સુવર્ણપ્રભાસસૂત્ર · અધ્યાય 13

સુવર્ણપ્રભાસોત્તમસ્ય સૂત્રેન્દ્રરાજસ્ય નામધેયમુચ્ચારયિતવ્યમ્ । તાન્સત્ત્વાઞ્છ્રીર્મહાદેવીસમન્વાહરિષ્યતિ । તેષાં ચ મહતીં શ્રિયં કરિષ્યતિ ॥
અલકાવત્યાં રાજધાન્યાં પુણ્યકુસુમપ્રભોદ્યાનવને સુવર્ણવર્ણધ્વજનામ્નિ સપ્તરત્નપ્રભવને શ્રીર્મહાદેવી પ્રતિવસતિ સ્મ । યઃ કશ્ચિત્પુરુષો ધાન્યરાશિં વિવર્ધયિતુકામો ભવેત્ । તેન સ્વગૃહં સુશોધયિતવ્યમ્ । શુચિશ્વેતવસ્રપ્રાવૃતેન સુગન્ધવસનધારિણા ભવિતવ્યમ્ । નમસ્તસ્ય ભગવતો રત્નકુસુમગુણસાગરવૈડૂર્યકનકગિરિસુવર્ણકાઞ્ચનપ્રભાસશ્રિયસ્તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય ત્રિષ્કૃત્વો નામધેયમુચ્ચારયિતવ્યમ્ । શ્રિયા મહાદેવ્યા હસ્તેન તસ્ય પૂજા કર્તવ્યા । પુષ્પધૂપગન્ધાશ્ચ દાતવ્યાઃ । નાનારસવિહારાશ્ચ નિક્ષેપ્તવ્યાઃ । તસ્ય ચ સુવર્ણપ્રભાસોત્તમસ્ય સૂત્રેન્દ્રરાજસ્યાનુભાવેન તેન કાલેન શ્રીર્મહાદેવી તસ્ય ગૃહ સમન્વાહરિષ્યતિ । તસ્ય ચ મહાધાન્યરાશિં વિવર્ધયિષ્યતિ । તેન શ્રીર્મહાદેવીમાવાહયિતુકામેનેમે વિદ્યામન્ત્રાઃ સ્મરયિતવ્યાઃ । તદ્યથા । નમઃ સર્વબુદ્ધાનામતીતાનાગતપ્રત્યુત્પન્નાનામ્ । નમઃ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વાનામ્ । નમો મૈત્રેયપ્રભૃતીનાં બોધિસત્ત્વાનામ્ । તેષાં નમસ્કૃત્ય વિદ્યાં પ્રયોજયામિ ઇયં મે વિદ્યા સમૃધ્યતુ । સ્યાદ્યથેદમ્ । પ્રતિપૂર્ણવરે સમન્તગતે । મહાકાર્યપ્રતિપ્રાપણે સત્ત્વાર્થસમતાનુપ્રપુરે । આયાનધર્મિતા મહાભાગિને । મહાતેજોપમં હિતે । ઋષિસંગૃહીતે । સમયાનુપાલને ॥
ઇમે મૂર્ધાભિષેકધર્મતા મન્ત્રપદાઃ । એકા શશિપદા અવિસંવાદના મન્ત્રપદાઃ । સમવધારિભિરવરુપ્તકુશલમૂલૈઃ પ્રાવૃતધારયમાણૈઃ સ સપ્તવર્ષા અષ્ટાઙ્ગોપેતા સપઞ્ચાસિન પૂર્વાહ્ણે । અપરાહ્ણે । સર્વબુદ્ધાનાં ભગવતાં પુષ્પધૂપગન્ધપૂજાં કૃત્વાત્મનશ્ચ સર્વસત્ત્વાનાં ચ સર્વજ્ઞજ્ઞાનસ્ય પરિપૂરણાય । તેન સર્વે ચાભિપ્રાયાઃ સમૃધ્યન્તુ ॥ ક્ષિપ્રં સમૃધ્યન્તુ । તદ્ગૃહં સ ચૌક્ષં કૃત્વા વિહારં ચારણ્યાયતનં વાં ગોમયેન મણ્ડલકં કૃત્વા ગન્ધપુષ્પધૂપં ચ દાતવ્યમ્ । ચૌક્ષમાસનં ( બગ્છિ 62 ) પ્રજ્ઞપયિતવ્યમ્ । પુષ્પા અવકીર્ણન્તુ મિતવ્યમ્ । તતસ્તત્ક્ષણં શ્રીર્મહાદેવી પ્રવિશિત્વા તત્ર સ્થાસ્યતિ । તદુપાદાય તત્ર ગૃહે વા ગ્રામે વા નગરે વા નિગમે વા વિહારે વારણ્યાયતને વા ન જાતુ કેનચિદ્વૈકલ્પં કરિષ્યતિ । હિરણ્યેન વા સુવર્ણેન વા રત્નેન વા ધનેન વા ધાન્યાદિસર્વોપકરણસમૃદ્ધાભિઓઃ સર્વસુખોપધાનેન સુખિતાનિ ભવિષ્યન્તિ । કુશલમૂલશ્ચ ધ્રિયતે । તેન સર્વં શ્રિયો મહાદેવ્યાઃ પ્રેમપ્રભાવપ્રેષણં દાતવ્યં યાવજ્જીવં તત્રોપસ્થાસ્યતિ ન વિલમ્બિષ્યતિ । સર્વાભિપ્રાયાંશ્ચૈષાં પરિપૂરયિષ્યતીતિ ॥
ઇતિ શ્રીસુવર્ણપ્રભાસોત્તમસૂત્રેન્દ્રરાજે શ્રીમહાદેવીપરિવર્તો નામ નવમઃ ॥
॥ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વનામસંધારણિપરિવર્તઃ ॥
ઓમ્ નમો ભગવતે રત્નશિખિનઃ તથાગતસ્ય । નમઃ સુવર્ણરત્નાકરચ્છત્રસ્કૂટસ્ય તથાગતસ્ય । નમઃ સુવર્ણપુષ્પજ્વલરશ્મિકેતોસ્તથાગતસ્ય । નમો મહાપ્રદીપસ્ય તથાગતસ્ય । રુચિરકેતુર્નામ બોધિસત્ત્વઃ । સુવર્ણપ્રભાસોત્તમો નામ બોધિસત્ત્વઃ । સુવર્ણગન્ધો નામ બોધિસત્ત્વઃ । સદાપ્રરુદિતો નામ બોધિસત્ત્વઃ । ધર્મોદ્ગતો નામ બોધિસત્ત્વઃ । પુરસ્થિમેનાક્ષોભ્યોનામ તથાગતઃ । દક્ષિણેન રત્નકેતુર્નામ તથાગતઃ । પશ્ચિમેનામિતાયુર્નામ તથાગતઃ । ઉત્તરે દુન્દુભિસ્વરો નામ તથાગતઃ । સુવર્ણપ્રભાસોત્તમસૂત્રેન્દ્રરાજ ઇમાનિ બોધિસત્ત્વનામાનિ યે ધારયન્તિ વાચયન્તિ તે બોધિસત્ત્વા નિત્યં જાતિસ્મરા ભોન્તીતિ ॥
ઇતિ શ્રીસુપર્ણપ્રભાસોત્તમસૂત્રેન્દ્રરાજે સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વનામ સંધારણિઓપરિવર્તો નામ દશમઃ ॥
॥ દૃઢાપૃથિવીદેવતાપરિવર્તઃ ॥
અથ ખલુ દૃઢા પૃથિવીદેવતા ભગવન્તમેતદવોચત્ । અયં ભદન્ત ભગવન્સુવર્ણપ્રભાસોત્તમઃ સૂત્રેન્દ્રરાજ એતર્હિ ચાનાગતે ઽધ્વનિ યત્ર ગ્રામે વા નગરે વા નિગમે વા જનપદે વારણ્યપ્રદેશે વા ગિરિકન્દરે વા રાજકુલે વોપસંક્રમિષ્યતિ । યત્રાયં સુવર્ણપ્રભાસોત્તમઃ સૂત્રેન્દ્રરાજો વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિષ્યતિ । યત્ર યત્ર ભગવન્પૃથિવીપ્રદેશે તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય ભિક્ષો ઋજુકાયગતસ્ય ધર્માસનપ્રજ્ઞપ્તં ભવિષ્યતિ । યત્ર યત્રાસને ધર્મભાણકો નિષદ્યેમં સુવર્ણપ્રભાસોત્તમં સૂત્રેન્દ્રરાજં વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિષ્યતિ । તત્રાહં ભદન્ત ભગવન્દૃઢા પૃથિવીદેવતા તેષુ પૃથિવીપ્રદેશેષ્વાગમિષ્યામિ । અત્ર ધર્માસનગતો ઽસ્મ્યદૃશ્યમાનેનાત્મભાવેનોત્તમાઙ્ગેન ચ તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય ભિક્ષોઃ પાદતલૌ પ્રતિસંહરિષ્યામિ । આત્માનં ચાનેન ધર્મશ્રવણેન ધર્મામૃતરસેન સંતર્પયિષ્યામિ । સંપ્રતિમાનયિષ્યામિ સંપૂજયિષ્યામિ । આત્માનં ચ સંતર્પયિત્વા પ્રતિમાનયિત્વા સંપ્રહર્ષયિત્વેમમષ્ટષષ્ટિયોજનસહસ્રાણિ પૃથિવીસ્કન્ધમાત્માનં ચાનેન ધર્મશ્રવણેન ધર્મામૃતરસેન યાવદ્વજ્રમયં પૃથિવીતલમુપાદાય પૃથિવીરસેનવિવર્ધયિષ્યામિ સંપ્રતિમાનયિષ્યામિ પરિપૂરયિષ્યામિ । ઉપરિતશ્ચેમં સમુદ્રપર્યન્તં પૃથિવીતલમુપાદાય પૃથિવીમણ્ડલં સ્નિગ્ધેન પૃથિવીરસેન સ્નેહયિષ્યામિ । ઓજસ્વિતરાં ચેમાં મહાપૃથિવીં કરિષ્યામિ । યેનાસ્મિઞ્જમ્બુદ્વીપે નાનાતૃણગુલ્મૌષધિવનસ્પતય ઓજસ્વિતરાઃ પ્રરોહયિષ્યન્તિ । સર્વારામનવૃક્ષસસ્યાનિ ચ નાનાવિધાન્યોજસ્વિતરાણિ ભવિષ્યન્તિ । ગન્ધતરાણિ સ્નિગ્ધતરાણ્યાસ્વદનીયાનિ દર્શનીયતરાણિ મહોત્તરાણિ ચ ભવિષ્યન્તિ । તે ચ સત્ત્વાસ્તાનિ પાનભોજનાનિ નાનાવિધાન્યુપભુક્ત્વા આયુર્બલવર્ણેન્દ્રિયાણિ વિવર્ધયિષ્યન્તિ । તેજોબલવર્ણરૂપસમન્વાઉઅતાશ્ચ ભૂત્વા નાનાવિધાનિ પૃથિવીગતાન્યનેકાનિ નાનાકાર્યશતસહસ્રાણિ કરિષ્યન્ત્યુત્થાસ્યન્તિ વ્યાપયિષ્યન્તિ । બલકરણીયાનિ કર્માણિ કરિષ્યન્તિ ॥

તેન હેતુના ભદન્ત ભગવન્સર્વજમ્બુદ્વીપઃ ક્ષેમશ્ચ ભવિષ્યતિ । સુભિક્ષશ્ચ સ્ફીતશ્ચર્દ્ધશ્ચ રમણીયશ્ચ બહુજનાકીર્ણમનુષ્યશ્ચ ભવિષ્યતિ । સર્વજમ્બુદ્વીપે ચ સત્ત્વાનિ સુખિતાનિ ભવિષ્યન્તિ । ( બગ્છિ 65 ) નાનાવિચિત્રાં રતિમનુભવિષ્યન્તિ । તાનિ સત્ત્વાનિ તેજોબલવર્ણરૂપસમન્વાગતાનિ ચ ભવિષ્યન્તિ । અસ્ય સુવર્ણપ્રભાસોત્તમસ્ય સૂત્રેન્દ્રરાજસ્યાર્થાય તેષાં સૂત્રેન્દ્રધારકાણાં ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકાનં ધર્માસનગતાનામન્તિકમુપસંક્રમેયુઃ । ઉપસંક્રમિત્વા તાનિ પ્રસન્નચિત્તાનિ સર્વસત્ત્વાનામર્થાય હિતાય સુખાય તાન્ધર્મભાણકાનધ્યેષયેયુસ્ય સુવર્ણપ્રભાસોત્તમસ્ય સૂત્રેન્દ્રરાજસ્ય પ્રકાશતઃ । અહં દૃઢા પૃથિવીદેવતા સપરિવારૌજસ્વિતરા ચ ભવિષ્યામિ । તેન ભદન્ત ભગવંશ્ચાસ્માકં કાયે મહાબલવી ર્યસ્થામસંજનિતં ભવિષ્યતિ । તેજશ્ચ શ્રીશ્ચ લક્ષ્મીશ્ચાસ્માકં કાયમાવેક્ષ્યન્તિ । મયિ ચ ભદન્ત ભગવન્દૃઢાયાં પૃથિવીદેવતાયામનેન ધર્મામૃતરસેન સંતર્પિતાયાં મહાતેજોબલવીર્યસ્થામવેગપ્રતિલબ્ધાયામિયં મહાપૃથિવી સપ્તયોજનસાહસ્રિકાયં જમ્બુદ્વીપો મહતા પૃથિવીરસેન વિવર્ધયિષ્યતિ । ઓજસ્વિતરા ચ મહાપૃથિવી ભવિષ્યતિ । ઇમાનિ ચ ભદન્ત ભગન સર્વસત્ત્વાનિ પૃથિવીસંનિશ્રિતાનિ વૃદ્ધિવિરૂઢિવૈપુલ્યતાં ચ ગમિષ્યન્તિ । મહન્તિ ચ ભવિષ્યન્તિ । મહન્તિ ચ ભૂત્વા સર્વસત્ત્વાનિ પૃથિવીગતાનિ નાનોપભોગપરિભોગાન્યુપભોક્ષ્યન્તિ સુખાનિ ચાનુભવિષ્યન્તિ । તાનિ ચ સર્વાણિ નાનાવિચિત્રાન્નપાનભોજ્યવસ્ત્રશયનાસનવસનભવનવિમાનોદ્યાનનદીપુષ્કરિણ્યુત્સરોહ્રદતડાગાદીનીમાન્યેવંરૂપાણિ નાનાવિધાન્યુપકરણસુખાનિ પૃથિવીસંસ્થિતાનિ પૃથિવ્યાં પ્રાદુર્ભૂતાનિ પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠિતાન્યુપભુજન્તુ । તેન ભદન્ત ભગવન્હેતુના સર્વસત્ત્વૈરસ્માકં કૃતજ્ઞતા કર્તવ્યા । અવશ્યમયં સુવર્ણપ્રભાસોત્તમઃ સૂત્રેન્દ્રરાજઃ સત્કૃત્ય શ્રોતવ્યઃ સત્કર્તવ્યો ગુરુકર્તવ્યો માનયિતવ્યઃ પૂજયિતવ્યઃ ।
યદા ચ ભદન્ત ભગવંસ્તે સર્વે સત્ત્વા નાનાકુલેભ્યો નાનાગૃહેભ્યો નિષ્ક્રમેયુસ્તેષાં ધર્મભાણકાનામુપસક્રમણાય । ઉપસંક્રમ્ય ચેમં સુવર્ણપ્રભાસોત્તમં સૂત્રેન્દ્રરાજં શૃણુયુઃ । શ્રુત્વા ચ પુનરેવ તે સત્ત્વાઃ સ્વકસ્વકેષુ નાનાકુલેષુ ગૃહગ્રામનગરનિગમેષુ પ્રવિષ્ટાઃ સ્વગૃહગતાં પરસ્પરેણૈવં કથયેયુઃ । ગમ્ભીરો ઽસ્માભિરદ્ય ધર્મશ્રવણઃ શ્રુતઃ । અચિન્ત્યો ઽસ્માભિરદ્ય પુણ્યસ્કન્ધઃ પરિગૃહીતઃ । તેન ધર્મશ્રવણેન નરકાઃ પ્રતિમુક્તાઃ સ્યુઃ । તિર્યગ્યોનિયમલોકપ્રેતવિષયાઃ પરિમુક્તા અદ્યાસ્માભિઃ । અનેન ધર્મશ્રવનેનાનાગતે ઽધ્વન્યનેકેષુ જાતિશતસહસ્રેષુ દેવમનુષ્યોપપત્તિપરિગૃહીતા ( બગ્છિ 66 ) ભવિષ્યન્તિ । તેન ચ નાનાગૃહગતા ભૂત્વા તેષાં સત્ત્વાનામિતઃ સુવર્ણપ્રભાસોત્તમાત્સૂત્રેન્દ્રરાજાદન્તશ એકદૃષ્ટાન્તમપ્યારોચયેયુરન્તશ એકપરિવર્તં વા એકપૂર્વયોગં વાન્તશશ્ચતુષ્પાદિકામપિ ગાથામન્તશ એકપદમપિ સુવર્ણપ્રભાસોત્તમાત્સૂત્રેન્દ્રરાજાદન્યેષાં સત્ત્વાનાં સંશ્રાવયેયુરન્તશઃ સુવર્ણપ્રભાસોત્તમસ્ય સૂત્રેન્દ્રરાજસ્ય નામધેયમપિ પરેષાં સત્ત્વાના સંશ્રાવયેયુઃ ।
યત્ર યત્ર ભદન્ત ભગવંસ્તાનિ નાનાવિધાનિ સત્ત્વાનિ નાનાવિધેષુ પૃથિવીપ્રદેશષ્વિમાન્યેવંરૂપાણિ નાનાવિધાનિ સૂત્રાન્તહેતૂનિ પરસ્પરેણારોચયેયુઃ સંશ્રાવયેયુશ્ચ । કથાસંબન્ધં ચ કુર્વીરન્ । સર્વે તે ભદન્ત ભગવન્પૃથિવીપ્રદેશા ઓજસ્વિતરાશ્ચ ભવિષ્યન્તિ । સ્નિગ્ધતરાશ્ચ ભવિષ્યન્તિ । સર્વેષાં સત્ત્વાનાં તેષુ તેષુ પૃથિવીપ્રદેશેષુ નાનાવિધાનિ પૃથિવીરસાનિ સર્વોપકરણાનિ ભૂયિષ્ઠતરમુત્પત્સ્યન્તે વિવર્ધયિષ્યન્તે વૈપુલ્યતાં ગમિષ્યન્તિ । સર્વાણિ તાનિ સત્ત્વાનિ મહાધનાનિ મહાભોગાનિ ચ દાનાધિમુક્તાનિ ચ ભવિષ્યન્તિ । ત્રિષુ રત્નેષ્વભિપ્રસન્નાનિ ભવિષ્યન્તિ ॥
એવમુક્તે ભગવન્દૃઢાં પૃથિવીદેવતામેતદવોચત્ । યે કેચિત્પૃથિવીદેવતે સત્ત્વા ઇતઃ સુવર્ણપ્રભાસોત્તમાત્સૂત્રેન્દ્રરાજાદન્તશ એકપદમપિ શૃણુયુસ્તે ત ઇતો મનુષ્યલોકાચ્ચવિત્વા ત્રયસ્ત્રિંશત્સુ દેવનિકાયેષ્વન્યતરાન્યતરેષુ દેવનિકાયેષૂપપત્સ્યન્તે । યે કેચિત્પૃથિવી દેવતે સત્ત્વા અસ્ય સુવર્ણપ્રભાસોત્તમસ્ય સૂત્રેન્દ્રરાજાસ્યાર્થાય તાનિ સ્થાનાનિ સમલંકુર્વીરન્નન્તશ એકચ્છત્રં વા એકદૂષ્યં વા સમલંકૃતાનિ ચ દેવતાસ્થાનાનિ । તેષુ સપ્તસુ કામાવચરેષુ દેવનિકાયેષુ સપ્તરત્નમયાનિ દિવ્યાનિ વિમાનાનિ સર્વાલંકારસમલંકૃતાનિ સંસ્થાસ્યન્તિ તે સત્ત્વા ઇતો મનુષ્યલોકાચ્ચ્યાવિત્વા તેષુ સપ્તરત્નમયેષુ દિવ્યવિમાનેષૂપપત્સ્યન્તે । તે ચૈકૈકસ્મિન્પૃથિવીદેવતે સપ્તરત્નમયે દિવ્યવિમાને સપ્તવરા અનુપપત્સ્યન્તે અચિન્ત્યાનિ દિવ્યાનિ સુખાનિ પ્રત્યનુભવિષ્યન્તિ ॥
એવમુક્તે દૃઢા પૃથિવીદેવતા ભગવન્તમેતદવોચત્ । તેનાહં ભદન્ત ભગવન્દૃઢા પૃથિવીદેવતા તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય ભિક્ષોર્ધર્માસનગતસ્ય તેષુ પૃથિવીપ્રદેશેષ્વવાસિષ્યામિ । અદૃશ્યમાનેનાત્મભાવેન ( બગ્છિ 67 ) તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય ભિક્ષોરુત્તમાઙ્ગેન પાદતલૌ પ્રતિસંહરિષ્યામિ । યથાપ્યયં સુવર્ણપ્રભસોત્તમઃ સૂત્રેન્દ્રરાજસ્તેષાં બુદ્ધસહસ્રાવરુપ્તકુશલમૂલાનાં સત્ત્વાનામર્થાય ચિરં જમ્બુદ્વીપે પ્રચરેત્ । ન ચ ક્ષિપ્રમન્તર્ધાપયેએત્ । સત્ત્વાનિ ચેમં સુવર્ણપ્રભાસોત્તમં સૂત્રેન્દ્રરાજં શૃણુયુઃ । અનાગતો ઽધ્વન્યનેકાનિ કલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રાણ્યચિન્ત્યાનિ દિવ્યમાનુષ્યકાનિ સુખાન્યનુભવેયુઃ । તથાગતસમવધાનગતાનિ ચ ભવેયુઃ । અનાગતે ઽધ્વન્યનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુધ્યેયુઃ । સર્વનરકતિર્યગ્યોનિયમલોકદુઃખાનિ ચાત્યન્તસમુચ્છિન્નાનિ ભવેયુરિતિ ॥
ઇતિ શ્રીસુવર્ણપ્રભાસોત્તસૂત્રેન્દ્રરાજે દૃઢાપૃથિવી દેવતાપરિવર્તો નામૈકાદશઃ ॥
॥ સંજ્ઞેયમહાયક્ષસેનાપતિપરિવર્તઃ ॥

અથ ખલુ સંજ્ઞેયો નામ મહાયક્ષસેનાપતિરષ્ટાવિંશતિભિર્મહાયક્ષસેનાપતિભિઃ સાર્ધમુત્થાયાસનાદેકાંસં ચીવરં પ્રાવૃત્ય દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યેન ભગવાંસ્તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય ભગવન્તમેતદવોચત્ । અયં ભદન્ત ભગવન્સુવર્ણપ્રભાસોત્તમઃ સૂત્રેન્દ્રરાજ એતર્હિ ચાનગતે ઽધ્વનિ યત્ર ગ્રામે વા નગરે વા નિગમે વા જનપદે વા જનપદપ્રદેશે વારણ્યાયતને વા ગિરિકન્દરે વા રાજકુલે વા ગૃહે વા પ્રચરિષ્યતિ । તત્રાહં ભદન્ત ભગવન્સંજ્ઞેયો નામ મહાયક્ષસેનાપતિઃ સાર્ધમષ્ટાવિંશતિ ભિર્મહાયક્ષસેનાપતિભિસ્તત્ર ગ્રામે વા નગરે વા નિગમે વા જનપદે વારણ્યે વા ગિરિકન્દરે વા રાજકુલે વોપસંક્રમિષ્યામિ । અદૃશ્યમાનેનાત્મભાવેન તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય ભિક્ષો રક્ષાં કરિષ્યામિ । પરિત્રાણં પરિગ્રહં પરિપાલનં દણ્ડપરિહારં શસ્ત્રપરિહારં શાન્તિસ્વરત્યયનં કરિષ્યમિ । તેષાં ચ સર્વેષાં ધર્મશ્રવણિકાનાં સ્ત્રીપુરુષદારકદારિકાણાં યેષાં કેષાંચિદિતઃ સુવર્ણપ્રભાસોત્તમાત્સૂત્રેન્દ્રરાજાદન્તશ એકા ચતુષ્પાદિકાપિ ગાથા શ્રુતા ભવેદન્તશ એકપદમપિ સુવર્ણપ્રભાસોત્તમાત્સૂત્રેન્દ્રરાજાદેકબોધિસત્ત્વનામધેયમપિ શ્રુતં ભવેદુદ્ગૃહીતં વૈકતથાગતનામધેયં વાન્તશશ્ચાસ્ય સુવર્ણપ્રભાસોત્તમસ્ય સૂત્રેન્દ્રરાજસ્ય નામધેયં શ્રુતં ભવેદુદ્ગૃહીતં વા તેષાં સર્વેષામારક્ષાં કરિષ્યામિ । પરિત્રાણં પરિગ્રહં પરિપાલનં દણ્ડપરિહારં શસ્ત્રપરિહારં શાન્તિસ્વસ્ત્યયનં ચ કરિષ્યામિ । તેષાં ચ કુલાનાં તેષાં ચ ગૃહાણાં તેષાં ચ નગરાણાં તેષાં ચ ગ્રામાણાં તેષાં ચ નિગમાનાં તેષાં ચારણ્યાનાં તેષાં ચ રાજકુલાનામારક્ષાં કરિષ્યામિ । પરિત્રાણં પરિગ્રહં પરિપાલનં દણ્ડપરિહારં શસ્ત્રપરિહારં શાન્તિસ્વસ્ત્યયનં કરિષ્યામિ ॥
તત્કતમેન હેતુના । સર્વધર્માઃ પરિજ્ઞાતાઃ સર્વધર્મા અવબુદ્ધાઃ । યાવન્તશ્ચ સર્વધર્માઃ । યથા ચ સર્વધર્માઃ । સંસ્થિતા યે ચ સર્વધર્માઃ । સમ્યગ્જ્ઞાતાશ્ચ સર્વધર્માઃ । સર્વધર્મેષ્વહં ભદન્ત ભગવન્પ્રત્યક્ષઃ । અચિન્ત્યા મે ભદન્ત ભગવઞ્જ્ઞાનાવભાસાઃ । અચિન્ત્યો જ્ઞાનાલોકઃ । અચિન્ત્યો જ્ઞાનપ્રચારઃ । અચિન્ત્યો જ્ઞાનસ્કન્ધઃ । અચિન્ત્યો મે ભદન્ત ભગવન્સર્વધર્મેષુ જ્ઞાનવિષયઃ પ્રવર્તતે । યથા ચ મે ભદન્ત ભગવન્સર્વધર્માઃ સમમ્યગ્જ્ઞાતાઃ । સમ્યક્પરીક્ષિતાઃ સમ્યક્પરિજ્ઞાતાઃ ( બગ્છિ 69 ) સમ્યગ્વ્યવલોકિતાઃ સમ્યગવબુદ્ધાઃ । તેન હેતુના મમ ભદન્ત ભગવન્સંજ્ઞેયસ્ય મહાયક્ષસેનાપતેઃ સંજ્ઞેય ઇતિ નામધેયં સમુદપાદિ ॥
અહં ભદન્ત ભગવન્ધર્મભાણકસ્ય ભિક્ષોર્વાક્યવિભૂષણાર્થાય પ્રતિભાનમુપસંહરિષ્યામિ । રોમાન્તરેષુ ચ તસ્યૌજઃ પ્રક્ષેપ્સ્યામિ । મહાન્તં ચ તસ્ય સ્થામ ચ બલં વીર્યં ચ કાયે સંજનયિષ્યામિ । અચિન્ત્યં તસ્ય જ્ઞાનાવભાસં કરિષ્યામિ । સ્મૃતિં ચ તસ્ય બોધયિષ્યામિ । મહન્તં ચ તસ્યોત્સહં દાસ્યામિ । યથા ચ સ ધર્મભાણકો ન ક્લાન્તકાયો ભવેત્ । સુખેન્દ્રિયકાયો ભવેત્ । પ્રહર્ષજાતશ્ચ ભવેત્ । યેનાયં સુવર્ણપ્રભાસોત્તમઃ સૂત્રેન્દ્રરાજસ્તેષાં બુદ્ધસહસ્રાવરુપ્તકુશલમૂલાનાં સત્ત્વાનામર્થાય ચિરં જમ્બુદ્વીપે પ્રચરેત્ । ન ક્ષિપ્રમન્તર્ધાપયેત્ । સત્ત્વાશ્ચેમં સુવર્ણપ્રભાસોત્તમં સૂત્રેન્દ્રરાજં શૃણુયુઃ । અચિન્ત્યં ચ જ્ઞાનસ્કન્ધં પ્રતિલભેયુઃ । પ્રજ્ઞાવન્તશ્ચ ભવેયુઃ । અપરિમિતં ચ પુણ્યસ્કન્ધં પરિગૃહ્ણીયુઃ । અનાગતે ઽધ્વન્યનેકકલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રાણ્યચિન્ત્યાનિ દિવ્યમાનુષ્યકાનિ સુખાન્યનુભવેયુઃ । તથાગતસમવધાનગતાશ્ચ ભવેયુરનાગતે ઽધ્વન્યનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુધ્યેરન્ । સર્વનરકતિર્યગ્યોનિયમલોકદુઃખાનિ ચાત્યન્તેન સમુચ્છિન્નાનિ ભવેયુરિતિ ॥
ઇતિ શ્રીસુવર્ણપ્રભાસોત્તમસૂત્રેન્દ્રરાજે સંજ્ઞેયમહાયક્ષસેનાપતિ પરિવર્તો નામ દ્વાદશઃ ॥
॥ દેવેન્દ્રસમયરાજશાસ્ત્રપરિવર્તઃ ॥
નમસ્તસ્ય ભગવતો રત્નકુસુમગુણસાગરવૈડૂર્યકનકગિરિસુવર્ણકાઞ્ચનપ્રભાસશ્રિયસ્તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય । નમસ્યસ્યાનેકગુણકોટીનિયુતશતસહસ્રસમલંકૃતશરીરસ્ય શાક્યમુનેસ્તથાગતસ્ય યસ્યેયં ધર્મોલ્કા જ્વલતિ । નમસ્તસ્યા અપરિમિતપુણ્યધાન્યમાઙ્ગલ્યસમ્પન્નાયાઃ શ્રિયો મહાદેવ્યાઃ । નમસ્તસ્યા અપરિમિતગુણપ્રજ્ઞાસમુદિતાયાઃ સરસ્વત્યા દેવ્યાઃ ॥
તેન ખલુ પુનઃ કાલેન તેન સમયેન રાજા બલદકેતુઃ પુત્રસ્ય રુચિરકેતોરચિરાભિષિક્તસ્ય ચ રાજ્યપ્રતિષ્ઠિતસ્યૈતદવોચત્ । અસ્તિ પુત્ર દેવેન્દ્રસમયં નામ રાજશાસ્ત્રમ્ । યન્મયા પૂર્વમચિરાભિષિક્તેન ચ રાજ્યપ્રતિષ્ઠિતેન પિતૂ રાજ્ઞો બલેન્દ્રકેતોઃ સકાશાદુદ્ગૃહીતમ્ । તેન મયા દેવેન્દ્રસમયેન રાજશાસ્ત્રેણ વિંશતિવર્ષસહસ્રાણિ રાજત્વં કારિતં બભૂવ । નાભિજાનામ્યહમન્તશ એકચિત્તક્ષણપ્રમાણમાત્રેણાપિ કસ્યચિદધર્મસ્થિતપૂર્વમ્ । કતમત્તત્ર દેવેન્દ્રસમયં નામ રાજશાસ્ત્રમ્ ॥
અથ ખલુ કુલદેવતે રાજા બલદકેતુસ્તેન કાલેન તેન સમયેન પુત્રસ્ય રાજ્ઞો રુચિરકેતોરિમાભિર્ગાથાભિર્દેવેન્દ્રસમયં નામ રાજશાસ્ત્રં વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયતિ સ્મ ॥
રાજશાસ્ત્રં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વસત્ત્વહિતં કરમ્ ।
સર્વસંશયચ્છેત્તારં સર્વદુષ્કૃતનાશનમ્

હૃષ્ટચિત્તા ભવિત્વેહ સર્વે નૃપતયઃ પૃથક્ ।
સર્વદેવેન્દ્રસમયં શૃણુધ્વં પ્રાઞ્જલિકૃતાઃ

વજ્રપ્રાકારગિરીન્દ્રે ઽસ્મિન્દેવેન્દ્રાણાં સમાગમૈં ।
ઉત્થિતૈર્લોકપાલેભિર્બ્રહ્મેન્દ્રઃ પરિપૃચ્છિતઃ

ત્વં નઃ સુરગુરુર્બ્રહ્મા દેવતાનાં ત્વમીશ્વરઃ ।
છેત્તા ત્વં સંશયાનાં ચ ચ્છિન્દયાસ્માકં સંશયમ્

કથં મનુષ્યસંભૂતો રાજા દેવઃ સ પ્રોચ્યતે ।
યદિહ માનુષે લોકે જાયતે ચ ભવન્નૃપઃ

કથં દેવમનુષ્યેષુ રાજત્વં ચ કરિષ્યતે ।
એવં હિ લોકપાલિભિર્બ્રહ્મેમ્દ્રઃ પરિપૃચ્છતઃ

સર્વા સુરગુરુર્બ્રહ્મા લોકપાલાનિહાબ્રવીત્ ।
યદિહ લોકપાલેભિરેતર્હિ મમ પૃચ્છિતઃ ।
સર્વસત્ત્વહિતાર્થાય વક્ષ્યે ઽહં શાસ્ત્રમુત્તમમ્

નારાણાં સંભવં વક્ષ્યે યુક્ત્વાહં મનુજાલયે ।
હેતુના યેન રાજાનો ભવન્તિ વિષયેષુ ચ

દેવેન્દ્રાણામધિષ્ઠાને માતુઃ કુક્ષૌ પ્રવેક્ષ્યતિ ।
પૂર્વમધિષ્ઠિતો દેવૈઃ પશ્ચાદ્ ગર્ભે પ્રપદ્યતે

કિં ચાપિ માનુષે લોકે જાયતે શ્રીયતે નૃપઃ ।
અપિ વૈ દેવસંભૂતો દેવપુત્રઃ સ ઉચ્યતે

ત્રાયસ્ત્રિંશૈર્દેવરાજેન્દ્રૈર્ભાગો દત્તો નૃપસ્ય હિ ।
પુત્રસ્ત્વં સહ દેવાનાં નિર્મિતો મનુજેશ્વરઃ

અધર્મશમનાર્થાય દુષ્કૃતાનાં નિવારકઃ ।
સુકૃતૌ સ્થાપયેત્સત્ત્વાન્પ્રેષણાર્થં સુરાલયે

મનુષ્યો વાથ દેવો વા ગન્ધર્વો વા નરાધિપઃ ।
રાક્ષસો વાથ ચણ્ડાલો દુષ્કૃતાનાં નિવારકઃ

માતા પિતા વા નૃપતિઃ સુકૃતૌ કર્મકારિણામ્ ।
વિપાકફલદર્શી ત્વં દેવરાજૈરધિષ્ઠિતઃ

સુકૃતદુષ્કૃતાનાં ચ કર્મણાં દૃષ્ટધાર્મિકઃ ।
વિપાકફલદર્શી ત્વં દેવરાજૈરધિષ્ઠિતં

યદા હ્યુપેક્ષતે રાજા દુષ્કૃતં વિષયે સ્થિતમ્ ।
નાનારૂપં ન કુર્વીત દણ્ડં પાપજનસ્ય ચ ।
દુષ્કૃતાનામુપેક્ષાયામધર્મો વર્ધતે ભૃશમ્

શાઠ્યાનિ કલહાશ્ચૈવ ભૂયો રાષ્ટ્રે ભવન્તિ ચ ।
પ્રકુપ્યન્તિ ચ દેવેન્દ્રાસ્ત્રાયત્રિંશદ્ભવનેષુ ચ

યદા હ્યુપેક્ષતે રાજા દુષ્કૃતં વિષયે સ્થિરમ્ ।
હન્યતે વિષયો ઘોરૈઃ શઠ્યૈરપિ સુદારુણૈઃ

વિનશ્યતિ ચ તદ્રાષ્ટ્રં પરચક્રસ્ય ચાક્રમે ।
ભોગાનિ ચ બલાન્યેવ ધનં યસ્યાસ્તિ સંચિતમ્

વિવિધાનિ ચ શાઠ્યાનિ હરન્તિ ચ પરસ્પરમ્ ।
યેન કાર્યેણ રાજત્વં નૈતત્કાર્યં કરિષ્યતિ ।
વિલોપયતિ સ્વં રાષ્ટ્રં ગજેન્દ્ર ઇવ પદ્મિનીમ્

વિષમા વાયવો વાન્તિ વિષમા જલવૃષ્ટયઃ ।
વિષમા ગ્રહનક્ષત્રાશ્ચન્દ્રસૂર્યૌ તથૈવ ચ

સસ્યં પુષ્પં ફલં બીજં વ સમ્યક્પરિપચ્યતે ।
દુર્ભિક્ષં ભવતે તત્ર યત્ર રાજા હ્યુપેક્ષકઃ ।
અનાત્તમાનસો દેવા ભવન્તિ ભવનેષુ ચ

યદા હ્યુપેક્ષતે રાજા દુષ્કૃતં વિચરેત્પરમ્ ।
તે સર્વે દેવરાજાશ્ચ વક્ષ્યન્તિ ચ પરસ્પરમ્

અધાર્મિકો હ્યયં રાજા હ્યધર્મપક્ષમાશ્રિતઃ ।
ન ચિરેણ હ્યયં રાજા દેવતાં કોપયિષ્યતિ

દેવતાનાં પરિકોપાદ્વિષયો ઽસ્ય વિનક્ષ્યતિ ।
શસ્રાણિ ચ અધર્મશ્ચ વિષયે ઽત્ર ભવિષ્યન્તિ

શાઠ્યાનાં કલહાનાં ચ રોગાણાં ચ સમુદ્ભવઃ ।
પ્રકુપ્યતિ ચ દેવેન્દ્ર ઉપેક્ષ્યન્તિ ચ દેવતાઃ

પ્રલુપ્યતે ચ યદ્રાષ્ટ્રં સ નૃપઃ શોકમૃચ્છતિ ।
ઇષ્ટવિયોગં પ્રાપ્નોતિ ભ્રાત્રા વાથ સુતેન વા

પ્રિયભાર્યાવિયોગો વા પ્રાપ્યતે દુહિતાથ વા ।
ઉલ્કાપાતા ભવિષ્યન્તિ પ્રતિસૂર્યાસ્તથૈવ ચ

પરચક્રભયં વાપિ દુર્ભિક્ષં વર્ધતિ ભૃશમ્ ।
પ્રિયામાત્યશ્ચ મ્રિયતે ઽપ્રિયસ્તુ ગર્જતે વચઃ

સુતાભીષ્ટં પ્રિયાશ્વાસં બાલાભાર્યાવિરોધિનઃ ।
પરસ્પરં હરિષ્યન્તિ કુલભોગં ધનાનિ ચ

દેશે દેશે હનિષ્યન્તિ શસ્ત્રેણ ચ પરસ્પરમ્ ।
વિવાદાઃ કલહાઃ શાઠ્યા ભવન્તિ વિષયેષુ ચ

ગ્રહઃ પ્રવિશતે રાષ્ટ્રે વ્યાધિર્ભવતિ દારુણઃ ।
અધાર્મિકા ભવિષ્યન્તિ દિક્ષણીયાસ્તદન્તરમ્

અમાત્યાઃ પરિષદ્યાશ્ચ ભવન્ત્યસ્યાપ્યધાર્મિકાઃ ।
અધાર્મિકજને પૂજા ભવિષ્યન્તિ તદન્તરમ્

ધાર્મિકાનાં ચ સત્ત્વાનાં નિગ્રહો ભવતિ ધ્રુવમ્ ।
અધાર્મિકજને માનં ધાર્મિકાનાં ચ નિગ્રહમ્ ।
ત્રયસ્તત્ર પ્રકુપ્યન્તે નક્ષત્રજલવાયવઃ

ત્રયો ભાવા વિનશ્યન્તિ અધાર્મિકજનો ગ્રહે ।
સદ્ધર્મરસનોજશ્ચ સત્ત્વોજઃ પૃથિવીરસઃ

અસત્યજનસંમાનં સત્યજનવિમાનતા ।
ત્રયસ્તત્ર ભવિષ્યન્તિ દુર્ભિક્ષમથ નિર્ભરમ્ ।
ફલસસ્યરસૌજશ્ચ ન ભવતિ તદન્તરે

ગ્લાનેન બહુલાઃ સત્ત્વા ભવન્તિ વિષયેષુ ચ ।
મધુરાણિ મહાન્તિ ચ ફલાનિ વિષયે ઽપિ હિ ।
પરીતા ચ ભવિષ્યન્તિ તિક્તઃ કટુક એવ ચ

પૂર્વા રમ્યાણિ ભાવાનિ ક્રીડાહાસ્યરતીનિ ચ ।
સભા રમ્યા ભવિષ્યન્તિ આયાસશતવ્યાકુલાઃ

ધાન્યાનાં ચ ફલાનાં ચ સ્નિગ્ઘભાવો રસઃ ક્ષયેત્ ।
ન તથા પ્રીણયિષ્યન્તિ શરીરેન્દ્રિયધાતવઃ

દુર્વર્ણાઃ સત્ત્વા ભવિષ્યન્તિ સ્વલ્પસ્થામાઃ સુદુર્બલાઃ ।
બહુ ચ ભોજનં ભુક્ત્વા તૃપ્તિં નાસાદયન્તિ તે

બલં ચ સ્થામ વીર્યં ચ ન લભન્તિ તદન્તરે ।
હીનવીર્યાણિ સત્ત્વાનિ ભવન્તિ વિષયેષુ ચ

સત્ત્વા ભવિષ્યન્તિ રોગાર્તા નાનાવ્યાધિપ્રપીડિતાઃ ।
ગ્રહા ભવિષ્યન્તિ નક્ષત્રા નાનારાક્ષસસંભવાઃ

અધાર્મિકો ભવેદ્રાજા અધર્મપક્ષસંસ્થિતઃ ।
ત્રૈધાતુકે વિરુદ્ધો ઽસ્તિ સર્વત્રૈલોક્યમણ્ડલમ્ ।
અનેકે ઈદૃશા દોષા ભવન્તિ વિષયેષુ ચ

યદા પક્ષસ્થિતો રાજા દુષ્કૃતં સમુપેક્ષતે ।
યેન કાર્યેણ રાજા વૈ દેવેન્દ્રેભિરધિષ્ઠિતઃ ।
ન તત્કરોતિ રાજત્વં દુષ્કૃતં સમુપેક્ષતઃ

સુકૃતેનોપપદ્યન્તે સર્વદેવસુરાલયે ।
દુષ્કૃતેન ચ ગચ્છન્તિ પ્રેતતિર્યગ્નરકેષુ ચ ।
ત્રાયસ્ત્રિંશદ્દેવસ્થાને પ્રતાપયન્તિ દુષ્કૃતાત્

યદા હ્યુપક્ષતે રાજા દુષ્કૃતં વિષયે સ્થિતમ્ ।
પિતૄણાં દેવરાજાનાં ભવેન સાપરાધિકઃ ।
ન તદ્ભવતિ પુત્રત્વં ન રજત્વં કૃતં ભવેત્

યદાપિ નશ્યતે કાર્યં શાઠ્યૈરપિ સુદારુણૈઃ ।
તસ્માદધિષ્ઠિતો રાજા દેવેન્દ્રર્મનુજાલયે

દુષ્કૃતાનાં શમનાર્થાય સુકૃતાનાં પ્રવર્તકઃ ।
દૃષ્ટધાર્મિકઃ સત્ત્વાનાં વિપાકજનકો નૃપઃ

સુકૃતદુષ્કૃતાનાં ચ કર્મણાં યઃ પૃથગ્વિધઃ ।
વિપાકફલદર્શાર્થં કર્ત્તા રાજા હિ પ્રોચ્યતે ।
અધિષ્ઠિતો દેવગણૈર્દેવેન્દ્રૈરનુમોદિતઃ

આત્મનો ઽર્થં પરાર્થાય ધર્માર્થં વિષયસ્ય ચ ।
દમનાર્થાય રાષ્ટ્રેષુ શઠપાપજનસ્ય ચ

ત્યજેચ્ચ જીવિતં રાજ્યં ધર્માર્થં વિષયસ્ય ચ ।
મા ચાધર્મમપૃચ્છિત્વા જાનન્તં સમુપેક્ષત

ન ચાન્યસ્તાદૃશો નાશો વિષયે ઽસ્મિન્ સુદારુણઃ ।
યદા શાઠ્યસમુત્પન્નઃ શાઠ્યકાન્તારનિગ્રહઃ

ભૂયો ભવન્તિ શાઠ્યાનિ વિષયે ઽસ્મિન્ સુદારુણા ।
વિલુપ્યતે ચ તદ્રાષ્ટ્રં ગજૈરિવ મહાસરઃ

પ્રકુપ્યન્તિ ચ દેવેન્દ્રા વિલુમ્પતે સુરાલયમ્ ।
વિષમાઃ સર્વભાવાશ્ચ ભવન્તિ વિષયસ્ય હિ

તસ્માદ્દોષાનુરૂપં સ્યાદ્દમનં પાપકારિણામ્ ।
ધર્મેણ પાલયેદ્રાષ્ટં મા ચાધર્મં સમાચરેત્

જીવિતં ચ પરિત્યજ્ય મા પાપે પતિતો ભવેત્ ।
બન્ધુજને પરજને સર્વરાષ્ટ્રજનેષુ ચ ।
એકાપેક્ષો ભવેદ્રાજા મા પક્ષે પતિતો ભવેત્

ત્રૈલોક્યમાપૂરયતે યશસા ધાર્મિકો નૃપઃ ।
હર્ષયિષ્યન્તિ દેવેન્દ્રાસ્ત્રાયસ્ત્રિંશદ્ભવેષુ ચ

જમ્બૂદ્વીપે તથાસ્માકં પુત્રો ધર્માત્મકો નૃપઃ ।
ધર્મેણ શાસ્યતે રાષ્ટ્રં સુકૃતે સ્થાપ્યતે જનમ્

સુકૃતેન ચ રાજા તં ઇહ પ્રેષયતે જનમ્ ।
દેવૈર્દેવસુતૈઃ પૂર્ણં કરોતિ ચ સુરાલયમ્

ધર્મેણ શાસ્યતે રાષ્ટ્રં રાજા નઃ સુપ્રહર્ષિતાઃ ।
પ્રસન્ના ભોન્તિ દેવેન્દ્રા રક્ષન્તે તાન્નરાધિપાન્

સમ્યગ્વહન્તિ નક્ષત્રા ચન્દ્રસૂર્યૌ તથૈવ ચ ।
કાલેન વાયવો વાન્તિ કાલે ચૈવં પ્રવર્ષતિ

સુભિક્ષં કુર્વતે રાષ્ટ્રે તથા દેવસુરાલયે ।
અમરામરપુત્રેણ પૂર્ણં ભોતિ સુરાલયમ્

તસ્માત્ત્યજ્યેન્નરપતિઃ પ્રિયં જીવિતમાત્મનઃ ।
આવર્તયેદ્ધર્મરત્નં યેન લોકઃ સુખી ભવેત્

। ધાર્મિકીં ચ નયેત્ સેવાં યો ગુણૈઃ સમલંકૃતઃ ।
સ નિત્યં સેવતે તુષ્ટં સદા પાપવિવર્જિતઃ

ધર્મેણ પાલયેદ્રાષ્ટ્રં ધર્મે સમનુશાસયેત્ ।
સુકૃતે સ્થાપયેત્ સત્ત્વાન્દુષ્કૃતે ચ વિવારયેત્

સુભિક્ષં ભવતે રાષ્ટ્રે તેજસ્વી ભવતે નૃપઃ ।
યથાનુરૂપં કુરુતે દમનં પાપકારિણામ્ ।
યશસ્વી ભવતે રાજા સુખં પાલયતે પ્રજામિતિ