Svacchandatantra · અધ્યાય 4
પ્રત્યૂષે વિમલે કૃત્વા શૌચાદ્યાન્ પુર્ર્વવત્ક્રમાત્
સકલીકરણં કૃત્વા પૂર્વવત્ પ્રવિશેદ્ગૃહમ્ ॥
શિષ્યશ્ચ શુચિરાચાન્તઃ પુષ્પહસ્તઃ (...) ગુરું તતઃ
પ્રણમ્ય શિરસા (...) હૃષ્ટો ગુરોઃ સ્વપ્નાન્નિવેદયેત્ ॥
શુભાન્ સ્વપ્નાન્ પ્રવક્ષ્યામિ અશુભાંશ્ચ વરાનને
સ્વપ્નેષુ મદિરાપાનમ્ આમમાંસસ્ય ભક્ષણમ્ ॥
ક્રિમિવિષ્ઠાનુલેપં ચ રુધિરેણાભિષેચનમ્
ભક્ષણં દધિભક્તસ્ય શ્વેતવસ્ત્રાનુલેપનમ્ ॥
શ્વેતાતપત્રં મૂર્ધસ્થં શ્વેતસ્રગ્દામ ભૂષણમ્
સિંહાસનં રથં યાનં ધ્વજં રાજ્યાભિષેચનમ્ ॥
રત્નાઙ્ગાભરણાદીનિ તામ્બૂલં ફલમેવ ચ
દર્શનં શ્રીસરસ્વત્યોઃ શુભનાર્યવગૂહનમ્ ॥
નરેન્દ્રૈરૃષિભિર્દેવૈઃ સિદ્ધવિદ્યાધરૈર્ગણૈઃ
આચાર્યૈઃ સહ સંવાદં કૃત્વા સ્વપ્ને પ્રસિદ્ધ્યતિ ॥
નદીસમુદ્રતરણમ્ આકાશગમનં તથા
ભાસ્કરોદયનં ચૈવ પ્રજ્વલન્તં હુતાશનમ્ ॥
ગ્રહનક્ષત્રતારાણાં ચન્દ્રબિમ્બસ્ય દર્શનમ્
હર્મ્યસ્યારોહણં ચૈવ પ્રાસાદશિખરે ઽપિ વા ॥
નરાશ્વવૃષપોતેભ તરુશૈલાગ્રરોહણમ્
વિમાનગમનં ચૈવ સિદ્ધમન્ત્રસ્ય દર્શનમ્ ॥
લાભઃ સિદ્ધચરોશ્ચૈવ દેવાદીનાં ચ દર્શનમ્
ગુટિકાં દન્તકાષ્ઠં ચ ખડ્ગપાદુકરોચનાઃ ॥
ઉપ્વીતાઞ્જનં ચૈવ અમૃતં પારતૌષધીઃ
શક્તિં કમણ્ડલું પદ્મમ્ અક્ષસૂત્રં મનઃશિલામ્ ॥
પ્રજ્વલત્સિદ્ધદ્રવ્યાણિ ગૈરિકાન્તાનિ યાનિ ચ
દૃષ્ટ્વા સિદ્ધ્યતિ સ્વપ્નાન્તે ક્ષિતિલાભં વ્રણં તથા ॥
ક્ષતજાર્ણવસાંગ્રામ તરણં વિજયં રણે
જ્વલત્પિતૃવનં રમ્યં વીરવીરેશિભિર્વૃતમ્ ॥
વીરવેતાલસિદ્ધૈશ્ચ મહામાંસસ્ય વિક્રયમ્
મહાપાશોઃ સંવિભાગં લબ્ધ્વા દેવેભ્ય આદરાત્ ॥
આત્મના પૂજયન્ દેવં જપન્ ધ્યાયન્ સ્તુવન્નપિ
સુહુતં ચાનલં દીપ્તં પૂજિતં વા પ્રપશ્યતિ ॥
હંસસારસચક્રાહ્વ મયૂરશવરોહણમ્
માતૃભિર્ભૈરવશ્ચૈવ માતૃરુદ્રગણૈઃ સહ ॥
ભૈરવં ભૈરવીં દૃષ્ટ્વા સિદ્ધ્યત્યત્ર ન સંશયઃ
શુભાઃ સ્વપ્ના મયાખ્યાતા અશુભાંશ્ચ નિબોધ મે ॥
તૈલાભ્યઙ્ગસ્તથા પાનં વિશનં ચ રસાતલે
અન્ધકૂપે ચ પતનમ્ અથ પઙ્કે નિમજ્જનમ્ ॥
વૃક્ષવાહનયાનેભ્યઃ પતનં હર્મ્યપર્વતાત્
કર્તનં કર્ણનાસાભ્યામ્ અથ વા હસ્તપાદયોઃ ॥
પતનં દન્તકોશાનામ્ ઋક્ષવાનરદર્શનમ્
વેતાલક્રૂરસત્વાનાં તથૈવ કાલપૂરુષાઃ ॥
કૃષ્ણોર્ધ્વકેશા મલિનાઃ કૃષ્ણમાલ્યામ્બરચ્છદાઃ
રક્તાક્ષી સ્ત્રી ચ યં સ્વપ્ને પુરુષં ત્વવગૂહયેત્ ॥
મ્રિયતે નાત્ર સંદેહો યદિ શાન્તિં ન કારયેત્
ગૃહપ્રસાદભેદં ચ શય્યાવસ્ત્રાસનેષુ ચ ॥
આત્મનો ઽભિભવં સંખ્ય આત્મદ્રવ્યાપહારણમ્
ખરોષ્ટ્રશ્વસૃગાલેષુ કઙ્કગૃધ્રબકેષુ ચ ॥
મહિષોલૂકકાકેષુ રોહણમ્ ચ પ્રવર્તનમ્
ભક્ષણમ્ પક્વમાંસસ્ય રક્તમાલ્યાનુલેપનમ્ ॥
કૃષ્ણરક્તાનિ વસ્ત્રાણિ વિકૃતાત્મા પ્રપશ્યતિ
હસનં વલ્ગનં સ્વપ્ને મ્લાનસ્રગ્દામધારણમ્ ॥
સ્વમાંસોત્કર્તનં બન્ધં કૃષ્ણસર્પેણ ભક્ષણમ્
ઉદ્વાહં ચ તથા સ્વપ્ને દૃષ્ટ્વા નૈવ પ્રસિધ્યતિ ॥
અશુભા હ્યેવમાખ્યાતા વિજ્ઞેયા દેશિકોત્તમૈઃ
શુભાસ્તત્રાનુમેદ્યાસ્તુ અશુભેષુ તુ હોમયેત્ ॥
અષ્ટોત્તરશતં ધામ્ના પ્રાયશ્ચિત્તાદ્વિશુદ્ધ્યતિ
પૂર્વવત્ સકલીકૃત્ય વિઘ્નોચ્ચાટનરક્ષણમ્ ॥
વેષ્ટનં પૂર્વવત્ કુર્યાચ્ છિવમ્ભઃ શિવહસ્તકમ્
લોકપાલાંસ્તુ સંપૂજ્ય શિવકુમ્ભં ચ સ્થણ્ડિલમ્ ॥
અગ્નિકાર્યં યથાપૂર્વં પૂર્ણાહુતિપ્રપાતનમ્
પ્રાયશ્ચિત્તં તતઃ પશ્ચાદ્ દુસ્વપ્નાર્થં યદુક્તવાન્ ॥
એવં પૂજાદિકં કૃત્વા વિસૃજ્ય સ્થણ્ડિલચ્છિવમ્
નિર્માલ્યાપનયં કૃત્વા ભૂમિં સંશોધ્ય પૂર્વવત્ ॥
નિત્યકર્મ તતઃ કુર્યાત્ પૂજાહોમજપાદિકમ્
નિત્યાહ્નિકે સમાપ્તે તુ નૈમિત્તિકમથાચરેત્ ॥
ઉપલિપ્ય શિવામ્ભોભિર્ બ્રમ્હ્મસ્થાનં પ્રપૂજયેત્
ભાવેન ગન્ધપુષ્.પાદ્યૈઃ તતો મણ્ડલમાલિખેત્ ॥
કરણીં ખટિકાં ચૈવ ભૈરવેણ પ્રપૂજયેત્
ધામ્ના તુ રજસાં પાતઃ સિતાદ્યશ્વાગમોદિતઃ ॥
નિષ્પન્ને મણ્ડલે સ્નાત્વા નિત્યકર્મ સમાચરેત્
નિત્યકર્મસમાપ્તૌ તુ કુર્યાન્નૈમિત્તિકં બુધઃ ॥
સ્નાનાદિ પૂર્વમન્ત્રૈઃ સકલીકરણાદિકમ્
આત્મરક્ષાસ્ત્રપ્રાકાર દ્વારપાલાદિપૂજનમ્ ॥
વિઘ્નોચ્ચાટનદિગ્બન્ધૌ ભૂપાતાલખવાસિનામ્
અસ્ત્રપ્રાકારમારોપ્ય કવચેનાવગુણ્ઠનમ્ ॥
ઉદઙ્મુખં તૂપવિષ્ટઃ કરશુદ્ધ્યાદિ પૂર્વવત્
શિવામ્ભઃ શિવહસ્તં ચ અર્ઘત્રયપ્રકલ્પનમ્ ॥
લોકપાલાંસ્તુ સંપૂજ્ય શિવકુમ્ભં પ્રપૂજયેત્
મણ્ડલસ્યાગ્રતો ભૂત્વા મણ્ડલં પ્રોક્ષ્ય ચાસિના ॥
વર્મણા વેષ્ટયેત્ પશ્ચાત્ પ્રણવેનાભિમન્ત્રયેત્
અષ્ટોત્તરશતં ધામ્ના રજોદોષૈર્વિશુદ્ધ્યતિ ॥
ચતુર્દિક્ષ્વસ્ત્રં સંપૂજ્ય દ્વારે ગન્ધાદિભિઃ ક્રમાત્
પ્રાકારં ભાવયેદસ્ત્રં મણ્ડલં પ્રવિશેત્ તતઃ ॥
ગુરૂન્ સંપૂજ્ય વિઘ્નેશં પુષ્પાદ્યૈઃ પ્રણવેન તુ
અનન્તમાસનં પ્રાગ્વચ્ છિવાન્તં પ્રણવેન તુ ॥
મૂર્ત્યાદિ પૂર્વન્ન્યસ્યેદ્ ધૃદાદ્યાવરણાન્તગમ્
પૂર્વોક્તવિધિના પૂજ્ય નૈવેદ્યાનિ નિવેદયેત્ ॥
નિરોધાર્ઘેણ ચાર્ધં તુ દત્વા ચૈવ નિરોધયેત્
જપધ્યાનાદિકં કૃત્વા અગ્નિષ્ઠં ભૈરવં યજેત્ ॥
નાડીસંધાનકં ત્રિષ્ઠં કૃત્વા સંતર્પયેદ્વિભુમ્
આત્મનો નિષ્કલોચ્ચારં કૃત્વા કુમ્ભે નિવેશયેત્ ॥
કલશસ્થસ્ય વામેન રોચયેત્ પૂરયેત્તતઃ
મણ્ડલસ્થસ્ય સવ્યેન પુનર્વામેન રોચયેત્ ॥
અગ્નિષ્ઠસ્ય તુ તત્તેજો દક્ષિણેન વિશન્ સ્મરેત્
એવં સાધનકં કૃત્વા તતસ્તર્પણમારભેત્ ॥
દશભાગવિભાગેન હુત્વા પૂર્ણાહુતિં ક્ષિપેત્
પ્રાયશ્ચિત્તવિશુદ્ધ્યર્થં કુર્યાદષ્ટોત્તરં શતમ્ ॥
વિધેઃ પૂર્ણાતિરિક્તસ્ય ધામ્ના પૂર્ણાહુતિં તતઃ
આચાર્યોઠાર્ધહસ્તસ્તુ મણ્ડલં પ્રવિશેત્તતઃ ॥
સંપૂજ્ય પરમેશાનં પુષ્પાદ્યૈરર્ધપશ્ચિમમ્
મુદ્રાં બદ્ધ્વા પ્રણમ્યાદૌ જાનુભ્યામવનિં ગતઃ ॥
વિજ્ઞાપયેત પશ્વર્થં પ્રારબ્ધ્યોયં મખોત્તમઃ
સ્નાનાધિવાસનાદ્યં યન્ મણ્ડલે ઽગ્નૌ ચ યત્કૃતમ્ ॥
વિધાનં પુષ્કલં સમ્યક્ ત્વત્પ્રસાદાદિહાસ્તુ તત્
ઇદાનીં શિષ્યદેહે તુ સકલીકરણાદિકા ॥
યોજન્યન્તાધ્વશુદ્ધિસ્તુ ત્વત્પ્રસાદાત્ પ્રસિદ્ધ્યતુ
એવમસ્ત્વિત્યનુજ્ઞાતઃ પરમેશેન વીરરાટ્ ॥
લબ્ધાનુજ્ઞઃ પ્રહૃષ્ટાત્મા નિષ્ક્રામેન્મણ્ડલાદ્બહિઃ
પશ્વર્થાય કૃતં યત્તુ તદ્ગૃહીત્વાર્ધપાત્રકમ્ ॥
ધામ્નસ્તુ દક્ષિણે ભાગે કારયેન્મણ્ડલં ગુરુઃ
પ્રણવાસનં કુશૈર્ન્યસ્ય શુચિં શિષ્યં નિવેશયેત્ ॥
શિવામ્ભો ઽસ્ત્રેણ સંતાડ્ય ભસ્મના ચ કુશૈઃ ક્રમાત્
મણ્ડલે કલ્પિતે શિષ્યં મૂર્તિભૂતં પ્રકલ્પયેત્ ॥
ઉપવિશ્ય કરન્યાસં નિર્દાહાદ્યસ્ત્રપૂર્વકમ્
સબાહ્યાભ્યન્તરં ન્યાસં મન્ત્રસંધાનમેવ ચ ॥
શિવહસ્તઃ પ્રદાતવ્યો ધ્યાત્વા દેવં સુજાજ્વલમ્
મૂર્ધ્નિ સંપાતયેત્તેજઃ પાશાઙ્કુરવિનાશનમ્ ॥
ઉત્થાપ્ય ચ તતો નીત્વા મણ્ડલં તુ પ્રવેશયેત્
વસ્ત્રં સંપ્રોક્ષ્ય તોયેન કવચેનાવગુણ્ઠયેત્ ॥
પૂજયેદ્ગન્ધપુષ્પાદ્યૈર્ ભૈરવેણાભિમન્ત્રયેત્
નેત્રે બદ્ધા તુ નેત્રેણ પુષ્પં પાણૌ પ્રદાપયેત્ ॥
અકામાન્નિક્ષિપેત્પુષ્પં દેવસ્યાભિમુખં સ્થિતઃ
પુષ્પપાતવશાન્નામ કુર્યાદ્વૈ સાધકસ્ય ચ ॥
મુમુક્ષોર્ગુરુરિચ્છાતઃ નામ વૈ સાધકસ્ય વા
મુખમુદ્ઘાટ્ય તં શિષ્યં શિવાય પ્રણિપાતયેત્ ॥
પ્રદક્ષિણમતઃ કૃત્વા મણ્ડલેગ્નૌ પ્રણમ્ય ચ
અગ્નિકુણ્ડસમીપે તુ આચાર્યઃ પશુના સહ ॥
આત્મસવ્યેથ દિગ્ભાગે મણ્ડલં પ્રણવેન તુ
પૂર્વન્નાડિસંધાનં તદ્ અર્થં ચાહુતિત્રયમ્ ॥
સંપાતાભિહુતિં કૃત્વા અણુતર્પણમેવ ચ
પૂર્ણાહુતિં તતો દત્ત્વા પ્રાયશ્ચિત્તાનિ હોમયેત્ ॥
ધામ્ના ચાષ્ટશતં પશ્ચાત્ પાતયેદાહુતિત્રયમ્
જાત્યુદ્ધારે ધ્રુવેણૈવ દ્વિજત્વાપાદને તથા ॥
બીજાહારે તથા દેશ ભાવશુદ્ધૌ દ્વિજો ભવેત્
પ્રણવેનાહુતીસ્તિસ્રો રુદ્રાંશાપાદને તથા ॥
અસ્ત્રેણ પ્રોક્ષયેચ્છિષ્યં પુષ્પયુક્તેન તાડયેત્
રેચકેન તતો ગત્વા શિષ્યદેહે વિશેદ્ધૃદિ ॥
ઓંકારાદિ શિવં જપ્ત્વા અસ્ત્રમન્ત્રં ફડન્તગમ્
વિશ્લેષકરણં કૃત્વા ચૈતન્યસ્ય વિધાનતઃ ॥
છેદયેદસ્ત્રમન્ત્રેણ કવચેનાવગુણ્ઠયેત્
અઙ્કુશેન સમાકૃષ્ય દ્વાદશાન્તે તુ કારયેત્ ॥
તત્રસ્થઃ પુદ્ગલો ગ્રાહ્યઃ સંપુટ્યૈવ ધ્રુવેણ તુ
સંહારમુદ્રયા સમ્યક્ પૂરકેણ વિશેદ્ધૃદિ ॥
સંસ્કુભ્ય સરસીકૃત્ય રેચયેત્પુદ્ગલં પુનઃ
ત્યજન્તં દેવતાષટ્કં તતશ્ચાપિ સ્વકં પદમ્ ॥
તત્રસ્થં પુદ્ગલં ગૃહ્ય સંપુટ્ય ચ ભવેન તુ
સંહારમુદ્રયોદ્ધૃત્ય શિષ્યસ્ય હૃદિ યોજયેત્ ॥
ભૈરવેણાભિમન્ત્ર્ય એવમ્ ઉપવીતં શિશોર્દદેત્
આધાનાદ્યાવદન્ત્યેષ્ટિં દ્વિજત્વે સંસ્કૃતો ભવેત્ ॥
પિણ્ડસ્યાપાદનં જાતેઃ આહુતિત્રિતયેન તુ
ચૈતન્યસ્યાપિ સંસ્કારમ્ આધાનાન્ત્યેષ્ટિતઃ પરમ્ ॥
સૂક્ષ્મવિજ્ઞાનતઃ કૃત્વા દ્વિજત્વે સંસ્કૃતો ભવેત્
શતહોમં સહસ્રં વા હુત્વા પૂર્ણાહુતિં તતઃ ॥
સમયી સંસ્કૃતો હ્યેવં વચનેષ્યાર્હતા ભવેત્
શ્રવણે ઽધ્યયને હોમે પૂજનાદૌ તથૈવ ચ ॥
ચર્યાધ્યાનવિશુદ્ધાત્મા લભતે પદમૈશ્વરમ્
અથ દીક્ષાધ્વશુદ્ધ્યર્થં ભુક્તિમુક્તિફલાર્થિનામ્ ॥
વિધાનમુચ્યતે સૂક્ષ્મં પાશવિચ્છત્તિકારકમ્
ગુરુઃ સંપૃચ્છતે શિષ્યં દ્વિવિધં ફલકાઙ્ક્ષિણમ્ ॥
ફલમાકાઙ્ક્ષસે યાદૃક્ તાદૃક્ સાધનમારભે
વાસનાભેદતઃ પ્રાપ્તિઃ સાધ્યમન્ત્રપ્રચોદિતા ॥
મન્ત્રમુદ્રાધ્વદ્રવ્યાણાં હોમઃ સાધારણઃ સ્મૃતઃ
વાસનાભેદતો ભિન્નઃ શિષ્યાણાં ચ ગુરોસ્તથા ॥
સાધકો દ્વિવિધસ્તત્ર શિવધર્મ્યેકતઃ સ્થિતઃ
શિવમન્ત્રવિશુદ્ધાધ્વા સાધ્યમન્ત્રનિયોજિતઃ ॥
જ્ઞાનવાંશ્ચાભિષિક્તશ્ચ મન્ત્રારાધનતત્પરઃ
ત્રિવિધાયાસ્તુ સિદ્ધેર્વૈ સો ઽત્રાર્હઃ શિવસાધકઃ ॥
દ્વિતીયો લોકમાર્ગસ્થ ઇષ્ટાપૂર્તવિધૌ રતઃ
કર્મકૃત્ફલમાકાઙ્ક્ષઞ્ શુભૈકસ્થો ઽશુભોજ્ઝિતઃ ॥
તસ્ય કાર્યં સદા મન્ત્રૈર્ અશુભાંશવિનાશનમ્
ગૃહસ્થો વા યતિર્વાસાવ્ આશ્રમૈકતમસ્થિતઃ ॥
મુમુક્ષુર્દ્વિવિધઃ પ્રોક્તો નિર્બીજો બીજવાન્પુનઃ
બાલબાલિશવૃદ્ધસ્ત્રી ભોગભુગ્વ્યાધિતાત્મનામ્ ॥
એષાં નિર્બીજિકા દીક્ષા સમયદિવિવર્જિતા
વિદ્વદ્દ્વન્દ્વસહાના તુ સબીજા કીર્તિતા પ્રિયે ॥
દીક્ષાનુગ્રાહિકા તેષાં સમયાચારસંયુતા
વિશેષસમયાચારા મન્ત્રાખ્યે યે પ્રકીર્તિતાઃ ॥
તે ઽત્ર પાલ્યાઃ પ્રયત્નેન મોક્ષસિદ્ધિમભીપ્સતા
સબીજા સા તુવિજ્ઞેયા પુત્રકાચાર્યયોઃ સ્થિતા ॥
ગૃહસ્થો વાશ્રમી વાથ યતિઃ સંકલ્પ્ય દીક્ષયેત્
પાશસૂત્રકમાદાય શિષ્યદેહે ઽવલમ્બયેત્ ॥
અધ્વાનં સંધયેદગ્નૌ ધામ્ના ચૈવ વિચક્ષણઃ
કુમ્ભમણ્ડલવહ્નિસ્થશ્ ચાધ્વાત્મસ્થઃ શિશોશ્ચ યઃ ॥
સૂત્રસ્થશ્ચાપિ ચૈકત્ર અધ્વસંધિઃ પ્રકીર્તિતઃ
ષડ્વિધસ્યાધ્વમાર્ગસ્ય સાધારણગતસ્ય તુ ॥
કુણ્ડે સંકલ્પ્ય સંશોધ્ય મધ્વસંધૌ તુ હોમયેત્
મૂલમન્ત્રાષ્ટશતિક મધ્વસંધાનહેતુતઃ ॥
અધ્વાવલોકનં પશ્ચાદ્ વ્યાપ્યવ્યાપકભેદતઃ
ભુવનવ્યાપ્તિતા તત્ત્વેષ્વ્ અનન્તાદિશિવાન્તકે ॥
વ્યાપકાનિ ચ ષટ્ત્રિંશત્ મન્ત્રવર્ણપદાત્મકાઃ
તત્ત્વાન્તર્ભાવિનઃ સર્વે વાચ્યવાચકયોગતઃ ॥
કલાન્તર્ભાવિનસ્તે વૈ નિવૃત્ત્યાદ્યાશ્ચ તાઃ સ્મૃતાઃ
હૃદાદ્યા વાચકાસ્તાસાં બીજામન્ત્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥
એકિકસ્યાઃ કલાયાશ્ચ પૃથગ્વ્યાપ્તિં વિભાવયેત્
પૃથિવ્યાદિકલા જ્ઞેયા બ્રહ્માદ્યાઃ કારણાશ્ચ તે ॥
એવં વ્યાપ્તિં ભાવયિત્વા અધ્વોપસ્થાપનં ભવેત્
ત્રિરાહુતિં ધ્રુવેણૈવ અધ્વશુદ્ધિરતો ભવેત્ ॥
અગ્નૌ તુ પૂજિતે દેવે અધ્વન્યાસે કૃતે સતિ
તદેવ પાદાદારભ્ય પૃથિવ્યાદિક્રમાન્ન્યસેત્ ॥
ધામાધિઃ પ્રણવાદિશ્ચ નિવૃત્ત્યૈ ચ નમઃ પુનઃ
ઉપસ્થાપનમન્ત્રો ઽયં વ્યાપ્તિં ધ્યાત્વાધ્વસંસ્થિતામ્ ॥
નિવૃત્ત્યભ્યન્તરે પૃથ્વી શતકોટિપ્રવિસ્તરા
તસ્યાં ચ ભુવનાનાં ચ શતમષ્ટોત્તરાવધિ ॥
અષ્ટાવિંશતિઃ પદાનિ વર્ણ એકો ઽત્ર સંસ્થિતઃ
મન્ત્રૌ દ્વાવેવ વિજ્ઞેયૌ અધ્વષટ્કં વિભાવયેત્ ॥
પુષ્પગન્ધાદિના પૂજ્ય સંનિધાવાહુતિત્રયમ્
માયીયા ભુવનાકારા મલાઃ કર્મ ચ સંસ્થિતાઃ ॥
શરીરભુવનાકારા માયીયાઃ પરિકીર્તિતાઃ
ભોગહેતુશ્ચ કર્મ સ્યાદ્ અભિલાષો મલો ઽત્ર તુ ॥
એવં પાશત્રયં ભાવ્યં દીક્ષાયામધ્વસંસ્થિતમ્
તદ્વિશુદ્ધ્યૈ ચ દીક્ષા ચ ક્રિયતે સા યથાવિધિ ॥
આદૌ શક્તિં ન્યસેદ્દેવિ કલાતત્ત્વસમન્વિતામ્
હૃદા સંકલ્પ્ય વાગીશીં વ્યાપિકાં સર્વયોનિષુ ॥
શતરુદ્રાદ્યનન્તાન્તં યોનયો વિવિધાઃ સ્થિતાઃ
સમકાલમૃતુત્વેન વાગીશીં સંનિધાપયેત્ ॥
ધ્રુવેણ પૂજયેત્પુષ્પૈર્ ગન્ધધૂપૈરનુક્રમાત્
ઓંકારેણાહુતિસ્તિસ્રો વાગીશીસંનિધાપને ॥
શિષ્યં સંપ્રોક્ષ્ય ચાસ્ત્રેણ તાડયેદસ્ત્રમુચ્ચરન્
રેચકેનાત્મનો ગત્વા છિન્દ્યાત્તસ્યાસિના હૃદઃ ॥
ધામ્નાકૃષ્ય તદાત્માનં દ્વાદશાન્તે નિધાપયેત્
ધ્રુવેણ તત્સ્થં સંપુટ્ય ચૈતન્યં મુદ્રયાત્મનિ ॥
પૂરયેદ્ભૈરવેણૈવ કુમ્ભયેદ્રેચયેત્તતઃ
દ્વાદશાન્તાત્તુ સંગૃહ્ય યોજયેદ્ભવમુદ્રયા ॥
આત્માનમીશ્વરં ધ્યાત્વા માયાં વાગીશ્વરીમપિ
સંયોજ્ય તસ્યાં ચૈતન્યં શરીરાણ્યધ્વનિ સૃજેત્ ॥
પ્રાક્કર્મવાસનાશેષ ફલભોગત્વહેતવે
યુગપદ્ભિન્નભોગાનિ દેશકાલશરીરતઃ ॥
મન્ત્રશક્ત્યા વિપચ્યન્તે પુદ્ગલાશ્ચ તથાવિધાઃ
ભિનાદેહા વિસૃજ્યન્તે ગર્ભે વાગીશિયોનિષુ ॥
ધામ્ના ચ યોજયિત્વા ચ જુહુયાદાહુતિત્રયમ્
યુગપત્સર્વગર્ભેષુ દેહા વિવિધરૂપકાઃ ॥
ભૈરવેચ્છાસુસંપન્નઃ શતરુદ્રાદ્યનન્તગાઃ
ગર્ભેષુ ગર્ભનિષ્પત્તિ ભૈરવેણાહુતિત્રયમ્ ॥
હુત્વા તુ જનનં કાર્યં પુનસ્તેનાહુતિત્રયાત્
સર્વયોનિષુ દેહાસ્તે યુગપદ્વૃદ્ધિમાગતાઃ ॥
ભોગનિષ્પત્તયે કર્મ વ્યાપરસહકારણમ્
તદભાવાન્ન ભોગઃ સ્યાત્ તદર્થં માર્જનં સ્મૃતમ્ ॥
અર્જિતે [આર્જિતે] સતિ ભોક્તવ્યો ભોગો દુઃખસુખાત્મકઃ
લયઃ પરમયા પ્રીત્યા સુખદુઃખાદિકે ઽપ્યલમ્ ॥
તિસૃભિસ્તિસૃભિર્હોમં ધામ્નૈવ ત્રિષુ કારયેત્
આહુતીનાં શતં હોમ્યં ધામ્ના નિષ્કૃતયે પુનઃ ॥
યત્કર્મભોગ્યરૂપં તુ જાત્યાયુર્ભોગલક્ષણમ્
નિષ્કૃત્યન્તે વિશુદ્ધ્યેત્તદ્ ભૂલોકસમવસ્થિતમ્ ॥
સંસારા દશચત્વારઃ સંસ્કારા અષ્ટભિઃ સહ
ચત્વારિંશદ્ દ્વિજત્વાય વક્ષ્યન્તે ભુવનાધ્વનિ ॥
યોનિર્બીજં તથા ભાવ આહારો દેશ એવ ચ
એતેષાં શોધનં દેવિ રુદ્રાંશાપાદનં તથા ॥
અત્રાવલોકનં કૃત્વા નિષ્.કૃત્યામેવ શુદ્ધ્યતિ
વિષયા ભુવનાકારા યે કેચિદ્ભોગ્યરૂપિણઃ ॥
ભુક્તકર્મફલાશેષા નિષ્કૃતિસ્તેન સા સ્મૃતા
વિશ્લેષો નિષ્કૃતેર્ભોગાત્ ભોગાભાવે સ હિ સ્મૃતઃ ॥
ભોક્તૃત્વં વિષયાસક્તિર્ મલકાર્યં પ્રકીર્તિતમ્
ભોક્તૃત્વાભાવસ્તત્રૈવ શરીરેણ તુ યત્કૃતમ્ ॥
વિશ્લેષઃ ક્રિયતે તસ્ય પશોર્મન્ત્રૈઃ શિવાજ્ઞયા
ધામ્ના ચાહુતયસ્તિસ્રો વિશ્લેષકરણાય ચ ॥
આહુતિત્રિતયં ધામ્ના પાશચ્છેદે ઽપિ દાપયેત્
પાશા દેહે તુ માયીયાઃ કલાદ્યા ભૂતકાવધિ ॥
શરીરકરણાકારાઃ પુરુષાર્થપ્રસિદ્ધયે
ભોગાભાવાદ્વિપદ્યન્તે શરીરાણિ સહસ્રધા ॥
પાશચ્છેદે વિધિસ્તસ્ય મન્ત્રૈશ્ચ વિધિચોદિતૈઃ
એવં પાશત્રયસ્યાપિ વિશ્લેષો દીક્ષયોચ્યતે ॥
શરીરશેષભઙ્ગેન એકચૈતન્યભાવના
પૂર્ણાહુતિં શિવેનૈવ વૌષડ્જાતિયુતેન ચ ॥
શુદ્ધતત્ત્વાગ્રસંસ્થં તચ્ ચૈતન્યં કનકપ્રભમ્
ઉદ્ધારાયાહુતીસ્તિસ્રઃ પુનર્ધામ્ના તુ દાપયેત્ ॥
તસ્માત્ તત્ત્વાદ્ગૃહીત્વા તુ ચૈતન્યં મલસંયુતમ્
મુદ્રયા પ્રાગ્વિધાનેન આત્મસ્થં પૂરયેદ્દ્ધૃદિ ॥
કુમ્ભિત્વા રેચ્ય સંગૃહ્ય દ્વાદશાન્તાદ્ ધ્રુવેણ તુ
શિષ્યદેહે નિવેશ્યૈતન્ નાડીરન્ધ્રેણ પૂર્વવત્ ॥
તત્સ્થીકરણહેત્વર્થં ધામ્ના ચૈવાહુતિત્રયમ્
કલાશુદ્ધ્યવસાને તુ બ્રહ્માણં કારણાધિપમ્ ॥
સ્વનામપ્રણવાહ્વાન પૂર્વં સંતર્પ્ય ચાર્પયેત્
શબ્દસ્પર્શો ત્યજેત્ તસ્મિન્ ધ્રુવાદ્યૌ નામસંયુતૌ ॥
સ્વાહાકારપ્રયોગેન તૌ બ્રહ્મણિ નિવેદયેત્
તિસૃભિસ્તિસૃભિર્હોમાત્ પુર્યષ્ટાંશં નિવેદયેત્ ॥
આમન્ત્રણવિભક્ત્યા તુ શ્રાવણાં તસ્ય કારયેત્
બ્રહ્માણં પૂજયિત્વા તુ હોમં કૃત્વા વિસર્જયેત્ ॥
ધ્રુવેણાભ્યર્ચ્ય વાગીશીં સંતર્પ્ય ચ વિસર્જયેત્
હુત્વાવલોકયેત્તત્ર વિશુદ્ધં પાશજાલકમ્ ॥
પ્રાક્કર્મભાવિકસ્યાથ અભાવં ભાવયેત્તદા
મુમુક્ષોર્નિરપેક્ષત્વાત્ પ્રારબ્ધ્રેકં ન શોધયેત્ ॥
સાધકસ્ય તુ ભૂત્યર્થં પ્રાક્કર્મૈકં તુ શોધયેત્
પ્રાક્કર્માગામિ ચૈકસ્થં ભાવયિત્વા ચ દીક્ષયેત્ ॥
શિવધર્મિણ્યસૌ દીક્ષા લોકધર્મિણ્યતો ઽન્યથા
પ્રાક્તનાગમિકસ્યાપિ અધર્મક્ષયકારિણી ॥
લોકધર્મિણ્યસૌ જ્ઞેયા મન્ત્રારાધનવર્જિતા
પ્રારબ્ધદેહભેદે તુ ભુઙ્ક્તે સ હ્યણિમાદિકાન્ ॥
ભુક્ત્વા વ્રજેદૂર્ધ્વં ગુરુણા યત્ર યોજિતઃ
સકલે નિષ્કલે વાપિ શિષ્યાચાર્યવશાદ્ભવેદ્ ॥
નિર્વાણે ઽપિ સબીજાયાં કર્માભાવાદ્વિપદ્યતે
સમયાચારપાશં હિ દીક્ષિતઃ પાલયેત્તુ યઃ ॥
તં પાશં નૈવ શુદ્ધ્યેત સા સબીજા પ્રકીર્તિતા
સમયાચારપાશં તુ નિર્બીજાયાં વિશોધયેત્ ॥
દીક્ષામાત્રેણ મુક્તિઃ સ્યાદ્ ભક્રિમાત્રાદ્ગુરોઃ સદા
સદ્યોનિર્વાણદા દીક્ષા નિર્બીજા સા દ્વિતીયકા ॥
અતીતનાગતારબ્ધ પાશત્રયવિયોજિકા
દીક્ષાવસાને શુદ્ધિઃ સ્યાદ્ દેહત્યાગે પરં પદમ્ ॥
એવં ભાવાનુસારેણ શિષ્યાણાં ગુરુણા સદા
ફલં તુ વિવિધાકારં નિષ્પાદ્યેત સુદીક્ષયા ॥
અચિન્ત્યા મન્ત્રશક્તિર્વૈ પરમેશમુખોદ્ભવા
ક્રિયા કાલે પ્રયોક્તવ્યા ગુરુણા ભક્તિપૂર્વિકા ॥
વિષાણમિવ પાશાનાં મન્ત્રૈઃ કવલનં ધ્રુવમ્
કરોતિ મન્ત્રતત્ત્વજ્ઞઃ શિવાવેશી ગુરુઃ ક્ષણાત્ ॥
કલાસંધાનકં કુર્યાચ્ છુદ્ધાશુદ્ધદ્વિરૂપગમ્
શુદ્ધમુચ્ચારયેધ્રસ્વમ્ અશુદ્ધં દીર્ઘમેવ ચ ॥
એકત્વં ભાવયિત્વા તુ લીનં શુદ્ધં વિભાવયેત્
પ્રણવાદિનિવૃત્તિસ્તુ પ્રતિષ્ઠા તદનન્તરમ્ ॥
નમસ્કારસ્તદન્તે તુ કલાસંધાનકં સ્મૃતમ્
આવાહ્ય સ્થાપ્ય સંપૂજ્યા હુતીસ્તિસ્રઃ પ્રપાતયેત્ ॥
કલાસંધાનમેતદ્ધિ વ્યાપ્તિં તસ્યાવલોકયેત્
ગુલ્ફાદારભ્ય નાભ્યન્તં શિષ્યદેહે ઽધ્વકલ્પનમ્ ॥
પ્રતિષ્ઠાયા ભવેદ્વ્યાપ્તિશ્ ચતુર્વિંશતિતત્ત્વિકા
ષટ્પઞ્ચાશદ્ભુવનિકા ત્રયોવિંશતિવર્ણિકા ॥
જ્ઞેયૈકવિંશતિપદા ત્રિમન્ત્રા ચ વિધીયતે
મુખ્યા હ્યેતે સ્મૃતાઃ પાશાઃ સૂક્ષ્માનન્તર્વિભાવયેત્ ॥
અન્યત્તન્ત્રપ્રસિદ્ધિં તુ તન્માત્રેન્દ્રિયશોધનમ્
ષટ્કોશાન્વિષયાન્ પઞ્ચ તદન્તર્ભાવયેત્સદા ॥
વિશેષસ્થાપનં કૃત્વા પૂજ્યા ગન્ધાદિભિસ્તતઃ
ભૈરવેણાહુતીસ્તિસ્રઃ તસ્યા વાગીશિકલ્પના ॥
સ્વનામાવાહનાદ્યસ્ય અર્ધહોમાદિ પૂર્વવત્
પ્રોક્ષણં તાડનં છેદ આકર્ષગ્રહણે તથા ॥
ધામ્નાપૂર્ય કુમ્ભયિત્વા છિત્ત્વાથ ગ્રાહયેત્પુનઃ
યોજનં ગર્ભધારિત્વં જનનં પૂર્વવત્ક્રમાત્ ॥
ઐશ્વરીં મૂર્તિમાસ્થાય તાડનાદીનિ કારયેત્
અધિકારસ્થથા ભોગો લયો નિષ્કૃતિરેવ ચ ॥
શિવરૂપેણ કર્તવ્યાઃ નિષ્કૃતિઃ શિરસા પુનઃ
વિશ્લેષશ્ચ હૃદા હોમ્યઃ પાશચ્છેદસ્તથાસિના ॥
પૂર્ણાહુતિસમુદ્ધારં પૂર્વવદ્ભૈરવેણ તુ
સદાશિવતનૌ સ્થિત્વા વિશ્લેષાદીનિ કારયેત્ ॥
આત્મસ્થં પૂરકેણૈવ તત્સ્થં રેચકવૃત્તિતઃ
સ્વનામ્નોચ્ચારયેદ્વિષ્ણું ધ્યાત્વાવાહ્ય તુ સ્થાપયેત્ ॥
પૂજયેત્પુષ્પગન્ધાદ્યૈઃ તર્પણાહુતિત્રયમ્
રસં પુર્યષ્ટકાંશં તુ અર્પયેદ્વિષ્ણવે સદા ॥
વિસર્જયેત્તતો વિષ્ણું વાગીશીં ચ વિસર્જયેત્
કલાસંધિર્યથાપૂર્વં હ્રસ્વદીર્ઘપ્રયોગતઃ ॥
અભાવં ભાવયેત્તસ્મિન્ પાશજાલે ત્વનન્તકે
કલાદ્વયવિનિર્મુક્તઃ પશુરૂર્ધ્વગમોત્સુકઃ ॥
તસ્યેદાનીં તૃતીયસ્યાં વિદ્યાયાં યોજ્ય શોધયેત્
સ્થાપયિત્વા સંપૂજ્ય જુહુયાદાહુતિત્રયમ્ ॥
એવં તુ સંમુખીકૃત્ય પ્રાગિવાધ્વાવલોકનમ્
પુંસ્તત્ત્વાદ્યાવન્માયાન્તં વિદ્યાયા વ્યાપ્તિરિષ્યતે ॥
સપ્ત તત્ત્વાનિ ભુવન સપ્તવિંશતિરેવ ચ
પદવિંશતિરાખ્યાતા વર્ણાઃ સપ્ત પ્રકીર્તિતાઃ ॥
મન્ત્રૌ દ્વૌ ષડ્વિધાધ્વાનં જ્ઞાત્વા વાગીશિકલ્પનમ્
પ્રણવેન સમાવાહ્ય વ્યાપિનીં સર્વયોનિષુ ॥
સમકાલમૃતુત્વેન ધ્યાત્વા સંપૂજ્ય તર્પયેત્
તતઃ શિવામ્ભસા શિષ્યં પ્રોક્ષ્ય ચાસ્ત્રેણ તાડયેત્ ॥
તેનૈવ ચાસ્ત્રભૂતેન હુંફટ્કારયુતેન તુ
આત્મનો રેવકેનૈવ શિષ્યદેહે વિશેદ્ધૃદિ ॥
અસ્ત્રમન્ત્રેણ સંછેદ્ય વિશેષાશ્લેષ્યાસ્ત્રેણ કર્ષયેત્
દ્વાદશાન્તાત્તુ સંગૃહ્ય આત્મસ્થં પૂર્વવત્કુરુ ॥
પૂરકેણાથ સંકુમ્ભ્ય રેચયિત્વા તુ યોજયેત્
પૂર્વવદ્દ્વ્યાપકં તસ્ય ચૈતન્યં સર્વયોનિષુ ॥
યોગાદ્યં લયપર્યન્તં ધામ્ના ચૈવાત્ર પૂર્વવત્
શિખયા શતહોમાત્તુ વિદ્યાયા નિષ્કૃતિર્ભવેત્ ॥
પ્રણવાદિ તતો રુદ્રમ્ આવાહ્ય સ્થાપ્ય પૂજયેત્
તતો ઽસ્ય વિન્યસેદ્દેવિ ગન્ધરૂપે ધ્રુવાહુતી ॥
પુર્યષકાંશં વિન્યસ્ય વિસર્જ્ય રુદ્રદેવતામ્
વાગીશીં ચ વિસર્જ્યૈવં કલાસંધિશ્ચ પૂર્વવત્ ॥
હ્રસ્વદીર્ઘવિભાગેન વિદ્યાં શાન્તૌ નિયોજયેત્
સંધાનાર્થં તુ મૂલેન જુહુયાદાહુતિત્રયમ્ ॥
સ્વનામ્નાવાહનં શાન્તેર્ વિધિપૂર્વં નિવેદનમ્
પ્રમેયભાવનાં કૃત્વા પૂજયેત્ કુસુમાદિભિઃ ॥
ત્રિરાહુતિં તુ મૂલેન વિદ્યાતત્ત્વાત્સદાશિવમ્
તત્ત્વાનાં ત્રિતયે વ્યાપ્તિર્ વર્ણાનાં ત્રય એવ ચ ॥
પદૈકાદશિકા જ્ઞેયા પુરાણિ દશ સપ્ત ચ
મન્ત્રૌ દ્વૌ ષડ્વિધો ઽધ્વૈવં મુખ્યાઃ પાશા ઇમે સ્મૃતાઃ ॥
સૂક્ષ્મપાશાનનેકાંશ્ચ તદન્તર્ભાવયેત્સદા
વગીશીં કલ્પયેત્તત્ર પૂર્વેણ વિધિનાહુતિઃ ॥
પૂજનં મૂલમન્ત્રેણ તતઃ પ્રોક્ષણતાડનમ્
છેદાકર્ષગ્રહં ચૈવ યોગધારિત્વજન્મ ચ ॥
અધિકારસ્તથા ભોગો લયો વૈ પૂર્વવદ્ભવેત્
સર્વે તે મૂલમન્ત્રેણ આહુતિત્રિતયેન તુ ॥
નિષ્કૃતૌ શતહોમં તુ કવચેન તુ કારયેત્
વિશ્લેષં પાશછેદં તુ કુર્યાદસ્ત્રેણ દૈશિકઃ ॥
ઉદ્ધારકરણાત્મસ્થ તત્સ્થીકારાન્ભવેન તુ
સ્વનામ્ના પ્રણવાદ્યેન ઈશમાવાહ્ય પૂજયેત્ ॥
સંપૂજ્ય હુત્વા સંતર્પ્ય બુદ્ધ્યહંકૃતિદ્યંશકમ્
સ્વનામ્ના પ્રણવાદ્યં તુ સ્વાહાન્તે બુદ્ધિમર્પયેત્ ॥
અહંકારં તથાપ્યેવં હુત્વેદં ક્ષમયેત્તતઃ
વાગીશીં પૂજયિત્વા તુ તર્પયિત્વા વિસર્જયેત્ ॥
કલાસંધાનકં પૂર્વં શાન્ત્યતીતે તુ યોજયેત્
હ્રસ્વદીર્ઘવિભાગેન જુહુયાદાહુતિત્રયમ્ ॥
ધ્રુવેણ તત્ત્વસંધાનં કર્તવ્યં વિધિવેદિના
કલોપસ્થાપનં પશ્ચાદ્ ધ્રુવેણ જુહુયાત્પ્રિયે ॥
ત્રિરાહુતિપ્રયોગેણ સ્વનામપદમુચ્ચરન્
શાન્ત્યતીતાં સમાવાહ્ય સ્થાપયેત્પૂજયેત્પુનઃ ॥
વ્યાપ્તિમાલોક્ય ચાધ્વસ્થાં શિવતત્ત્વગતાશ્ચ યે
બિન્દુર્નાદસ્તથા શક્તિઃ શિવતત્ત્વે વ્યવસ્થિતાઃ ॥
પદમેકં મન્ત્ર એકો વર્ણાઃ ષોડશ કીર્તિતાઃ
ભુવનાનિ તુ સૂક્ષ્માણિ શાન્ત્યતીતે તુ ભાવયેત્ ॥
શોધનીયા વરારોહે યાવત્તે શિવરશ્મયઃ
શિવસ્યોર્ધ્વે શિવો જ્ઞેયો યત્ર યુક્તો ન જાયતે ॥
ષડધ્વા ચૈકતો જ્ઞેયઃ તસ્ય સંખ્યાં પુનઃ શૃણુ
કલાશ્ચ પઞ્ચ વિજ્ઞેયાસ્ તત્ત્વષટ્ત્રિશદેવ તુ ॥
સચતુર્વિંશતિ જ્ઞેયં ભુવનાનાં શતદ્વયમ્
એકાશીતિપદાન્યત્ર વર્ણાર્ધશતિકા સ્મૃતા ॥
મન્ત્રા એકાદશા જ્ઞેયા ઇત્યેતચ્ચાધ્વમણ્ડલમ્
એતસ્મિઞ્શુદ્ધિમાપને મુક્તિમાપ્નોતિ દીક્ષિતઃ ॥
ધ્રુવેણાવાહ્ય વાગીશીં વિન્યસેત્ પૂર્વવદ્ધુતિઃ
સંપૂજ્ય કુસુમાદયિસ્તુ તદ્યોનૌ પૂર્વવત્પશુમ્ ॥
ધ્રુવેણ સર્વં કર્તવ્યં જનનાદિલયાન્તકમ્
નિષ્.કૃતૌ શતહોમં તુ મૂલમન્ત્રેણ કલ્પયેત્ ॥
વિશ્લેષપાશચ્છેદાભ્યાં પ્રાગ્વત્કુર્યાદ્ધ્રુવેણ તુ
ગ્રહેણાત્મસ્થતત્સ્થત્વં પ્રણવેન પશોઃ સ્મૃતમ્ ॥
સદાશિવમથાવાહ્ય મૂલમન્ત્રં સમુચ્ચરન્
નમસ્કારેણ સંસ્થાપ્ય પુષ્પૈઃ સંપૂજ્ય તર્પયેત્ ॥
મનઃ પુર્યષ્ટકાંશં તુ વિન્યસેત્કારણેશ્વરે
પ્રણવાદિ સમુચ્ચાર્ય મનઃસંજ્ઞાં નમસ્તથા ॥
વિન્યસ્ય પૂજયેત્પશ્ચાત્ સંજ્ઞાસ્વાહાન્તમેવ ચ
આહુતિત્રિતયં હુત્વા પુર્યષ્ટાંશાદ્વિશુદ્ધ્યતિ ॥
તતો વિસર્જયેદ્દેવં કારણં ચ સદાશિવમ્
પુષ્પાદિભિઃ સમભ્યર્ચ્ય વાગીશીં તદનન્તરમ્ ॥
તા તુ સંપૂજ્ય સંતર્પ્ય વિજ્ઞાપ્યા ભક્તિભાવિતા
ક્ષમસ્વ દેવદેવેશિ પશ્વર્થં ખેદિતા મયા ॥
ઇદાનીં નોપરોદ્ધવ્યં ગચ્છ દેવિ સ્વવિષ્ટપમ્
વિસર્જ્યૈવં કલા ભાવ્યા શાન્ત્યતીતા લયં ગતા ॥
સ્વશક્ત્યાધારપર્યન્તે સુસૂક્ષ્માભાવસંસ્થિતે
આત્મતત્ત્વવિભાગેન ધામ્ના વૈ જુહુયાચ્છતમ્ ॥
સશબોચ્ચારયોગેન આત્મતત્ત્વે તુ હોમયેત્
માયાતત્ત્વાવધિ જ્ઞેયં દૈશિકેન મહાધ્વરે ॥
વિધિવૈકલ્યકર્માર્થં પ્રાયશ્ચિત્તવિશુદ્ધયે
વિદ્યાતત્વે તુ હોતવ્યં શતમષ્ટોત્તરં પ્રિયે ॥
ઉપાંશૂચ્ચરયોગેન વિદ્યાતત્ત્વે તુ હોમયેત્
સદાશિવાન્તમધ્વાનં વિદ્યાતત્ત્વં વિનિર્દિશેત્ ॥
મન્ત્રોચ્ચરવોલોમેન પ્રાયશ્ચિત્તં તુ યદ્ભવેત્
તદ્વિશુદ્ધ્યૈ સ હોમઃ સ્યાદ્ વિદ્યાતત્ત્વે તુ યઃ કૃતઃ ॥
મનોવિજ્ઞાનવૈકલ્યાત્ પ્રાયશ્ચિત્તં તુ યદ્ભવેત્
તચ્છુદ્ધ્યર્થં શિવે તત્ત્વે મૂલમન્ત્રેણ હોમયેત્ ॥
માનસેન પ્રયોગેન શક્ત્યન્તે ઽધ્વનિ સંસ્થિતમ્
તત્ત્વત્રયવિશુદ્ધ્યન્તે શિખાચ્છેદં તુ કલ્પયેત્ ॥
અધ્વાન્તસ્થાં પરાં શાન્તામ્ અનૌપમ્યામનામયામ્
વ્યાપિનીં સર્વતત્ત્વાનાં સર્વકારણકારણમ્ ॥
ધ્યાત્વા શિશોઃ શિખાગ્રે તુ પુષ્પાગ્રે જલબિન્દુવત્
કર્તરીં શિખયામન્ત્ર્ય શિખયા ચ્છેદયેચ્છિખામ્ ॥
શિખાં સમર્પ્ય ચાન્યસ્ય નિર્ગચ્છેત્સ સશિષ્યકઃ
સ્નાનં સમાચરેચ્છિષ્યઃ ગુરોરાચમનં ભવેત્ ॥
સ્નાનમુદ્ધૂલનં વાથ આચરેત્સ્વેચ્છયા ગુરુઃ
પ્રવિશ્ય સકલીકૃત્ય પૂર્ણયા જુહુયાચ્છિખામ્ ॥
હુત્વા નિર્ગમ્ય ચાચમ્યા ક્ષાલ્ય સ્રુક્સ્રુવકર્તરીઃ
પ્રવિશ્ય સકલીકૃત્ય શિવહસ્તાનુપૂજનમ્ ॥
તતસ્તુ મણ્ડલે પશ્ચાત્ પૂજયેત્પરમેશ્વરમ્
પુષ્પાદિભિરશેષૈસ્તુ તતો વિજ્ઞાપયેચ્છિવમ્ ॥
ભગવંસ્ત્વત્પ્રસાદેન અધ્વષ્ટકવ્યવસ્થિતમ્
પશું સંગૃહ્ય સંશોધ્ય શિખાચ્છેદાવસાનકમ્ ॥
ત્વન્મુખોક્તવિધાનં તુ લેશતો વર્તિતં મયા
ત્વચ્છક્ત્યૈવ તુ ગન્તવ્યમ્ આશુ ધ્રુવપદં શિવમ્ ॥
ઇદાનીં યોજને કર્મ તવાજ્ઞાનુવિધાયિનઃ
આજ્ઞા મે દીયતાં નાથ શિષ્યં સંયોજયામ્યહમ્ ॥
લબ્ધાનુજ્ઞાતમાત્માનં પ્રહૃષ્ટો નિર્ગતઃ પુરાત્
અર્ધહસ્તો વ્રજેદગ્નિમ્ શિષ્યમાહૂય પ્રોક્ષયેત્ ॥
પૂર્વવચ્ચાસનસ્થસ્ય સકલીકરણાદિકમ્
અન્તઃકરણવિન્યાસં નાડીસંધાનપૂર્વકમ્ ॥
પૂજનં તર્પણં ચાગ્નૌ મન્ત્રાણાં ચ શિવસ્ય ચ
દશભાગવિભાગેન યથા દ્રવ્યાનુસારતઃ ॥
મન્ત્રાન્સંશોધયેત્પશ્ચાત્ સકલીકરણે સ્થિતાન્
સકૃદાહુતિયોગેન અધિકારો વિવર્જ્યતામ્ ॥
સકલીકરણત્વેન ન કદાચિત્પશોઃ પુનઃ
યોજનીયં પ્રયોગં તુ અધુના કથયામિ તે ॥
જ્ઞાત્વા ચારપ્રમાણં તુ પ્રાણસંચારમેવ ચ
ષડ્વિધાધ્વવિભાગં તુ પ્રાણૈકત્ર યથાસ્થિતમ્ ॥
હંસોચ્ચારં તુ વર્ણૈશ્ચ કારણત્યાગમેવ ચ
શૂન્યં સમરસં જ્ઞેયં ત્યાગં સંયોગમુદ્ભવમ્ ॥
ભેદનં ચ પદાર્થાનાં ભાવપ્રાપ્તિવશાત્પુનઃ
આત્મવિદ્યાશિવવ્યાપ્તિમ્ એવં જ્ઞાત્વા તુ યોજયેત્ ॥
તદ્વિભાગં પ્રવક્ષ્યામિ યથા જ્ઞાયેત તત્ત્વતઃ
ષટ્ત્રિંશદઙ્ગુલશ્ચારો હૃત્પદ્માદ્યાવશક્તિતઃ ॥
તુટિષોડશમાનેન કાલેન કલિતઃ પ્રિયે
સંચરન્તં વિભાગેન યથાવત્તં શૃણુષ્વ મે ॥
હૃત્પદ્માદ્યાવદયનં ભાગમેકં ત્યજેત્તુ સઃ
નાસિકાગ્રે દ્વિતીયં તુ શક્ત્યન્તે તુ તૃતીયકમ્ ॥
તત્રસ્થો વિનિવર્તેત યાવત્તત્ત્વં ન વિન્દતિ
વિદિતે તુ પરે તત્ત્વે તત્રસ્થો ઽપિ ન બાધ્યતે ॥
શક્ત્યા ચાધો યદા ગચ્છેદ્ અબુધસ્તુ તદા ભવેત્
હૃદ્ગતઃ પુનરુત્તિષ્ઠેદ્ બુધ્યમાનઃ સ ઉચ્યતે ॥
શક્તિં પ્રાપ્ય બુધો જ્ઞેયઃ વ્યાપિન્યંશે પ્રબુદ્ધતા
અતીતઃ સુપ્રબુદ્ધસ્તુ ઉન્મનસ્ત્વં તદા ભવેત્ ॥
ન કાલો ન કલા ચારો ન તત્ત્વં નચ કારણમ્
સુનિર્વાણં પરં શુદ્ધં ગુરુપારમ્પરાગતમ્ ॥
તદ્વોદિત્વા વિમુચ્યેત ગત્વા ભૂયો ન જાયતે
અધ્વષ્ટ્કં યથા પ્રાણે સંસ્થિતં કથયામિ તે ॥
આપાદાન્મૂર્ધપર્યન્તં ચિતેઃ સંવેદનં હિ યત્
ભુવનાધ્વા સ વિજ્ઞેયસ્ તત્ત્વાધ્વા ચ તથૈવ હિ ॥
કલાકલિતસંતાનઃ પ્રાણઃ સંચરતે સદા
નિવૃત્તિશ્ચ પ્રતિષ્ઠા ચ અધોભાગે પ્રવર્તિકે ॥
વિદ્યા શાન્તિસ્તથા ચોર્ધ્વે શાન્ત્યતીતા ત્વધિષ્ઠિકા
તદતીતઃ પરો ભાવઃ તદૂર્ધ્વમ્. પદમવ્યયમ્ ॥
એવં બિન્દુકલા જ્ઞેયા નાદશક્ત્યાત્મિકાશ્ચ યાઃ
વ્યાપિન્યાદ્યાત્મિકા યાશ્ચ વ્યાપ્યવ્યાપકભેદતઃ ॥
પ્રાણૈકસંસ્થિતાઃ સર્વાઃ ષટ્ત્યાગાત્સપ્તમે લયઃ
કલાધ્વૈવં સમાખ્યાતો વર્ણાધ્વાનં નિબોધ મે ॥
વર્ણાઃ શબ્દાત્મકાઃ સર્વે જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરે
સ્થિતાઃ પઞ્ચશતા ભેદૈઃ શાસ્ત્રેષ્વાનન્ત્યકોટિષુ ॥
શબ્દાત્પ્રાણઃ સમાખ્યાતસ્ તસ્માદ્વર્ણાસ્તુ પ્રાણતઃ
ઉત્પદ્યન્તે લયં યાન્તિ યત્ર શબ્દો લયં ગતઃ ॥
શબ્દાતીતો વરારોહે તત્ત્વેન સહ યુજ્યતે
યુક્તઃ સર્વગતો દેવિ ધર્માધર્મવિવર્જિતઃ ॥
નાધો નિરીક્ષતે ભૂયઃ શિવતત્ત્વં ગતો યદા
અધો વૈ યાત્યધર્મેણ ધર્મેણોર્ધ્વં વ્રજેત્પુનઃ ॥
વિજ્ઞાનેન દ્વયં ત્યક્ત્વા સર્વગસ્તુ ભવેદિહ
વર્ણાધ્વૈવં સમાખ્યાતઃ પદાધ્વા પ્રોચ્યતે ઽધુના ॥
એકાશીતિપદાન્યેવ વિદ્યારાજસ્થિતાન્યપિ
વર્ણાત્મકાનિ તાન્યત્ર વર્ણાઃ પ્રાણાત્મકાઃ સ્થિતાઃ ॥
તસ્માદેવં પદાન્યત્ર તાનિ પ્રાણક્રમેણ તુ
પદાધ્વૈવં સમાખ્યાતઃ મન્ત્રાધ્વાનં નિબોધ મે ॥
મન્ત્રિકાદશિકા યા તુ સા ચ હંસે વ્યવસ્થિતા
પદિકાદશિકા સા ચ પ્રાણે ચરતિ નિત્યશઃ ॥
અકારશ્ચ ઉકારશ્ચ મકારો બિન્દુરેવ ચ
અર્ધચન્દ્રો નિરોધી ચ નાદો નાદાન્ત એવ ચ ॥
શક્તિશ્ચ વ્યાપિની ચૈવ સમનૈકાદશી સ્મૃતા
ઉન્મના ચ તતો ઽતીતા તદતીતં નિરામયમ્ ॥
મન્ત્રા એવં સ્થિતાઃ પ્રાણે હંસોચ્ચારસ્તથોચ્યતે
હકારસ્તુ સ્મૃતઃ પ્રાણઃ સ્વપ્રવૃત્તો હલાકૃતિઃ ॥
અકારેણ યદા યુક્ત ઉકારચરણેન તુ
મકારમાત્રયા યુક્તો વર્ણોચ્ચારો ભવેત્સ્ફુટઃ ॥
બિન્દુઃ શિરઃસમાયોગાત્ સુસ્વરત્વં પ્રપદ્યતે
નાદો ઽસ્ય વદનં પ્રોક્તઃ વદનં શબ્દમીરયેત્ ॥
અનેનૈવ ચ યોગેન હંસઃ પુરુષ ઉચ્યતે
બ્રહ્મવિષ્ણ્વીશમાર્ગેણ ચરન્વૈ સર્વજન્તુષુ ॥
શક્તિતત્ત્વે લયં યાતિ વિજ્ઞાનેનોર્ધ્વતાં વ્રજેત્
વ્યાપિનીં સમનાં ત્યક્ત્વા વ્રજેદુન્મનયા શિવમ્ ॥
શિવતત્ત્વગતો હંસો ન ચરેત્ વ્યાપકો ભવેત્
હંસોચ્ચારઃ સમાખ્યાતઃ કારણૈશ્ચ સમન્વિતઃ ॥
હકારઃ પ્રાણશક્ત્યાત્મા અકારો બ્રહ્મવાચકઃ
હૃદિ ત્યાગો ભવેત્તસ્ય ઉકારો વિષ્ણુવાચકઃ ॥
કણ્ઠે ત્યાગો ભવેત્તસ્ય મકારો રુદ્રવાચકઃ
તાલુમધ્યે ત્યજેત્તં તુ બિન્દુશ્ચૈવેશ્વરઃ સ્વયમ્ ॥
ત્યાગસ્તત્ર ભ્રુવોર્મધ્યે નાદે વાચ્યઃ સદાશિવઃ
લલાટાન્મૂર્ધપર્યન્તં ત્યાગસ્તસ્ય વિધીયતે ॥
શક્તિવ્યાપિનીસમનાસ્ તાસાં વાચ્યઃ શિવો ઽવ્યયઃ
મૂર્ધમધ્યે ત્યજેચ્છક્તિં તદૂર્ધ્વે વ્યાપિનીં ત્યજેત્ ॥
સમનાં ઉન્મનાં ત્યક્ત્વા ષટ્ત્યાગાત્સપ્તમે લયઃ
સૂક્ષ્મસૂક્ષ્મતરૈર્ભાવૈર્ એવમેવં ત્યજેત્પ્રિયે ॥
સ્થૂલસ્થૂલતરૈર્ભાવૈર્ નાનાસિદ્ધિફલપ્રદૈઃ
સૂક્ષ્મો ઽત્યન્તં પરો ભાવસ્ ત્વ્ અભાવઃ સ વિધીયતે ॥
ઉન્મના ત્વપરો ભાવઃ સ્થૂલસ્તસ્યાપરો મતઃ
તસ્યાપરં પુનઃ શૂન્યં સંસ્પર્શં ચ તતો ઽપરમ્ ॥
શબ્દો જ્યોતિઃ તતો મન્ત્રાઃ કારણા ભુવનાનિ ચ
પઞ્ચભૂતાત્મભુવનં કારણૈઃ સમધિષ્ઠિતમ્ ॥
ભુવનં ચિન્તયેદ્યસ્તુ વક્ષ્યમાણૈકરૂપકમ્
ભુવનેશત્વમાપ્નોતિ શિવં ધ્યાત્વા તુ તન્મયઃ ॥
બ્રહ્માદિકારણાનાં ચ સાધને વિગ્રહં સ્મરન્
પૂર્વોક્તલક્ષણં યશ્ચ તન્મયત્વમવાપ્નુયાત્ ॥
મન્ત્રિશ્ચ મન્ત્રસિદ્ધિસ્તુ જપહોમાર્ચનાદ્ભવેત્
પૂર્વોક્તરૂપકધ્યાનાત્ સિદ્ધ્યન્ત્યત્ર ન સંશયઃ ॥
જ્યોતિર્ધ્યાનાત્તુ યોગીન્દ્રો યોગસિદ્ધિમવાપ્નુયાત્
તન્મયત્વં યદાપ્નોતિ યોગિનામધિપો ભવેત્ ॥
શબ્દધ્યાનાચ્ચ શબ્દાત્મા વાઙ્મયાપૂરકો ભવેત્
સ્પર્શધ્યાનાચ્ચ સ્પર્શાત્મા જગતઃ કારણં ભવેત્ ॥
શૂન્યધ્યાનાચ્ચ શૂન્યાત્મા વ્યાપી સર્વગતો ભવેત્
સમનધ્યાનયોગેન યોગી સર્વજ્ઞતાં વ્રજેત્ ॥
ઉન્મન્યા તુ પરં સૂક્ષ્મમ્ અભાવં ભાવયેત્સદા
સર્વેન્દ્રિયમનોતીતસ્ ત્વ્ અલક્ષ્યો ઽભાવ ઉચ્યતે ॥
અભાવં ભાવ્યં ભાવેન ભાવં કૃત્વા નિરાશ્રયમ્
સર્વોપાધિવિનિર્મુક્તમ્ અભાવં લભતે પદમ્ ॥
એષ તે કારણત્યાગઃ કાલત્યાગં નિબોધ મે
તુટિષોડશસંયુક્તઃ પ્રાણસ્તુ સમુદાહૃતઃ ॥
તુટદ્વયં સમાશ્રિત્ય એકૈકો ભૈરવઃ સ્થિતઃ
અહોરાત્રવિભાગેન કુર્વન્ત્યુદયમેવ તે ॥
નવમસ્તુ પરો દેવઃ તેજસસ્તૂદયન્તિ તે
સર્વં કાલં ત્યજેત્પ્રાણે યથાવત્કથયામિ તે ॥
તુટયઃ ષોડશૈવોક્તાઃ કાલસ્ય કરણં તુ તાઃ
તદાદિઃ સંસ્થિતઃ કાલઃ સર્વં ચરતિ વાઙ્મયમ્ ॥
તુટિર્લવો નિમેષશ્ચ કાષ્ઠા ચૈવ કલા તથા
મુહૂર્તશ્ચાપ્યહોરાત્રઃ પક્ષો માસ ઋતુસ્તથા ॥
અયનં વત્સરશ્ચૈવ યુગં મન્વન્તરં તથા
કલ્પશ્ચૈવ મહાકલ્પઃ શક્ત્યન્તે તં પરિત્યજેત્ ॥
વ્યાપિન્યન્તે પરઃ કાલઃ સ તદઙ્ગી ત્યજેત્તુ તમ્
સ ચ સપ્તદશો જ્ઞેયઃ પરાર્ધપરતઃ સ્થિતઃ ॥
સો ઽપિ ચાષ્ટાદશો દેવિ સમનાન્તે તુ તં ત્યજેત્
સર્વકાલં તુ કાલસ્ય વ્યાપકઃ પરમો ઽવ્યયઃ ॥
ઉન્મન્યન્તે પરે યોજ્યો ન કાલસ્તત્ર વિદ્યતે
નિત્યો નિત્યોદિતો વ્યાપી આદિરૂપં ન સંત્યજેત્ ॥
તં ચ નિત્યોદિતં પ્રાપ્ય તન્મયો જાયતે સદા
કાલત્યાગો ભવેદેવં શૂન્યભાવસ્ત્વથોચ્યતે ॥
ઊર્ધ્વશૂન્યમધઃશૂન્યં મધ્યશૂન્યં તૃતીયકમ્
શૂન્યત્રયં ચલં હ્યેતત્ તદધો મધ્ય ઊર્ધ્વતઃ ॥
ચતુર્થં વ્યાપિનીશૂન્યં સમનાયાં ચ પઞ્ચમમ્
ઉન્મનાયાં તથા ષષ્ઠં ષડેતે સામયાઃ સ્થિતાઃ ॥
તત્ત્વેનાધિષ્ઠિતાઃ સર્વે સામયા અપિ સિદ્ધિદાઃ
ષટ્ શૂન્યાનિ પરિત્યજ્ય સપ્તમે તુ લયં કુરુ ॥
તચ્છૂન્યં તુ પરં સૂક્ષ્મં સર્વાવસ્થાવિવર્જિતમ્
અશૂન્યં શૂન્યમિત્યુક્તં શૂન્યં ચાભાવ ઉચ્યતે ॥
અભાવઃ સ સમુદ્દિષ્ટો યત્ર ભાવાઃ ક્ષયં ગતાઃ
સત્તામાત્રં પરં શાન્તં તત્પદં કિમપિ સ્થિતમ્ ॥
યત્ર યત્ર ચ નાદાદિ સ્થૂલા અન્યે ઽપિ સંસ્થિતાઃ
તત્ર તત્ર પરં શૂન્યં સર્વં વ્યાપ્ય વ્યવસ્થિતમ્ ॥
તદેવ ભવતિ સ્થૂલં સ્થૂલોપાધિવશાત્પ્રિયે
સ્થૂલસૂક્ષ્મપ્રભેદેન તદેકં સંવ્યવસ્થિતમ્ ॥
તત્પ્રાપ્ય તન્મયત્વં ચ લભતે નાત્ર સંશયઃ
શૂન્યભાવઃ સમાખ્યાતઃ સામરસ્યં નિબોધ મે ॥
આત્મન્યેકઃ સમરસો મન્ત્રે જ્ઞેયો દ્વિતીયકઃ
તૃતીયં નાડિગં કુર્યાચ્ છક્તૌ કુર્યાચ્ચતુર્થકમ્ ॥
વ્યાપિન્યાં પઞ્ચમં પ્રોક્તં સમનાયાં તુ ષષ્ઠકમ્
તાત્વઃ સમરસો દેવિ સપ્તમસ્તુ વિધીયતે ॥
શિષ્યાત્માનં તુ સંગૃહ્ય પૂર્વોક્તવિધિના ક્રમાત્
પશ્ચાદાત્મનિ સંયોજ્ય લોલીભૂતં વિચિન્તયેત્ ॥
પૂરકં કુમ્ભકં કૃત્વા સમાનેન નિરોધયેત્
યાવત્યો નાડયો દેવિ તિર્યગૂર્ધ્વમધઃસ્થિતાઃ ॥
સમાનેન સમાકૃષ્ટા એકીભૂતા ભવન્તિ તાઃ
તાસુ યે વાયવસ્તે ઽપિ પ્રાણે સમરસીગતાઃ ॥
નાડયસ્તુ સુષુમ્નાયામ્ એકીભૂતા વ્યવસ્થિતાઃ
તતો વૈ ઉચ્ચરેન્મન્ત્રઃ નાદે લીનં વિચિન્તયેત્ ॥
મન્ત્ર આત્મા તથા નાડી એવં સમરસીભવેત્
વામદક્ષિણમધ્યે તુ તતો નાદં પ્રમોચયેત્ ॥
સેતુબન્ધં ચ તં માર્ગં યત્ર ગત્વા ન જાયતે
બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ રુદ્રશ્ચ ઈશ્વરઃ શિવ એવ ચ ॥
એતે ઽત્ર સમતાં યાન્તિ અન્યથા તુ પૃથક્ પૃથક્
તસ્મિન્સમુચ્ચરેન્નાદં યાવચ્છક્તૌ લયં ગતઃ ॥
શક્તિમધ્યગતો નાદઃ શક્ત્યાત્મા તુ વિધીયતે
સર્વં શક્તિમયં તત્ર સર્વં સમરસીભવેત્ ॥
તદૂર્ધ્વં વ્યાપિનીં પ્રાપ્ય સર્વં તન્મયતાં વ્રજેત્
સમન્તાદ્વ્યાપ્નુયાદ્યસ્માદ્ વ્યાપિનીત્યભિધીયતે ॥
તદૂર્ધ્વં સમનાં વ્યાપ્ય તન્મયત્વં વ્રજેત્પુનઃ
સા ચ સર્વગતા જ્ઞેયા સામરસ્યેન સંસ્થિતા ॥
ષષ્ઠં સમરસં ત્યક્ત્વા સપ્તમં તુ તતો વ્રજેત્
તં પ્રાપ્ય તન્મયત્વં હિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
સ ચ સર્વેષુ ભૂતેષુ ભાવતત્વેન્દ્રિયેષુ ચ
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ ચેતનાચેતનસ્થિતમ્ ॥
અધ્વાનં વ્યાપ્ય સર્વં તુ સામરસ્યેન સંસ્થિતઃ
પ્રસહ્ય ચઞ્ચલીત્યેવ યોગિનામપિ યન્મનઃ ॥
યસ્ય જ્ઞેયમયો ભાવઃ સ્થિરઃ પૂર્ણઃ સમન્તતઃ
મનો ન ચલતે તસ્ય સર્વાવસ્થાગતસ્ય તુ ॥
યત્ર યત્ર મનો યાતિ જ્ઞેયં તત્રૈવ ચિન્તયેત્
ચલિત્વા યાસ્યતે કુત્ર સર્વં શિવમયં યતઃ ॥
વિષયેષુ ચ સર્વેષુ ઇન્દ્રિયાર્થેષુ ચ સ્થિતઃ
યત્ર યત્ર નિરૂપ્યેત નાશિવં વિદ્યતે ક્વચિત્ ॥
એવાં સમરસં જ્ઞાત્વા નાસૌ મુહ્યેત્ કદાચન
યસ્યૈવં સર્વતો ભાવઃ સો ઽપિ સર્વગતો ભવેત્ ॥
એવં સમરસઃ પ્રોક્તો વિષુવત્તુ નિબોધ મે
પ્રથમં પ્રાણવિષુવન્ માત્રં જ્ઞેયં દ્વિતીયકમ્ ॥
તૃતીયં નાડિવિષુવત્ પ્રશાન્તં ચ ચતુર્થકમ્
પઞ્ચમં શક્તિવિષુવત્ ષષ્ઠં વૈ કાલ ઉચ્યતે ॥
સપ્તમ તત્ત્વવિષુવત્ પ્રવિભાગસ્ત્વથોચ્યતે
આત્માનં ચ મનઃ પ્રાણે સંયોજ્ય વિષુવદ્ભવેત્ ॥
પ્રાણે વિષુવદાખ્યાતં માન્ત્રં વિષુવદુચ્યતે
મન્ત્રમુચ્ચારયેત્તાવદ્ યાવન્નાન્યમના ભવેત્ ॥
પરાપરવિભાગેન મન્ત્રાત્મા તુ તદુચ્યતે
માન્ત્રં વિષુવદિત્યુક્તં નાડિસ્થં તન્નિબોધ મે ॥
સર્વાસામેવ નાડીનાં મધ્યે યા સંવ્યવસ્થિતા
સુષુમ્ના નામ સા જ્ઞેયા નાભેઃ શક્ત્યા શિવં ગતા ॥
તત્ર પ્રવાહયેન્નાદં નાડીવિષુવદુચ્યતે
પ્રશાન્તં વિષુવચ્ચૈવમ્ અધુના કથયામિ તે ॥
અયને ષડઙ્ગુલશ્ચારઃ કારણાન્યઙ્ગુલે ઽઙ્ગુલે
તાન્યધસ્તાત્પરિત્યજ્ય કારણાનિ ષડેવ તુ ॥
સપ્તમે તુ પ્રશાન્તં વૈ પ્રશાન્તેન્દ્રિયગોચરમ્
પ્રશાન્તઃ સ્તિમિતો જ્ઞેયઃ સ્તિમિતો નિશ્ચલઃ સ્મૃતઃ ॥
નિશ્ચલો નિસ્તરઙ્ગશ્ચ સ્થિરઃ પૂર્ણઃ સમન્તતઃ
એવંભાવં સમાસ્થાય દીક્ષા કાર્યા તુ દૈશિકૈઃ ॥
એતત્પ્રશાન્તવિષુવત્ શક્ત્યુપાધિં નિબોધ મે
શક્તિમધ્યગતો નાદો નાદોર્ધ્વં ચ ચરેદ્યદા ॥
તાવત્તુ શક્તિવિષુવત્ કાલાખ્યં તુ નિબોધ મે
તુટિઃ ષોડશકા યા તુ પ્રાણાન્તે સંવ્યવસ્થિતા ॥
કાલો ભ્રૂક્ષેપમાત્રસ્તુ તત્રાન્તે કીર્તિતો મયા
તં પરાપરભાગેન પુનરેવ ત્રિધા કુરુ ॥
અપરઃ ષોડશો યાવત્ કાલઃ સપ્તદશઃ પરઃ
પરાપરસ્તુ યઃ કાલઃ સ પ્રિયે ઽષ્ટાદશઃ પ્રભુઃ ॥
પ્રાણ એવં ત્રિધા કાલં કૃત્વા ચૈવ ત્યજેત્પુનઃ
અપરઃ શક્તિમૂર્ધસ્થો વ્યાપિન્યાં ચ દ્વિતીયકઃ ॥
તૃતીયઃ સમનાસ્થાને તત્કાલવિષુવત્સ્મૃતમ્
એતત્ષષ્ઠં સમાખ્યાતં સપ્તમં તાત્વ્વમુચ્યતે ॥
ઉન્મના પરતો દેવિ તત્રાત્માનં નિયોજયેત્
તસ્મિન્યુક્તસ્તતો હ્યાત્મા તન્મયશ્ચ પ્રજાયતે ॥
તત્ત્વાખ્યં વિષુવદ્દેવિ સર્વેષાં પરતઃ સ્થિતમ્
વિષુવદેવંવિધં જ્ઞાત્વા કો ન મુચ્યેત બન્ધનાત્ ॥
વિષુવત્તે સમાખ્યાતં પદાર્થભેદનં શૃણુ
ત્યાગં ચાનુભવં ચૈવ યોજનં ચ પરે પદે ॥
પદાર્થૈકાદશી જ્ઞેયા ઉન્મનાન્તઃ પરો ભવેત્
ભેદયેજ્જ્ઞાનશૂલેન જ્ઞાનં જ્ઞેયસ્ય જ્ઞાપકમ્ ॥
જ્ઞાપકં બોધમતુલં દીપવદ્યોતનં યતઃ
દીપહસ્તો યથા કશ્ચિદ્ દ્રવ્યમાલોક્ય ચાહરેત્ ॥
એવં જ્ઞાનેન ચ જ્ઞેયં તસ્મિન્ કુર્યાત્તુ સંસ્થિતમ્
જ્ઞાનં વૈ લક્ષણં પ્રોક્તં જ્ઞેયતત્વસ્ય સુવ્રતે ॥
લક્ષણં ગુણ આખ્યાતઃ કલા તત્ત્વસ્ય સર્વદા
ન ગુણેન વિના તત્ત્વં ન તત્ત્વેન વિના ગુણઃ ॥
ગુણં ગૃહ્ણન્તિ સર્વત્ર ન તત્ત્વં ગૃહ્યતે ક્વચિત્
ગૃહ્યતે હ્યનુમાનેન પ્રત્યક્.આનુભવેન ચ ॥
અર્થિપ્રત્યર્થિભાવેન આગમેન તુ લભ્યતે
આગમો જ્ઞાનમિયુક્તમ્ અનન્તાઃ શાસ્ત્રકોટયઃ ॥
શાસ્ત્રં શબ્દાત્મકં સર્વં શબ્દો હંસઃ પ્રકીર્તિતઃ
હંસયોગઃ પુરાખ્યાતઃ માત્રાસંખ્યા ત્વથોચ્યતે ॥
માત્રાયોગો યથા ચાસ્ય પ્રમાણં હૃદયાદિસ્.ઉ
નાભેરૂર્ધ્વં વિતસ્ત્યન્તે કણ્ઠાધસ્તાત્ષડઙ્ગુલે ॥
હૃદયં મધ્યદેશે તુ ચતુરઙ્ગુલસંમિતમ્
ચતુર્વિંશતિતત્ત્વૈસ્તુ બ્રહ્મા તત્ર વ્યવસ્થિતઃ ॥
કણ્ઠમષ્ટાઙ્ગુલં વિદ્ધિ વિષ્ણુસ્તત્ર વ્યવસ્થિતઃ
તત્ત્વાષ્ટકેન સંયુક્તઃ તદૂર્ધ્વં ચતુરઙ્ગુલમ્ ॥
માયાતત્ત્વં સમાશ્રિત્ય રુદ્રસ્તાલુતલે સ્થિતઃ
અઙ્ગુલદ્વયમાનં તુ ભ્રુવોર્મધ્યં પ્રકીર્તિતમ્ ॥
તત્રેશ્વરઃ સ્થિતો દેવિ તત્ત્વદ્વયસમન્વિતઃ
એકાદશાઙ્ગુલે ચૈવ મૂર્ધ્વં દેવઃ સદાશિવઃ ॥
તત્ત્વદ્વયસમાયુક્તો યાવદ્બ્રહ્મબિલં ગતઃ
તદૂર્ધ્વૈકાઙ્ગુલા શક્તિઃ શિવસ્તત્ર વ્યવસ્થિતઃ ॥
ત્વક્છેષે વ્યાપિની પ્રોક્તા સમના ચોન્મના તતઃ
તત્પરં તુ પરં તત્ત્વં પ્રમાણપરિવર્જિતમ્ ॥
માત્રાસંખ્યા ચ યોગશ્ચા ધુના હંસસ્ય કથ્યતે
અકારશ્ચ હકારશ્ચ દ્વાવેતાવેકતઃ સ્થિતૌ ॥
વિભક્તિર્નાનયોરસ્તિ મારુતામ્બરયોરિવ
એકમાત્રઃ સ વિજ્ઞેયો હૃદયાત્સંપ્રવર્તતે ॥
ઉકારસ્તુ દ્વિમાત્રો વૈ કણ્ઠસ્થાને સમુચ્ચરેત્
ત્રિમાત્રસ્તુ મકારો વૈ તાલુમધ્યગતશ્ચરેત્ ॥
બિન્દુશ્ચૈવાર્ધમાત્રસ્તુ માત્રાર્ધં હિ સ ઉચ્યતે
ભ્રુવોર્મધ્યે સ ઉચ્ચારસ્ તસ્ય દેવિ વિધીયતે ॥
તચ્છેષાચ્ચાર્ધચન્દ્રસ્તુ પાદમાત્રસ્ત્વસૌ ભવેત્
નિરોધી ચાર્ધપાદસ્તુ લલાટાન્તે સમુચ્ચરેત્ ॥
નાદઃ ષોડશકાંશસ્તુ મૂર્ધાન્તં યાવદુચ્ચરેત્
દ્વાત્રિંશદંશા શક્તિસ્તુ ષટ્ત્રિંશાન્તે સમુચ્ચરેત્ ॥
વ્યાપિની ચતુઃષષ્ટ્યંશા શક્તેસ્તુ પરતઃસ્થિતા
સમના ચોન્મના ચોર્ધ્વમ્ અમાત્રઃ પરમો ઽવ્યયઃ ॥
માત્રાસંખ્યા ચ યોગશ્ચ પ્રમાણં પરિકીર્તિતમ્
એવં જ્ઞાત્વા વરારોહે પદાર્થાન્ ભેદયેત્તતઃ ॥
ભેદયેન્મત્રશૂલેન મુદ્રાભાવયુતેન ચ
મન્ત્રો વૈ જ્ઞાનશક્તિશ્ચ મુદ્રા ચૈવ ક્રિયાત્મિકા ॥
ભાવશ્ચ મન ઇત્યુક્તં તન્મનો બુદ્ધિપૂર્વકમ્
પરશ્ચ મનસા ગમ્ય ઇચ્છાશક્ત્યા ત્વધિષ્ઠિતઃ ॥
યત્ર યત્ર ભવેદિચ્છા જ્ઞાનં તત્ર પ્રવર્તતે
ક્રિયાકરણસંબન્ધાત્ તત્ત્વસ્યોચ્ચારણં ભવેત્ ॥
ક્રિયાકરણહીનસ્ય ન ચૈવોચ્ચારણં ભવેત્
ક્રિયા કરણભેદેન સા ચૈવ ત્રિવિધા સ્મૃતા ॥
એકેનોચ્ચારયેત્તત્ત્વં કરણેન વિચક્ષણઃ
નાડીશ્ચાથ દ્વિતીયેન દ્વારાણિ ચ નિરોધયેત્ ॥
તૃતીયં કરણં દિવ્યં કૃત્વા વૈ તત્ત્વમુચ્ચરેત્
પૂરકં કુમ્ભકં કૃત્વા સર્વદ્વારાણિ રોધયેત્ ॥
ગુદદ્વારેણ રુદ્ધેન રુદ્ધાન્યત્ર ભવન્તિ હિ
દ્વારમેકં તતશ્ચોર્ધ્વે પ્રવહત્તદ્વિચિન્તયેત્ ॥
નાડયો ગ્રન્થિપદ્માશ્ચ યે ઽધોમુખગતાઃ પ્રિયે
તે કુમ્ભકેન સંરુદ્ધા વિકસન્તિ સમન્તતઃ ॥
કરણં તુ તતઃ કૃત્વા લક્ષણં તસ્ય વૈ શૃણુ
જિહ્વા તુ તાલુકે યોજ્યા કિંચિદૂર્ધ્વં ન સંસ્પૃશેત્ ॥
ઈષત્પ્રસાર્ય વક્ત્રં તુ કિંચિદોષ્ઠૌ ન સંસ્પૃશેત્
દન્તપઙ્ક્તી તથૈવેહ દૃષ્ટિશ્ચાધોર્ધ્વવર્જિતા ॥
કાયં સમુન્નતં કૃત્વા કરણં દિવ્યમુચ્યતે
દિવ્યં ચ કરણં કૃત્વા તત્ત્વસ્યોચ્ચારણં કુરુ ॥
કુમ્ભિતશ્ચૈવ યઃ પ્રાણો રેચયેત્તં શનૈઃ શનૈઃ
નાડયો ગ્રન્થિપદ્માશ્ચ દેહે યાઃસંવ્યવસ્થિતાઃ ॥
રેચકેન સમાક્ષિપ્તા ઊર્ધ્વસ્રોતો ભવન્તિ તે
તતો વૈ જ્ઞાનશૂલેન ગ્રન્થીન્ભિન્દન્ સમુચ્ચરેત્ ॥
ભિત્વા હૃત્પદ્મગ્રન્થિં તુ તતઃ શબ્દઃ પ્રજાયતે
યદાકાશસમાયોગાત્ ઘોષશબ્દોપમો ભવેત્ ॥
કણ્ઠસ્થો વિરમેચ્છબ્દઃ કણ્ઠં પ્રાપ્ય વરાનને
ભિન્દતઃ કણ્ઠદેશં તુ શબ્દો ધુગધુગાયતે ॥
તાલુમધ્યગતઃ પ્રાણો યદા ભવતિ સુવ્રતે
બિન્દતસ્તાલુગ્રન્થિં તુ શબ્દો ઘુમઘુમાયતે ॥
એવં તે ઽનુભવાઃ પ્રોક્તાઃ પ્રાણે ચરતિ સુવ્રતે
ત્રયસ્તે ઽષ્ટકલાઃ પ્રોક્તા ઉપર્યુપરિતઃ ક્રમાત્ ॥
તિષ્ઠેત્સ યત્ર વૈ પ્રાણ આત્મા તદ્ગતિમાપ્નુયાત્
તત્તદ્રૂપં ભવેત્તસ્ય સ્થાનભાવાનુરૂપતઃ ॥
ભ્રુવોર્મધ્યં યદા ગચ્છેત્ સ્ફોટશબ્દસ્તુ જાયતે
બિન્દું ભેદયતો દેવિ શબ્દો ધુમધુમાયતે ॥
કપિર્વૈ નારિકીલેન આચાર્યઃ સહ બિન્દુના
અભિન્નેન કુતો મોક્ષં સબાહ્યાભ્યન્તરં પ્રિયે ॥
ભિત્વા બિન્દું તતો દેવિ અર્ધચન્દ્રં વિભેદયેત્
ભિદ્યતશ્ચાર્ધચન્દ્રસ્ય લલાટે ઝિમિઝિમાયતે ॥
અર્ધચન્દ્રં તુ ભિત્ત્વા વૈ ભેદયેત્તુ નિરોધિનીમ્
તસ્યાસ્તુ ભિદ્યમાનાયાઃ શબ્દઃ સિમિસિમાયતે ॥
સ્થનત્રયમિદં દેવિ પઞ્ચપઞ્ચકલાન્વિતમ્
પ્રાણસ્ય ચરતસ્તત્ર યસ્મિન્સ્થાને સ તિષ્ઠતિ ॥
તત્તદ્રૂપો ભવેદાત્મા તાં તાં ગતિમવાપ્નુયાત્
નિરોધિનીં ભેદયિત્વા તતો નાદં વ્રજેદ્બુધઃ ॥
વંશશબ્દસમઃ શબ્દસ્ તત્ર સૂક્ષ્મઃ પ્રજાયતે
ભેદયેન્નાદસંસ્થાનં બ્રહ્મરન્ધ્રં સુદુર્ભિદમ્ ॥
ભિદ્યતો બ્રહ્મરન્ધ્રસ્ય શબ્દઃ શુમશુમાયતે
શક્તિમધ્યગતઃ પ્રાણો વંશનાદાન્તસંનિભઃ ॥
તાં વૈ તુ ભેદયેચ્છક્તિં દુર્ભેદ્યાં સર્વયોગિનામ્
ભિદ્યતે ચ યદા શક્તિઃ શાન્તઃ શુમશુમસ્તતઃ ॥
શક્તિં ભિત્વા તતો દેવિ યચ્છેષં વ્યાપિની ભવેત્
અનુભાવો બવેત્તત્ર સ્પર્શો યદ્વત્પિપીલિકા ॥
સ્થાનત્રયમિદં દેવિ પઞ્ચપઞ્ચકલાન્વિતમ્
યત્ર યત્ર ચરેત્પ્રાણસ્ તત્તદ્રૂપમવાપ્નુયાત્ ॥
યત્ર યત્રાવતિષ્ઠેત તાં તાં ગતિમવાપ્નુયાત્
તસ્માદ્વૈ સુપ્રયત્નેન ભિત્વા યાતિ પરાં ગતિમ્ ॥
ભિત્વા વૈ વ્યાપિનીં દેવિ સમનાયાં મનસ્ત્યજેત્
મનસા તુ મનસ્ત્યક્ત્વા જીવઃ કેવલતાં વ્રજેત્ ॥
જીવો વૈ કેવલસ્તત્ર આત્મજ્ઞાનક્રિયાન્વિતઃ
બન્ધનાશેષનિર્મુક્તઃ સત્તામાત્રસ્વરૂપકઃ ॥
સમસ્તાધ્વપદાતીતઃ શુદ્ધવિજ્ઞાનકેવલઃ
ગૃહાણાતિ નાપરં ભાવં ન પરં ચ શિવાત્મકમ્ ॥
પરાપરવિનિર્મુક્તઃ સ્વાત્મન્યાત્મા વ્યવસ્થિતઃ
આત્મવ્યાપ્તિર્ભવેદેષા શિવવ્યાપ્તિરતઃ પરમ્ ॥
બન્ધનાશેષભાવેન સર્વાધ્વોપાધિવર્જિતા
અવિદિત્વા પરં તત્ત્વં શિવત્વં કલ્પિતં તુ યૈઃ ॥
ત આત્મોપાસકાઃ શૈવે ન ગચ્છન્તિ પરં શિવમ્
આત્મતત્ત્વગતિં યાન્તિ આત્મતત્ત્વાનુરઞ્જિતાઃ ॥
તસ્માદાત્મા પરિત્યાજ્યો યદીચ્છેચ્છિવમાત્મનઃ
આત્મતત્ત્વં તતસ્ત્યાજ્યં વિદ્યાતત્વે નિયોજયેત્ ॥
ઉન્મના સા તુ વિજ્ઞેયા મનઃ સંકલ્પ ઉચ્યતે
સંકલ્પઃ ક્રમતો જ્ઞાનમ્ ઉન્માનં યુગપત્સ્થિતમ્ ॥
તસ્માત્ સા તુ પરા વિદ્યા યસ્માદન્યા ન વિદ્યતે
વિન્દતે હ્યત્ર યુગપત્ સાર્વજ્ઞ્યાદિગુણાન્ પરાન્ ॥
વેદનાનાદિધર્મસ્ય પરમાત્મત્વબોધના
વર્જના પરમાત્મત્વે તસ્માદ્વિદ્યેતિ સોચ્યતે ॥
તત્રસ્થો વ્યઞ્જયેત્તેજઃ પરં પરમકારણમ્
પરસ્મિંસ્તેજસિ વ્યક્તે તત્રસ્થઃ શિવતાં વ્રજેત્ ॥
સુપ્રદીપ્તે યથા વહ્નૌ શિખા દૃશ્યેત ચામ્બરે
દેહપ્રાણસ્થિતો હ્યાત્મા તદ્વલ્લીયેત તત્પદે ॥
તદ્વદેવાભિમાનસ્તુ કર્તવ્યો દૈશિકોત્તમૈઃ
અહમેવ પરો હંસઃ શિવઃ પરમકારણમ્ ॥
મત્પ્રાણે સ તુ પશ્વાત્મા લીનઃ સમરસીગતઃ
મન્ત્રકરણક્રિયાયોગાદ્ યોજયામિ પરે શિવે ॥
એવં યો વેત્તિ તત્ત્વેન અગ્નિવદ્દેહમધ્યતઃ
યદ્વદ્વહ્નિશિખાતીતા તદ્વદ્યોજયતે પરે ॥
તસ્મિન્યુક્તઃ પરે તત્ત્વે સાર્વજ્ઞ્યાદિગુણાન્વિતઃ
શિવ એકો ભવેદ્દેવિ અવિભાગેન સર્વતઃ ॥
તત્ત્વત્રયં પરં ખ્યાતમ્ અપરં ચાધ્વમધ્યગમ્
ભેદનં તુ પદાર્થાનાં ત્યાગાનુભવયોજનમ્ ॥
પૂર્વોક્તં ચ ઇદં સર્વં જ્ઞાત્વા તત્ત્વે નિયોજયેત્
સંક્ષેપેણ તુ તત્ત્વસ્ય વ્યાપ્તિં શૃણુ સુરેશ્વરિ ॥
વિદ્યાતત્ત્વાસ્પદં બદ્ધ્વા બિન્દુતત્ત્વાસને સ્થિતઃ
નાદશક્તિતનુશ્ચૈવ વ્યાપિનીકરણાન્વિતઃ ॥
સર્વજ્ઞત્વાવબોધેન સમનાન્તશ્ચરા તુ સા
ત્રિતત્વં યત્પરં પ્રોક્તં તેન ચાપૂરિતા તનુઃ ॥
અપરા સા તનુઃ સ્થૂલા ષટ્વિંશત્તત્ત્વકલ્પિતા
તત્ત્વત્રયં પરં યચ્ચ સર્વતત્ત્વાધ્વવર્જિતમ્ ॥
તેન ચાપૂરિતાશેષં સા તત્ત્વાધ્વપરા તનુઃ
એવમાચરતે યસ્તુ આચારં તુ શિવાત્મકમ્ ॥
શિવેન સહચારિત્વાદ્ આચાર્યસ્તેન ચોચ્યતે
તસ્ય દર્શનસંભાષા સ્પર્શનાત્સ્મરણાદપિ ॥
ભવત્યેવૈશ્વરી વ્યાપ્તિર્ ન ભવેત્તદધોગતિઃ
તેન સંયોજિતો જન્તુઃ બ્રહ્મહાપિ શિવો ભવેત્ ॥
તતસ્તેન સમો નાસ્તિ જગત્યસ્મિંશ્ચરાચરે
શિવ આચાર્યરૂપેણ લોકાનુગ્રહકારકઃ ॥
તસ્માન્ન માનવીં બુદ્ધિં કારયેદ્દેશકં પ્રતિ
આચાર્યસ્ય ચ મન્ત્રસ્ય શિવજ્ઞાને શિવસ્ય ચ ॥
નાનાત્વં નૈવ કુર્વન્તિ વિદ્યેશાશ્ચક્રનાયકાઃ
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રા વૈ વીરવન્દિતે ॥
આચાર્યત્વે નિયુક્તા યે તે સર્વે તુ શિવાઃ સ્મૃતાઃ
અન્યથા પ્રાક્સ્વરૂપેણ યે પશ્યન્તિ નરાધમાઃ ॥
નરકે તે પ્રપચ્યન્તે સાદાખ્યં વત્સરત્રયમ્
ન તેન સહ સંભાષા કર્તવ્યા તુ શિવાર્થિના ॥
કૃત્વા સંભાષણં તેન નરકં સો ઽપિ ગચ્છતિ
તસ્માચ્છિવસમાઃ સર્વે દ્રષ્ટવ્યા મુક્તિમિચ્છતા ॥
ભુક્તિમુક્તિફલાવાપ્તિર્ ભવત્યેવ તદાજ્ઞયા
આચાર્યઃ સ્વજાનાનાં ચ કુલકોટિસહસ્રશઃ ॥
જ્ઞાનજ્ઞેયપરિજ્ઞાનાત્ સમસ્તાસ્તારયિષ્યતિ
એવમુક્તવિધાનજ્ઞો ભાવજ્ઞશ્ચાપિ દૈશિકઃ ॥
પૂર્ણાહુત્યૈકયૈવાસૌ પશૂન્યોજયતે પરે
પૂર્ણાહુતિપ્રયોગં તુ કથયામ્યધુના તવ ॥
ઊર્ધ્વકાય ઋજુગ્રીવઃ સમપાદો વ્યવસ્થિતઃ
નાભિસ્થાને સ્રુચો મૂલમ્ ઉત્તાનાગ્રમુખં સમમ્ ॥
સ્રુચ્યુપરિ સ્રુવં દેવિ કૃત્વા ચૈવમધોમુખમ્
પુષ્પં દત્ત્વા સ્રુગગ્રે તુ દર્ભેણ સહિતૌ કરૌ ॥
મુષ્ટિના ચૈવ હસ્તાભ્યાં ગૃહીત્વા યત્નતો ઽપિ ચ
અગ્રતો દક્ષિણં હસ્તં વામં વૈ પૃષ્ટતઃ પ્રિયે ॥
મુષ્ટિભ્યાં સંગૃહીત્વા વૈ ઉત્તાનકરયોગતઃ
તતો ઘૃતેન સંપ્લાવ્ય અભિમાનં તુ કારયેત્ ॥
અહમેવ પરં તત્ત્વં પરાપરવિભાગતઃ
તત્ત્વમેકં હિ સર્વત્ર નાન્યં ભાવં તુ કારયેત્ ॥
યત્કુમ્ભે ઽધ્વાત્ર વિન્યસ્તઃ ષટ્પ્રકારો વરાનને
મણ્ડલે ઽગ્નૌ શિશોરન્તઃ સાધારણવિકલ્પિતઃ ॥
સ્રુચ્યધ્વાનં તમારોપ્ય પ્રાણસ્થં નાડિમધ્યગમ્
પ્રાણધારે સમીકૃત્ય સ્રુચા ધારાં વિનિક્ષિપેત્ ॥
વસુધારપ્રયોગેણ પ્રક્ષિપેજ્જાતવેદસિ
નાભિસ્થાને સ્રુચો મૂલં નયન્નાસાન્તગોચરમ્ ॥
યથા યથા ત્યજેદ્ધારાં તથા પ્રાણં સમુચ્ચરેત્
પ્રાણો ઽપિ વર્ણતાં યાતિ ષડ્વિધાધ્વમયસ્તુ સઃ ॥
ષડ્વિધેધ્વનિ નાતો ઽન્યઃ પ્રમેયો વિદ્યતે ક્વચિત્
તસ્માન્માન્ત્રે પરામર્શે હેયોપાદેયતઃ સ્થિતાઃ ॥
વર્ણૈઃ કારણષટ્કં તુ ષટ્ત્યાગાત્સપ્તમે લયઃ
અકારશ્ચ ઉકારશ્ચ મકારો બિન્દુરેવ ચ ॥
અર્ધચન્દ્રો નિરોધી ચ નાદશ્ચૈવોર્ધ્વગામિની
શક્તિશ્ચ વ્યાપિની હ્યેતાઃ સમના ચ તતઃ પરમ્ ॥
સમનાન્તં વરારોહે પાશજાલમનન્તકમ્
કારણૈઃ ષડ્ભિરાક્રાન્તં મન્ત્રસ્થં હેયલક્ષણમ્ ॥
અત્ર પાશોપરિ હ્યાત્મા વ્યોમવદ્બિન્દુ[ચ્ચિત્સુ]નિર્મલઃ
શિવતત્ત્વગુણામોદાચ્ છિવધર્માવલોકકઃ ॥
પાશાવલોકનં ત્યક્ત્વા સ્વરૂપાલોકનં હિ યત્
આત્મવ્યાપ્તિર્ભવેદેષા શિવવ્યાપ્તિસ્તતો ઽન્યથા ॥
સર્વજ્ઞ્યાદિગુણા યે ઽર્થા વ્યાપકાન્ભાવયેદ્યદા
શિવવ્યાપ્તિર્ભવેદેષા ચૈતન્યે હેતુરૂપિણી ॥
અતો ધર્મિસ્વભાવો હિ શિવઃ શાન્તશ્ચ પઠ્યતે
ઉન્મનાશ્ચ મનોગ્રાહ્યઃ આત્મબોધે સ્થિતોન્મનાઃ ॥
વ્યાપારં માનસં ત્યક્ત્વા બોધરૂપેણ યોજયેત્
તદા શિવત્વમાયાતિ પશુર્મુક્તો ભવાર્ણવાત્ ॥
પરે ચૈવ નિયુક્તસ્ય સ્રુવમાપૂરયેત્પુનઃ
સ્રુચો રન્ધ્રેણ તદ્દ્રવ્યં યાવદ્વહ્નૌ પ્રયુજ્યતે ॥
બહિસ્થાં કુમ્ભકં તાવત્ પરે તત્ત્વે તુ ભાવયેત્
બહિર્નિરોધભાવેન સામરસ્યં શિવેન ચ ॥
અન્યથા ન ભવેદ્દેવિ નદીવેગ ઇવાર્ણવે
સ્થિતઃ સ સાગરેદ્ભિસ્તુ સિન્ધુઃ સમરસીભવેત્ ॥
પુનર્વિભાગં નાપ્નોતિ તથાત્મા તુ શિવાર્ણવે
સ્રુચસ્તુ પૂરણં યાવત્ તાવત્કાલં સમાદિશેત્ ॥
અનેનૈવ તુ કાલેન બહિઃ કુમ્ભકવૃત્તિના
આત્મા સમરસત્વેન શિવીભવતિ સર્વગઃ ॥
ગુણાનાપાદયેત્પશ્ચાત્ ષટ્ અઙ્ગપરિમાહુતીન્
યથા નૃપત્વે સંપ્રાપ્તે કલશૈશ્ચાભિષિચ્યતે ॥
વન્દિભિશ્ચ ગુણાસ્તે ઽપિ ખ્યાપ્યન્તે વસુધાતલે
તથા શિવત્વે સંપ્રાપ્તે ગુણાનાપાદયેદ્બુધઃ ॥
સર્વજ્ઞો વૈ ભવ સ્વાહા પરિતૃપ્તસ્તથૈવ ચ
અનાદિબોધો ભવ ચ તતઃ સ્વાતન્ત્ર્યશક્તિકઃ ॥
તથા ત્વલુપ્તશક્તિશ્ચા નન્તશક્તિસ્તતઃ પુનઃ
ગુણાનાપાદ્ય સર્વાંસ્તાન્ મૂલમન્ત્રમનુસ્મરેત્ ॥
ઓંહૂમાત્મપદોપેતં સર્વજ્ઞાયેત્યપશ્ચિમમ્
સ્વાહાકારપ્રયોગેણ આહુતીઃ પ્રતિપાદયેત્ ॥
તિસ્રઃ પઞ્ચ દશૈકા વા તિલૈર્વાથ ઘૃતેન વા
દદ્યાત્ તતો ઽભિષેકં તુ મૂલમન્ત્રેણ સુવ્રતે ॥
પરં શક્ત્યમૃતં ક્ષોભ્ય શિષ્યમૂર્ધ્નિ નિપાતયેત્
તુર્યદ્વારં વિશેત્તદ્ધિ સબાહ્યાભ્યન્તરં સ્મરેત્ ॥
મન્ત્રશક્તિભિરુગ્રાભિઃ શેષનિર્દહનાદિભિઃ
શરીરં શોષ્યતે તાભિસ્ તદર્થમભિષેચનમ્ ॥
દીક્ષાનિર્વર્તનાત્પૂર્વં પુષ્પં પાણૌ પ્રદાપયેત્
દર્ભં વિમોચયિત્વા ચ શિવાગ્નૌ કલશે ગુરૌ ॥
પ્રદક્ષિણત્રયં કૃત્વા દણ્ડવન્નિપતેદ્ભુવિ
કૃતકૃત્યઃ પ્રહૃષ્ટાત્મા ભવોત્તીર્ણઃ સુનિર્મલઃ ॥
પ્રોત્ફુલ્લનયનઃ શાન્તસ્ તૃપ્તાત્માનં તુ ભાવયેત્
ઇયં નૈર્વાણકી દીક્ષા નિર્બીજા વા સબીજિકા ॥
યેષાં સબીજિકા દીક્ષા કુર્યાત્તેષ્વભિષેચનમ્
શ્રુતશીલસમાચારાન્ દેશકત્વે નિયોજયેત્ ॥
અથાભિષેક આચાર્યે શિવયોગાદનન્તરમ્
પઞ્ચભિઃ કલશૈર્ભદ્રે સિતચન્દનલેપિતૈઃ ॥
શિવકુમ્ભવદભ્યર્ચ્ય રત્નગર્ભામ્બુપૂરિતૈઃ
ઋદ્ધિવૃદ્ધ્યાદિભિઃ પૂતૈર્ ઓષધ્યક્ષતપૂરિતૈઃ ॥
સિતપદ્મમુખોદ્ગારૈશ્ ચૂતપલ્લવસંયુતૈઃ
પૃથિવ્યાદીનિ તત્ત્વાનિ પઞ્ચ પઞ્ચસુ વિન્યસેત્ ॥
કલશેષુ મહાદેવિ પુનશ્ચૈવ કલા ન્યસેત્
નિવૃત્ત્યાદ્યાઃ કલાઃ પઞ્ચ તેષુ ચૈવાત્ર વિન્યસેત્ ॥
એકૈકકલશો વ્યાપ્યો હ્ય્ અનન્તાદિશિવાન્તકઃ
પૂજયેદ્ભૈરવં દેવં સર્વસંભારકૈઃ ક્રમાત્ ॥
ષડઙ્ગાવરણોપેતં મન્ત્રસંધાનસંયુતમ્
ભૈરવેણાભિમન્ત્રેત એકૈકં કલશં પ્રિયે ॥
અષ્ટોત્તરશતેનૈવ પરતત્ત્વમનુસ્મરન્
વારુણ્યાં સૌમ્યયમ્યાયમ્ એન્દ્ર્યામૈશ્યાં તથૈવ ચ ॥
સંપૂજ્યૈવં વિધાનેન અભિષેકં સમાચરેત્
યાગહર્મ્યસ્ય ઐશાન્યાં પીઠં સંકલ્પ્યયેબુધઃ ॥
તત્ર મણ્ડલકં કૃત્વા સ્વસ્તિકાદિવિભૂષિતમ્
વિતાનોપરિસંછન્નં ધ્વજૈશ્ચ પરિશોભિતમ્ ॥
તત્રાસનં ન્યસેદ્દેવિ શ્રીપર્ણીચન્દનોદ્ભવમ્
તત્રાનન્તાસનં ન્યસ્ય મૂર્તિભૂતં શિશું ન્યસેત્ ॥
પૂર્વવત્સકલીકૃત્ય ઐશાન્યભિમુખં સ્થિતમ્
ગન્ધપુષ્પાદિનાભ્યર્ચ્ય નિર્ભર્ત્સ્યઃ કાઞ્ચિકૌદનૈઃ ॥
મૃદ્ભસ્મગોમયૈઃ પિણ્ડૈર્ દૂર્વાઙ્કુરસમાશ્રિતૈઃ
સિદ્ધાર્થદધિતોયૈશ્ચ નિરાજનસમન્વિતૈઃ ॥
નિર્ભર્ત્સ્યૈવં વિધાનેન અભિષેકં પ્રદાપયેત્
પૃથિવ્યાદિઘટાસયિર્વા ધામાનુસ્મૃત્ય સેચયેત્ ॥
ક્રમાદ્ધ્યાત્વા કલશેષુ આચાર્યઃ સુસમાહિતઃ
અભિષિક્તો ઽન્યવાસસ્તુ પરિધાપ્યાચનેત્તતઃ ॥
પ્રવિશ્ય દક્ષિણાં મૂર્તિં યોગપીઠં પ્રકલ્પયેત્
સંસ્થાપ્ય સકલીકૃત્ય અધિકારં પ્રકલ્પયેત્ ॥
ઉષ્ણીષં મુકુટાદ્યાંશ્ચ છત્રં પાદુકમાસનમ્
હસ્ત્યશ્વશિવિકાદ્યાંશ્ચ રાજાઙ્ગાનિ હ્યશેષતઃ ॥
કરણીં કર્તરીં ખટિકાં સ્રુક્સ્રુવૌ દર્ભપુસ્તકમ્
અક્ષસૂત્રાદિકં દત્ત્વા ચતુરાશ્રમસંસ્થિતાઃ ॥
દીક્ષ્યાનુગ્રહમાર્ગેણ દીક્ષા વ્યાખ્યા ત્વયા સદા
અદ્યપ્રભૃતિ કર્તવ્યેત્ય્ અધિકારઃ શિવાજ્ઞયા ॥
ઉત્થાપ્ય હસ્તૌ સંગૃહ્ય મણ્ડલે તુ પ્રવેશયેત્
જાનુભ્યાં ધરણીં ગત્વા સંપૂજ્ય ભૈરવં તતઃ ॥
વિજ્ઞાપ્ય ભગવન્નેવમ્ અભિષિક્તસ્ત્વદાજ્ઞયા
આચાર્યપદસંસ્થેન તવાનુજ્ઞાવિધાયિના ॥
કર્તવ્યં યત્તદાયાતમ્ અધિકારં તુ દેશકે
શિવતત્ત્વાર્થકથનં શિવસ્ય પુરતઃ સ્હિતઃ ॥
નિર્ગત્ય ભવનાદગનૌ કલાધ્વાનં તુ હોમયેત્
મન્ત્રતર્પણકં કૃત્વા કલાનાં પઞ્ચ ચાહુતીઃ ॥
પઞ્ચ પઞ્ચસુ સર્વાસુ હુત્વા પૂર્ણાહુતિં ગુરુઃ
અર્ઘપૂજાદિકં કૃત્વા પ્રણમ્ય ખ્યાપયેત્પ્રભોઃ ॥
અભિષિક્તો મયાચાર્યસ્ તદર્થં મન્ત્રતર્પણમ્
હૃદાદ્યૈઃ પઞ્ચભિશ્ચાઙ્ગૈર્ દક્ષિણં લાઞ્છયેત્કરમ્ ॥
દર્ભોલ્મુકં શિવાગ્નૌ તુ કાનીયસ્યાદિ લાઞ્છયેત્
પુષ્પં પાણૌ પ્રદદ્યાત્તુ મણ્ડલાગ્નૌ પ્રપાતયેત્ ॥
ભૈરવં કલશં ચાગ્નિં નમસ્કૃત્ય તુ દણ્ડવત્
લબ્ધાધિકારો હૃષ્ટાત્મા દૃષ્ટાદૃષ્ટફલાન્વિતઃ ॥
સ ગુરુઃ શિવતુલ્યસ્તુ શિવધામફલપ્રદઃ
શાન્ત્યન્તે ભૂતિદીક્ષા ચ સદાશિવપદાત્મિકા ॥
શિવધર્મિણ્યસૌ જ્ઞેયા લોકધર્મિણ્યતોણ્યથા
શિવધર્મિણ્યસૌ યેષાં સાધકાનાં પ્રકીર્તિતા ॥
તેષાં કૃત્વાભિષેકં તુ સાધકત્વે નિયોજયેત્
સાધકસ્યાભિષેકો ઽયં વિદ્યાદીક્ષાત ઉત્તરઃ ॥
વિદ્યાદીક્ષા ભવેત્સા તુ વાસનાભેદતઃ સ્થિતા
કર્મભેદો ન વિદ્યેત સર્વત્રાધ્વનિ સંસ્થિતઃ ॥
કૃતાનિ યાનિ કર્માણિ સર્વાણ્યધ્વગતાનિ તુ
તાનિ સંશોધ્ય વિધિવત્ કલાપઞ્ચસ્થિતાનિ તુ ॥
યોજન્યવસરે ભેદો વિમર્શઃ સાધકસ્ય તુ
પ્રારબ્દં કર્મ પાશ્ચાત્યં ન ચૈકસ્થં તુ ભાવયેત્ ॥
સાધકસ્ય તુ ભૂત્યર્થં પ્રાક્ કર્મૈકં તુ શોધયેત્
ધામ પ્રોચ્ચાર્ય સકલં સદાશિવતનૌ ન્યસેત્ ॥
વિદ્યાદેહસ્વરૂપેણ ધ્યાત્વા દેવં સદાશિવમ્
પૂર્ણાહુતિપ્રયોગેન અણિમાદિગુણૈર્યુતમ્ ॥
અણિમાદિગુણાવાપ્તૌ મૂલમન્ત્રસ્વસંજ્ઞયા
અષ્ટાવેવાહુતીર્દત્ત્વા અભિષિઞ્ચેત્તુ સાધકમ્ ॥
કલશૈઃ પઞ્ચભિઃ કુર્યાત્ નિવૃત્યાદ્યાસ્ત્રિષુ ન્યસેત્
શાન્ત્યતીતાં પઞ્ચમે ચ શાન્તિં પશ્ચાચ્ચતુર્થકે ॥
શાન્ત્યા તુ સંપુટીકૃત્ય પૃથિવ્યાદ્યૈશ્ચ પઞ્ચભિઃ
એકૈકકલશે પશ્ચાત્ સાધ્યમન્ત્રં તુ વિન્યસેત્ ॥
વિદ્યાઙ્ગૈઃ સકલીકૃત્ય વિદ્યાઙ્ગાવરણં ન્યસેત્
સંમન્ત્ર્યાષ્ટશતેનૈવ એકૈકં કલશં તતઃ ॥
બહિર્મણ્ડલકે ન્યસ્ય આસનં પ્રણવેન તુ
સાધકં તત્ર સંસ્થાપ્ય સકલીકરણં તતઃ ॥
નિર્ભત્સ્ય પૂર્વવત્સર્વૈઃ સાધ્યમન્ત્રેણ સેચયેત્
નિવૃત્યાદિત્રિભિઃ કુમ્ભૈઃ સ્નાપયેત્પૂર્વદિઙ્મુખમ્ ॥
શાન્ત્યતીતં ઘટં પશ્ચાદ્ ગૃહીત્વા સેચયેચ્છિશુમ્
શાન્તિં પશ્ચાત્તુ ગૃહ્ણીયાત્ સંપુટેનાભિષેચયેત્ ॥
સાધકસ્યાભિષેકો ઽયમ્ અનુલોમવિલોમતઃ
અભિષિચ્ય પ્રવેશ્યૈનં દક્ષિણાં મૂર્તિમાસ્થિતમ્ ॥
પ્રણવેનાસનં દત્ત્વા સકલીકરણં ભવેત્
સાધકસ્યાધિકારાર્થમ્ અક્ષમાલાદિ કલ્પયેત્ ॥
મન્ત્રકલ્પાક્ષસૂત્રં ચ ખટિકાં છત્રપાદુકે
ઉષ્ણીષરહિતં દત્વા પ્રવિશ્ય શિવસંનિધૌ ॥
વિજ્ઞાપ્ય પરમેશાનં સાધકો ઽયં મયા કૃતઃ
ભૂયાત્સિદ્ધિસ્ત્વદાજ્ઞાતસ્ ત્રિપ્રકારસ્ય ભક્તિતઃ ॥
સાધ્યમન્ત્રં દદેત્પશ્ચાત્ પુષ્પોદકસમન્વિતમ્
તસ્ય હસ્તે સમર્પ્યેત સિદ્ધ્યર્થં સાધકસ્ય તુ ॥
પ્રણમ્યોભૌ ગૃહીત્વા તુ મન્ત્રં હૃદિ નિવેશયેત્
પ્રહૃષ્ટવદનઃ શિષ્યો ગુરુશ્ચાપિ પ્રહર્ષવાન્ ॥
અગ્ન્યાગારે સાવધાનૌ તર્પયેન્મન્ત્રસંહિતામ્
સહસ્રં વા શતં વાપિ સાધ્યમન્ત્રસ્ય તર્પણમ્ ॥
એવં સંતર્પયિત્વા તુ પુષ્પં પાણૌ પ્રદાપયેત્
ત્રિસ્થં સંપૂજ્ય દેવં તુ તતો ઽપિ ત્રિઃપ્રદક્ષિણમ્ ॥
પ્રણમ્ય ભક્તિયુક્તાત્મા અણિમાદિફલં લભેત્
ઉત્થાપ્ય સાધકં બ્રૂયાત્ સમયાન્પાહિ યત્નતઃ ॥
દીક્ષાવસાને તે દેવિ શ્રાવણીયા વિપશ્ચિતા
એવં દીક્ષાં તુ નિર્વર્ત્ય સર્વદૈવ વરાનને ॥
આત્મત્યાગઃ પ્રકર્તવ્યો યથા ભવતિ તચ્છ્રુણુ
વૈજ્ઞાનકી પ્રાકૃતી વા આચાર્યસ્ય યદૃચ્છયા ॥
વૈજ્ઞાનિકીં સુસૂક્ષ્માં તુ વિધિનાનેન કારયેત્
તિલાજ્યાદિસમાયુક્તા અધ્વવાગીશિકલ્પના ॥
કલાભિઃ પઞ્ચભિર્વ્યાપ્તમ્ અધ્વાનં યુગપન્ન્યસેત્
પૂજાહોમોપચારાદ્યાન્ કૃત્વાત્માનં નિયોજયેત્ ॥
શિષ્યચૈતન્યવત્ યોગાદ્ અધ્વાનં યુગપન્ન્યસેત્
પુષ્પાદ્યૈઃ પૂજયિત્વા તં યોગાર્થમાહુતિત્રયમ્ ॥
ગર્ભધારિત્વજનને અર્જને ભોગતલ્લયે
યુગપદ્ધોમયેદ્દેવિ મૂલમન્ત્રેણ સુવ્રતઃ ॥
આહુતીનાં ત્રયં હોમ્યં પ્રતિકર્મ વરાનને
હોતવ્યા નિષ્કૃતિર્ભિન્ના પઞ્ચસ્થાનકલાત્મસુ ॥
શતમેકં તદર્થં વા નિષ્કૃતિઃ પરિકીર્તિતા
વિશ્લેષપાશચ્છેદાદ્યે ધામ્નૈવ યુગપદ્ધુતિઃ ॥
ઉદ્ધારે ચાત્મતત્ત્વસ્થે પૂર્ણાહુતિં તુ પાતયેત્
આત્માનં યોજયેત્તત્ત્વે શિવે પરમકારણે ॥
ગુણાન્ પૂર્વવદાપાદ્ય અમૃતાન્પૂર્વવત્ કુરુ
આત્મદીક્ષા સમાપ્તૌ તુ પ્રાયશ્ચિત્તનિવૃત્તયે ॥
અથ વિજ્ઞાનરૂપેણ સકૃદુચ્ચારલક્ષણા
હેયોપાદેયપાશાનાં યુગપદ્ભૈરવેણ તુ ॥
શાશ્વતી સંસ્થિતિઃ પશ્ચાત્ સૂક્ષ્મદીક્ષા પ્રકીર્તિતા
વિશેષપૂજનં હોમં યથાશક્તિ પ્રકલ્પયેત્ ॥
વાદ્યગીતસુનૃત્યાદ્યૈઃ સ્તુતિભિઃ પૂજયેદ્ધરમ્
ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમાવર્ત્ય કલશાગ્નિસમણ્ડલમ્ ॥
અષ્ટાઙ્ગપતનં કૃત્વા વિજ્ઞપેત્પરમેશ્વરમ્
ભગવન્પશુહેત્વર્થં યેન્મયાવાહિતો ભવાન્ ॥
તત્ક્ષન્તવ્યં સદા દેવ વિધિસ્થસ્ય મમ પ્રભો
વિધિન્યૂનમકામસ્ય પૂજા શાસ્તોદિતા યથા ॥
ન ભવેદતિભૂયિષ્ઠા પ્રાકૃતૈર્દ્રવ્યસંચયૈઃ
અવલમ્બ્ય ભક્તિમાત્રં વિધાનં યત્કૃતં મયા ॥
તત્સર્વં સફલં મે ઽસ્તુ સુપ્રસન્ને વિભો ત્વયિ
પ્રસન્નવદનો હૃષ્ટો વરં દત્તં વિભાવયેત્ ॥
ઉપવિશ્ય તતો યાગં સંહરેત ક્રમાત્ પ્રિયે
અગ્રં સંપ્રાર્થ્ય ગૃહ્ણીયાત્ સ્થાપયેચ્ચાસ્ત્રરક્ષિતમ્ ॥
વિશેષપૂજનં ચાર્ધં પ્રણિપાતં તતઃ પુનઃ
નિરોધાર્ધં તતો ગૃહ્ય અર્ધં સવ્યાપસવ્યતઃ ॥
દત્વા વિસર્જયેદ્દેવં ધામમન્ત્રમનુસ્મરન્
આત્મનો રેચકં કૃત્વા પુષ્પં દેવાય નિ.ક્ષિપેત્ ॥
સંહારિણ્યા ચ સંગૃહ્ય મન્ત્રાન્ પાર્શ્વવ્યવસ્થિતાન્
વિદ્યુદ્વચ્ચલિતાન્ ધ્યાત્વા ધામદેહે તુ વિન્યસેત્ ॥
વિદ્યાદેહં ભૈરવસ્ય તલ્લીનં બિન્દુવિગ્રહે
બિન્દું તુ નાદશક્તિસ્થં શક્તિરૂપં તુ ગ્રાહયેત્ ॥
શક્તિરૂપં વ્યપકેન પ્રણવોભયસંપુટમ્
સંહારિણ્યા તુ સંગૃહ્ય દ્વાદશાતે તુ યોજયેત્ ॥
પૂરકેણ હૃદિ ન્યસ્ય સ્વસ્થાનસ્થં તુ ભાવયેત્
સકલં નિષ્કલં રૂપં તથા સકલનિષ્કલમ્ ॥
ભિન્નાવસ્થં તુ મન્ત્રેષુ હૃત્સ્થં તત્સંસ્મરેત્પ્રિયે
વિસર્જનવિધિર્હ્યેવં અગ્નાવેવં પ્રપૂજયેત્ ॥
અષ્ટોત્તરશતં હુત્વા પૂર્ણાહુતિં પ્રપાતયેત્
અર્ધામાચમનં દત્વા પ્રણિપત્ય ક્ષમાપયેત્ ॥
મણ્ડલસ્થપ્રયોગેન રેચકાપૂરકેણ તુ
સંગૃહ્ય મન્ત્રસંઘાતં યથાસ્થાનં પ્રકલ્પયેત્ ॥
જાગરયેત્તદાગ્નિં તુ નિત્યકર્મનિમિત્તતઃ
નિર્માલ્યનયનં કુર્યાદ્ રજાંસ્યપહરેત્પ્રિયે ॥
તતઃ પ્રવિશ્ય વસુધાં પ્રોક્ષયેત્તં શિવામ્ભસા
બહિર્નિર્ગત્ય ભૂતાનાં બલિકર્મ તુ પૂર્વવત્ ॥
આચમ્ય સકલીકૃત્ય લિઙ્ગિનસ્તર્પયેત્તતઃ
ગુરું સંપૂજયેચ્છિષ્યો યથાવિભવવિસ્તરૈઃ ॥
દેશાધ્યક્ષો ગ્રામશતં મણ્ડલેશસ્તદર્ધકમ્
શતભુક્પઞ્ચ વૈ દદ્યાદ્ ગ્રામં વિંશતિભુક્તથા ॥
દદ્યાત્તુ ગ્રામભુક્ ક્ષેત્રં ક્ષેત્રભોક્તા તુ વિંશતિમ્
યેન યેન ગુરુસ્તુષ્યેત્ તત્સર્વં વિનિવેદયેત્ ॥
તતસ્ત્વનૃણતાં યાતિ વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ
તતસ્તુ સમયાઞ્શ્રાવ્યસ્ તન્ત્રે ભૈરવનિર્ગતે ॥
ચરુકં પ્રાશયેત્પશ્ચાચ્ ચુમ્બકઃ સાધકૈઃ સહ
વાઙ્નિરુદ્ધઃ પ્રસન્નાત્મા પૃથક્ પાત્રવ્યવસ્થિતઃ ॥
અનુક્રમેણ દાતવ્યઃ તતઃ સિદ્ધિમવાપ્નુયાત્
અનેનૈવ વિધાનેન દીક્ષિતા યે વરાનન્તે ॥
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રશ્ચાન્યે ઽથવા પ્રિયે
સર્વે તે સમધર્માણઃ શિવધર્મે નિયોજિતાઃ ॥
સર્વે જટાધરાઃ પ્રોક્તા ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ
એકપઙ્ક્તિભુજઃ સર્વે સમયિનસ્તુ વરાનને ॥
પુત્રકાણાં ભવેદેકા સાધકાનાં તથા ભવેત્
ચુમ્બકાનાં ભવેદેકા ન પ્રાગ્જાતિવિભેદતઃ ॥
એકૈવ સા સ્મૃતા જાતિર્ ભૈરવીયા શિવાવ્યયા
તન્ત્રમેતત્સમાશ્રિત્ય પ્રાગ્જાતિં ન હ્યુદીરયેત્ ॥
પુત્રકાણાં સાધકાનાં તથા સમયિનામપિ
પ્રાગ્જાત્યુદીરણાદ્દેવિ પ્રાયશ્ચિત્તી ભવેન્નરઃ ॥
દિનત્રયં તુ રુદ્રસ્ય પઞ્ચાહં કેશવસ્ય ચ
પિતામહસ્ય પક્ષૈકં નરકે પચ્યતે તુ સઃ ॥
અવિવેકી ભવેત્તસ્માદ્ યદીચ્છેદુત્તમાં ગતિમ્
અવિવેકેન દેવેશિ સિદ્ધિર્મુક્તિર્ધ્રુવં ભવેત્ ॥
મૂળ પાઠ: Svacchandatantra [or Svacchandabhairavatantra] · Edition: Chapter 1 typed in from Dwivedi's edition by Dominic Goodall; Chapter 2 typed in from KSTS edition by Mei Yang; Chapter 3 typed in from Dwivedi's edition by Dominic Goodall; Chapter 4 typed in from the KSTS edition by S.A.S. Sarma Chapters 5-6 typed in from Dwivedi's edition by Dominic Goodall; Chapter 7 typed in from KSTS edition by Mei Yang; Chapters 8-9 typed in from KSTS edition by Nibedita Ro · Data entry members of the Saiva reading group at the EFEO in Pondicherry · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0