સ્વપ્નવાસવદત્ત · અધ્યાય 6

{નિષ્ક્રાન્તાઃ સર્વે (1)} પઞ્ચમો ઽઙ્કઃ ।
****************************** અચ્ત્ 6 ******************************
અથ ષષ્ઠો ઽઙ્કઃ ।
{તતઃ પ્રવિશતિ કાઞ્ચુકીયઃ (ભ્સ્વ્_6.0:1)}
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - ક ઇહ ભોઃ કઞ્ચનતોરણદ્વારમ્ અશૂન્યં કુરુતે (ભ્સ્વ્_6.0:2)
{પ્રવિશ્ય (ભ્સ્વ્_6.0:3)}
*{પ્રતીહારી}* - અય્ય અહં વિજઆ (ભ્સ્વ્_6.0:4)
કિં કરીઅદુ (ભ્સ્વ્_6.0:5)
[આર્ય અહં વિજયા । કિં ક્રિયતામ્ । ]
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - ભવતિ નિવેદ્યતાં નિવેદ્યતાં વત્સરાજ્યલાભપ્રવૃદ્ધોદયાયોદયનાય એષ ખલુ મહાસેનસ્ય સકાશાદ્ રૈભ્યસગોત્રાઃ કાઞ્ચુકીયઃ પ્રાપ્તઃ તત્રભવત્યા ચાઙ્ગારવત્યા પ્રેષિતાર્યા વસુન્ધરા નામ વાસવદત્તાધાત્રી ચ પ્રતીહારમ્ ઉપસ્થિતા ઇતિ (ભ્સ્વ્_6.0:6)
*{પ્રતીહારી}* - અય્ય અદેસકાળો પડિહારસ્સ (ભ્સ્વ્_6.0:7)
[આર્ય અદેશકાલઃ પ્રતિહારસ્ય । ]
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - કથમ્ અદેશકાલો નામ (ભ્સ્વ્_6.0:8)
*{પ્રતીહારી}* - સુણાદુ અય્યો (ભ્સ્વ્_6.0:9)
અજ્જ ભટ્ટિણો સુય્યામુહપ્પાસાદગદેણ કેણ વિ વીણા વાદિદા (ભ્સ્વ્_6.0:10)
તં ચ સુણિઅ ભટ્ટિણા ભણિઅં ઘોસવદીએ સદ્દો વિઅ સુણીઅદિ ત્તિ (ભ્સ્વ્_6.0:11)
[શૃણોત્વ્ આર્યઃ । અદ્ય ભર્તુઃ સૂર્યમુખપ્રાસાદગતેન કેનાપિ વીણા વાદિતા । તાં ચ શ્રુત્વા ભર્ત્રા ભણિતં ઘોષવત્યાઃ શબ્દ ઇવ શ્રૂયતે ઇતિ । ]
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - તતસ્ તતઃ (ભ્સ્વ્_6.0:12)
*{પ્રતીહારી}* - તદો તહિં ગચ્છિઅ પુચ્છિદો કુદો ઇમાએ વીણાએ આગમો ત્તિ (ભ્સ્વ્_6.0:13)
તેણ ભણિઅં અહ્મેહિં ણમ્મદાતીરે કુય્યગુમ્મળગ્ગા દિટ્ઠા (ભ્સ્વ્_6.0:14)
જૈ પ્પઓઅણં ઇમાએ ઉવણીઅદુ ભટ્ટિણોત્તિ (ભ્સ્વ્_6.0:15)
તં ચ ઉવણીદં અઙ્કે કરિઅ મોહં ગદો ભટ્ટા (ભ્સ્વ્_6.0:16)
તદો મોહપ્પચ્ચાગદેણ બપ્ફપય્યાઉળેણ મુહેણ ભટ્ટિણા ભણિઅં દિટ્ઠાસિ ઘોસવદિ સા હુ ણ દિસ્સદિ ત્તિ (ભ્સ્વ્_6.0:17)
અય્ય ઈદિસો અણવસરો (ભ્સ્વ્_6.0:18)
કહં ણિવેદેમિ (ભ્સ્વ્_6.0:19)
[તતસ્ તત્ર ગત્વા પૃષ્ટઃ કુતો ઽસ્યા વીણાયા આગમ ઇતિ । તેન ભણિતમ્ અસ્માભિર્ નર્મદાતીરે કૂર્ચગુલ્મલગ્ના દૃષ્ટા । યદિ પ્રયોજનમ્ અનયા ઉપનીયતાં ભર્ત્રે ઇતિ । તાં ચોપનીતામ્ અઙ્કે કૃટ્વા મોહં ગતો ભર્તા । તતો મોહપ્રત્યાગતેન બાષ્પપર્યાકુલેન મુખેન ભર્ત્રા ભણિતં દૃષ્ટાસિ ઘોષવતિ સા ખલુ ન દૃશ્યત ઇતિ । આર્ય ઈદૃશો ઽનવસરઃ । કથં નિવેદયામિ । ]
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - ભવતિ નિવેદ્યતામ્ (ભ્સ્વ્_6.0:20)
ઇદમ્ અપિ તદાશ્રયમ્ એવ (ભ્સ્વ્_6.0:21)
*{પ્રતીહારી}* - અય્ય ઇઅં ણિવેદેમિ (ભ્સ્વ્_6.0:22)
એસો ભટ્ટા સુય્યામુહપ્પાસાદાદો ઓદરૈ (ભ્સ્વ્_6.0:23)
તા ઇહ એવ્વ ણિવેદૈસ્સં (ભ્સ્વ્_6.0:24)
[આર્ય ઇયં નિવેદયામિ । એષ ભર્તા સૂર્યામુખપ્રાસાદાદ્ અવતરતિ । તદ્ ઇહૈવ નિવેદયિષ્યામિ । ]
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - ભવતિ તથા (ભ્સ્વ્_6.0:25)
{ઉભૌ નિષ્ક્રાન્તૌ (ભ્સ્વ્_6.0:26)} મિશ્રવિષ્કમ્ભઃ ।
{તતઃ પ્રવિશતિ રાજા વિદૂષકશ્ચ (ભ્સ્વ્_6.0:27)}
*{રાજા}* -
શ્રુતિસુખનિનદે કથં નુ દેવ્યાઃ સ્તનયુગલે જઘનસ્થલે ચ સુપ્તા &
વિહગગણરજોવિકીર્ણદણ્ડા પ્રતિભયમ્ અધ્યુષિતાસ્ય્ અરણ્યવાસમ્

અપિ ચ અસ્નિગ્ધાસિ ઘોષવતિ યા તપસ્વિન્યા ન સ્મરસિ
શ્રોણીસમુદ્વહનપાર્શ્વનિપીડિતાનિ ખેદસ્તનાન્તરસુખાન્ય્ ઉપગૂહિતાનિ &
ઉદ્દિશ્ય માં વિરહે પરિદેવિતાનિ વાદ્યાન્તરેષુ કથિતાનિ ચ સસ્મિતાનિ

*{વિદૂષકઃ}* - અળં દાણિ ભવં અદિમત્તં સન્તપ્પિઅ (ભ્સ્વ્_6.2:1)
[અલમ્ ઇદાનીં ભવાન્ અતિમાત્રં સન્તપ્ય । ]
*{રાજા}* - વયસ્ય મા મૈવં
ચિરપ્રસુપ્તઃ કામો મે વીણયા પ્રતિબોધિતઃ &
તાં તુ દેવીં ન પશ્યામિ યસ્યા ઘોષવતી પ્રિયા

વસન્તક શિલ્પિજનસકાશાન્ નવયોગાં ઘોષવતીં કૃત્વા શીઘ્રમ્ આનય (ભ્સ્વ્_6.3:1)
*{વિદૂષકઃ}* - જં ભવં આણવેદિ (ભ્સ્વ્_6.3:2)
{વીણાં ગૃહીત્વા નિષ્ક્રાન્તઃ (ભ્સ્વ્_6.3:3)}
[યદ્ ભવાન્ આજ્ઞાપયતિ । ]
*{પ્રતીહારી}* - જેદુ ભટ્ટા (ભ્સ્વ્_6.3:4)
એસો ખુ મહાસેણસ્સ સઆસાદો રબ્ભસગોત્તો કઞ્ચુઈઓ દેવીએ અઙ્ગારવદીએ પેસિદા અય્યા વસુન્ધરા ણામ વાસવદત્તાધત્તી અ પડિહારં ઉવટ્ઠિદા (ભ્સ્વ્_6.3:5)
[જયતુ ભર્તા । એષ ખલુ મહાસેનસ્ય સકાશાદ્ રૈભ્યસગોત્રઃ કાઞ્ચુકીયો દેવ્યાઙ્ગારવત્યા પ્રેષિતાર્યા વસુન્ધરા નામ વાસવદત્તાધાત્રી ચ પ્રતિહારમ્ ઉપસ્થિતૌ । ]
*{રાજા}* - તેન હિ પદ્માવતી તાવદ્ આહૂયતામ્ (ભ્સ્વ્_6.3:6)
*{પ્રતીહારી}* - જં ભટ્ટા આણવેદિ (ભ્સ્વ્_6.3:7)
{નિષ્ક્રાન્તા (ભ્સ્વ્_6.3:8)}
[યદ્ ભર્તાજ્ઞાપયતિ । ]
*{રાજા}* - કિન્ નુ ખલુ શીઘ્રમ્ ઇદાનીમ્ અયં વૃત્તાન્તો મહાસેનેન વિદિતઃ (ભ્સ્વ્_6.3:9)
{તતઃ પ્રવિશતિ પદ્માવતી પ્રતીહારી ચ (ભ્સ્વ્_6.3:10)}
*{પ્રતીહારી}* - એદુ એદુ ભટ્ટિદારિઆ (ભ્સ્વ્_6.3:11)
[એત્વ્ એતુ ભર્તૃદારિકા । ]
*{પદ્માવતી}* - જેદુ અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_6.3:12)
[જયત્વ્ આર્યપુત્રઃ । ]
*{રાજા}* - પદ્માવતિ કિં શ્રુતં મહાસેનસ્ય સકાશાદ્ રૈભ્યસગોત્રઃ કાઞ્ચુકીયઃ પ્રાપ્તસ્ તત્રભવત્યા ચાઙ્ગારવત્યા પ્રેષિતાર્યા વસુન્ધરા નામ વાસવદત્તાધાત્રી ચ પ્રતિહારમ્ ઉપસ્થિતાવ્ ઇતિ (ભ્સ્વ્_6.3:13)
*{પદ્માવતી}* - અય્યૌત્ત પિઅં મે ઞાદિકુળસ્સ કુસળવુત્તન્તં સોદું (ભ્સ્વ્_6.3:14)
[આર્યપુત્ર પ્રિયં મે જ્ઞાતિકુલસ્ય કુશલવૃત્તાન્તં શ્રોતુમ્ । ]
*{રાજા}* - અનુરૂપમ્ એતદ્ ભવત્યાભિહિતં વાસવદત્તાસ્વજનો સ્વજન ઇતિ (ભ્સ્વ્_6.3:15)
પદ્માવતિ આસ્યતામ્ (ભ્સ્વ્_6.3:16)
કિમ્ ઇદાનીં નાસ્યતે (ભ્સ્વ્_6.3:17)
*{પદ્માવતી}* - અય્યૌત્ત કિં મએ સહ ઉવવિટ્ઠો એદં જણં પેક્ખિસ્સદિ (ભ્સ્વ્_6.3:18)
[આર્યપુત્રઃ કિં મયા સહોપવિષ્ટ એતં જનં દ્રક્ષ્યતિ । ]
*{રાજા}* - કો ઽત્ર દોષઃ (ભ્સ્વ્_6.3:19)
*{પદ્માવતી}* - અય્યૌત્તસ્સ અવરો પરિગ્ગહો ત્તિ ઉદાસીણં વિઅ હોદિ (ભ્સ્વ્_6.3:20)
[આર્યપુત્રસ્યાપરઃ પરિગ્રહ ઇત્ય્ ઉદાસીનમ્ ઇવ ભવતિ । ]
*{રાજા}* - કલત્રદર્શનાર્હં જનં કલત્રદર્શનાત્ પરિહરતીતિ બહુદોષમ્ ઉત્પાદયતિ (ભ્સ્વ્_6.3:21)
તસ્માદ્ આસ્યતામ્ (ભ્સ્વ્_6.3:22)
*{પદ્માવતી}* - જં અય્યૌત્તો આણવેદિ (ભ્સ્વ્_6.3:23)
{ઉપવિશ્ય (ભ્સ્વ્_6.3:24)}
અય્યૌત્ત તાદો વા અમ્બા વા કિંણુખુ ભણિસ્સદિ ત્તિ આવિગ્ગા વિઅ સંવુત્તા (ભ્સ્વ્_6.3:25)
[યદ્ આર્યપુત્ર આજ્ઞાપયતિ । આર્યપુત્ર તાતો વામ્બા વા કિન્ નુ ખલુ ભણિષ્યતીત્ય્ આવિગ્નેવ સંવૃત્તા । ]
*{રાજા}* - પદ્માવતિ એવમ્ એતત્ (ભ્સ્વ્_6.3:26)
કિં વક્ષ્યતીતિ હૃદયં પરિશઙ્કિતં મે કન્યા મયાપ્ય્ અપહૃતા ન ચ રક્ષિતા સા &
ભાગ્યૈશ્ ચલૈર્ મહદ્ અવાપ્તગુણોપધાતઃ પુત્રઃ પિતુર્ જનિતરોષ ઇવાસ્મિ ભીતઃ

*{પદ્માવતી}* - ન કિં સક્કં રક્ખિદું પત્તકાળે (ભ્સ્વ્_6.4:1)
[ન કિં શક્યં રક્ષિતું પ્રાપ્તકાલે । ]
*{પ્રતીહારી}* - એસો કઞ્ચુઈઓ ધત્તી અ પડિહારં ઉવટ્ઠિદા (ભ્સ્વ્_6.4:2)
[એષ કાઞ્ચુકીયો ધાત્રી ચ પ્રતિહારમ્ ઉપસ્થિતૌ । ]
*{રાજા}* - શિઘ્રં પ્રવેશ્યતામ્ (ભ્સ્વ્_6.4:3)
*{પ્રતીહારી}* - જં ભટ્ટા આણવેદિ (ભ્સ્વ્_6.4:4)
[યદ્ ભર્તાજ્ઞાપયતિ । ]
{નિષ્ક્રાન્તા}
{તતઃ પ્રવિશતિ કાઞ્ચુકીયઃ ધાત્રી પ્રતીહારી ચ (ભ્સ્વ્_6.4:5)}
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - ભોઃ
સમ્બન્ધિરાજ્યમ્ ઇદમ્ એત્ય મહાન્ પ્રહર્ષઃ સ્મૃત્વા પુનર્ નૃપસુતાનિધનં વિષાદઃ &
કિં નામ દૈવ ભવતા ન કૃતં યદિ સ્યાદ્ રાજ્યં પરૈર્ અપહૃતં કુશલં ચ દેવ્યાઃ

*{પ્રતીહારી}* - એસો ભટ્ટા ઉવસપ્પદુ અય્યો (ભ્સ્વ્_6.5:1)
[એષ ભર્તા ઉપસર્પત્વ્ આર્યઃ । ]
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* -
{ઉપેત્ય (ભ્સ્વ્_6.5:2)}
જયત્વ્ આર્યપુત્રઃ (ભ્સ્વ્_6.5:3)
*{ધાત્રી}* - જેદુ ભટ્ટા (ભ્સ્વ્_6.5:4)
[જયતુ ભર્તા । ]
*{રાજા}* -
{સબહુમાનમ્ (ભ્સ્વ્_6.5:5)}
આર્ય
પૃથિવ્યાં રાજવંશ્યાનામ્ ઉદયાસ્તમયપ્રભુઃ &
અપિ રાજા સ કુશલી મયા કાઙ્ક્ષિતબાન્ધવઃ

*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - અથ કિમ્ (ભ્સ્વ્_6.6:1)
કુશલી મહાસેનઃ (ભ્સ્વ્_6.6:2)
ઇહાપિ સર્વગતં કુશલં પૃચ્છતિ (ભ્સ્વ્_6.6:3)
*{રાજા}* -
{આસનાદ્ ઉત્થાય (ભ્સ્વ્_6.6:4)}
કિમ્ આજ્ઞાપયતિ મહાસેનઃ (ભ્સ્વ્_6.6:5)
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - સદૃશમ્ એતદ્ વૈદેહીપુત્રસ્ય (ભ્સ્વ્_6.6:6)
નન્વ્ આસનસ્થેનૈવ ભવતા શ્રોતવ્યો મહાસેનસ્ય સન્દેશઃ (ભ્સ્વ્_6.6:7)
*{રાજા}* - યદ્ આજ્ઞાપયતિ મહાસેનઃ (ભ્સ્વ્_6.6:8)
{ઉપવિશતિ (ભ્સ્વ્_6.6:9)}
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - દિષ્ટ્યા પરૈર્ અપહૃતં રાજ્યં પુનઃ પ્રત્યાનીતમ્ ઇતિ (ભ્સ્વ્_6.6:10)
કુતઃ
કાતરા યે ઽપ્ય્ અશક્તા વા નોત્સાહસ્ તેષુ જાયતે &
પ્રાયેણ હિ નરેન્દ્રશ્રીઃ સોત્સાહૈર્ એવ ભુજ્યતે

*{રાજા}* - આર્ય સર્વમ્ એતન્ મહાસેનસ્ય પ્રભાવઃ કુતઃ (ભ્સ્વ્_6.7:1)
અહમ્ અવજિતઃ પૂર્વં તાવત્ સુતૈઃ સહ લાલિતો દૃઢમ્ અપહૃતા કન્યા ભૂયો મયા ન ચ રક્ષિતા &
નિધનમ્ અપિ ચ શ્રુત્વા તસ્યાસ્ તથૈવ મયિ સ્વતા નનુ યદ્ ઉચિતાન્ વત્સાન્ પ્રાપ્તું નૃપો ઽત્ર હિ કારણમ્

*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - એષ મહાસેનસ્ય સન્દેશઃ (ભ્સ્વ્_6.8:1)
દેવ્યાઃ સન્દેશમ્ ઇહાત્રભવતી કથયિષ્યતિ (ભ્સ્વ્_6.8:2)
*{રાજા}* - હા અમ્બ
ષોડશાન્તઃપુરજ્યેષ્ઠા પુણ્યા નગરદેવતા &
મમ પ્રવાસદુઃખાર્તા માતા કુશલિની નનુ

*{ધાત્રી}* - અરોઆ ભટ્ટિણી ભટ્ટારં સવ્વગદં કુસળં પુચ્છદિ (ભ્સ્વ્_6.9:1)
[અરોગા ભટ્ટિની ભર્તારં સર્વગતં કુશલં પૃચ્છતિ । ]
*{રાજા}* - સર્વગતં કુશલમ્ ઇતિ (ભ્સ્વ્_6.9:2)
અમ્બ ઈદૃશં કુશલમ્ (ભ્સ્વ્_6.9:3)
*{ધાત્રી}* - મા દાણિં ભટ્ટા અદિમત્તં સન્તપ્પિદું (ભ્સ્વ્_6.9:4)
[મેદાનીં ભર્તાતિમાત્રં સન્તપ્તુમ્ । ]
*{કાઞ્ચુકીયઃ}* - ધારયત્વ્ આર્યપુત્રઃ (ભ્સ્વ્_6.9:5)
ઉપરતાપ્ય્ અનુપરતા મહાસેનપુત્રી એવમ્ અનુકમ્પ્યમાનાર્યપુત્રેણ (ભ્સ્વ્_6.9:6)
અથ વા
કઃ કં શક્તો રક્ષિતું મૃત્યુકાલે રજ્જુચ્છેદે કે ઘટં ધારયન્તિ &
એવં લોકસ્ તુલ્યધર્મો વનાનાં કાલે કાલે છિદ્યતે રુહ્યતે ચ

*{રાજા}* - આર્ય મા મૈવમ્ (ભ્સ્વ્_6.10:1)
મહાસેનસ્ય દુહિતા શિષ્યા દેવી ચ મે પ્રિયા &
કથં સા ન મયા શક્યા સ્મર્તું દેહાન્તરેષ્વ્ અપિ

*{ધાત્રી}* - આહ ભટ્ટિણી ઉવરદા વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_6.11:1)
મમ વા મહાસેણસ્સ વા જાદિસા ગોવાળઅપાળઆ તાદિસો એવ્વ તુમં પુઢ્મઅં એવ્વ અભિપ્પેદો જામાદુઅત્તિ (ભ્સ્વ્_6.11:2)
એદણ્ણિમિત્તં ઉજ્જૈણિં આણીદો (ભ્સ્વ્_6.11:3)
અણગ્ગિસક્ખિઅં વીણાવવદેસેણ દિણ્ણા (ભ્સ્વ્_6.11:4)
અત્તણો ચવળદાએ અણિ વુત્તવિવાહમઙ્ગળો એવ્વ ગદો (ભ્સ્વ્_6.11:5)
અહઅ અહ્મેહિં તવ અ વાસવદત્તાએ અ પડિકિદિં ચિત્તફળઆએ આળિહિઅ વિવાહો ણિવ્વુત્તો (ભ્સ્વ્_6.11:6)
એસા ચિત્તફળઆ તવ સઆસં પેસિદા (ભ્સ્વ્_6.11:7)
એદં પેક્ખિઅ ણિવ્વુદો હોહિ (ભ્સ્વ્_6.11:8)
[આહ ભટ્ટિની ઉપરતા વાસવદત્તા । મમ વા મહાસેનસ્ય વા યાદૃશૌ ગોપાલકપાલકૌ તાદૃશ એવ ત્વં પ્રથમમ્ એવાભિપ્રેતો જામાતેતિ । એતન્ નિમિત્તમ્ ઉજ્જયિનીમ્ આનીતઃ । અનગ્નિસાક્ષિકં વીણાવ્યપદેશેન દત્તા । આત્મનશ્ ચપલતયાનિર્વૃત્તવિવાહમઙ્ગલ એવ ગતઃ । અથ ચાવાભ્યાં તવ ચ વાસવદત્તાયાશ્ ચ પ્રતિકૃતિં ચિત્રફલકાયામ્ આલિખ્ય વિવાહો નિર્વૃત્તઃ । એષા ચિત્રફલકા તવ સકાશં પ્રેષિતા । એતાં દૃષ્ટ્વા નિર્વૃતો ભવ । ]
*{રાજા}* - અહો અતિસ્નિગ્ધમ્ અનુરૂપં ચાભિહિતં તત્રભવત્યા (ભ્સ્વ્_6.11:9)
વાક્યમ્ એતત્ પ્રિયતરં રાજ્યલાભશતાદ્ અપિ &
અપરાદ્ધેષ્વ્ અપિ સ્નેહો યદ્ અસ્માસુ ન વિસ્મૃતઃ

*{પદ્માવતી}* - અય્યૌત્ત ચિત્રગદં ગુરુઅણં પેક્ખિઅ અભિવાદેદું ઇચ્છામિ (ભ્સ્વ્_6.12:1)
[આર્યપુત્ર ચિત્રગતં ગુરુજનં દૃષ્ટ્વાભિવાદયિતુમ્ ઇચ્છામિ । ]
*{ધાત્રી}* - પેક્ખદુ પેક્ખદુ ભટ્ટિદારિઆ (ભ્સ્વ્_6.12:2)
{ચિત્રફલકાં દર્શયતિ (ભ્સ્વ્_6.12:3)}
[પશ્યતુ પશ્યતુ ભર્તૃદારિકા । ]
*{પદ્માવતી}* -
{દૃષ્ટ્વા આત્મગતમ્ (ભ્સ્વ્_6.12:4)}
હં અદિસદિસી ખુ ઇઅં અય્યાએ આવન્તિઆએ (ભ્સ્વ્_6.12:5)
{પ્રકાશમ્} અય્યૌત્ત સદિસી ખુ ઇઅં અય્યાએ (ભ્સ્વ્_6.12:6)
[હમ્ અતિસદૃશી ખલ્વ્ ઇયમ્ આર્યાયા આવન્તિકાયાઃ । આર્યપુત્ર સદૃશી ખલ્વ્ ઇયમ્ આર્યાયાઃ । ]
*{રાજા}* - ન સદૃશી (ભ્સ્વ્_6.12:7)
સૈવેતિ મન્યે (ભ્સ્વ્_6.12:8)
ભોઃ કષ્ટમ્ (ભ્સ્વ્_6.12:9)
અસ્ય સ્નિગ્ધસ્ય વર્ણસ્ય વિપત્તિર્ દારુણા કથમ્ &
ઇદં ચ મુખમાધુર્યં કથં દૂષિતમ્ અગ્નિના

*{પદ્માવતી}* - અય્યૌત્તસ્સ પડિકિદિં પેક્ખિઅ જાણામિ ઇઅં અય્યાએ સદિસી ણ વેત્તિ (ભ્સ્વ્_6.13:1)
[આર્યપુત્રસ્ય પ્રતિકૃતિં દૃષ્ટ્વા જાનામીયમ્ આર્યયા સદૃશી ન વેતિ । ]
*{ધાત્રી}* - પેક્ખદુ પેક્ખદુ ભટ્ટિદારિઆ (ભ્સ્વ્_6.13:2)
[પશ્યતુ પશ્યતુ ભર્તૃદારિકા । ]
*{પદ્માવતી}* -
{દૃષ્ટ્વા (ભ્સ્વ્_6.13:3)}
અય્યૌત્તસ્સ પડિકિદીએ સદિસદાએ જાણામિ ઇઅં અય્યાએ સદિસિ ત્તિ (ભ્સ્વ્_6.13:4)
[આર્યપુત્રસ્ય પ્રતિકૃત્યાઃ સદૃશતયા જાનામીયમ્ આર્યયા સદૃશીતિ । ]
*{રાજા}* - દેવિ ચિત્રદર્શનાત્ પ્રભૃતિ પ્રહૃષ્ટોદ્વિગ્નામ્ ઇવ ત્વાં પશ્યામિ (ભ્સ્વ્_6.13:5)
કિમ્ ઇદમ્ (ભ્સ્વ્_6.13:6)
*{પદ્માવતી}* - અય્યૌત્ત ઇમાએ પડિકિદીએ સદિસી ઇહ એવ્વ પડિવસદિ (ભ્સ્વ્_6.13:7)
[આર્યપુત્ર અસ્યાઃ પ્રતિકૃત્યાઃ સદૃશીહૈવ પ્રતિવસતિ । ]
*{રાજા}* - કિં વાસવદત્તાયાઃ (ભ્સ્વ્_6.13:8)
*{પદ્માવતી}* - આમ (ભ્સ્વ્_6.13:9)
*{રાજા}* - તેન હિ શીઘ્રમ્ આનીયતામ્ (ભ્સ્વ્_6.13:10)
*{પદ્માવતી}* - અય્યૌત્ત મમ કણ્ણાભાવે કેણ વિ બહ્મણેણ મમ ભૈણિઅત્તિ ણ્ણાસો ણિક્ખિત્તો (ભ્સ્વ્_6.13:11)
પોસિદભત્તુઆ પરપુરુસદંસણં પરિહરદિ (ભ્સ્વ્_6.13:12)
તા અય્યં મએ સહ આઅદં પેક્ખિઅ જાણાદુ અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_6.13:13)
[આર્યપુત્ર મમ કન્યાભાવે કેનાપિ બ્રાહ્મણેન મમ ભગિનિકેતિ ન્યાસો નિક્ષિપ્તઃ । પ્રોષિતભર્તૃકા પરપુરુષદર્શનં પરિહરતિ । તદ્ આર્યાં મયા સહાગતાં દૃષ્ટ્વા જાનાત્વ્ આર્યપુત્રઃ । ]
*{રાજા}* -
યદિ વિપ્રસ્ય ભગિની વ્યક્તમ્ અન્યા ભવિષ્યતિ &
પરસ્પરગતા લોકે દૃશ્યતે રૂપતુલ્યતા

{પ્રવિશ્ય (ભ્સ્વ્_6.14:1)}
*{પ્રતીહારી}* - જેદુ ભટ્ટા (ભ્સ્વ્_6.14:2)
એસો ઉજ્જૈણીઓ બહ્મણો ભટ્ટિણીએ હત્થે મમ ભૈણિઅ ત્તિ ણ્ણાસો ણિક્ખિત્તો તં પડિગ્ગહિદું પડિહારં ઉવટ્ઠિદો (ભ્સ્વ્_6.14:3)
[જયતુ ભર્તા । એષ ઉજ્જયિનીયો બ્રાહ્મણઃ ભટ્ટિન્યા હસ્તે મમ ભગિનિકેતિ ન્યાસો નિક્ષિપ્તઃ તં પ્રતિગ્રહીતું પ્રતિહારમ્ ઉપસ્થિતઃ । ]
*{રાજા}* - પદ્માવતિ કિન્ નુ સ બ્રાહ્મણઃ (ભ્સ્વ્_6.14:4)
*{પદ્માવતી}* - હોદવ્વં (ભ્સ્વ્_6.14:5)
[ભવિતવ્યમ્ । ]
*{રાજા}* - શીઘ્રં પ્રવેશ્યતામ્ અભ્યન્તરસમુદાચારેણ સ બ્રાહ્મણઃ (ભ્સ્વ્_6.14:6)
*{પ્રતીહારી}* - જં ભટ્ટા આણવેદિ (ભ્સ્વ્_6.14:7)
{નિષ્ક્રાન્તા (ભ્સ્વ્_6.14:8)}
[યદ્ ભર્તાજ્ઞાપયતિ । ]
*{રાજા}* - પદ્માવતિ ત્વમ્ અપિ તામ્ આનય (ભ્સ્વ્_6.14:9)
*{પદ્માવતી}* - જં અય્યૌત્તો આણવેદિ (ભ્સ્વ્_6.14:10)
{નિષ્ક્રાન્તા (ભ્સ્વ્_6.14:11)}
[યદ્ આર્યપુત્ર આજ્ઞાપયતિ । ]
{તતઃ પ્રવિશતિ યૌગન્ધરાયણઃ પ્રતીહારી ચ (ભ્સ્વ્_6.14:12)}
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - ભોઃ
{આત્મગતમ્ (ભ્સ્વ્_6.14:13)}
પ્રચ્છાદ્ય રાજમહિષીં નૃપતેર્ હિતાર્થં કામં મયા કૃતમ્ ઇદં હિતમ્ ઇત્ય્ અવેક્ષ્ય &
સિદ્ધે ઽપિ નામ મમ કર્મણિ પાર્થિવો ઽસૌ કિં વક્ષ્યતીતિ હૃદયં પરિશઙ્કિતં મે

*{પ્રતીહારી}* - એસો ભટ્ટા (ભ્સ્વ્_6.15:1)
ઉપસપ્પદુ અય્યો (ભ્સ્વ્_6.15:2)
[એષ ભર્તા । ઉપસર્પત્વ્ આર્યઃ । ]
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* -
{ઉપસૃત્ય (ભ્સ્વ્_6.15:3)}
જયતુ ભવાન્ જયતુ (ભ્સ્વ્_6.15:4)
*{રાજા}* - શ્રુતપૂર્વ ઇવ સ્વરઃ (ભ્સ્વ્_6.15:5)
ભો બ્રાહ્મણ કિં ભવતઃ સ્વસા પદ્માવત્યા હસ્તે ન્યાસ ઇતિ નિક્ષિપ્તા (ભ્સ્વ્_6.15:6)
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - અથકિમ્ (ભ્સ્વ્_6.15:7)
*{રાજા}* - તેન હિ ત્વર્યતાં ત્વર્યતામ્ અસ્ય ભગિનિકા (ભ્સ્વ્_6.15:8)
*{પ્રતીહારી}* - જં ભટ્ટા આણવેદિ (ભ્સ્વ્_6.15:9)
{નિષ્ક્રાન્તા}
[યદ્ ભર્તાજ્ઞાપયતિ । ]
{તતઃ પ્રવિશતિ પદ્માવતી આવન્તિકા પ્રતીહારી ચ (ભ્સ્વ્_6.15:10)}
*{પદ્માવતી}* - એદુ એદુ અય્યા (ભ્સ્વ્_6.15:11)
પિઅં દે ણિવેદેમિ (ભ્સ્વ્_6.15:12)
[એત્વ્ એત્વ્ આર્યા । પ્રિયં તે નિવેદયામિ । ]
*{આવન્તિકા}* - કિં કિં
[કિં કિં । ]
*{પદ્માવતી}* - ભાદા દે આઅદો (ભ્સ્વ્_6.15:13)
[ભ્રાતા તે આગતઃ । ]
*{આવન્તિકા}* - દિટ્ઠિઆ ઇદાણિં પિ સુમરદિ (ભ્સ્વ્_6.15:14)
[દિષ્ટ્યેદાનીમ્ અપિ સ્મરતિ । ]
*{પદ્માવતી}* -
{ઉપસૃત્ય (ભ્સ્વ્_6.15:15)}
જેદુ અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_6.15:16)
એસો ણાસો (ભ્સ્વ્_6.15:17)
[જયત્વ્ આર્યપુત્રઃ । એષ ન્યાસઃ । ]
*{રાજા}* - નિર્યાતય પદ્માવતિ સાક્ષિમન્ ન્યાસો નિર્યાતયિતવ્યઃ (ભ્સ્વ્_6.15:18)
ઇહાત્રભવાન્ રૈભ્યઃ અત્રભવતી ચાધિકરણં ભવિષ્યતઃ (ભ્સ્વ્_6.15:19)
*{પદ્માવતી}* - અય્ય ણીઅદાં દાણિં અય્યા (ભ્સ્વ્_6.15:20)
[આર્ય નીયતામ્ ઇદાનીમ્ આર્યા । ]
*{ધાત્રી}* -
{આવન્તિકાં નિર્વર્ણ્ય (ભ્સ્વ્_6.15:21)}
અમ્મો ભટ્ટિદારિઆ વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_6.15:22)
[અમ્મો ભર્તૃદારિકા વાસવદત્તા । ]
*{રાજા}* - કથં મહાસેનપુત્રી (ભ્સ્વ્_6.15:23)
દેવિ પ્રવિશ ત્વમ્ અભ્યન્તરં પદ્માવત્યા સહ (ભ્સ્વ્_6.15:24)
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - ન ખલુ ન ખલુ પ્રવેષ્ટવ્યમ્ (ભ્સ્વ્_6.15:25)
મમ ભગિની ખલ્વ્ એષા (ભ્સ્વ્_6.15:26)
*{રાજા}* - કિં ભવાન્ આહ (ભ્સ્વ્_6.15:27)
મહાસેનપુત્રી ખલ્વ્ એષા (ભ્સ્વ્_6.15:28)
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - ભો રાજન્
ભારતાનાં કુલે જાતો વિનીતો જ્ઞાનવાઞ્ છુચિઃ &
તન્નાઈસિ બલાદ્ ધર્તું રાજધર્મસ્ય દેશિકઃ

*{રાજા}* - ભવતુ પશ્યામસ્ તાવદ્ રૂપસાદૃશ્યમ્ (ભ્સ્વ્_6.16:1)
સંક્ષિપ્યતાં યવનિકા (ભ્સ્વ્_6.16:2)
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - જયતુ સ્વામી (ભ્સ્વ્_6.16:3)
*{વાસવદત્તા}* - જેદુ અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_6.16:4)
[જયત્વ્ આર્યપુત્રઃ । ]
*{રાજા}* - અયે અસૌ યૌગન્ધરાયણઃ ઇયં મહાસેનપુત્રી (ભ્સ્વ્_6.16:5)
કિન્ નુ સત્યમ્ ઇદં સ્વપ્નઃ સા ભૂયો દૃશ્યતે મયા &
અનયાપ્ય્ એવમ્ એવાહં દૃષ્ટયા વઞ્ચિતસ્ તદા

*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - સ્વામિન્ દેવ્યપનયેન કૃતાપરાધઃ ખલ્વ્ અહમ્ (ભ્સ્વ્_6.17:1)
તત્ ક્ષન્તુમ્ અર્હતિ સ્વામી (ભ્સ્વ્_6.17:2)
{ઇતિ પાદયોઃ પતતિ (ભ્સ્વ્_6.17:3)}
*{રાજા}* -
{ઉત્થાપ્ય (ભ્સ્વ્_6.17:4)}
યૌગન્ધરાયણો ભવાન્ નનુ (ભ્સ્વ્_6.17:5)
મિથ્યોન્માદૈશ્ ચ યુદ્ધૈશ્ ચ શાસ્ત્રદૃષ્ટૈશ્ ચ મન્ત્રિતૈઃ &
ભવદ્યત્નૈઃ ખલુ વયં મજ્જમાનાઃ સમુદ્ધૃતાઃ

*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - સ્વામિભાગ્યાનામ્ અનુગન્તારો વયમ્ (ભ્સ્વ્_6.18:1)
*{પદ્માવતી}* - અમ્મહે અય્યા ખુ ઇઅં (ભ્સ્વ્_6.18:2)
અય્યે સહીજણસમુદાઆરેણ અજાણન્તીએ અદિક્કન્દો સમુદાઆરો (ભ્સ્વ્_6.18:3)
તા સીસેણ પસાદેમિ (ભ્સ્વ્_6.18:4)
[અહો આર્યા ખલ્વ્ ઇયમ્ । આર્યે સખીજનસમુદાચારેણાજાનત્યાતિક્રાન્તઃ સમુદાચારઃ તચ્ છીર્ષેણ પ્રસાદયામિ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{પદ્માવતીમ્ ઉત્થાપ્ય (ભ્સ્વ્_6.18:5)}
ઉટ્ઠેહિ ઉટ્ઠેહિ અવિહવે ઉટ્ઠેહિ (ભ્સ્વ્_6.18:6)
અત્થિસઅં ણામ સરીરં અવરદ્ધૈ (ભ્સ્વ્_6.18:7)
[ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠાવિધવે ઉત્તિષ્ઠ । અર્થિસ્વં નામ શરીરમ્ અપરાધ્યતિ । ]
*{રાજા}* - વયસ્ય યૌગન્ધરાયણ દેવ્યપનયે કા કૃતા તે બુદ્ધિઃ (ભ્સ્વ્_6.18:8)
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - કૌશામ્બીમાત્રં પરિપાલયામીતિ (ભ્સ્વ્_6.18:9)
*{રાજા}* - અથ પદ્માવત્યા હસ્તે કિં ન્યાસકારણમ્ (ભ્સ્વ્_6.18:10)
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - પુષ્પકભદ્રાદિભિર્ આદેશિકૈર્ આદિષ્ટા સ્વામિનો દેવી ભવિષ્યતીતિ (ભ્સ્વ્_6.18:11)
*{રાજા}* - ઇદમ્ અપિ રુમણ્વતા જ્ઞાતમ્ (ભ્સ્વ્_6.18:12)
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - સ્વામિન્ સર્વૈર્ એવ જ્ઞાતમ્ (ભ્સ્વ્_6.18:13)
*{રાજા}* - અહો શઠઃ ખલુ રુમણ્વાન્ (ભ્સ્વ્_6.18:14)
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - સ્વામિન્ દેવ્યાઃ કુશલનિવેદનાર્થમ્ અદ્યૈવ પ્રતિનિવર્તતામ્ અત્રભવાન્ રૈભ્યો ઽત્રભવતી ચ (ભ્સ્વ્_6.18:15)
*{રાજા}* - ન ન (ભ્સ્વ્_6.18:16)
સર્વ એવ વયં યાસ્યામો દેવ્યા પદ્માવત્યા સહ (ભ્સ્વ્_6.18:17)
*{યૌગન્ધરાયણઃ}* - યદાજ્ઞાપયતિ સ્વામી (ભ્સ્વ્_6.18:18)
{ભરતવાક્યમ્ (ભ્સ્વ્_6.18:19)}
ઇમાં સાગરપર્યન્તાં હિમવદ્વિન્ધ્યકુણ્ડલામ્ &
મહીમ્ એકાતપત્રાઙ્કાં રાજસિંહઃ પ્રશાસ્તુ નઃ