સુખાવતીવ્યૂહ, વિસ્તરમાતૃકા · શ્લોક vs_31-32

બહુગન્ધાપૂટી ગૃહિત્વા નાનાવર્ણ સુરભી મનોરમાં ।
ઓકિરન્તિ નરનાયકોત્તમં અમિતાયું નરદેવપૂજિતમ્

પૂજિત્વ વા તે બહુબોધિસત્ત્વા વન્દિત્વ પાદામમિતપ્રભસ્ય ।
પ્રદક્ષિણીકૃત્ય વદન્તિ ચૈવં અહો ઽદ્ભુતં શોભતિ બુદ્ધક્ષેત્રમ્

તે પુષ્પપૂટીહિ પુનોકિરન્તિ ઉદગ્રચિત્તા અતુલાય પ્રીતિયે ।
કામં પ્રભાષન્તિ પુરસ્ત નાયકે અસ્માપિ ક્ષેત્રં સિય એવરૂપમ્

યે પુષ્પપૂટા ઇતિ ક્ષિપ્ત તત્ર છત્રંતયા સંસ્થિહિ યોજનાશતમ્ ।
સ્વલંકૃતં શોભતિ ચિત્રરવતો છાદન્તે બુદ્ધસ્ય સમન્ત કાયમ્

તે બોધિસત્ત્વા તથા સત્કરિત્વા કથં કરોન્તી ઇતિ તુષ્ટ તત્ર ।
સુલબ્ધ લાભાઃ ખલુ તેહિ સત્ત્વૈઃ યેહી શ્રુતં નામ નરોત્તમસ્ય

અસ્મેહિ પી લાભ સુલબ્ધપૂર્વા યદા ગતાસ્ય ઇમ બુદ્ધક્ષેત્રમ્ ।
પશ્યાથ સ્વપ્નોપમ મૈત્ર કીદૃશં યત્કલ્પિતં કલ્પસહસ્ર શાસ્તુઃ

પશ્યાથ બુદ્ધા વર પુણ્યરાશિઃ પરિવૃતો શોભતિ બોધિસત્ત્વૈઃ ।
અમિતાભસ્ય આભા અમિતા ચ તેજા અમિતં ચ આયૂરમિતશ્ચ સંઘઃ

સ્મિતં કરોતી અમિતાયુનાથં ષટ્ત્રિંશકોટીનયુતાન અર્ચિષામ્ ।
યે નિશ્ચરિત્વા મુખમણ્ડલાતઃ સ્ફૂરન્તિ ક્ષેત્રાણિ સહસ્રકોટીઃ

તાઃ સર્વસૂરીઃ પુનરેત્ય તત્ર મૂર્ધે ચ અસ્તં ગમિ નાયકસ્ય ।
દેવા મનુષ્યા જનયન્તિ પ્રીતિં અર્ચિસ્તદા અસ્યમિદાં વિદિત્વા

ઉત્તિષ્ઠતે બુદ્ધસુતો મહાયશા નાથ સો હિ અવલોકિતેશ્વરઃ ।
કો હેતુરત્ર ભગવં કઃ પ્રત્યયો યેન સ્મિતં કુર્વસિ લોકનાથ

તં વ્યાકરોહી યત્ર સો ઽર્થકોવિદો હિતાનુકમ્પી બહુસત્ત્વમોચકઃ ।
શ્રુત્વેતિ વાચં પરમાં મનોરમાં ઉદગ્રચિત્તા ભવિષ્યન્તિ સત્ત્વાઃ

યે બોધિસત્ત્વા બહુલોકધાતુતઃ સુખાવતીં પ્રસ્થિત બુદ્ધ પશ્યતાં ।
તે શ્રુત્વા પ્રીતિં વિપુલાં જનેત્વા ક્ષિપ્રમિમં ક્ષેત્ર વિલોકયેયુઃ

આગત્ય ચ ક્ષેત્રમિદં ઉદારં ઋદ્ધીબલં પ્રાપુણિ ક્ષિપ્રમેવ ।
દિવ્યં ચ ચક્ષુસ્તથ શ્રોત્ર દિવ્યં જાતિસ્મરાઃ પારમિકોવિદાશ્ચ

અમિતાયુ બુદ્ધસ્તદ વ્યાકરોતિ મમ હ્યયં પ્રણિધિ બભૂવ પૂર્વમ્ ।
કથં પિ સત્ત્વા શ્રુણિયાનિ નામ વ્રજેયુ ક્ષેત્રં મમ નિત્યમેવ

સ મે અયં પ્રણિધિ પ્રપૂર્ણ શોભના સત્ત્વાશ્ચ એભિ બહુલોકધાતુતઃ ।
આગત્ય ક્ષિપ્રં મમ અન્તિકસ્મિં અવૈવર્તિકા ભોન્તિહ એકજાતિયા

તસ્માદ્ય ઇચ્છતિહ બોધિસત્ત્વઃ મમાપિ ક્ષેત્રં સિય એવરૂપમ્ ।
અહં પિ સત્ત્વાન્ બહુ મોચયેયં નામેન ઘોષેણ થ દર્શનેન

સ શીઘ્રશીઘ્રં ત્વરમાણરૂપઃ સુખાવતીં ગચ્છતુ લોકધાતુમ્ ।
ગત્ત્વા ચ પૂર્વમમિતપ્રભસ્ય પૂજેતુ બુદ્ધાન સહસ્રકોટીઃ

બુદ્ધાન કોટી બહુ પૂજયિત્વા ઋદ્ધીબલેન બહુ ક્ષેત્ર ગત્ત્વા ।
કૃત્વાન પૂજાં સુગતાન સન્તિકે ભક્ત્યા ગમિષ્યન્તિ સુખાવતીતઃ

ઇતિ

સ્તર્ત્ સુખ્વ્ 32:
તસ્ય ખલુ પુનરાનન્દ અમિતાયુષસ્તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય બોધિવૃક્ષઃ । સ દશ યોજનશતાન્યુચ્ચૈસ્ત્વેન,અષ્ટૌ યોજનશતાન્યભિપ્રલમ્બિતશાખાપત્રપલાશઃ પઞ્ચયોજનશતમૂલારોહપરિણાહઃ સદાપત્રઃ સદાપુષ્પઃ સદાફલો નાનાવર્ણો ઽનેકશતસહસ્રવર્ણો નાનાપત્રો નાનાપુષ્પો નાનાફલો નાનાવિચિત્રભૂષણસમલંકૃતશ્ચન્દ્રભાસમણિરત્નપરિસ્ફુટઃ શક્રાભિલગ્નમણિરત્નવિચિત્રિતશ્ચિન્તામણિરત્નાકીર્ણઃ સાગરવરમણિરત્નસુવિચિત્રિતો દિવ્યસમતિક્રાન્તઃ સ્વર્ણસૂત્રાભિપ્રલમ્બિતો રુચકહારરત્નહારવત્સહારકટકહારલોહિતમુક્તાહારનીલમુક્તાહારસિંહલતામેખલાકલાપરત્નસૂત્રસર્વ-રત્નવસ્તુશતાભિવિચિત્રિતઃ સ્વર્ણજાલમુક્તાજાલસર્વરત્નજાલકિઙ્કિણીજાલતતો મકરસ્વસ્તિકનન્દ્યાવર્તચન્દ્રસમલંકૃતઃ કિઙ્કિણીમણિજાલસૌવર્ણસર્વરત્નાલંકારવિભૂષિતો યથાશયસત્ત્વવિજ્ઞપ્તિસમલંકૃતશ્ચ । તસ્ય ખલુ પુનરાનન્દ બોધિવૃક્ષસ્ય વાતસમીરિતસ્ય યઃ શબ્દો ઘોષો નિશ્ચરતિ સો ઽપરિમાણાંલ્લોકધાતૂન્ વિજ્ઞાપયતિ । તત્રાનન્દ યેષાં સત્ત્વાનાં સ બોધિવૃક્ષઃ શ્રોત્રાવભાસમાગચ્છતિ, તેષાં શ્રોત્રરોગો ન પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યો યાવદ્બોધિપર્યન્તમ્ । યેષામપ્રમેયાસંખ્યેયાચિન્ત્યાતુલ્યામાપ્યાપરિમાણાનભિલાપ્યાનાં સત્ત્વાનાં સ બોધિવૃક્ષશ્ચક્ષુષ આભાસમાગચ્છતિ, તેષાં ચક્ષૂરોગો ન પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યો યાવદ્બોધિપર્યન્તમ્ । યે ખલુ પુનરાનન્દ સત્ત્વાસ્તતો બોધિવૃક્ષાદ્ગન્ધં જિઘ્રન્તિ, તેષાં યાવદ્બોધિપર્યન્તં ન જાતુ ઘ્રાણરોઅગઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યઃ । યે સત્ત્વાસ્તતો બોધિવૃક્ષત્ફલાન્યાસ્વાદયન્તિ, તેષાં યાવદ્બોધિપર્યન્તં ન જાતુ જિહ્વારોગઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યઃ । યે સત્ત્વાસ્તસ્ય બોધિવૃક્ષસ્યાભયા સ્ફુટા ( સુખ્વ્, વૈદ્ય 245 ) ભવન્તિ, તેષાં યાવદ્બોધિપર્યન્તં ન જાતુ કાયરોગઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યઃ । યે ચ ખલુ પુનરાનન્દ સત્ત્વાસ્તં બોધિવૃક્ષં ધર્મતો નિધ્યાયન્તિ, તેષાં તત ઉપાદાય યાવદ્બોધિપર્યન્તં ન જાતુ ચિત્તવિક્ષેપઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યઃ । સર્વે ચ તે સત્ત્વાઃ સહદર્શનાત્તસ્ય બોધિવૃક્ષસ્યાવૈવર્તિકાઃ સંતિષ્ઠન્તે યદુતાનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેઃ । તિસ્રશ્ચ ક્ષાન્તીઃ પ્રતિલભન્તે યદિદં ઘોષાનુગામનુલોમિકીમનુત્પત્તિકધર્મક્ષાન્તિં ચ તસ્યૈવામિતાયુષસ્તથાગતસ્ય પૂર્વપ્રણિધાનાધિષ્ઠાનેન પૂર્વજિનકૃતાધિકારતયા પૂર્વપ્રણિધાનપરિચર્યયા ચ સુસમાપ્યયા સુભાવિતયાનૂનાવિકલતયા