સુમાગધાવદાન · શ્લોક 41-60

તતો ભગવન્તં નમસ્કૃત્ય યસ્યાં દિશિ પ્રતિવસતિ તામ્ દિશં પ્રેક્ષિતુમ્ આરબ્ધા.

અત્રાન્તરેણાયુષ્માન્ આજ્ઞાતકૌણ્ડિન્ય ઉરગરથમ્ અભિનિર્માય શનૈર્ મન્દં મન્દં દેવે વૃષ્ટાયમાને વિદ્યુત્સુ નિશ્ચરન્તીષુ મેઘધ્વનિનિર્નાદેન તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.

તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, ઽયં તે સ શાસ્તા, યો ઽયમ્ ઉરગરથોપવિષ્ટઃ શનૈર્ મન્દં મન્દં દેવે વૃષ્ટાયમાને વિદ્યુદુદ્દ્યોતં દર્શયમાનો મેઘધ્વનિનિર્નાદેન ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.

સા પ્રોવાચ: નાયમ્ આર્યો ઽજ્ઞાતકૌણ્ડિન્યઃ સંઘસ્થવિરઃ, અનેન ભગવતા બારાણસ્યાં ધર્મે દેશ્યમાને તત્પ્રથમતો વૈરાગ્યમ્ અધિગતમ્ અયં ભગવતા નિર્વાણાધિગમપ્રાપ્તાનામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટહ્, સ એષાગચ્છતિ. (1)

અત્રાન્તરેણાયુષ્માઞ્ છારિપુત્રઃ સિંહરથમ્ અભિનિર્માય તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ર્દ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.

તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, ઽયં તે સ શાસ્તા યો ઽયં સિંહરથેનાગચ્છતિ.

સા કથયતિ: નાયમ્ આર્યઃ શારિપુત્રો, યો ઽયં ભગવતા પ્રજ્ઞાવતામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટઃ.

અસ્ય ચ ગર્ભસ્થસ્ય માત્રા જમ્બૂદ્વીપે સર્વવાદિનો નિર્ગૃહીતાઃ.

જનન્યાશ્ ચાનેન દૌહદમ્ ઉત્પાદિતમ્: અપ્ય્ એવાહં સુમેરુમૂર્ધારુહ્ય ચતુર્ણામ્ અપિ રત્નાકરાણાં પયઃ પિબેયમ્ ઇતિ.

અથ તિષ્યેન દ્વિજપ્રવરેણેન્દ્રજાલપારમિપ્રાપ્તં હરિમ્ ઇન્દ્રજાલાચાર્યમ્ આહૂય નરસુરાસુરગરુડકિન્નરમહોરગગન્ધર્વયક્ષસમવાયે દેવ્યા દૌહદં વિનીતમ્.

અસ્ય ચ માતુઃ કુક્ષિનિષ્ક્રાન્તસ્ય પિત્રા સર્વનૈમિત્તિકાઃ સમાહૂયોક્તાઃ: પશ્યન્તુ ભવન્તઃ, કુમારસ્ય કિં પ્રભાવો ભવિષ્યતીતિ.

તે ચાવલોકયિતુમ્ આરબ્ધાઃ. કુમારસ્ય લક્ષણોદારતાં રૂપોદારતાં ચ દૃષ્ટ્વા પરં વિસ્મયમ્ આપન્ના, ન શક્નુવન્તિ વ્યાકર્તું કુમારસ્યેદં પ્રભાવમ્ ઇતિ.

અથામ્બરગતેન મહાબ્રાહ્મણા તેષામ્ સંશયમ્ અપનયનાર્થં બ્રાહ્મણસ્વરેણાવઘોષિતમ્.

એષ કુમારઃ શાક્યમુનેઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય શાસને પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદ્ અર્હત્ત્વં સાક્ષાત્ કરિષ્યતિ, સર્વશ્રાવકાનાં ચાગ્રો ભવિષ્યતિ, ધર્મચક્રાનુવર્તયિતા.

ઇદાનીં વાદિનશ્ ચાસ્ય મુખં નિરીક્ષ્ય ચિરકાલાભિલષિતાં વાચમ્ અપિ ન નિશ્ચારયન્તિ, કઃ પુનર્ વાદો. વાદકરણે અયં ભગવતા એવમ્ ઉક્તઃ.

મહાસમુદ્રપ્રમાણં પૂર્ણમસિભાજનસ્ય, સુમેરુપ્રમાણમ્ ભૂર્જપત્રભારસ્ય, ચતુર્દ્વીપેષુ સર્વસત્ત્વધાતુપ્રમાણં લેખકાનામ્, અસ્યાઃ પૃથિવ્યાસ્ તૃણકાસ્ઠશાખાપર્ણસદપ્રમાણં કલમાનાં પરિક્ષયં પર્યાયેન ગચ્છેત્, ન ત્વ્ એવાસ્ય શારિપુત્રસ્ય પ્રજ્ઞાયાઃ ક્ષયં વદામિ. અતો મહાપ્રજ્ઞ ઇત્ય્ આખ્યાતઃ મહાસાર્થવાહવત્.

યાવત્ સર્વસત્ત્વેષુ પ્રજ્ઞા ઽસ્ય સર્વોત્કૃષ્ટા યાવત્ ત્રિભુવવાસિસકલનરામરસુરસ્ય
સર્વલોકસ્ય યા પ્રજ્ઞા સ્થાપયિત્વા તથાગતમ્ ।
શારિપુત્રસ્ય પ્રજ્ઞાયાઃ કલાં નાર્હતિ ષોડશામ્ ॥

અન્યમ્ અપ્ય્ ઉક્તમ્: ચતુરાર્યસત્યસંક્ષેપવિસ્તરવિભાગવિધિકથાવસરે નાસ્ત્ય્ ઉત્પત્તિષ્વ્ અસ્ય સમો જગતિ પ્રત્યેકબુદ્ધો ઽપિ, સ એષાગચ્છતિ. (2)

અત્રાન્તરેણાયુષ્માન્ મહાકાશ્યપઃ સૌવર્ણં પર્વતમ્ અભિનિર્માય નાનામૃગગણોપેતં નાનાપ્રસ્રવાકુલં નાનાપક્ષિગણાકીર્ણં નાનાવૃક્ષોપશોભિતં તત્રોપવિષ્ટઃ સ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.

તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, અયં તે સ શાસ્તા યો ઽયં સુવર્ણમ્ પર્વતમ્ અભિરુહ્યાગચ્છતિ.