સુમાગધાવદાન · શ્લોક 161-180

રાજા જ્યોતિષ્કસ્ય મુખમ્ નિરીક્ષ્ય કથયતિ: કુમાર, સત્યમ્. દેવ, સત્યમ્. સપ્તમો દિવસો વર્તતે.

કુમાર, કથં રાત્રિઃ પ્રજ્ઞાયતે દિવસો વા. દેવ, પુષ્પાણાં સંવિકોચવિકાસાન્, મણીનાં જ્વલનાજ્વલનાત્, શકુનીનાં કૂજનાકૂજનાત્; સન્તિ તાનિ કુસુમાનિ યાનિ રાત્રૌ વિકસન્તિ ન દિવા, સન્તિ યાનિ દિવા વિકસન્તિ ન રાત્રૌ; સન્તિ તે મણયો યે રાત્રૌ જ્વલન્તિ ન દિવા, સન્તિ યે દિવા જ્વલન્તિ ન રાત્રૌ; સન્તિ તે શકુનયો યે રાત્રૌ કૂજન્તિ ન દિવા, સન્તિ યે દિવા કૂજન્તિ ન રાત્રૌ. રાજા પરં વિસ્મયમ્ આપન્નઃ કથયતિ:

કુમાર, અવિતથવાદી ભગવાન્, યથા ત્વં ભગવતા વ્યાકૃતઃ તથૈવ નાન્યથેત્ય્ ઉક્ત્વા જ્યોતિષ્કસ્ય ગૃહાન્ નિષ્ક્રાન્તઃ.

અજાતશત્રુકુમારેણ જ્યોતિષ્કસન્તકો મણિર્ અપહૃત્ય દારકસ્ય હસ્તે દત્તઃ. તેન યત એવ ગૃહીતસ્ તત્રૈવ ગત્વાવસ્થિતઃ.

અજાતશત્રુઃ કથયતિ: દારકાનય તં મણિમ્, પશ્યામીતિ. સ મુષ્ટિં વિઘાટ્ય કથયતિ: કુમાર, કુત્ર, ન જાને કુત્ર ગત ઇતિ.

સ તાડયિતુમ્ આરબ્ધઃ. જ્યોતિષ્કઃ કથયતિ: કુમાર, કિમર્થમ્ એનં તાડયસિ. ગૃહપતે, ઽહં ચૌર, એષ મહાચૌરો, મયા ત્વદીયો મણિર્ અપહૃતઃ, સો ઽપ્ય્ અનેનાપહૃત ઇતિ.

સ આહ: કુમાર, ન ત્વયાપહૃતો, નાપ્ય્ અનેનાપિ તુ યત એવ ત્વયા ગૃહીતસ્ તત્રૈવ ગત્વાવસ્થિતો; ઽપિ તુ, કુમાર, સ્વકં તે ગૃહં યાવદ્ભિર્ મણિભિર્ અન્યેન વા પ્રયોજનમ્ તાવદ્ ગૃહાણ યથાસુખમ્ ઇતિ.

સ પ્રતિભિન્નકઃ સંલક્ષયતે: યદા પિતુર્ અત્યયાદ્ રાજા ભવિષ્યામિ, તદા ગ્રહીષ્યામીતિ.

યદાજાતશત્રુણા દેવદત્તવિગ્રાહિતેન પિતા ધાર્મિકો ધર્મરાજો જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતઃ, સ્વયમ્ એવ ચ પટ્ટં બદ્ધ્વા રાજ્યે પ્રતિષ્ઠિતઃ, તદા તેન જ્યોતિષ્કો ઽભિહિતો: ગૃહપતે, ત્વં મમ ભ્રાતા ભવતિ, ગૃહં ભાજયામ ઇતિ.

એષ સમ્લક્ષયતિ: યેન પિતા ધાર્મિકો ધર્મરાજઃ પ્રઘાતિતઃ, સ મામ્ મર્ષયતીતિ. કુત એતન્. નૂનમ્ અયં મદ્ગૃહમ્ આગચ્છતુ, કામં પ્રયચ્છામીતિ વિદિત્વા કથયતિ: દેવ, બિભક્તમ્ એવ. કિમ્ અત્ર વિભક્તવ્યમ્. મદીયં ગૃહમ્ આગચ્છ. અહં ત્વદીયં ગૃહમ્ આગચ્છામીતિ.

અજાતશત્રુઃ કથયતિ: શોભનમ્, એવમ્ કુરુ. સ તસ્ય ગૃહં ગતઃ. એષો ઽપિ અજાતશત્રોર્ ગૃહં ગતહ્. સા શ્રીસ્ તસ્માદ્ ગૃહાદ્ અન્તર્હિતા યત્રૈષ જ્યોતિષ્કસ્ તત્રૈવ ગતા. એવં યાવત્ સપ્ત વારાન્ અન્તર્હિતા પ્રાદુર્ભૂતા ચ.

અજાતશત્રુઃ સંલક્ષયતે: એવમ્ અપિ મયા ન શકિતં જ્યોતિષ્કસ્ય મણીન્ અપહર્તુમ્, અન્યદ્ ઉપાયં કરોમિ.

તેન ધૂર્તપુરુષાઃ પ્રયુક્તા: ગચ્છત, જ્યોતિષ્કસ્ય ગૃહાન્ મણીન્ અપહરતેતિ.

તે હિ શિટાકર્કટકપ્રયોગેનાભિરોઢુમ્ આરબ્ધાઃ. તે ઽન્તઃપુરિકયા ઉપરિપ્રાસાદતલગતયા દૃષ્ટાઃ, તયા ધૂર્તધૂર્તકા ઇતિ નાદો મુક્તઃ.

અનેન જ્યોતિષ્કેન શ્રુતમ્, અનેનાશયતો વાગ્ નિશ્ચરિત: તિષ્ઠન્તુ ધૂર્તકા ઇતિ. તેષાં યો યત્રાભિરૂઢઃ, સ તત્રૈવાસ્થિતઃ, યાવત્ પ્રભાતા રજની સંવૃત્તા.

મહાજનકાયેન દૃષ્ટાસ્, તે કથયન્તિ: ભવન્તો ઽનેન કલિરાજેન પિતા ધાર્મિકો ધર્મરાજો જીવિતાદ્ વ્યપરોપિત, ઇદાનીમ્ ગૃહાણ્ય્ અપિ મોષયતિ, તત્ કિં ન મે મુષિષ્યત ઇતિ. પુરક્ષોભો જાતઃ.

અજાતશત્રુણાસ્ય જ્યોતિષ્કસ્ય દૂતો ઽનુપ્રેષિતો: મુઞ્ચત, મમાયં ખલીકાર ઇતિ.

અનેન જ્યોતિષ્કેનાશયતો વાગ્ નિશ્ચારિતા: ગચ્છન્તુ ધૂર્તકા ઇતિ. તે ગતાઃ.

અથૈષ જ્યોતિસ્કઃ સંલક્ષયતે: યેન નામ પિતા જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતઃ, સ માં ન પ્રઘાતયિસ્યતીતિ. કુત એતત્. સર્વથાહં ભગવતા વ્યાકૃતો: મમ શાસને પ્રવ્રજ્ય સર્વક્લેશપ્રહાણાદ્ અર્હત્ત્વં સાક્ષાત્ કરિષ્યતીતિ. ગચ્છામિ, પ્રવ્રજામીતિ.

અનેન સર્વં ધનજાતં દીનાનથકૃપણેભ્યો દત્તમ્, અધનાઃ સધના વ્યવસ્થાપિતાઃ. સ એષાગચ્છતિ. (16)