સ્વપ્નવાસવદત્ત · અધ્યાય 4

{નિષ્ક્રાન્તાઃ સર્વે} પ્રથમો ઽઙ્કઃ
****************************** અચ્ત્ 2 ******************************
{તતઃ પ્રવિશતિ ચેટી (ભ્સ્વ્_2:1)}
*{ચેટી}* - કુઞ્જરિએ કુઞ્જરિએ કહિં કહિં ભટ્ટિદારિઆ પદુમાવદી (ભ્સ્વ્_2:2)
કિં ભણાસિ એસા ભટ્ટિદારિઆ માહવીળદામણ્ડવસ્સ પસ્સદો કન્દુએણ કીળદિત્તિ (ભ્સ્વ્_2:3)
જાવ ભટ્ટિદારિઅં ઉવસપ્પામિ (ભ્સ્વ્_2:4)
{પરિક્રમ્ય અવલોક્ય} અમ્મો ઇઅં ભટ્ટિદારિઆ ઉક્કરિદકણ્ણચૂળિએણ વાઆમસઞ્જાદસેદબિન્દુવિઇત્તિદેણ પરિસ્સન્તરમણીઅદંસણેણ મુહેણ કન્દુએણ કીળન્દી ઇદો એવ્વ આઅચ્છદિ (ભ્સ્વ્_2:5)
જાવ ઉવસપ્પિસ્સં (ભ્સ્વ્_2:6)
[કુઞ્જરિકે કુઞ્જરિકે કુત્ર કુત્ર ભર્તૃદારિકા પદ્માવતી । કિં ભણસિ એષા ભર્તૃદારિકા માધવીલતામણ્ડપસ્ય પાર્શ્વતઃ કન્દુકેન ક્રીડતીતિ । યાવદ્ ભર્તૃદારિકામ્ ઉપસર્પામિ । અમ્મો ઇયં ભર્તૃદારિકા ઉત્કૃતકર્ણચૂલિકેન વ્યાયામસઞ્જાતસ્વેદબિન્દુવિચિત્રિતેન પરિશ્રાન્તરમણીયદર્શનેન મુખેન કન્દુકેન ક્રીડન્તીત એવાગચ્છતિ । યાવદ્ ઉપસાર્પ્સ્યામિ । ]
{નિષ્ક્રાન્તા (ભ્સ્વ્_2:7)}
પ્રવેશકઃ ।
{તતઃ પ્રવિશતિ કન્દુકેન ક્રીડન્તી પદ્માવતી સપરિવારા વાસવદત્તયા સહ (ભ્સ્વ્_2:8)}
*{વાસવદત્તા}* - હળા એસો દે કન્દુઓ (ભ્સ્વ્_2:9)
[હલા એષ તે કન્દુકઃ । ]
*{પદ્માવતી}* - અય્યે ભોદુ દાણિં એત્તઅં (ભ્સ્વ્_2:10)
[આર્યે ભવત્વ્ ઇદાનીમ્ એતાવત્ । ]
*{વાસવદત્તા}* - હળા અદિચિરં કન્દુએણ કીળિઅ અહિઅસઞ્જાદરાઆ પરકેરઆ વિઅ દે હત્થા સંવુત્તા (ભ્સ્વ્_2:11)
[હળા અતિચિરં કન્દુકેન ક્રીડિત્વાધિકસઞ્જાતરાગૌ પરકીયાવ્ ઇવ તે હસ્તૌ સંવૃત્તૌ । ]
*{ચેટી}* - કીળદુ કીળદુ દાવ ભટ્ટિદારિઆ (ભ્સ્વ્_2:12)
ણિવ્વત્તીઅદુ દાવ અઅં કણ્ણાભાવરમણીઓ કાળો (ભ્સ્વ્_2:13)
[ક્રીડતુ ક્રીડતુ તાવદ્ ભર્તૃદારિકા । નિર્વર્ત્યતાં તાવદ્ અયં કન્યાભાવરમણીયઃ કાલઃ । ]
*{પદ્માવતી}* - અય્યે કિં દાણિં મં ઓહસિદું વિઅ ણિજ્ઝાઅસિ (ભ્સ્વ્_2:14)
[આર્યે કિમ્ ઇદાનીં મામ્ અપહસિતુમ્ ઇવ નિધ્યાયસિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - ણહિ ણહિ (ભ્સ્વ્_2:15)
હળા અધિઅં અજ્જ સોહદિ (ભ્સ્વ્_2:16)
અભિદો વિઅ દે અજ્જ વરમુખં પેક્ખામિ (ભ્સ્વ્_2:17)
[નહિ નહિ । હળા અધિકમ્ અદ્ય શોભતે । અભિત ઇવ તે ઽદ્ય વરમુખં પશ્યામિ । ]
*{પદ્માવતી}* - અવેહિ (ભ્સ્વ્_2:18)
મા દાણિં મં ઓહસ (ભ્સ્વ્_2:19)
[અપેહિ । મેદાનીં મામ્ અપહસ । ]
*{વાસવદત્તા}* - એસહ્મિ તુહ્ણીઆ તુહ્નીઆ ભવિસ્સમ્ મહાસેણવહૂ (ભ્સ્વ્_2:20)
[એષાસ્મિ તૂષ્ણીકા ભવિષ્યન્ મહાસેનવધૂઃ । ]
*{પદ્માવતી}* - કો એસો મહાસેણો ણામ (ભ્સ્વ્_2:21)
[ક એષ મહાસેનો નામ । ]
*{વાસવદત્તા}* - અત્થિ ઉજ્જૈણીઓ રાઆ પજ્જોદો ણામ (ભ્સ્વ્_2:22)
તસ્સ બળ પરિમાણણિવ્વુત્તં ણામહેઅં મહાસેણો ત્તિ (ભ્સ્વ્_2:23)
[અસ્ત્ય્ ઉજ્જયિનીયો રાજા પ્રદ્યોતો નામ । તસ્ય બલપરિમાણનિર્વૃત્તં નામધેયં મહાસેન ઇતિ । ]
*{ચેટી}* - ભટ્ટિદારિઆ તેણ રઞ્ઞા સહ સમ્બન્ધં ણેચ્છદિ (ભ્સ્વ્_2:24)
[ભર્તૃદારિકા તેન રાજ્ઞા સહ સંબન્ધં નેચ્છતિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - અહ કેણ ખુ દાણિં અભિળસદિ (ભ્સ્વ્_2:25)
[અથ કેન ખલ્વ્ ઇદાનીમ્ અભિલષતિ । ]
*{ચેટી}* - અત્થિ વચ્છરાઓ ઉઅઅણો ણામ (ભ્સ્વ્_2:26)
તસ્સ ગુણાણિ ભટ્ટિદારિઆ અભિળસદિ (ભ્સ્વ્_2:27)
[અસ્તિ વત્સરાજ ઉદયનો નામ । તસ્ય ગુણાન્ ભર્તૃદારિકાભિલષતિ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} અય્યૌત્તં ભત્તારં અભિળસદિ (ભ્સ્વ્_2:28)
{પ્રકાશમ્} કેણ કારણેણ (ભ્સ્વ્_2:29)
[આર્યપુત્રં ભર્તારમ્ અભિલષતિ । કેન કારણેન । ]
*{ચેટી}* - સાણુક્કોસો ત્તિ (ભ્સ્વ્_2:30)
[સાનુક્રોશ ઇતિ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} જાણામિ જાણામિ (ભ્સ્વ્_2:31)
અઅં વિ જણો એવ્વં ઉમ્માદિદો (ભ્સ્વ્_2:32)
[જાનામિ જાનામિ । અયમ્ અપિ જન એવમ્ ઉન્માદિતઃ । ]
*{ચેટી}* - ભટ્ટિદારિએ જદિ સો રાઆ વિરૂવો ભવે (ભ્સ્વ્_2:33)
[ભર્તૃદારિકે યદિ સ રાજા વિરૂપો ભવેત્ । ]
*{વાસવદત્તા}* - ણહિ ણહિ (ભ્સ્વ્_2:34)
દંસણીઓ એવ્વ (ભ્સ્વ્_2:35)
[નહિ નહિ । દર્શનીય એવ । ]
*{પદ્માવતી}* - અય્યે કહં તુવં જાણાસિ (ભ્સ્વ્_2:36)
[આર્યે કથં ત્વં જાનાસિ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} અય્યૌત્તપક્ખવાદેણ અદિક્કન્દો સમુદાઆરો (ભ્સ્વ્_2:37)
કિં દાણિં કરિસ્સં (ભ્સ્વ્_2:38)
હોદુ દિટ્ઠં (ભ્સ્વ્_2:39)
{પ્રકાશમ્} હળા એવ્વં ઉજ્જૈણીઓ જણો મન્તેદિ (ભ્સ્વ્_2:40)
[આર્યપુત્રપક્ષપાતેનાતિક્રાન્તઃ સમુદાચારઃ । કિમ્ ઇદાનીં કરિષ્યામિ । ભવતુ દૃષ્ટમ્ । હળા એવમ્ ઉજ્જયિનીયો જનો મન્ત્રયતે । ]
*{પદ્માવતી}* - જુજ્જૈ (ભ્સ્વ્_2:41)
ણ ખુ એસો ઉજ્જૈણીદુઌળહો (ભ્સ્વ્_2:42)
સવ્વજણમણોભિરામં ખુ સોભગ્ગં ણામ (ભ્સ્વ્_2:43)
[યુજ્યતે । ન ખલ્વ્ એષ ઉજ્જયિનીદુર્લભઃ । સર્વજનમનોઽભિરામં ખલુ સૌભાગ્યં નામ । ]
{તતઃ પ્રવિશતિ ધાત્રી (ભ્સ્વ્_2:44)}
*{ધાત્રી}* - જેદુ ભટ્ટિદારિઆ (ભ્સ્વ્_2:45)
ભટ્ટિદારિએ દિણ્ણાસિ (ભ્સ્વ્_2:46)
[જયતુ ભર્તૃદારિકા । ભર્તૃદારિકે દત્તાસિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - અય્યે કસ્સ (ભ્સ્વ્_2:47)
[આર્યે કસ્મૈ । ]
*{ધાત્રી}* - વચ્છરાઅસ્સ ઉદઅણસ્સ (ભ્સ્વ્_2:48)
[વત્સરાજાયોદયનાય । ]
*{વાસવદત્તા}* - અહ કુસળી સો રાઆ (ભ્સ્વ્_2:49)
[અથ કુશલી સ રાજા । ]
*{ધાત્રી}* - કુસળી સો આઅદો (ભ્સ્વ્_2:50)
તસ્સ ભટ્ટિદારિઆ પડિચ્છિદા અ (ભ્સ્વ્_2:51)
[કુશલી સ આગતઃ । તસ્ય ભર્તૃદારિકા પ્રતીષ્ટા ચ । ]
*{વાસવદત્તા}* - અચ્ચાહિદં (ભ્સ્વ્_2:52)
[અત્યાહિતમ્ । ]
*{ધાત્રી}* - કિં એત્થ અચ્ચાહિદં (ભ્સ્વ્_2:53)
[કિમ્ અત્રાત્યાહિતમ્ । ]
*{વાસવદત્તા}* - ણ હુ કિઞ્ચિ (ભ્સ્વ્_2:54)
તહ ણામ સન્તપ્પિઅ ઉદાસીણો હોદિ ત્તિ (ભ્સ્વ્_2:55)
[ન ખલુ કિઞ્ચિત્ । તથા નામ સન્તપ્યોદાસીનો ભવતીતિ । ]
*{ધાત્રી}* - અય્યે આઅમપ્પહાણાણિ સુળહપય્યવત્થાણાણિ મહાપુરુસહિઅઆણિ હોન્તિ (ભ્સ્વ્_2:56)
[આર્યે આગમપ્રધાનાનિ સુલભપર્યવસ્થાનાનિ મહાપુરુષહૃદયાનિ ભવન્તિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - અય્યે સઅં એવ્વ તેણ વરિદા (ભ્સ્વ્_2:57)
[આર્યે સ્વયમ્ એવ તેન વરિતા । ]
*{ધાત્રી}* - ણહિ ણહિ (ભ્સ્વ્_2:58)
અણ્ણપ્પઓઅણેણ ઇહ આઅદસ્સ અભિજણવિઞ્ઞાણવઓરૂવં પેક્ખિઅ સઅં એવ્વ મહારાએણ દિણ્ણા (ભ્સ્વ્_2:59)
[નહિ નહિ । અન્યપ્રયોજનેનેહાગતસ્યાભિજનવિજ્ઞાનવયોરૂપં દૃષ્ટ્વા સ્વયમ્ એવ મહારાજેન દત્તા । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} એવ્વં (ભ્સ્વ્_2:60)
અણવરદ્ધો દાણિં એત્થ અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_2:61)
[એવમ્ । અનપરાદ્ધ ઇદાનીમ્ અત્રાર્યપુત્રઃ । ]
{પ્રવિશ્યાપરા}
*{ચેટી}* - તુવરદુ તુવરદુ દાવ અય્યા (ભ્સ્વ્_2:62)
અજ્જ એવ્વ કિળ સોભણં ણક્ખત્તં (ભ્સ્વ્_2:63)
અજ્જ એવ્વ કોદુઅમઙ્ગળં કાદવ્વં ત્તિ અહ્માણં ભટ્ટિણી ભણાદિ (ભ્સ્વ્_2:64)
[ત્વરતાં ત્વરતાં તાવદ્ આર્યા । અદ્યૈવ કિલ શોભનં નક્ષત્રમ્ । અદ્યૈવ કૌતુકમઙ્ગલં કર્તવ્યમ્ ઇત્ય્ અસ્માકં ભટ્ટિની ભણતિ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} જહ જહ તુવરદિ તહ તહ અન્ધીકરેદિ મે હિઅઅં (ભ્સ્વ્_2:65)
[યથા યથા ત્વરતે તથા તથાન્ધીકરોતિ મે હૃદયમ્ । ]
*{ધાત્રી}* - એદુ એદુ ભટ્ટિદારિઆ (ભ્સ્વ્_2:66)
[એત્વ્ એતુ ભર્તૃદારિકા । ]
{નિષ્ક્રાન્તાઃ સર્વે (ભ્સ્વ્_2:67)}
દ્વિતીયો ઽઙ્કઃ ।

****************************** અચ્ત્ 3 ******************************
અથ તૃતીયો ઽઙ્કઃ ।
{તતઃ પ્રવિશતિ વિચિન્તયન્તી વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_3:1)}
*{વાસવદત્તા}* - વિવાહામોદસઙ્કુળે અન્તેઉરચૌસ્સાળે પરિત્તજિઅ પદુમાવદિં ઇહ આઅદહ્મિ પમદવણં (ભ્સ્વ્_3:2)
જાવ દાણિં ભાઅધેઅણિવ્વુત્તં દુઃખં વિણોદેમિ (ભ્સ્વ્_3:3)
{પરિક્રમ્ય} અહો અચ્ચાહિદં (ભ્સ્વ્_3:4)
અય્યૌત્તો વિ ણામ પરકેરઓ સંવુત્તો (ભ્સ્વ્_3:5)
જાવ ઉવવિસામિ (ભ્સ્વ્_3:6)
{ઉપવિશ્ય} ધઞ્ઞા ખુ ચક્કવાઅવહૂ જા અણ્ણોણ્ણવિરહિદા ણ જીવૈ (ભ્સ્વ્_3:7)
ણ ખુ અહં પાણાણિ પરિત્તજામિ (ભ્સ્વ્_3:8)
અય્યૌત્તં પેક્ખામિ ત્તિ એદિણા મણોરહેણ જીવામિ મન્દભાઆ (ભ્સ્વ્_3:9)
[વિવાહામોદસઙ્કુલે અન્તઃપુરચતુશ્શાલે પરિત્યજ્ય પદ્માવતીમ્ ઇહાગતાસ્મિ પ્રમદવનમ્ । યાવદ્ ઇદાનીં ભાગધેયનિર્વૃત્તં દુઃખં વિનોદયામિ । અહો અત્યાહિતમ્ । આર્યપુત્રો ઽપિ નામ પરકીયઃ સંવૃત્તઃ । યાવદ્ ઉપવિશામિ । ધન્યા ખલુ ચક્રવાકવધૂઃ યાન્યોન્યવિરહિતા ન જીવતિ । ન ખલ્વ્ અહં પ્રાણાન્ પરિત્યજામિ । આર્યપુત્રં પશ્યામીત્ય્ એતેન મનોરથેન જીવામિ મન્દભાગા । ]
{તતઃ પ્રવિશતિ પુષ્પાણિ ગૃહીત્વા ચેટી (ભ્સ્વ્_3:10)}
*{ચેટી}* - કહિંણુખુ ગદા અય્યા આવન્તિઆ (ભ્સ્વ્_3:11)
{પરિક્રમ્યાવલોક્ય} અમ્મો ઇઅં ચિન્તાસુઞ્ઞહિઅઆ ણીહારપડિહદચન્દળેહા વિઅ અમણ્ડિદભદ્દઅં વેસં ધારઅન્દી પિઅઙ્ગુસિળાપટ્ટએ ઉવવિટ્ઠા (ભ્સ્વ્_3:12)
જાવ ઉવસપ્પામિ (ભ્સ્વ્_3:13)
{ઉપસૃત્ય} અય્યે આવન્તિએ કો કાળો તુમં અણ્ણેસામિ (ભ્સ્વ્_3:14)
[ક્વ નુ ખલુ ગતા આર્યાવન્તિકા । અમ્મો ઇયં ચિન્તાશૂન્યહૃદયા નીહારપ્રતિહતચન્દ્રલેખેવામણ્ડિતભદ્રકં વેષં ધારયન્તી પ્રિયઙ્ગુશિલાપટ્ટકે ઉપવિષ્ટા । યાવદ્ ઉપસર્પામિ । આર્યે આવન્તિકે કઃ કાલઃ ત્વામ્ અન્વિષ્યામિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - કિણ્ણિમિત્તં (ભ્સ્વ્_3:15)
[કિન્નિમિત્તમ્ । ]
*{ચેટી}* - અહ્માઅં ભટ્ટિણી ભણાદિ મહાકુળપ્પસૂદા સિણિદ્ધા ણિઉણા ત્તિ (ભ્સ્વ્_3:16)
ઇમં દાવ કોદુઅમાળિઅં ગુહ્મદુ અય્યા (ભ્સ્વ્_3:17)
[અસ્માકં ભટ્ટિની ભણતિ મહાકુલપ્રસૂતા સ્નિગ્ધા નિપુણેતિ । ઇમાં તાવત્ કૌતુકમાલિકાં ગુમ્ફત્વ્ આર્યા । ]
*{વાસવદત્તા}* - અહ કસ્સ કિળ ગુહ્મિદવ્વં (ભ્સ્વ્_3:18)
[અથ કસ્મૈ કિલ ગુમ્ફિતવ્યમ્ । ]
*{ચેટી}* - અહ્માઅં ભટ્ટિદારિઆએ (ભ્સ્વ્_3:19)
[અસ્માકં ભર્તૃદારિકાયૈ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} એદં પિ મએ કત્તવ્વં આસી (ભ્સ્વ્_3:20)
અહો અકરુણા ખુ ઇસ્સરા (ભ્સ્વ્_3:21)
[એતદ્ અપિ મયા કર્તવ્યમ્ આસીત્ । અહો અકરુણાઃ ખલ્વ્ ઈશ્વરાઃ । ]
*{ચેટી}* - અય્યે મા દાણિં અઞ્ઞં ચિન્તિઅ (ભ્સ્વ્_3:22)
એસો જામાદુઓ મણિભૂમીએ હ્ણાઅદિ (ભ્સ્વ્_3:23)
સિગ્ઘં દાવ ગુહ્મદુ અય્યા (ભ્સ્વ્_3:24)
[આર્યે મેદાનીમ્ અન્યચ્ ચિન્તયિત્વા । એષ જામાતા મણિભૂમ્યાં સ્નાયતિ । શીઘ્રં તાવદ્ ગુમ્ફત્વ્ આર્યા । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} ણ સુક્કુણોમિ અણ્ણં ચિન્તેદું (ભ્સ્વ્_3:25)
{પ્રકાશમ્ (ભ્સ્વ્_3:26)}
હળા કિં દિટ્ઠો જામાદુઓ (ભ્સ્વ્_3:27)
[ન શક્નોમ્ય્ અન્યચ્ ચિન્તયિતુમ્ । હલા કિં દૃષ્ટો જામાતા । ]
*{ચેટી}* - આમ દિટ્ઠો ભટ્ટિઇદારિઆએ સિણેહેણ અહ્માઅં કૌદૂહળેણ અ (ભ્સ્વ્_3:28)
[આમ દૃષ્ટો ભર્તૃદારિકાયાઃ સ્નેહેનાસ્માકં કૌતૂહલેન ચ । ]
*{વાસવદત્તા}* - કીદિસો જામાદુઓ (ભ્સ્વ્_3:29)
[કીદૃશો જામાતા । ]
*{ચેટી}* - અય્યે ભણામિ દાવ ણ ઈરિસો દિટ્ઠપુરુવો (ભ્સ્વ્_3:30)
[આર્યે ભણામિ તાવદ્ નેદૃશો દૃષ્ટપૂર્વઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* - હળા ભણાહિ ભણાહિ કિં દંસણીઓ (ભ્સ્વ્_3:31)
[હલા ભણ ભણ કિં દર્શનીયઃ । ]
*{ચેટી}* - સક્કં ભણિદું સરચાવહીણો કામદેવો ત્તિ (ભ્સ્વ્_3:32)
[શક્યં ભણિતું શરચાપહીનઃ કામદેવ ઇતિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - હોદુ એત્તઅં (ભ્સ્વ્_3:33)
[ભવત્વ્ એતાવત્ । ]
*{ચેટી}* - કિણ્ણિમિત્તં વારેસિ (ભ્સ્વ્_3:34)
[કિન્નિમિત્તં વારયસિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - અજુત્તં પરપુરુસસઙ્કિત્તણં સોદું (ભ્સ્વ્_3:35)
[અયુક્તં પરપુરુષસઙ્કીર્તનં શ્રોતુમ્ । ]
*{ચેટી}* - તેણ હિ ગુહ્મદુ અય્યા સિગ્ઘં (ભ્સ્વ્_3:36)
[તેન હિ ગુમ્ફત્વ્ આર્યા શીઘ્રમ્ । ]
*{વાસવદત્તા}* - ઇઅં ગુહ્મામિ (ભ્સ્વ્_3:37)
આણેહિ દાવ (ભ્સ્વ્_3:38)
[ઇયં ગુમ્ફામિ । આનય તાવત્ । ]
*{ચેટી}* - ગહ્ણદુ અય્યા (ભ્સ્વ્_3:39)
[ગૃહ્ણાત્વ્ આર્યા । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{વર્જયિત્વા વિલોક્ય} ઇઅં દાવ ઓસહં કિં ણામ (ભ્સ્વ્_3:40)
[ઇદં તાવદ્ ઔષધં કિં નામ । ]
*{ચેટી}* - અવિહવાકરણં ણામ (ભ્સ્વ્_3:41)
[અવિધવાકરણં નામ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} ઇદં બહુસો ગુહ્મિદવ્વં મમ અ પદુમાવદીએ અ (ભ્સ્વ્_3:42)
{પ્રકાશમ્} ઇમં દાવ ઓસહં કિં ણામ (ભ્સ્વ્_3:43)
[ઇદં બહુશો ગુમ્ફિતવ્યં મમ ચ પદ્માવત્યાશ્ ચ । ઇદં તાવદ્ ઔષધં કિં નામ । ]
*{ચેટી}* - સવત્તિમદ્દણં ણામ (ભ્સ્વ્_3:44)
[સપત્નીમર્દનં નામ । ]
*{વાસવદત્તા}* - ઇદં ણ ગુહ્મિદવ્વં (ભ્સ્વ્_3:45)
[ઇદં ન ગુમ્ફિતવ્યમ્ । ]
*{ચેટી}* - કીસ (ભ્સ્વ્_3:46)
[કસ્માત્ । ]
*{વાસવદત્તા}* - ઉવરદા તસ્સ ભય્યા તં ણિપ્પઓઅણં ત્તિ (ભ્સ્વ્_3:47)
[ઉપરતા તસ્ય ભાર્યા તન્ નિષ્પ્રયોજનમ્ ઇતિ । ]
{પ્રવિશ્યાપરા}
*{ચેટી}* - તુવરદુ તુવરદુ અય્યા (ભ્સ્વ્_3:48)
એસો જામાદુઓ અવિહવાહિ અબ્ભન્તરચૌસ્સાળં પવેસીઅદિ (ભ્સ્વ્_3:49)
[ત્વરતાં ત્વરતામ્ આર્યા । એષ જામાતા અવિધવાભિર્ અભ્યન્તરચતુશ્શાલં પ્રવેશ્યતે । ]
*{વાસવદત્તા}* - ઐ વદામિ ગહ્ણ એદં (ભ્સ્વ્_3:50)
[અયિ વદામિ ગૃહાણૈતત્ । ]
*{ચેટી}* - સોહણં (ભ્સ્વ્_3:51)
અય્યે ગચ્છામિ દાવ અહં (ભ્સ્વ્_3:52)
[શોભણં । આર્યે ગચ્છામિ તાવદ્ અહમ્ । ]
{ઉભે નિષ્ક્રાન્તે (ભ્સ્વ્_3:53)}
*{વાસવદત્તા}* - ગદા એસા (ભ્સ્વ્_3:54)
અહો અચ્ચાહિદં (ભ્સ્વ્_3:55)
અય્યૌત્તો વિ ણામ પરકેરઓ સંવુત્તો (ભ્સ્વ્_3:56)
અવિદા સય્યાએ મમ દુક્ખં વિણોદેમિ જદિ ણિદ્દં ળભામિ (ભ્સ્વ્_3:57)
[ગતૈષા । અહો અત્યાહિતમ્ । આર્યપુત્રો ઽપિ નામ પરકીયઃ સંવૃત્તઃ । અવિદા શય્યાયાં મમ દુઃખં વિનોદયામિ યદિ નિદ્રાં લભે । ]
{નિષ્ક્રાન્તા (ભ્સ્વ્_3:58)}
તૃતીયો ઽઙ્કઃ ।
****************************** અચ્ત્ 4 ******************************
અથ ચતુર્થો ઽઙ્કઃ ।
{તતઃ પ્રવિશતિ વિદૂષકઃ (ભ્સ્વ્_4.0:1)}
*{વિદૂષકઃ}* -
{સહર્ષમ્} ભો દિટ્ઠિઆ તત્તહોદો વચ્છરાઅસ્સ અભિપ્પેદવિવાહમઙ્ગળરમણિજ્જો કાળો દિટ્ઠો (ભ્સ્વ્_4.0:2)
ભો કો ણામ એદં જાણાદિ તાદિસે વયં અણત્થસળિળાવત્તે પક્ખિત્તા ઉણ ઉમ્મજ્જિસ્સામો ત્તિ (ભ્સ્વ્_4.0:3)
ઇદાણિં પાસાદેસુ વસીઅદિ અન્દેઉરદિગ્ઘિઆસુ હ્ણાઈઅદિ પકિદિમૌરસુઉમારાણિ મોદઅખજ્જઆણિ ખજ્જીઅન્તિ ત્તિ અણચ્છરસંવાસો ઉત્તરકુરુવાસો મએ અણુભવીઅદિ (ભ્સ્વ્_4.0:4)
એક્કો ખુ મહન્તો દોસો મમ આહારો સુટ્ઠુ ણ પરિણમદિ (ભ્સ્વ્_4.0:5)
સુપ્પચ્છદણાએ સય્યાએ ણિદ્દં ણ ળભામિ જહ વાદસોણિદં અભિદો વિઅ વત્તદિ ત્તિ પેક્ખામિ (ભ્સ્વ્_4.0:6)
ભો સુહં ણામ અપરિભૂદં અકઌળવત્તં ચ (ભ્સ્વ્_4.0:7)

[ભોઃ દિષ્ટ્યા તત્રભવતો વત્સરાજસ્યાભિપ્રેતવિવાહમઙ્ગલરમણીયઃ કાલો દૃષ્ટઃ । ભોઃ કો નામૈતજ્ જાનાતિ તાદૃશે વયમ્ અનર્થસલિલાવર્તે પ્રક્ષિપ્તાઃ પુનર્ ઉન્મઙ્ક્ષ્યામ ઇતિ । ઇદાનીં પ્રાસાદેષૂષ્યતે અન્તઃપુરદીર્ઘિકાસુ સ્નાયતે પ્રકૃતિમધુરસુકુમારાણિ મોદકખાદ્યાનિ ખાદ્યન્ત ઇત્ય્ અનપ્સરસ્સંવાસ ઉત્તરકુરુવાસો મયાનુભૂયતે । એકઃ ખલુ મહાન્ દોષઃ મમાહારઃ સુષ્ઠુ ન પરિણમતિ સુપ્રચ્છદનાયાં શય્યાયાં નિદ્રાં ન લભે યથા વાતશોણિતમ્ અભિત ઇવ વર્તત ઇતિ પશ્યામિ । ભોઃ સુખં નામયપરિભૂતમકલ્યવર્તં ચ । ]
{તતઃ પ્રવિશતિ ચેટી (ભ્સ્વ્_4.0:8)}
*{ચેટી}* - કહિંણુખુ ગદો અય્યવસન્તઓ (ભ્સ્વ્_4.0:9)
{પરિક્રમ્યાવલોક્ય} અહ્મો એસો અય્યવસન્તઓ (ભ્સ્વ્_4.0:10)
{ઉપગમ્ય} અય્ય વસન્તઅ કો કાળો તુમં અણ્ણેસામિ (ભ્સ્વ્_4.0:11)
[કુત્ર નુ ખલુ ગત આર્યવસન્તકઃ । અહો એષ આર્યવસન્તકઃ । આર્ય વસન્તક કઃ કાલસ્ ત્વામ્ અન્વિષ્યામિ । ]
*{વિદૂષકઃ}* -
{દૃષ્ટ્વા} કિંણિમિત્તં ભદ્દે મં અણ્ણેસસિ (ભ્સ્વ્_4.0:12)
[કિન્નિમિત્તં ભદ્રે મામ્ અન્વિષ્યસિ । ]
*{ચેટી}* - અહ્માણં ભટ્ટિણી ભણાદિ અવિ હ્ણાદો જામાદુઓ ત્તિ (ભ્સ્વ્_4.0:13)
[અસ્માકં ભટ્ટિની ભણતિ અપિ સ્નાતો જામાતેતિ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - કિંણિમિત્તં ભોદિ પુચ્છદિ (ભ્સ્વ્_4.0:14)
[કિન્નિમિત્તં ભવતિ પૃચ્છતિ । ]
*{ચેટી}* - કિમણ્ણં (ભ્સ્વ્_4.0:15)
સુમણાવણ્ણઅં આણેમિ ત્તિ (ભ્સ્વ્_4.0:16)
[કિમ્ અન્યત્ । સુમનોવર્ણકમ્ આનયામીતિ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - હ્ણાદો તત્તભવં (ભ્સ્વ્_4.0:17)
સવ્વં આણેદુ ભોદી વજ્જિઅ ભોઅણં (ભ્સ્વ્_4.0:18)
[સ્નાતસ્ તત્રભવાન્ । સર્વમ્ આનયતુ ભવતી વર્જયિત્વા ભોજનમ્ । ]
*{ચેટી}* - કિંણિમિત્તં વારેસિ ભોઅણં (ભ્સ્વ્_4.0:19)
[કિન્નિમિત્તં વારયસિ ભોજનમ્ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - અધણ્ણસ્સ મમ કોઇળાણં અક્ખિપરિવટ્ટો વિઅ કુક્ખિપરિવટ્ટો સંવુત્તો (ભ્સ્વ્_4.0:20)
[અધન્યસ્ય મમ કોકિલાનામ્ અક્ષિપરિવર્ત ઇવ કુક્ષિપરિવર્તઃ સંવૃત્તઃ । ]
*{ચેટી}* - ઈદિસો એવ્વ હોહિ (ભ્સ્વ્_4.0:21)
[ઈદૃશ એવ ભવ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - ગચ્છદુ ભોદી (ભ્સ્વ્_4.0:22)
જાવ અહં વિ તત્તહોદો સઆસં ગચ્છામિ (ભ્સ્વ્_4.0:23)
[ગચ્છતુ ભવતી । યાવદ્ અહમ્ અપિ તત્રભવતઃ સકાશં ગચ્છામિ । ]
{નિષ્ક્રાન્તૌ (ભ્સ્વ્_4.0:24)} પ્રવેશકઃ ।
{તતઃ પ્રવિશતિ સપરિવારા પદ્માવતી આવન્તિકાવેષધારિણી વાસવદત્તા ચ (ભ્સ્વ્_4.0:25)}
*{ચેટી}* - કિંણિમિત્તં ભટ્ટિદારિઆ પમદવણં આઅદા (ભ્સ્વ્_4.0:26)
[કિન્નિમિત્તં ભર્તૃદારિકા પ્રમદવનમ્ આગતા । ]
*{પદ્માવતી}* - હળા તાણિ દાવ સેહાળિઆગુહ્મઆણિ પેક્ખામિ કુસુમિદાણિ વા ણ વેત્તિ (ભ્સ્વ્_4.0:27)
[હળા તે તાવદ્ શેફાલિકાગુલ્મકાઃ પશ્યામિ કુસુમિતા વા ન વેતિ । ]
*{ચેટી}* - ભટ્ટિદારિએ તાણિ કુસુમિદાણિ ણામ પવાળન્તરિદેહિં વિઅ મોત્તિઆલમ્બએહિં આઇદાણિ કુસુમેહિં (ભ્સ્વ્_4.0:28)
[ભર્તૃદારિકે તે કુસુમિતા નામ પ્રવાલાન્તરિતૈર્ ઇવ મૌક્તિકલમ્બકૈર્ આચિતાઃ કુસુમૈઃ । ]
*{પદ્માવતી}* - હળા જદિ એવ્વં કિં દાણિં વિળમ્બેસિ (ભ્સ્વ્_4.0:29)
[હલા યદ્ય્ એવં કિમ્ ઇદાનીં વિલમ્બસે । ]
*{ચેટી}* - તેણ હિ ઇમસ્સિં સિળાવટ્ટએ મુહુત્તઅં ઉપવિસદુ ભટ્ટિદારિઆ (ભ્સ્વ્_4.0:30)
જાવ અહં વિ કુસુમાવચઅં કરેમિ (ભ્સ્વ્_4.0:31)
[તેન હ્ય્ અસ્મિન્ શિલાપટ્ટકે મુહૂર્તકમ્ ઉપવિશતુ ભર્તૃદારિકા । યાવદ્ અહમ્ અપિ કુસુમાવચયં કરોમિ । ]
*{પદ્માવતી}* - અય્યે કિં એત્થ ઉપવિસામો (ભ્સ્વ્_4.0:32)
[આર્યે કિમ્ અત્રોપવિશાવઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* - એવ્વં હોદુ (ભ્સ્વ્_4.0:33)
[એવં ભવતુ । ]
{ઉભે ઉપવિશતઃ (ભ્સ્વ્_4.0:34)}
*{ચેટી}* -
{તથા કૃત્વા} પેક્ખદુ પેક્ખદુ ભટ્ટિદારિઆ અદ્ધામણસિળાવટ્ટએહિં વિઅ સેહાળિઆકુસુમેહિ પૂરિઅં મે અઞ્જળિં (ભ્સ્વ્_4.0:35)
[પશ્યતુ પશ્યતુ ભર્તૃદારિકા અર્ધમનશ્શિલાપટ્ટકૈર્ ઇવ શેફાલિકાકુસુમૈઃ પૂરિતં મે ઽઞ્જલિમ્ । ]
*{પદ્માવતી}* -
{દૃષ્ટ્વા} અહો વિઇત્તદા કુસુમાણં (ભ્સ્વ્_4.0:36)
પેક્ખદુ પેક્ખદુ અય્યા (ભ્સ્વ્_4.0:37)
[અહો વિચિત્રતા કુસુમાનામ્ । પશ્યતુ પશ્યત્વ્ આર્યા । ]
*{વાસવદત્તા}* - અહો દસ્સણીઅદા કુસુમાણં (ભ્સ્વ્_4.0:38)
[અહો દર્શનીયતા કુસુમાનામ્ । ]
*{ચેટી}* - ભટ્ટિદારિએ કિં ભૂયો અવૈણુસ્સં (ભ્સ્વ્_4.0:39)
[ભર્તૃદારિકે કિં ભૂયો ઽવચેષ્યામિ । ]
*{પદ્માવતી}* - હળા મા મા ભૂયો અવૈણિઅ (ભ્સ્વ્_4.0:40)
[હળા મા મા ભૂયો ઽવચિત્ય । ]
*{વાસવદત્તા}* - હળા કિંણિમિત્તં વારેસિ (ભ્સ્વ્_4.0:41)
[હળા કિન્નિમિત્તં વારયસિ । ]
*{પદ્માવતી}* - અય્યૌત્તો ઇહ આઅચ્છિઅ ઇમં કુસુમસમિદ્ધિં પેક્ખિઅ સમ્માણિદા ભવેઅં (ભ્સ્વ્_4.0:42)
[આર્યપુત્ર ઇહાગત્યેમાં કુસુમસમૃદ્ધિં દૃષ્ટ્વા સમ્માનિતા ભવેયમ્ । ]
*{વાસવદત્તા}* - હળા પિઓ દે ભત્તા (ભ્સ્વ્_4.0:43)
[હળા પ્રિયસ્ તે ભર્તા । ]
*{પદ્માવતી}* - અય્યે ણ આણામિ અય્યૌત્તેણ વિરહિદા ઉક્કણ્ઠિદા હોમિ (ભ્સ્વ્_4.0:44)
[આર્યે ન જાનામિ આર્યપુત્રેણ વિરહિતોત્કણ્ઠિતા ભવામિ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} દુક્ખરં ખુ અહં કરેમિ (ભ્સ્વ્_4.0:45)
ઇઅં વિ ણામ એવ્વં મન્તેદિ (ભ્સ્વ્_4.0:46)
[દુષ્કરં ખલ્વ્ અહં કરોમિ । ઇયમ્ અપિ નામૈવં મન્ત્રયતે । ]
*{ચેટી}* - અભિજાદં ખુ ભટ્ટિદારિઆએ મન્તિદં પિઓ મે ભત્તત્તિ (ભ્સ્વ્_4.0:47)
[અભિજાતં ખલુ ભર્તૃદારિકયા મન્ત્રિતં પ્રિયો મે ભર્તેતિ । ]
*{પદ્માવતી}* - એક્કો ખુ મે સન્દેહો (ભ્સ્વ્_4.0:48)
[એકઃ ખલુ મે સન્દેહઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* - કિં કિં (ભ્સ્વ્_4.0:49)
[કિં કિમ્ । ]
*{પદ્માવતી}* - જહ મમ અય્યૌત્તો તહ એવ્વ અય્યાએ વાસવદત્તાએ ત્તિ (ભ્સ્વ્_4.0:50)
[યથા મમાર્યપુત્રસ્ તથૈવાર્યાયા વાસવદત્તાયા ઇતિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - અદો વિ અહિઅં (ભ્સ્વ્_4.0:51)
[અતો ઽપ્ય્ અધિકમ્ । ]
*{પદ્માવતી}* - કહં તુવં જાણાસિ (ભ્સ્વ્_4.0:52)
[કથં ત્વં જાનાસિ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} હં અય્યૌત્તપક્ખવાદેણ અદિક્કન્દો સમુદાઆરો (ભ્સ્વ્_4.0:53)
એવ્વં દાવ ભણિસ્સં (ભ્સ્વ્_4.0:54)
{પ્રકાશમ્} જૈ અપ્પો સિણેહો સા સજણં ણ પરિત્તજદિ (ભ્સ્વ્_4.0:55)
[હમ્ આર્યપુત્રપક્ષપાતેનાતિક્રાન્તઃ સમુદાચારઃ । એવં તાવદ્ ભણિષ્યામિ । યદ્ય્ અલ્પઃ સ્નેહઃ સા સ્વજનં ન પરિત્યજતિ । ]
*{પદ્માવતી}* - હોદવ્વં (ભ્સ્વ્_4.0:56)
[ભવિતવ્યમ્ । ]
*{ચેટી}* - ભટ્ટિદારિએ સાહુ ભટ્ટારં ભણાહિ અહં પિ વીણં સિક્ખિસ્સામિ ત્તિ (ભ્સ્વ્_4.0:57)
[ભર્તૃદારિકે સાધુ ભર્તારં ભણ અહમ્ અપિ વીણાં શિક્ષિષ્ય ઇતિ । ]
*{પદ્માવતી}* - ઉત્તો મએ અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_4.0:58)
[ઉક્તો મયાર્યપુત્રઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* - તદો કિં ભણિદં (ભ્સ્વ્_4.0:59)
[તતઃ કિં ભણિતમ્ । ]
*{પદ્માવતી}* - અભણિઅ કિઞ્ચિ દિગ્ઘં ણિસ્સસિઅ તુહ્ણીઓ સંવુત્તો (ભ્સ્વ્_4.0:60)
[અભણિત્વા કિઞ્ચિદ્ દીર્ઘં નિઃશ્વસ્ય તૂષ્ણીકઃ સંવૃત્તઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* - તદો તુવં કિં વિઅ તક્કેસિ (ભ્સ્વ્_4.0:61)
[તતસ્ ત્વં કિમ્ ઇવ તર્કયસિ । ]
*{પદ્માવતી}* - તક્કેમિ અય્યાએ વાસવદત્તાએ ગુણાણિ સુમરિઅ દક્ખિણ્ણદાએ મમ અગ્ગદો ણ રોદિદિ ત્તિ (ભ્સ્વ્_4.0:62)
[તર્કયામ્ય્ આર્યાયા વાસવદત્તાયા ગુણાન્ સ્મૃત્વા દક્ષિણ્યતયા મમાગ્રતો ન રોદિતીતિ । ]

*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} ધઞ્ઞા ખુ હ્મિ જદિ એવ્વં સચ્ચં ભવે (ભ્સ્વ્_4.0:63)
[ધન્યા ખલ્વ્ અસ્મિ યદ્ય્ એવં સત્યં ભવેત્ । ]
{તતઃ પ્રવિશતિ રાજા વિદૂષકશ્ ચ (ભ્સ્વ્_4.0:64)}
*{વિદૂષકઃ}* - હી હી (ભ્સ્વ્_4.0:65)
પચિઅપડિઅબન્ધુજીવકુસુમવિરળવાદરમણિજ્જં પમદવણં (ભ્સ્વ્_4.0:66)
ઇદો દાવ ભવં (ભ્સ્વ્_4.0:67)
[હી હી । પ્રચિતપતિતબન્ધુજીવકુસુમવિરલપાતરમણીયં પ્રમદવનમ્ । ઇતસ્ તાવદ્ ભવાન્ । ]
*{રાજા}* - વયસ્ય વસન્તક અયમ્ અયમ્ આગચ્છામિ (ભ્સ્વ્_4.0:68)
કામેનોજ્જયિનીં ગતે મયિ તદા કામ્ અપ્ય્ અવસ્થાં ગતે દૃષ્ટ્વા સ્વૈરમ્ અવન્તિરાજતનયાં પઞ્ચેષવઃ પાતિતાઃ &
તૈર્ અદ્યાપિ સશલ્યમ્ એવ હૃદયં ભૂયશ્ ચ વિદ્ધા વયં પઞ્ચેષુર્ મદનો યદા કથમ્ અયં ષષ્ઠઃ શરઃ પાતિતઃ

*{વિદૂષકઃ}* - કહિંણુખુ ગદા તત્તહોદી પદુમાવદી ળદામણ્ડવં ગદા ભવે ઉદાહો અસણકુસુમસઞ્ચિદં વગ્ઘચમ્માવગુણ્ઠિદં વિઅ પવ્વદતિળઅં ણામ સિળાપટ્ટઅં ગદા ભવે આદુ અધિઅકડુઅગન્ધસત્તચ્છદવણં પવિટ્ઠા ભવે અહવ આળિહિદમિઅપક્ખિસઙ્કુળં દારુપવ્વદઅં ગદા ભવે (ભ્સ્વ્_4.1:1)
{ઊર્ધ્વમ્ અવલોક્ય} હી હી સરઅકાળણિમ્મળે અન્તરિક્ખે પસાદિઅબળદેવબાહુદંસણીઅં સારસપન્તિં જાવ સમાહિદં ગચ્છન્તિં પેક્ખદુ દાવ ભવં (ભ્સ્વ્_4.1:2)
[કુત્ર નુ ખલુ ગતા તત્રભવતી પદ્માવતી લતામણ્ડપં ગતા ભવેદ્ ઉતાહો અસનકુસુમસઞ્ચિતં વ્યાઘ્રચર્માવગુણ્ઠિતમ્ ઇવ પર્વતતિલકં નામ શિલાપટ્ટકં ગતા ભવેદ્ અથવા અધિકકટુકગન્ધસપ્તચ્છદવનં પ્રવિષ્ટા ભવેદ્ અથવાલિખિતમૃગપક્ષિસઙ્કુલં દારુપર્વતકં ગતા ભવેત્ । હી હી શરત્કાલનિર્મલે ઽન્તરિક્ષે પ્રસાદિતબલદેવબાહુદર્શનીયાં સારસપઙ્ક્તિં યાવત્ સમાહિતં ગચ્છન્તીં પશ્યતુ તાવદ્ ભવાન્ । ]
*{રાજા}* - વયસ્ય પશ્યામ્યેનામ્
ઋજ્વાયતાં ચ વિરલાં ચ નતોન્નતાં ચ સપ્તર્ષિવંશકુટિલાં ચ નિવર્તનેષુ &
નિર્મુચ્યમાનભુજગોદરનિર્મલસ્ય સીમામ્ ઇવામ્બરતલસ્ય વિભજ્યમાનામ્

*{ચેટી}* - પેક્ખદુ પેક્ખદુ ભટ્ટિદારિઆ એદં કોકણદમાળાપણ્ડરરમણીઅં સારસપન્તિં જાવ સમાહિદં ગચ્છન્તિં (ભ્સ્વ્_4.2:1)
અમ્મો ભટ્ટા (ભ્સ્વ્_4.2:2)
[પશ્યતુ પશ્યતુ ભર્તૃદારિકા એતાં કોકનદમાલાપાણ્ડુરરમણીયાં સારસપઙ્ક્તિં યાવત્ સમાહિતં ગચ્છન્તીમ્ । અહ્મો ભર્તા । ]
*{પદ્માવતી}* - હં અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_4.2:3)
અય્યે તવ કારણાદો અય્યૌત્તદંસણં પરિહરામિ (ભ્સ્વ્_4.2:4)
તા ઇમં દાવ માહવીળદામણ્ડવં પવિસામો (ભ્સ્વ્_4.2:5)
[હમ્ આર્યપુત્રઃ । આર્યે તવ કારણાદ્ આર્યપુત્રદર્શનં પરિહરામિ । તદ્ ઇમં તાવન્ માધવીલતામણ્ડપં પ્રવિશામઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* - એવ્વં હોદુ (ભ્સ્વ્_4.2:6)
[એવં ભવતુ । ]
{તથા કુર્વન્તિ (ભ્સ્વ્_4.2:7)}
*{વિદૂષકઃ}* - તત્તહોદી પદુમાવદી ઇહ આઅચ્છિઅ ણિગ્ગદા ભવે (ભ્સ્વ્_4.2:8)
[તત્રભવતી પદ્માવતીહાગત્ય નિર્ગતા ભવેત્ । ]
*{રાજા}* - કથં ભવાન્ જાનાતિ (ભ્સ્વ્_4.2:9)
*{વિદૂષકઃ}* - ઇમાણિ અવૈદકુસુમાણિ સેફાળિઆગુચ્છઆણિ પેક્ખદુ દાવ ભવં (ભ્સ્વ્_4.2:10)
[ઇમાન્ અપચિતકુસુમાન્ શેફાલિકાગુચ્છકાન્ પ્રેક્ષતાં તાવદ્ ભવાન્ । ]
*{રાજા}* - અહો વિચિત્રતા કુસુમસ્ય વસન્તક (ભ્સ્વ્_4.2:11)
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} વસન્તઅસઙ્કિત્તણેણ અહં પુણ જાણામિ ઉજ્જૈણીએ વત્તામિ ત્તિ (ભ્સ્વ્_4.2:12)
[વસન્તકસઙ્કીર્તનેનાહં પુનર્ જાનામિ ઉજ્જયિન્યાં વર્ત ઇતિ । ]
*{રાજા}* - વસન્તક અસ્મિન્ન્ એવાસીનૌ શિલાતલે પદ્માવતીં પ્રતીક્ષિષ્યાવહે (ભ્સ્વ્_4.2:13)
*{વિદૂષકઃ}* - ભો તહ (ભ્સ્વ્_4.2:14)
{ઉપવિશ્યોત્થાય} હી હી સરઅકાળતિક્ખો દુસ્સહો આદવો (ભ્સ્વ્_4.2:15)
તા ઇમં દાવ માહવીમણ્ડવં પવિસામો (ભ્સ્વ્_4.2:16)
[ભોસ્ તથા । હી હી શરત્કાલતીક્ષ્ણો દુસ્સહ આતપઃ । તદ્ ઇમં તાવન્ માધવીમણ્ડપં પ્રવિશાવઃ । ]
*{રાજા}* - બાઢમ્ (ભ્સ્વ્_4.2:17)
ગચ્છાગ્રતઃ (ભ્સ્વ્_4.2:18)
*{વિદૂષકઃ}* - એવ્વં હોદુ (ભ્સ્વ્_4.2:19)
[એવં ભવતુ । ]
{ઉભૌ પરિક્રામતઃ (ભ્સ્વ્_4.2:20)}
*{પદ્માવતી}* - સવ્વં આઉળં કત્તુકામો અય્યવસન્તઓ (ભ્સ્વ્_4.2:21)
કિં દાણિં કરેહ્મ (ભ્સ્વ્_4.2:22)
[સર્વમ્ આકુલં કર્તુકામ આર્યવસન્તકઃ । કિમ્ ઇદાનીં કુર્મઃ । ]
*{ચેટી}* - ભટ્ટિદારિએ એદં મહુઅરપરિણિળીણં ઓળંબળદં ઓધૂય ભટ્ટારં વારૈસ્સં (ભ્સ્વ્_4.2:23)
[ભર્તૃદારિકે એતાં મધુકરપરિનિલીનામ્ અવલમ્બલતામ્ અવધૂય ભર્તારં વારયિષ્યામિ । ]
*{પદ્માવતી}* - એવ્વં કરેહિ (ભ્સ્વ્_4.2:24)
[એવં કુરુ । ]
{ચેટી તથા કરોતિ (ભ્સ્વ્_4.2:25)}
*{વિદૂષકઃ}* - અવિહા અવિહા ચિટ્ઠદુ ચિટ્ઠદુ દાવ ભવં (ભ્સ્વ્_4.2:26)
[અવિહ અવિહ તિષ્ઠતુ તિષ્ઠતુ તાવદ્ ભવાન્ । ]
*{રાજા}* - કિમ્ અર્થમ્ (ભ્સ્વ્_4.2:27)
*{વિદૂષકઃ}* - દાસીએપુત્તેહિ મહુઅરેહિ પીડિદો હ્મિ (ભ્સ્વ્_4.2:28)
[દાસ્યાઃ પુત્રૈર્ મધુકરૈઃ પીડિતો ઽસ્મિ । ]
*{રાજા}* - મા મા ભવાન્ એવમ્ (ભ્સ્વ્_4.2:29)
મધુકરસન્ત્રાસઃ પરિહાર્યઃ (ભ્સ્વ્_4.2:30)
પશ્ય
મધુમદકલા મધુકરા મદનાર્તાભિઃ પ્રિયાભિર્ ઉપગૂઢાઃ &
પાદન્યાસવિષણ્ણા વયમ્ ઇવ કાન્તાવિયુક્તાઃ સ્યુઃ

તસ્માદ્ ઇહૈવાસિષ્યાવહે (ભ્સ્વ્_4.3:1)
*{વિદૂષકઃ}* - એવ્વં હોદુ (ભ્સ્વ્_4.3:2)
[એવં ભવતુ । ]
{ઉભાવ્ ઉપવિશતઃ (ભ્સ્વ્_4.3:3)}
*{રાજા}* -
{અવલોક્ય}
પાદાક્રાન્તાનિ પુષ્પાણિ સોષ્મ ચેદં શિલાતલમ્ &
નૂનં કાચિદિહાસીના માં દૃષ્ટ્વા સહસા ગતા

*{ચેટી}* - ભટ્ટિદારિએ રુદ્ધા ખુ હ્મ વયં (ભ્સ્વ્_4.4:1)
[ભર્તૃદારિકે રુદ્ધાઃ ખલુ સ્મો વયમ્ । ]
*{પદ્માવતી}* - દિટ્ઠિઆ ઉવવિટ્ઠો અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_4.4:2)
[દિષ્ટ્યોપવિષ્ટ આર્યપુત્રઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} દિટ્ઠિઆ પકિદિત્થસરીરો અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_4.4:3)
[દિષ્ટ્યા પ્રકૃતિસ્થશરીર આર્યપુત્રઃ । ]
*{ચેટી}* - ભટ્ટિદારિએ સસ્સુપાદા ખુ અય્યાએ દિટ્ઠી (ભ્સ્વ્_4.4:4)
[ભર્તૃદારિકે સાશ્રુપાતા ખલ્વ્ આર્યાયા દૃષ્ટિઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* - એસા ખુ મહુઅરાણં અવિણઆદો કાસકુસુમરેણુણા પડિદેણ સોદઆ મે દિટ્ઠી (ભ્સ્વ્_4.4:5)
[એષા ખલુ મધુકરાણામ્ અવિનયાત્ કાશકુસુમરેણુના પતિતેન સોદકા મે દૃષ્ટિઃ । ]
*{પદ્માવતી}* - જુજ્જૈ (ભ્સ્વ્_4.4:6)
[યુજ્યતે । ]
*{વિદૂષકઃ}* - ભો સુણ્ણં ખુ ઇદં પમદવણં (ભ્સ્વ્_4.4:7)
પુચ્છિદવ્વં કિઞ્ચિ અત્થિ (ભ્સ્વ્_4.4:8)
પુચ્છામિ ભવન્તં (ભ્સ્વ્_4.4:9)
[ભોઃ શૂન્યં ખલ્વ્ ઇદં પ્રમદવનમ્ । પ્રષ્ટવ્યં કિઞ્ચિદ્ અસ્તિ । પૃચ્છામિ ભવન્તમ્ । ]
*{રાજા}* - છન્દતઃ (ભ્સ્વ્_4.4:10)
*{વિદૂષકઃ}* - કા ભવદો પિઆ તદાણિં તત્તહોદી વાસવદત્તા ઇદાણિં પદુમાવદી વા (ભ્સ્વ્_4.4:11)
[કા ભવતઃ પ્રિયા તદાનીં તત્રભવતી વાસવદત્તા ઇદાનીં પદ્માવતી વા । ]
*{રાજા}* - કિમ્ ઇદાનીં ભવાન્ મહતિ બહુમાનસઙ્કટે માં ન્યસ્યતિ (ભ્સ્વ્_4.4:12)
*{પદ્માવતી}* - હળા જાદિસે સઙ્કટે નિક્ખિત્તો અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_4.4:13)
[હળા યાદૃશે સઙ્કટે નિક્ષિપ્ત આર્યપુત્રઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} અહં અ મન્દભાઆ (ભ્સ્વ્_4.4:14)
[અહં ચ મન્દભાગા । ]
*{વિદૂષકઃ}* - સેરં સેરં ભણાદુ ભવં (ભ્સ્વ્_4.4:15)
એક્કા ઉવરદા અવરા અસણ્ણિહિદા (ભ્સ્વ્_4.4:16)
[સ્વૈરં સ્વૈરં ભણતુ ભવાન્ । એકોપરતા અપરા અસન્નિહિતા । ]
*{રાજા}* - વયસ્ય ન ખલુ ન ખલુ બ્રૂયામ્ (ભ્સ્વ્_4.4:17)
ભવાંસ્ તુ મુખરઃ (ભ્સ્વ્_4.4:18)
*{પદ્માવતી}* - એત્તએણ ભણિદં અય્યૌત્તેણ (ભ્સ્વ્_4.4:19)
[એતાવતા ભણિતમ્ આર્યપુત્રેણ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - ભો સચ્ચેણ સવામિ કસ્સ વિ ણ આચક્ખિસ્સં (ભ્સ્વ્_4.4:20)
એસા સન્દટ્ઠા મે જીહા (ભ્સ્વ્_4.4:21)
[ભોઃ સત્યેણ શપામિ કસ્મા અપિ નાખ્યાસ્યે । એષા સન્દષ્ટા મે જિહ્વા । ]
*{રાજા}* - નોત્સહે સખે વક્તુમ્ (ભ્સ્વ્_4.4:22)
*{પદ્માવતી}* - અહો ઇમસ્સ પુરોભાઇદા (ભ્સ્વ્_4.4:23)
એત્તિએણ હિઅઅં ણ જાણાદિ (ભ્સ્વ્_4.4:24)
[અહો અસ્ય પુરોભાગિતા । એતાવતા હૃદયં ન જાનાતિ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - કિં ણ ભણાદિ મમ (ભ્સ્વ્_4.4:25)
અણાચક્ખિઅ ઇમાદો સિળાવટ્ટઆદો ણ સક્કં એક્કપદં વિ ગમિદું (ભ્સ્વ્_4.4:26)
એસો રુદ્ધો અત્તભવં (ભ્સ્વ્_4.4:27)
[કિં ન ભણતિ મમ । અનાખ્યાયાસ્માચ્ છિલાપટ્ટકાન્ ન શક્યમ્ એકપદમ્ અપિ ગન્તુમ્ । એષ રુદ્ધો ઽત્રભવાન્ । ]
*{રાજા}* - કિં બલાત્કારેણ (ભ્સ્વ્_4.4:28)
*{વિદૂષકઃ}* - આમ બળક્કારેણ (ભ્સ્વ્_4.4:29)
[આમ બલાત્કારેણ । ]
*{રાજા}* - તેન હિ પશ્યામસ્ તાવત્ (ભ્સ્વ્_4.4:30)
*{વિદૂષકઃ}* - પસીદદુ પસીદદુ ભવં (ભ્સ્વ્_4.4:31)
વઅસ્સભાવેણ સાવિદો સિ જૈ સચ્ચં ણ ભણાસિ (ભ્સ્વ્_4.4:32)
[પ્રસીદતુ પ્રસીદતુ ભવાન્ । વયસ્યભાવેન શાપિતો ઽસિ યદિ સત્યં ન ભણસિ । ]
*{રાજા}* - કા ગતિઃ (ભ્સ્વ્_4.4:33)
શ્રૂયતામ્ (ભ્સ્વ્_4.4:34)
પદ્માવતી બહુમતા મમ યદ્ય્ અપિ રૂપશીલમાધુર્યૈઃ &
વાસવદત્તાબદ્ધં ન તુ તાવન્ મે મનો હરતિ

*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} ભોદુ ભોદુ (ભ્સ્વ્_4.5:1)
દિણ્ણં વેદણં ઇમસ્સ પરિખેદસ્સ (ભ્સ્વ્_4.5:2)
અહો અઞ્ઞાદવાસં પિ એત્થ બહુગુણં સમ્પજ્જૈ (ભ્સ્વ્_4.5:3)
[ભવતુ ભવતુ । દત્તં વેતનમ્ અસ્ય પરિખેદસ્ય । અહો અજ્ઞાતવાસો ઽપ્ય્ અત્ર બહુગુણઃ સમ્પદ્યતે । ]
*{ચેટી}* - ભટ્ટિદારિએ અદક્ખિઞ્ઞો ખુ ભટ્ટા (ભ્સ્વ્_4.5:4)
[ભર્તૃદારિકે અદાક્ષિણ્યઃ ખલુ ભર્તા । ]
*{પદ્માવતી}* - હળા મા મા એવ્વં (ભ્સ્વ્_4.5:5)
સદક્ખિઞ્ઞો એવ્વ અય્યૌત્તો જો ઇદાણિં વિ અય્યાએ ગુણાણિ સુમરદિ (ભ્સ્વ્_4.5:6)
[હલા મા મૈવમ્ । સદાક્ષિણ્ય એવાર્યપુત્રઃ ય ઇદાનીમ્ અપ્ય્ આર્યાયા વાસવદત્તાયા ગુણાન્ સ્મરતિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - ભદ્દે અભિજણસ્સ સદિસં મન્તિદં (ભ્સ્વ્_4.5:7)
[ભદ્રે અભિજનસ્ય સદૃશં મન્ત્રિતમ્ । ]
*{રાજા}* - ઉક્તં મયા (ભ્સ્વ્_4.5:8)
ભવાન્ ઇદાનીં કથયતુ (ભ્સ્વ્_4.5:9)
કા ભવતઃ પ્રિયા તદા વાસવદત્તા ઇદાનીં પદ્માવતી વા (ભ્સ્વ્_4.5:10)
*{પદ્માવતી}* - અય્યૌત્તો પિ વસન્તઓ સંવુત્તો (ભ્સ્વ્_4.5:11)
[આર્યપુત્રો ઽપિ વસન્તકઃ સંવૃત્તઃ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - કિં મે વિપ્પળવિદેણ (ભ્સ્વ્_4.5:12)
ઉભઓ વિ તત્તહોદીઓ મે બહુમદાઓ (ભ્સ્વ્_4.5:13)
[કિં મે વિપ્રલપિતેન । ઉભે અપિ તત્રભવત્યૌ મે બહુમતે । ]
*{રાજા}* - વૈધેય મામ્ એવં બલાચ્ છ્રુત્વા કિમ્ ઇદાનીં નાભિભાષસે (ભ્સ્વ્_4.5:14)
*{વિદૂષકઃ}* - કિં મં પિ બળક્કારેણ (ભ્સ્વ્_4.5:15)
[કિં મામ્ અપિ બલાત્કારેણ । ]
*{રાજા}* - અથકિં બલાત્કારેણ (ભ્સ્વ્_4.5:16)
*{વિદૂષકઃ}* - તેણ હિ ણ સક્કં સોદું (ભ્સ્વ્_4.5:17)
[તેન હિ ન શક્યં શ્રોતુમ્ । ]
*{રાજા}* - પ્રસીદતુ પ્રસીદતુ મહાબ્રાહ્મણઃ (ભ્સ્વ્_4.5:18)
સ્વૈરં સ્વૈરમ્ અભિધીયતામ્ (ભ્સ્વ્_4.5:19)
*{વિદૂષકઃ}* - ઇદાણિં સુણાદુ ભવં (ભ્સ્વ્_4.5:20)
તત્તહોદી વાસવદત્તા મે બહુમદા (ભ્સ્વ્_4.5:21)
તત્તહોદી પદુમાવદી તરુણી દસ્સણીઆ અકોવણા અણહઙ્કારા મહુરવાઆ સદક્ખિઞ્ઞા (ભ્સ્વ્_4.5:22)
અઅં ચ અવરો મહન્તો ગુણો સિણિદ્ધેણ ભોઅણેણ મં પચ્ચુગ્ગચ્છૈ વાસવદત્તા કહિંણુખુ ગદો અય્યવસન્તઓ ત્તિ (ભ્સ્વ્_4.5:23)
[ઇદાનીં શૃણોતુ ભવાન્ । તત્રભવતી વાસવદત્તા મે બહુમતા । તત્રભવતી પદ્માવતી તરુણી દર્શનીયા અકોપના અનહઙ્કારા મધુરવાક્ સદાક્ષિણ્યા । અયં ચાપરો મહાન્ ગુણઃ સ્નિગ્ધેન ભોજનેન માં પ્રત્યુદ્ગચ્છતિ વાસવદત્તા કુત્ર નુ ખલુ ગત આર્યવસન્તક ઇતિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - ભોદુ ભોદુ વસન્તઅ સુમરેહિ દાણિં એદં (ભ્સ્વ્_4.5:24)
[ભવતુ ભવતુ વસન્તક સ્મરેદાનીમ્ એતામ્ । ]
*{રાજા}* - ભવતુ ભવતુ વસન્તક સર્વમ્ એતત્ કથયિષ્યે દેવ્યૈ વાસવદત્તાયૈ (ભ્સ્વ્_4.5:25)
*{વિદૂષકઃ}* - અવિહા વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_4.5:26)
કહિં વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_4.5:27)
ચિરા ખુ ઉવરદા વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_4.5:28)
[અવિહા વાસવદત્તા । કુત્ર વાસવદત્તા । ચિરાત્ ખલૂપરતા વાસવદત્તા । ]
*{રાજા}* -
{સવિષાદમ્} એવમ્ (ભ્સ્વ્_4.5:29)
ઉપરતા વાસવદત્તા (ભ્સ્વ્_4.5:30)
અનેન પરિહાસેન વ્યાક્ષિપ્તં મે મનસ્ ત્વયા &
તતો વાણી તથૈવેયં પૂર્વાભ્યાસેન નિસ્સૃતા

*{પદ્માવતી}* - રમણીઓ ખુ કહાજોઓ ણિસંસેણ વિસંવાદિઓ (ભ્સ્વ્_4.6:1)
[રમણીયઃ ખલુ કથાયોગો નૃશંસેન વિસંવાદિતઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* -
{આત્મગતમ્} ભોદુ ભોદુ વિસ્સત્થહ્મિ (ભ્સ્વ્_4.6:2)
અહો પિઅં ણામ ઈદિસં વઅણં અપ્પચ્ચક્ખં સુણીઅદિ (ભ્સ્વ્_4.6:3)
[ભવતુ ભવતુ વિશ્વસ્તાસ્મિ । અહો પ્રિયં નામેદૃશં વચનમ્ અપ્રત્યક્ષં શ્રૂયતે । ]
*{વિદૂષકઃ}* - ધારેદુ ધારેદુ ભવં (ભ્સ્વ્_4.6:4)
અણદિક્કમણીઓ હિ વિહી (ભ્સ્વ્_4.6:5)
ઈદિસં દાણિ એદં (ભ્સ્વ્_4.6:6)
[ધારયતુ ધારયતુ ભવાન્ । અનતિક્રમણીયો હિ વિધિઃ । ઈદૃશમ્ ઇદાનીમ્ એતદ્ । ]
*{રાજા}* - વયસ્ય ન જાનાતિ ભવાન્ અવસ્થામ્ (ભ્સ્વ્_4.6:7)
કુતઃ
દુઃખં ત્યક્તું બદ્ધમૂલો ઽનુરાગઃ સ્મૃત્વા સ્મૃત્વા યાતિ દુઃખં નવત્વમ્ &
યાત્રા ત્વ્ એષા યદ્ વિમુચ્યેહ બાષ્પં પ્રાપ્તાનૃણ્યા યાતિ બુદ્ધિઃ પ્રસાદમ્

*{વિદૂષકઃ}* - અસ્સુપાદકિળિણ્ણં ખુ તત્તહોદો મુહં (ભ્સ્વ્_4.7:1)
જાવ મુહોદઅં આણેમિ (ભ્સ્વ્_4.7:2)
[અશ્રુપાતક્લિન્નં ખલુ તત્રભવતો મુખમ્ । યાવન્ મુખોદકમ્ આનયામિ । ]
{નિષ્ક્રાન્તઃ (ભ્સ્વ્_4.7:3)}
*{પદ્માવતી}* - અય્યે બપ્ફાઉળપડન્તરિદં અય્યૌત્તસ્સ મુહં (ભ્સ્વ્_4.7:4)
જાવ ણિક્કમહ્મ (ભ્સ્વ્_4.7:5)
[આર્યે બાષ્પાકુલપટાન્તરિતમ્ આર્યપુત્રસ્ય મુખમ્ । યાવન્ નિષ્ક્રામામઃ । ]
*{વાસવદત્તા}* - એવ્વં હોદુ (ભ્સ્વ્_4.7:6)
અહવ ચિટ્ઠ તુવં (ભ્સ્વ્_4.7:7)
ઉક્કણ્ઠિદં ભત્તારં ઉજ્ઝિઅ અજુત્તં ણિગ્ગમણં (ભ્સ્વ્_4.7:8)
અહં એવ્વ ગમિસ્સં (ભ્સ્વ્_4.7:9)
[એવં ભવતુ । અથવા તિષ્ઠ ત્વમ્ । ઉત્કણ્ઠિતં ભર્તારમ્ ઉજ્ઝિત્વાયુક્તં નિર્ગમનમ્ । અહમ્ એવ ગમિષ્યામિ । ]
*{ચેટી}* - સુટ્ઠુ અય્યા ભણાદિ (ભ્સ્વ્_4.7:10)
ઉવસપ્પદુ દાવ ભટ્ટિદારિઆ (ભ્સ્વ્_4.7:11)
[સુષ્ઠ્વ્ આર્યા ભણતિ । ઉપસર્પતુ તાવદ્ ભર્તૃદારિકા । ]
*{પદ્માવતી}* - કિંણુખુ પવિસામિ (ભ્સ્વ્_4.7:12)
[કિન્ નુ ખલુ પ્રવિશામિ । ]
*{વાસવદત્તા}* - હળા પવિસ (ભ્સ્વ્_4.7:13)
{ઇત્ય્ ઉક્ત્વા નિષ્ક્રાન્તા (ભ્સ્વ્_4.7:14)}
[હળા પ્રવિશ । ]
{પ્રવિશ્ય}
*{વિદૂષકઃ}* -
{નલિનીપત્રેણ જલં ગૃહીત્વા} એસા તત્તહોદી પદુમાવદી (ભ્સ્વ્_4.7:15)
[એષા તત્રભવતી પદ્માવતી । ]
*{પદ્માવતી}* - અય્ય વસન્તઅ કિં એદં (ભ્સ્વ્_4.7:16)
[આર્ય વસન્તક કિમ્ એતત્ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - એદં ઇદં (ભ્સ્વ્_4.7:17)
ઇદં એદં (ભ્સ્વ્_4.7:18)
[એતદ્ ઇદમ્ । ઇદમ્ એતત્ । ]
*{પદ્માવતી}* - ભણાદુ ભણાદુ અય્યો ભણાદુ (ભ્સ્વ્_4.7:19)
[ભણતુ ભણત્વ્ આર્યો ભણતુ । ]
*{વિદૂષકઃ}* - ભોદિ વાદણીદેણ કાસકુસુમરેણુણા અક્ખિણિપડિદેણ સસ્સુપાદં ખુ તત્તહોદો મુહં (ભ્સ્વ્_4.7:20)
તા ગહ્ણદુ હોદી ઇદં મુહોદઅં (ભ્સ્વ્_4.7:21)
[ભવતિ વાતનીતેન કાશકુસુમરેણુનાક્ષિનિપતિતેન સાશ્રુપાતં ખલુ તત્રભવતો મુખમ્ । તદ્ ગૃહ્ણાતુ ભવતીદં મુખોદકમ્ । ]
*{પદ્માવતી}* -
{આત્મગતમ્} અહો સદક્ખિઞ્ઞસ્સ જણસ્સ પરિજણો વિ સદક્ખિઞ્ઞો એવ્વ હોદિ (ભ્સ્વ્_4.7:22)
{ઉપેત્ય} જેદુ અય્યૌત્તો (ભ્સ્વ્_4.7:23)
ઇદં મુહોદઅં (ભ્સ્વ્_4.7:24)
[અહો સદાક્ષિણ્યસ્ય જનસ્ય પરિજનો ઽપિ સદાક્ષિણ્ય એવ ભવતિ । જયત્વ્ આર્યપુત્રઃ । ઇદં મુખોદકમ્ । ]
*{રાજા}* - અયે પદ્માવતી (ભ્સ્વ્_4.7:25)
{અપવાર્ય} વસન્તક કિમ્ ઇદમ્ (ભ્સ્વ્_4.7:26)
*{વિદૂષકઃ}* -
{કર્ણે} એવ્વં વિઅ (ભ્સ્વ્_4.7:27)
[એવમ્ ઇવ । ]
*{રાજા}* - સાધુ વસન્તક સાધુ (ભ્સ્વ્_4.7:28)
{આચમ્ય} પદ્માવતિ આસ્યતામ્ (ભ્સ્વ્_4.7:29)
*{પદ્માવતી}* - જં અય્યૌત્તો આણવેદિ (ભ્સ્વ્_4.7:30)
[યદ્ આર્યપુત્ર આજ્ઞાપયતિ । ]
{ઉપવિશતિ (ભ્સ્વ્_4.7:31)}
*{રાજા}* - પદ્માવતિ
શરચ્છશાઙ્કગૌરેણ વાતાવિદ્ધેન ભામિનિ &
કાશપુષ્પલવેનેદં સાશ્રુપાતં મુખં મમ

{આત્મગતમ્}
ઇયં બાલા નવોદ્વાહા સત્યં શ્રુત્વા વ્યથાં વ્રજેત્ &
કામં ધીરસ્વભાવેયં સ્ત્રીસ્વભાવસ્ તુ કાતરઃ

*{વિદૂષકઃ}* - ઉઇદં તત્તહોદો મઅધરાઅસ્સ અવરહ્ણકાળે ભવન્તં અગ્ગદો કરિઅ સુહિજ્જણદંસણં (ભ્સ્વ્_4.9:1)
સક્કારો હિ ણામ સક્કારેણ પડિચ્છિદો પીદિં ઉપ્પાદેદિ (ભ્સ્વ્_4.9:2)
તા ઉટ્ઠેદુ દાવ ભવં (ભ્સ્વ્_4.9:3)
[ઉચિતં તત્રભવતો મગધરાજસ્યાપરાહ્ણકાલે ભવન્તમ્ અગ્રતઃ કૃત્વા સુહૃજ્જનદર્શનમ્ । સત્કારો હિ નામ સત્કારેણ પ્રતીષ્ટઃ પ્રીતિમ્ ઉત્પાદયતિ । તદ્ ઉત્તિષ્ઠતુ તાવદ્ ભવાન્ । ]
*{રાજા}* - બાઢમ્ (ભ્સ્વ્_4.9:4)
પ્રથમઃ કલ્પઃ (ભ્સ્વ્_4.9:5)
{ઉત્થાય}
ગુણાનાં વા વિશાલાનાં સત્કારાણાં ચ નિત્યશઃ &
કર્તારઃ સુલભા લોકે વિજ્ઞાતારસ્ તુ દુર્લભાઃ