સુમાગધાવદાન · શ્લોક 221-240

અદ્રાક્ષુસ્ તે ઋષયો બુદ્ધં ભગવન્તં દ્વાત્રિમ્શતા મહાપુરુષલક્ષણૈઃ સમલંકૃતમ્, અશીત્યા ચાનુવ્યઞ્જનૈર્ વિરાજિતગાત્રં વ્યામપ્રભાલંકૃતં, સૂર્યપ્રભાતિરેકપ્રભં, જઙ્ગમમ્ ઇવ રત્નપર્વતમ્, સમન્તતો ભદ્રકં, હવ્યાવસિક્તમ્ ઇવ હુતવહમ્, કાઞ્ચનભાજનસ્થમ્ ઇવ પ્રદીપં, સુવર્ણયૂપમ્ ઇવ શ્રિયા જ્વલન્તમ્.

ન તથા દ્વાદશવર્ષાભ્યસ્તઃ શમથચિત્તસ્ય કલ્યતાં જનયતિ, રાજ્યાભિનન્દિનો વા તત્પ્રથમતો રાજ્યાભિષેકઃ, અપુત્રસ્ય વા પુત્રપ્રતિલમ્ભઃ, દરિદ્રસ્ય વા નિધિદર્શનં, યથાવારોપિતં કુશલમૂલાનાં તત્પ્રથમતો બુદ્ધદર્શનમ્.

અથ તે ઋષયો યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રાન્તા, ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે તસ્થુઃ.

તતો ભગવતા તેષામ્ ઋષીણામ્ આશયાનુશયં ધાતું પ્રકૃતિં ચ જ્ઞાત્વા તાદૃશી ચતુરાર્યસત્યસંપ્રતિવેધિકા ધર્મદેશના કૃતા, યાં શ્રુત્વા તૈર્ ઋષિભિર્ વિંશતિશિખરસમુદ્ગતં સત્કાયદૃષ્ટિશૈલં જ્ઞાનવજ્રેણ ભિત્ત્વા શ્રોતઆપત્તિફલં સાક્ષાત્ કૃતમ્.

અથ તે ઋષયો બુદ્ધં ભગવન્તં પરિચાર્ય સંપ્રસ્થિતાઃ.

તેન ખલુ સમયેન પુણ્ડ્રવર્ધને નગરે ઽષ્ટાદશ દ્વારાણ્ય્ અબભૂવન્.

અથ ભગવત એતદ્ અભવત્: યદ્ અહં પશ્ચિમેન દ્વારેણ પ્રવેક્ષ્યામિ, અન્યદ્વારનિવાસિનાં નાગરાણામ્ અન્યથાત્વં ભવિષ્યતિ, યન્ ન્વ્ અહમ્ અષ્ટાદશ બુદ્ધાન્ અભિનિર્માય સ્વયં પશ્ચિમેન દ્વારેણ પ્રવેશયમ્ ઇતિ.

અથ ભગવાન્ અષ્ટાદશ બુદ્ધાન્ અભિનિર્માયા સ્વયં પશ્ચિમેન દ્વારેણ પ્રવિષ્ટઃ.

ભગવતઃ પુરપ્રવેશે એવંરૂપાણ્ય્ આશ્ચર્યાણ્ય્ અત્યદ્ભુતાનિ ભવન્ત્ય્ અન્યાનિ ચ: તદ્યથોન્નતોન્નતાઃ પૃથિવીપ્રદેશાઃ અવનમન્ત્ય્ અવનતાશ્ ચોન્નમન્તિ, અપગતપાષાનશર્કરકઠલ્યા ભવન્તિ, નીચાનિ દ્વારાણ્ય્ ઉચ્ચીભવન્તિ, સંક્ષિપ્તાનિ વિશાલીભવન્તિ, હસ્તિનઃ કૂજન્તિ, અશ્વા હેષન્તે, ઉષ્ટ્રાઃ ક્રોશન્તે, ગાવો રમ્ભન્તે, વૃષભા નન્દન્તે, મયૂરાઃ કેકાયન્તે, ગૃહગતાનિ ચ વિવિધાનિ વાદ્યભાણ્ડાનિ સ્વયં નદન્તિ, અન્ધાશ્ ચક્ષૂંસિ પ્રતિલભન્તે, બધિરાઃ શૃણ્વન્તિ, મૂકાઃ પ્રવ્યાહારસમર્થા ભવન્તિ, પરિભ્રષ્ટેન્દ્રિયવિકલા ઇન્દ્રિયાણિ પરિપૂર્નાણિ પ્રતિલભન્તે, મદ્યમદનાક્ષિપ્તા વિમદી ભવન્તિ, વિષપીતા નિર્વિષા ભવન્તિ, અન્યોન્યવૈરિણો મૈત્રીં પ્રતિલભન્તે, ગર્ભિણ્યઃ સ્વસ્તિના પ્રસૂયન્તે, બન્ધનબદ્ધાઃ પ્રમુચ્યન્તે, અધના ધનાનિ પ્રતિલભન્તે.

એવંવિધયા વિભૂત્યા પ્રવિશ્ય યેન સુમાગધાયા નિવેશનં તેનોપસંક્રાન્તઃ.

અથ સુમાગધા સ્વયમ્ એવ ગોશીર્ષચન્દનોદકેન ભૃઙ્ગારં પૂરયિત્વા ભગવતઃ પાદોદકમ્ અનુપ્રયચ્છતિ ભિક્ષુસંઘસ્ય ચ.

તતઃ સુમાગધા ભગવતઃ પાદયોર્ નિપત્યૈવમ્ આહ:
ધન્યાસ્ તે પરવાદિવાદમથનં પશ્યન્તિ યે તે મુખં
વિસ્તીર્ણે સદસિ સ્થિતસ્ય વચનં શૃણ્વન્તિ યે વા મુદા ।
લાભસ્ તસ્ય મહાન્ ભવિષ્યતિ ચ યઃ પાદૌ તવ શ્રીનિધેર્
મૂર્ધ્ના ચૈવ કરદ્વયેન વિનયાત્ સંપીડ્ય વન્દિષ્યતે ॥

અથ ભગવાન્ પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ, સુખોપવિષ્ટં બુદ્ધપ્રમુખં ભિક્ષુસંઘં વિદિત્વા શુચિના પ્રણીતેન ખાદનીયેન ભોજનીયેન સ્વહસ્તેન સંતર્પયતિ સંપ્રવારયતિ.

અથ પુણ્ડ્રવર્ધનનિવાસી જનકાયો ભગવન્તમ્ અપશ્યંસ્ તદ્ગૃહં ભેત્તુમ્ આરબ્ધઃ. તતો ભગવતા તદ્ગૃહં સ્ફટિકમયમ્ અભિનિર્મિતં, યતઃ સર્વો મહાજનકાય આદર્શનગતમ્ ઇવ ભગવન્તં ભુઞ્જમાનં પશ્યતિ ભિક્ષુસંઘં ચ.

આહ ચ.
સ્ફટિકમયમ્ અભૂત્ તદ્ એવ રમ્યં મણિકનકાક્ષરત્નભક્તિચિત્રં ।
સ્થિતમ્ ઇવ પુરતો મુનીન્દ્રચન્દ્રં નગરજનો ઽપિ નિરીક્ષતે સમગ્રઃ ॥

પ્રસાદારોમાઞ્ચિતસર્વગાત્રાઃ કૃતાઞ્જલિં મૂર્ધ્નિ નિપાત્ય હસ્તમ્ ।
નરા નમન્તિ સ્મ મુનીન્દ્રચન્દ્રં સુરા ઇવેન્દ્રં ભવનોદરસ્થમ્ ॥

અથ ભગવાન્ કૃતભક્તકૃત્યઃ પુરસ્તાદ્ ભિક્ષુસંઘસ્ય પ્રજ્ઞપ્ત એવાસને નિષણ્ણઃ.

તતઃ સુમાગધાપ્રમુખો ઽન્તર્જનકાયસ્ તે ચ નાગરાસ્ તે ચ ઋષયસ્ તે ચ દેવાસુરગરુડયક્ષગન્ધર્વકિન્નરમહોરગા ભગવન્તં પરિવાર્યાવસ્થિતાઃ.

તતો ભગવતા તેષાં ચ તાદૃશી ચતુરાર્યસત્યસંપ્રવેધિકી ધર્મદેશના કૃતા, યાં શ્રુત્વા કૈશ્ચિચ્ છ્રોતઆપત્તિફલં સાક્ષાત્ કૃતં, કૈશ્ચિત્ સકૃદાગામિફલં, કૈશ્ચિદ્ અનાગામિફલમ્, કૈશ્ચિત્ પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદ્ અર્હત્ત્વં સાક્ષાત્ કૃતં, કૈશ્ચિદ્ ઊષ્મગતાનિ કુશલમૂલાનિ ઉત્પાદિતાનિ, કૈશ્ચિન્ મૂર્ધાનઃ, કૈશ્ચિન્ મૃદુમધ્યાધિમાત્રક્ષાન્તયઃ, કૈશ્ચિચ્ છ્રાવકબોધૌ ચિત્તાન્ય્ ઉત્પાદિતાનિ, કૈશ્ચિત્ પ્રત્યેકાયાં બોધૌ, કૈશ્ચિદ્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ, કૈશ્ચિચ્ છરણગમનાનિ ગૃહીતાનિ, કૈશ્ચિચ્ છિક્ષાપદાનિ ગૃહીતાનિ.

યદ્ ભૂયસા સા પર્ષદ્ બુદ્ધનિમ્ના ધર્મપ્રવણા સંઘપ્રાગ્ભારા વ્યવસ્થિતા.