ્રવિશતુ ભવાન્ । ]
*{રાજા}* - પૂર્વં પ્રવિશ (ભ્સ્વ્_5.2:8)
*{વિદૂષકઃ}* - ભો તહ (ભ્સ્વ્_5.2:9)
{પ્રવિશ્ય} અવિહા ચિટ્ઠદુ ચિટ્ઠદુ દાવ ભવં (ભ્સ્વ્_5.2:10)
[ભોઃ તથા । અવિહા તિષ્ઠતુ તિષ્ઠતુ તાવદ્ ભવાન્ । ]
*{રાજા}* - કિમર્થમ્ (ભ્સ્વ્_5.2:11)
*{વિદૂષકઃ}* - એસો ખુ દીવપ્પભાવસૂઇદરૂવો વસુધાતળે પરિવત્તમાણો અઅં કાઓદરો (ભ્સ્વ્_5.2:12)
[એષ ખલુ દીપપ્રભાવસૂચિતરૂપો વસુધાતલે પરિવર્તમાનો ઽયં કાકોદરઃ । ]
*{રાજા}* -
{પ્રવિશ્યાવલોક્ય સસ્મિતમ્ (ભ્સ્વ્_5.2:13)}
અહો સર્પવ્યક્તિર્ વૈધેયસ્ય (ભ્સ્વ્_5.2:14)
ઋજ્વાયતાં હિ મુખતોરણલોલમાલાં ભ્રષ્ટાં ક્ષિતૌ ત્વમ્ અવગચ્છસિ મૂર્ખ સર્પમ્ &
મન્દાનિલેન નિશિ યા પરિવર્તમાના કિઞ્ચિત્ કરોતિ ભુજગસ્ય વિચેષ્ટિતાનિ

*{વિદૂષકઃ}* -
{નિરૂપ્ય (ભ્સ્વ્_5.3:1)}
સુટ્ઠુ ભવં ભણાદિ (ભ્સ્વ્_5.3:2)
ણ હુ અઅં કાઓઅરો (ભ્સ્વ્_5.3:3)
{પ્રવિશ્યાવલોક્ય (ભ્સ્વ્_5.3:4)}
તત્તહોદી પદુમાવદી ઇહ આઅચ્છિઅ ણિગ્ગદા ભવે (ભ્સ્વ્_5.3:5)
[સુષ્ઠુ ભવાન્ ભણતિ । ન ખલ્વ્ અયં કાકોદરઃ । તત્રભવતી પદ્માવતીહાગત્ય નિર્ગતા ભવેત્ । ]
*{રાજા}* - વયસ્ય અનાગતયા ભવિતવ્યમ્ (ભ્સ્વ્_5.3:6)
*{વિદૂષકઃ}* - કહં ભવં જાણાદિ (ભ્સ્વ્_5.3:7)
[કથં ભવાન્ જાનાતિ । ]
*{રાજા}* - કિમ્ અત્ર જ્ઞેયમ્ (ભ્સ્વ્_5.3:8)
પશ્ય
શય્યા નાવનતા તથાસ્તૃતસમા ન વ્યાકુલપ્રચ્છદા ન ક્લિષ્ટં હિ શિરોપધાનમ્ અમલં શીર્ષાભિઘાતૌષધૈઃ &
રોગે દૃષ્ટિવિલોભનં જનયિતું શોભા ન કાચિત્ કૃતા પ્રાણી પ્રાપ્ય રુજા પુનર્ ન શયનં શીઘ્રં સ્વયં મુઞ્ચતિ

*{વિદૂષકઃ}* - તેણ હિ ઇમસ્સિં સય્યાએ મુહુત્તઅં ઉવવિસિઅ તત્તહોદિં પડિવાળેદુ ભવં (ભ્સ્વ્_5.4:1)
[તેન હ્ય્ અસ્યાં શય્યાયાં મુહૂર્તકમ્ ઉપવિશ્ય તત્રભવતીં પ્રતિપાલયતુ ભવાન્ । ]
*{રાજા}* - બાઢમ્ (ભ્સ્વ્_5.4:2)
{ઉપવિશ્ય (ભ્સ્વ્_5.4:3)}
વયસ્ય નિદ્રા માં બાધતે (ભ્સ્વ્_5.4:4)
કથ્યતાં કાચિત્ કથા (ભ્સ્વ્_5.4:5)
*{વિદૂષકઃ}* - અહં કહૈસ્સં (ભ્સ્વ્_5.4:6)
હોં ત્તિ કરેદુ અત્તભવં (ભ્સ્વ્_5.4:7)
[અહં કથયિષ્યામિ । હોં ઇતિ કરોત્વ્ અત્રભવાન્ । ]
*{રાજા}* - બાઢમ્ (ભ્સ્વ્_5.4:8)
*{વિદૂષકઃ}* - અત્થિ ણઅરી ઉજ્જૈણી ણામ (ભ્સ્વ્_5.4:9)
તહિં અહિઅરમણીઆણિ ઉદઅહ્ણાણાણિ વત્તન્તિ કિળ (ભ્સ્વ્_5.4:10)
[અસ્તિ નગર્ય્ ઉજ્જયિની નામ । તત્રાધિકરમણીયાન્ય્ ઉદકસ્નાનાનિ વર્તન્તે કિલ । ]
*{રાજા}* - કથમ્ ઉજ્જયિની નામ (ભ્સ્વ્_5.4:11)
*{વિદૂષકઃ}* - જૈ અણભિપ્પેદા એસા કહા અણ્ણં કહૈસ્સં (ભ્સ્વ્_5.4:12)
[યદ્ય્ અનભિપ્રેતૈષા કથા અન્યાં કથયિષ્યામિ । ]
*{રાજા}* - વયસ્ય ન ખલુ નાભિપ્રેતૈષા કથા (ભ્સ્વ્_5.4:13)
કિન્તુ
સ્મરામ્ય્ અવન્ત્યાધિપતેઃ સુતાયાઃ પ્રસ્થાનકાલે સ્વજનં સ્મરન્ત્યાઃ &
બાષ્પં પ્રવૃત્તં નયનાન્તલગ્નં સ્નેહાન્ મમૈવોરસિ પાતયન્ત્યાઃ

અપિચ
બહુશો ઽપ્ય્ ઉપદેશેષુ યયા મામ્ ઈક્ષમાણયા &
હસ્તેન સ્રસ્તકોણેન કૃતમ્ આકાશવાદિતમ્

*{વિદૂષકઃ}* - ભોદુ અણ્ણં કહૈસ્સં (ભ્સ્વ્_5.6:1)
અત્થિ ણઅરં બહ્મદત્તં ણામ (ભ્સ્વ્_5.6:2)
તહિં કિળ રાઆ કંપિઌળો ણામ (ભ્સ્વ્_5.6:3)
[ભવતુ અન્યાં કથયિષ્યામિ । અસ્તિ નગરં બ્રહ્મદત્તં નામ । તત્ર કિલ રાજા કામ્પિલ્યો નામ । ]
*{રાજા}* - કિમ્ ઇતિ કિમ્ ઇતિ (ભ્સ્વ્_5.6:4)
*{વિદૂષકઃ}* -
{પુનસ્ તદ્ એવ પઠતિ (ભ્સ્વ્_5.6:5)}
*{રાજા}* - મૂર્ખ રાજા બ્રહ્મદત્તઃ નગરં કામ્પિલ્યમ્ ઇત્ય્ અભિધીયતામ્ (ભ્સ્વ્_5.6:6)
*{વિદૂષકઃ}* - કિં રાઆ બહ્મદત્તો ણઅરં કંપિઌળં (ભ્સ્વ્_5.6:7)
[કિં રાજા બ્રહ્મદત્તઃ નગરં કામ્પિલ્યમ્ । ]
*{રાજા}* - એવમ્ એતત્ (ભ્સ્વ્_5.6:8)
*{વિદૂષકઃ}* - તેણ હિ મુહુત્તઅં પડિવાળેદુ ભવં જાવ ઓટ્ઠગઅં કરિસ્સં (ભ્સ્વ્_5.6:9)
રાઆ બહ્મદત્તો ણઅરં કંપિઌળં (ભ્સ્વ્_5.6:10)
{ઇતિ બહુશસ્ તદૈવ પઠિત્વા (ભ્સ્વ્_5.6:11)}
ઇદાણિં સુણાદુ ભવં (ભ્સ્વ્_5.6:12)
અયિ સુત્તો અત્તભવં (ભ્સ્વ્_5.6:13)
અદિસીદળા ઇઅં વેળા (ભ્સ્વ્_5.6:14)
અત્તણો પાવરઅં ગહ્ણિઅ આઅમિસ્સં (ભ્સ્વ્_5.6:15)
[તેન હિ મુહૂર્તકં પ્રતિપાલયતુ ભવાન્ યાવદ્ ઓષ્ઠગતં કરિષ્યામિ । રાજા બ્રહ્મદત્તઃ નગરં કામ્પિલ્યમ્ । ઇદાનીં શૃણોતુ ભવાન્ । અયિ સુપ્તો ઽત્રભવાન્ । અતિશીતલેયં વેલા । આત્મનઃ પ્રાવારકં ગૃહીત્વાગમિષ્યામિ । ]
{નિષ્ક્રાન્તઃ (ભ્સ્વ્_5.6:16)}
{તતઃ પ્રવિશતિ વાસવદત્તા આવન્તિકાવેષેણ ચેટી ચ (ભ્સ્વ્_5.6:17)}
*{ચેટી}* - એદુ એદુ અય્યા (ભ્સ્વ્_5.6:18)
દિઢં ખુ ભટ્ટિદારિઆ સીસવેદણાએ દુક્ખાવિદા (ભ્સ્વ્_5.6:19)
[એત્વ્ એત્વ્ આર્યા । દૃઢં ખલુ ભર્તૃદારિકા શીર્ષવેદનયા દુઃખિતા । ]
*{વાસવદત્તા}* - હદ્ધિ કહિં સઅણીઅં રૈદં પદુમાવદીએ (ભ્સ્વ્_5.6:20)
[હા ધિક્ કુત્ર શયનીયં રચિતં પદ્માવત્યાઃ । ]
*{ચેટી}* - સમુદ્દગિહકે કિળ સેજ્જાત્થિણ્ણા (ભ્સ્વ્_5.6:21)
[સમુદ્રગૃહકે કિલ શય્યાસ્તીર્ણા । ]
*{વાસવદત્તા}* - તેણ હિ અગ્ગદો યાહિ (ભ્સ્વ્_5.6:22)
[તેન હ્ય્ અગ્રતો યાહિ । ]
{ઉભે પરિક્રામતઃ (ભ્સ્વ્_5.6:23)}
*{ચેટી}* - ઇદં સમુદ્દગિહકં (ભ્સ્વ્_5.6:24)
પવિસદુ અય્યા (ભ્સ્વ્_5.6:25)
જાવ અહં વિ સીસાણુળેવણં તુવારેમિ (ભ્સ્વ્_5.6:26)
{નિષ્ક્રાન્તા (ભ્સ્વ્_5.6:27)}
[ઇદં સમુદ્રગૃહકમ્ । પ્રવિશત્વ્ આર્યા । યાવદ્ અહમ્ અપિ શીર્ષાનુલેપનં ત્વરયામિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - અહો અકરુણા ખુ ઇસ્સરા મે (ભ્સ્વ્_5.6:28)
વિરહપય્યુસ્સુઅસ્સ અય્યૌત્તસ્સ વિસ્સમત્થાણભૂદા ઇઅં પિ ણામ પદુમાવદી અસ્સત્થા જાદા (ભ્સ્વ્_5.6:29)
જાવ પવિસામિ (ભ્સ્વ્_5.6:30)
{પ્રવિશ્યાવલોક્ય (ભ્સ્વ્_5.6:31)}
અહો પરિજણસ્સ પમાદો (ભ્સ્વ્_5.6:32)
અસ્સત્થં પદુમાવદિં કેવળં દીવસહાઅં કરિઅ પરિત્તજદિ (ભ્સ્વ્_5.6:33)
ઇઅં પદુમાવદી ઓસુત્તા (ભ્સ્વ્_5.6:34)
જાવ ઉવવિસામિ (ભ્સ્વ્_5.6:35)
અહવા અઞ્ઞાસણપરિગ્ગહેણ અપ્પો વિઅ સિણેહો પડિભાદિ (ભ્સ્વ્_5.6:36)
તા ઇમસ્સિં સય્યાએ ઉવવિસામિ (ભ્સ્વ્_5.6:37)
{ઉપવિશ્ય (ભ્સ્વ્_5.6:38)}
કિંણુહુ એદાએ સહ ઉવવિસન્તીએ અજ્જ પહ્લાદિદં વિઅ મે હિઅઅં (ભ્સ્વ્_5.6:39)
દિટ્ઠિઆ અવિચ્છિણ્ણસુહણિસ્સાસા (ભ્સ્વ્_5.6:40)
ણિવ્વુત્તરોઆએ હોદવ્વં (ભ્સ્વ્_5.6:41)
અહવ એઅદેસસંવિભાઅદાએ સઅણીઅસ્સ સૂએદિ મં આલિઙ્ગેહિ ત્તિ (ભ્સ્વ્_5.6:42)
જાવ સૈસ્સં (ભ્સ્વ્_5.6:43)
{શયનં નાટયતિ (ભ્સ્વ્_5.6:44)}
[અહો અકરુણાઃ ખલ્વ્ ઈશ્વરા મે । વિરહપર્યુત્સુકસ્યાર્યપુત્રસ્ય વિશ્રમસ્થાનભૂતેયમ્ અપિ નામ પદ્માવત્ય્ અસ્વસ્થા જાતા । યાવત્ પ્રવિશામિ । અહો પરિજનસ્ય પ્રમાદઃ । અસ્વસ્થાં પદ્માવતીં કેવલં દીપસહાયાં કૃત્વા પરિત્યજતિ । ઇયં પદ્માવત્ય્ અવસુપ્તા । યાવદ્ ઉપવિશામિ । અથ વાન્યાસનપરિગ્રહેણાલ્પ ઇવ સ્નેહઃ પ્રતિભાતિ । તદ્ અસ્યાં શય્યાયામ્ ઉપવિશામિ । કિં નુ ખલ્વ્ એતયા સહોપવિશન્ત્યા અદ્ય પ્રહ્લાદિતમ્ ઇવ મે હૃદયમ્ । દિષ્ટ્યાવિચ્છિન્નસુખનિઃશ્વાસા । નિવૃત્તરોગયા ભવિતવ્યમ્ । અથવૈકદેશસંવિભાગતયા શયનીયસ્ય સૂચયતિ મામ્ આલિઙ્ગેતિ । યાવચ્
છયિષ્યે । ]
*{રાજા}* -
{સ્વપ્નાયતે (ભ્સ્વ્_5.6:45)}
હા વાસવદત્તે
*{વાસવદત્તા}* -
{સહસોત્થાય (ભ્સ્વ્_5.6:46)}
હં અય્યૌત્તો ણ હુ પદુમાવદી (ભ્સ્વ્_5.6:47)
કિંણુખુ દિટ્ઠહ્મિ (ભ્સ્વ્_5.6:48)
મહન્તો ખુ અય્યજોઅન્ધરાઅણસ્સ પડિણ્ણાહારો મમ દંસણેણ ણિપ્ફળો સંવુત્તો (ભ્સ્વ્_5.6:49)
[હમ્ આર્યપુત્રઃ ન ખલુ પદ્માવતી । કિન્ નુ ખલુ દૃષ્ટાસ્મિ । મહાન્ ખલ્વ્ આર્યયૌગન્ધરાયણસ્ય પ્રતિજ્ઞાભારો મમ દર્શનેન નિષ્ફલઃ સંવૃત્તઃ । ]
*{રાજા}* - હા અવન્તિરાજપુત્રિ
*{વાસવદત્તા}* - દિટ્ઠિઆ સિવિણાઅદિ ખુ અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_5.6:50)
ણ એત્થ કોચ્ચિ જણો (ભ્સ્વ્_5.6:51)
જાવ મુહુત્તઅં ચિટ્ઠિઅ દિટ્ઠિં હિઅઅં ચ તોસેમિ (ભ્સ્વ્_5.6:52)
[દિષ્ટ્યા સ્વપ્નાયતે ખલ્વ્ આર્યપુત્રઃ । નાત્ર કશ્ચિજ્ જનઃ । યાવન્ મુહૂર્તકં સ્થિત્વા દૃષ્ટિં હૃદયં ચ તોષયામિ । ]
*{રાજા}* - હા પ્રિયે હા પ્રિયશિષ્યે દેહિ મે પ્રતિવચનમ્ (ભ્સ્વ્_5.6:53)
*{વાસવદત્તા}* - આળવામિ ભટ્ટા આળવામિ (ભ્સ્વ્_5.6:54)
[આલપામિ ભર્તઃ આલપામિ । ]
*{રાજા}* - કિં કુપિતાસિ (ભ્સ્વ્_5.6:55)
*{વાસવદત્તા}* - ણહિ ણહિ દુક્ખિદહ્મિ (ભ્સ્વ્_5.6:56)
[નહિ નહિ દુઃખિતાસ્મિ । ]
*{રાજા}* - યદ્ય્ અકુપિતા કિમ્ અર્થં નાલઙ્કૃતાસિ (ભ્સ્વ્_5.6:57)
*{વાસવદત્તા}* - ઇદો વરં કિં (ભ્સ્વ્_5.6:58)
[ઇતઃ પરં કિમ્ । ]
*{રાજા}* - કિં વિરચિકાં સ્મરસિ (ભ્સ્વ્_5.6:59)
*{વાસવદત્તા}* -
{સરોષમ્ (ભ્સ્વ્_5.6:60)}
આ અવેહિ ઇહાવિ વિરચિઆ (ભ્સ્વ્_5.6:61)
[આ અપેહિ અહાપિ વિરચિકા । ]
*{રાજા}* - તેન હિ વિરચિકાર્થં ભવતીં પ્રસાદયામિ (ભ્સ્વ્_5.6:62)
{હસ્તૌ પ્રસારયતિ (ભ્સ્વ્_5.6:63)}
*{વાસવદત્તા}* - ચિરં ઠિદહ્મિ (ભ્સ્વ્_5.6:64)
કો વિ મં પેક્ખે (ભ્સ્વ્_5.6:65)
તા ગમિસ્સં (ભ્સ્વ્_5.6:66)
અહવ સય્યાપળમ્બિઅં અય્યૌત્તસ્સ હત્થં સઅણીએ આરોવિઅ ગમિસ્સં (ભ્સ્વ્_5.6:67)
{તથા કૃત્વા નિષ્ક્રાન્તા (ભ્સ્વ્_5.6:68)}
[ચિરં સ્થિતાસ્મિ । કો ઽપિ માં પશ્યેત્ । તદ્ ગમિષ્યામિ । અથવા શય્યાપ્રલમ્બિતમ્ આર્યપુત્રસ્ય હસ્તં શયનીય આરોપ્ય ગમિષ્યામિ । ]
*{રાજા}* -
{સહસોત્થાય (ભ્સ્વ્_5.6:69)}
વાસવદત્તે તિષ્ઠ તિષ્ઠ (ભ્સ્વ્_5.6:70)
હા ધિક્ (ભ્સ્વ્_5.6:71)
નિષ્ક્રામન્ સમ્ભ્રમેણાહં દ્વારપક્ષેણ તાડિતઃ &
તતો વ્યક્તં ન જાનામિ ભૂતાર્થો ઽયં મનોરથઃ

{પ્રવિશ્ય (ભ્સ્વ્_5.7:1)}
*{વિદૂષકઃ}* - ઐ પડિબુદ્ધો અત્તભવં (ભ્સ્વ્_5.7:2)
[અયિ પ્રતિબુદ્ધો ઽત્રભવાન્ । ]
*{રાજા}* - વયસ્ય પ્રિયમ્ આવેદયે ધરતે ખલુ વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_5.7:3)
*{વિદૂષકઃ}* - અવિહા વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_5.7:4)
કહિં વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_5.7:5)
ચિરા ખુ ઉવરદા વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_5.7:6)
[અવિહા વાસવદત્તા । કુત્ર વસવદત્તા । ચિરાત્ ખલૂપરતા વાસવદત્તા । ]
*{રાજા}* - વયસ્ય મા મૈવં
શય્યાયામ્ અવસુપ્તં માં બોધયિત્વા સખે ગતા &
દગ્ધેતિ બ્રુવતા પૂર્વં વઞ્ચિતો ઽસ્મિ રુમણ્વતા

*{વિદૂષકઃ}* - અવિહા અસમ્ભાવણીઅં એદં ણ (ભ્સ્વ્_5.8:1)
આ ઉદઅહ્ણાણસઙ્કિત્તણેણ તત્તહોદિં ચિન્તઅન્તેણ સા સિવિણે દિટ્ઠા ભવે (ભ્સ્વ્_5.8:2)
[અવિહા અસમ્ભાવનીયમ્ એતદ્ ન । આ ઉદકસ્નાનસઙ્કીર્તનેન તત્રભવતીં ચિન્તયતા સા સ્વપ્ને દૃષ્ટા ભવેત્ । ]
*{રાજા}* - એવં મયા સ્વપ્નો દૃષ્ટઃ (ભ્સ્વ્_5.8:3)
યદિ તાવદ્ અયં સ્વપ્નો ધન્યમ્ અપ્રતિબોધનમ્ &
અથાયં વિભ્રમો વા સ્યાદ્ વિભ્રમો હ્ય્ અસ્તુ મે ચિરમ્

*{વિદૂષકઃ}* - ભો વઅસ્સ એદસ્સિં ણઅરે અવન્તિસુન્દરી ણામ જક્ખિણી પડિવસદિ (ભ્સ્વ્_5.9:1)
સા તુએ દિટ્ઠા ભવે (ભ્સ્વ્_5.9:2)
[ભો વયસ્ય એતસ્મિન્ નગરે ઽવન્તિસુન્દરી નામ યક્ષિણી પ્રતિવસતિ । સા ત્વયા દૃષ્ટા ભવેત્ । ]
*{રાજા}* - ન ન
સ્વપ્નસ્યાન્તે વિબુદ્ધેન નેત્રવિપ્રોષિતાઞ્જનમ્ &
ચારિત્રમ્ અપિ રક્ષન્ત્યા દૃષ્ટં દીર્ઘાલકં મુખમ્

અપિચ વયસ્ય પશ્ય પશ્ય
યો ઽયં સન્ત્રસ્તયા દેવ્યા તયા બાહુર્ નિપીડિતઃ &
સ્વપ્ને ઽપ્ય્ ઉત્પન્નસંસ્પર્શો રોમહર્ષં ન મુઞ્ચતિ

{પ્રવિશ્ય (ભ્સ્વ્_5.11:1)}
*{વિદૂષકઃ}* - મા દાણિ ભવં અણત્થં ચિન્તિઅ (ભ્સ્વ્_5.11:2)
એદુ એદુ ભવં (ભ્સ્વ્_5.11:3)
ચૌસ્સાળં પવિસામો (ભ્સ્વ્_5.11:4)
[મેદાનીં ભવાન્ અનર્થં ચિન્તયિત્વા । એત્વ્ એતુ ભવાન્ । ચતુઃશાલં પ્રવિશાવઃ । ]
{પ્રવિશ્ય (ભ્સ્વ્_5.11:5)}
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - જયત્વ્ આર્યપુત્રઃ (ભ્સ્વ્_5.11:6)
અસ્માકં મહારાજો દર્શકો બવન્તમ્ આહ એષ ખલુ ભવતો ઽમાત્યો રુમણ્વાન્ મહતા બલસમુદયેનોપયાતઃ ખલ્વ્ આરુણિમ્ અભિઘાતયિતુમ્ (ભ્સ્વ્_5.11:7)
તથા હસ્ત્યશ્વરથપદાતીનિ મામકાનિ વિજયાઙ્ગાનિ સન્નદ્ધાનિ (ભ્સ્વ્_5.11:8)
તદ્ ઉત્તિષ્ઠતુ ભવાન્ (ભ્સ્વ્_5.11:9)
અપિચ
ભિન્નાસ્ તે રિપવો ભવદ્ગુણરતાઃ પૌરાઃ સમાશ્વાસિતાઃ પાર્ષ્ણી યાપિ ભવત્પ્રયાણસમયે તસ્યા વિધાનં કૃતમ્ &
યદ્ યત્ સાધ્યમ્ અરિપ્રમાથજનનં તત્ તન્ મયાનુષ્ઠિતં તીર્ણા ચાપિ બલૈર્ નદી ત્રિપથગા વત્સાશ્ ચ હસ્તે તવ

*{રાજા}* -
{ઉત્થાય (ભ્સ્વ્_5.12:1)}
બાઢમ્ (ભ્સ્વ્_5.12:2)
અયમ્ ઇદાનીમ્
ઉપેત્ય નાગેન્દ્રતુરઙ્ગતીર્ણે તમ્ આરુણિં દારુણકર્મદક્ષમ્ &
વિકીર્ણબાણોગ્રતરઙ્ગભઙ્ગે મહાર્ણવાભે યુધિ નાશયામિ