સુમાગધાવદાન · શ્લોક 81-100
તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, ઽયં તે સ શાસ્તા યો ઽયં વૃસભરથેનાગચ્છતિ.
સા કથયતિ: નાયમ્ આર્યો મહાકૌષ્ઠિલો, ઽયં ભગવતાલ્પેચ્છાનામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટઃ.
અયં ભિક્ષૂન્ એવમ્ આહ: સાતિરેકાણિ મે, આયુષ્મન્તો, ઽશીતિવર્ષાનિ પ્રવ્રજિતસ્ય, નાભિજાનામિ સબ્રહ્મચારિણામ્ અન્તિકાત્ પરિકર્મ સ્વીકર્તુમ્ અન્તશઃ પૃષ્ઠોદ્ઘર્ષણમાત્રમ્ અપિ, સ એષાગચ્છતિ. (6)
અત્રાન્તરેણાયુષ્માન્ ઉપાલી હૈમં તાલવનમ્ અભિનિર્માય સુવર્ણપુષ્પફલોપેતં વિવિધમનોજ્ઞસ્વરસંયુક્તં, તત્રાસજ્જમાનશરીર ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.
તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, ઽયમ્ તે સ શાસ્તા યો ઽયં હૈમં તાલવનમ્ આશ્રિત્ય ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.
સા કથયતિ: નાયમ્ આર્ય ઉપાલી, અયં ભગવતા વિનયધરાણામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટઃ.
અસ્ય ચ પઞ્ચમાત્રાત્રૈઃ શાક્યકુમારશતૈર્ નાનાલંકારવિભૂષિતૈઃ પ્રવ્રજ્યમાનૈઃ પુરસ્તાદ્ વસ્ત્રાણામ્ આભરણાનાં ચ મહાન્ રાશિઃ કૃતઃ.
અયમ્ આર્યઃ સંલક્ષયતિ: ઇમે તાવત્ કુમારાઃ કુલવિભવયૌવનોપેતાઃ સ્ફીતાન્ય્ અન્તઃપુરાણિ સ્ફીતાણિ ચ કોશકોષ્ઠાગારાણ્ય્ અપાસ્ય પ્રવ્રજિતુમ્ આરબ્ધાઃ, અહમ્ અસ્મિમ્ અલંકારમાત્રેણ સક્તો.
ઽનેન વ્યસનમ્ આપત્સ્યતે ઇતિ તાં વિભૂતિં ખેટપિણ્ડમ્ ઇવાપહાય પ્રવ્રજ્ય તત્પ્રથમતરમ્ અર્હત્ત્વમ્ અધિગતં, સ એષાગચ્છતિ. (7)
અત્રાન્તરેણાયુષ્માન્ અશ્વજિચ્ છાન્તેનેર્યાપથેન મત્તહસ્તિનં દમયતિ, પાત્રકરવ્યગ્રહસ્ત ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.
તં દૃસ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, ઽયં તે સ શાસ્તા યો ઽયં શાન્તેનેર્યાપથેન પાત્રકરવ્યગ્રહસ્ત ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.
સા પ્રાહ: નાયમ્ આર્યો ઽશ્વજિચ્, છાન્તેનેર્યાપથેન મત્તહસ્તિનં દમયતિ. અસ્ય સકાશાદ્ અનયા ગાથયા:
કર્મક્લેશહેતુકારણવતી લોકસ્ય નિવૃત્તિર્ યથા
કર્મક્લેશનિવૃત્તિકારણમ્ અપિ પ્રોવાચ તન્ નાયકઃ ।
યસ્મિન્ જન્મજરાવિપત્તિનિયતં દુઃખં ન સંતિષ્ઠતે
તત્ મોક્ષપ્રવરં સ ચાદિવૃષભો જ્ઞાત્વા સ્વયં ભાષતે ॥
શ્રુત્વા પૂર્વં તીર્થિકસ્યાર્યેણ શારિપુત્રેણ શ્રોતઆપત્તિફલમ્ અધિગતમ્ અયં ભગવતા સ્મૃતિમતામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટઃ, સ એસાગચ્છતિ. (8)
અત્રાન્તરેણાયુષ્માન્ પૂર્ણો મૈત્રાયણીપુત્રઃ સૌવર્ણં પદ્મમ્ અભિનિર્માય સહસ્રપત્રં શકટચક્રમાત્રં વૈડૂર્યદણ્ડં વજ્રાઙ્કુરકેશરં તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.
તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, અયં તે સ શાસ્તા યો ઽયં સૌવર્નં પદ્મમ્ અભિનિર્માય સહસ્રપત્રં શકટચક્રમાત્રં વૈડૂર્યદણ્ડં વજ્રાઙ્કુરકેશરં તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.
સા કથયતિ: નયામ્ આર્યો પૂર્ણો મૈત્રાયણીપુત્રઃ, અયં ભગવતા મૈત્રાણિકાનામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટઃ, સ એષાગચ્છતિ. (9)
અત્રાન્તરેણાયુષ્માન્ દ્રવ્યો મલ્લપુત્રશ્ ચતૂરત્નમયમ્ પર્વતશિખરમ્ અભિનિર્માય નાનાઘણ્ટારવાકીર્ણં નાનાધ્વજપતાકોપશોહિતં તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.
તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં: પપ્રચ્છ સુમાગધે, ઽયં તે સ શાસ્તા યો ઽયં ચતૂરત્નમયં પર્વતશિખરમ્ અભિનિર્માય નાનાઘણ્ટારાવકીર્ણં નાનાધ્વજપતાકોપશોભિતં તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.
સા કથયતિ: નાયમ્ આર્યો દ્રવ્યો મલ્લપુત્રો, ઽયં ભગવતા પ્રતિલયકાનામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટઃ, યો ઽયં સંલયાન્ ભિક્ષૂન્ તથા પ્રતિસંલયનેષુ નિયોજયતિ, સ એષાગચ્છતિ. (10)
અત્રાન્તરેણાયુષ્માન્ અનિરુદ્ધઃ સર્વસૌવર્ણં પ્રાસાદમ્ અભિનિર્માય વૈડૂર્યપ્રવાલસ્તમ્ભોપશોભિતં નાનારત્નવિચિત્રં વિતાનમાલાવિરચિતં શતપતાકોપશોભિતં તન્મધ્યે, તત્ર ચાભ્યન્તરે નિષણ્ણ, ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.
તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, ઽયં તે સ શાસ્તા યો ઽયં સૌવર્ણં પ્રાસાદમ્ અભિનિર્માય, તત્ર ચાભ્યન્તરે સિંહાસને નિષણ્ણ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.
મૂળ પાઠ: Sumāgadhāvadāna · Edition: Yutaka Iwamoto: Sumagadhavadana. Kyoto: Hozokan Verlag 1968 (Studien zur buddhistischen Erzählungsliteratur, 2) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0