શુકસપ્તતિ · ભાગ 2140

અથ પ્રાપઃ સમસ્તમહાજનં મલયિત્વા પુષ્પાક્ષતાદિકમાદય યક્ષાયતને ગત્વા સમીપસરસિ સ્નાનં કૃત્વા યક્ષપૂજાર્થં સમાગચ્છન્ત્યાસ્તસ્યાઃ પૂર્વસઙ્કેતિતો જારો ગ્રહિલીભૂતસ્તત્કણ્ઠે નિજબાહુદ્વયં યોજયામાસ ।
તત આઃ કિમેતદિત્યભિધાય સા પુનઃ સ્નાનાર્થં યયૌ ।
સો ઽપિ ગ્રહિલો લોકૈઃ કણ્ઠે ગૃહીત્વા તસ્માત્પ્રદેશાદ્દૂરીકૃતઃ ।
સાપિ સ્નાનં કૃત્વા યક્ષસમીપમાગત્ય પુષ્પગન્ધાદ્યૈરભ્યર્ચ્ય સર્વલોકાનાં શૃણ્વતામુવાચ-ભો ભગવન્યક્ષ! નિજભર્તારમેનં ચ ગ્રહિલં વિના યદ્યન્યપુરુષઃ સ્પૃશતિ કદાચન માં તદા તવ જઘાભ્યાં સકાશાન્મમ નિષ્ક્રમણં મા ભવત્વિત્યભિધાય સર્વલોકસમક્ષમેવ જઙ્ઘયોર્મધ્યે પ્રવિશ્ય નિષ્ક્રાન્તા ।
યક્ષો ઽપિ તદ્બુદ્ધિ મનસિ શ્લાઘમાન એવ સ્થિતઃ ।
સાપિ સતીતિ સમસ્તલોકૈઃ પૂજિતા સ્વભવનં જગામ ।
એવં ચેત્ શ્રિયાદેવીવત્કર્તું જાનાસિ તદા વ્રજ ।
ઇતિ શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ પઞ્ચદશી કતા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 16:
અન્યદા સા ચલિતા શુકં પ્રાહ-શુકાહં નરાન્તરં ગમિષ્યામિ ।
શુકઃ પ્રાહ- સત્યમેવ ત્વયાભાણિ કર્તવ્યં યન્મનો ઽનુગમ્ ।
મનસ્તુ મુગ્ધિકા યદ્વદશક્યાન્ખેદયત્યલમ્ ॥ સુક્_16.1 (=110) ॥
તચ્ધ્રુત્વા પ્રભાવત્યાહ-કથમેતત્ ।
સો ઽબ્રવીત્-અસ્તિ વિદિશા નામ પુરી ।
તસ્યાં જનવલ્લભો નામ વણિક્ ।
તસ્ય ભાર્યા મુગ્ધિકા નામ ચપલા સ્વૈરિણી ।
યદા ચ તયાતિશયેન વિદૂષિતો ઽયં તદા બન્ધૂનાં કથયામાસ યદિયં બહિઃશાયિની ।
યદા ચ તૈરેવમુક્તા તદા તયાપ્યુક્તમ્-અયમેવ બહિઃશાયી સદૈવ ।
માં મુધાપવાદયતિ ।
તતસ્તૈર્મિલિત્વા નિર્બન્ધઃ કૃતઃ "યઃ કો ઽપિ અદ્યપ્રભૃતિ બહિઃશાયી સો ઽપરાધો" ।
એવં નિર્બન્ધે કૃતે ઽપિ સા સુપ્તં પતિં વિહાય બહિર્ગતા ।
તસ્યાં ચ બહિર્ગતાયાં સ પતિર્દ્વારં દત્વા સુપ્તઃ ।
યદા ચબહિઃ ક્રીડાં કૃત્વા સમાગતાયાઃ સ પતિર્દ્વારં નોદ્ઘાટયતિ તદા સા કૂપે દૃષદં ક્ષિપ્ત્વા દ્વારદેશ એવ સ્થિતા ।
પતિરપિ કૂપે પતિતા ભવિષ્યતીતિ જ્ઞાત્વા દ્વારમુદ્ઘાટ્યબહિર્નિર્ગતઃ ।
તદા સા દ્વારં પિધાય મધ્યે સ્થિતા ।
સો ઽપિ ચ બહિઃ સ્થિતો "હા પ્રિયેઽ એવં વદન્મહતા શબ્દેન ગોદિતુમારબ્ધઃ ।
સાપિ વિગોપકભયાદ્બહિર્નિર્ગત્ય પતિં મધ્યે નિનાય ।
તતસ્તન્મિથુન પરસ્પરં નિર્બન્ધં ચકાર ।
યદદ્યપ્રભૃતિ મયા ત્વયા વિસંવાદો ન વિધેયઃ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ષોડશી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 17:
અન્યદા સા હસન્તી નરાન્તરગમનાય શુકં પૃચ્છતિ ।
શુક આહ-યદેવ મનસો ઽભીષ્ટં તદેવ કાર્યમ્ ।
ઉક્તઞ્ચ- દૃષ્ટિપૂતં ન્યસેત્પાદં વસ્ત્રપૂતં જલં પિબેત્ ।
સત્યપૂતં વદેદ્વાક્યં મનઃપૂતં સમાચરેત્ ॥ સુક્_17.1 (=111) ॥
મનો ઽનુકૂલં કુર્વન્તુ તન્વિ તે દુઃખમાગતમ્ ।
સોઢું શક્તાસ્તથા વક્તું ગુણાઢ્યો બ્રાહ્મણો યથા ॥ સુક્_17.2 (=112) ॥
પ્રભાવતી પૃચ્છતિ-કથમેતત્ ।

શુકઃ કથયતિ-અસ્તિ વિશાલા પુરી ।
તત્ર યાયજૂકો બ્રાહ્મણઃ ।
તસ્ય પત્ની પાહિની નામ સુરૂપા અતિવલ્લભા ।
તત્પુત્રઃ પિત્રા સર્વામપિ ક્રમાદ્વિદ્યાં ગ્રાહિતઃ ।
અન્યદા સ પિતરૌ મુક્ત્વા દેશાન્તરં ગતઃ ।
ગુણાઢ્ય ઇતિ વિશ્રુતો બભૂવ ।
જયન્ત્યાં ચ નગર્યાં બુદ્ધિજીવનં વ્યચિન્તયત્ ।
તતઃ ષણ્ડં યવકાશાદિભિઃ પુપોષ ।
સો ઽપિ ષણ્ડસ્તમનુ પરિભ્રમતિ ।
અન્યદા સબન્ધનં ષણ્ડં વિધાય વણિજારકવેષધારી મદનાયા વેશ્યાયાઃ ક્ટુટિનીં જગાદ-અસ્મદીયા બલીવર્દાઃ સવસ્તુકા પ્રાતરેષ્યન્તિ ।
અદ્યાહં તૃણાનયનાર્થમાગતઃ ।
તદ્યત્ર અસ્મદીયસ્ય બલીવર્દસ્ય સ્થાનં ભવતિ તત્રાહં સ્વપિમિ ।
ઇત્યુક્તે સા કુટ્ટિની બલીવદધનૈષિણી તં સ્થાપયામાસ ।
સો ઽપિ તં ષણ્ડં બદ્ધ્વા વિલાસિનીપાર્શ્વે યયૌ ।
તયા ચ સ્નાપિતો ભોજિતશ્ચ ગુણાઢ્યો રજન્યાં શૃઙ્ગારિતઃ તત્સકાશે સ્થિતઃ ।
સો ઽપિ ચ પ્રભાતાયાં નિશિ પ્રથમમેવોત્થાય સ્વર્ણશૃઙ્ખલા ગૃહીત્વા જગામ ।
ગતે ચ તસ્મિન્નેકા ચેટી ઉત્થિતા ષણ્ડમદૃષ્ટ્વા કુટ્ટિનીં પ્રત્યાહ "આઉએ કિમિદમ્ઽ ।
તતસ્તં વિલાસિનીપાર્શ્વાદ્ગતં જ્ઞાત્વા મૌનં વિધાય સ્થિતા ।
ઉક્તઞ્ચ- અર્થનાશં મનસ્તાપં ગૃહે દુશ્ચરિતાનિ ચ ।
વઞ્ચનં ચાપમાનં ચ મતિમાન્ન પ્રકાશયેત્ ॥ સુક્_17.3 (=113) ॥
અન્યદા ગુણાઢ્યો દ્યૂતનિર્જિતઃ ખટિકાહસ્તો વેશ્યયા ધૃતઃ ।
તેનોપાયશ્ચિન્નિતઃ-શમ્બલો શમ્બલીતિ જગાદ ।
તતસ્તયા રાજભયાન્મુક્તઃ ।
તતસ્તસ્યાં ચલિતાયાં પૃષ્ઠલગ્ન એવ શમ્બલીતિ વદન્ ગચ્છતિ ।
તતસ્તયા વિજને નીત્વા હસ્તાત્પ્રસાદ્ય સ્વર્ણાભરણં દત્તમ્ ।
સોઢું ત્યક્તું ચ યઃ શક્તો મનસા કૃતમન્યથા ।
મનો ઽનુકૂલતાં કુર્વન્ન સ નિન્દ્યઃ સદા સતામ્ ॥ સુક્_17.4 (=114) ॥
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ સપ્તદશી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 18:
અન્યદા સા ચલિતા શુકેનોક્તા ।
ગચ્છ દેવિ ન તે દેષો ગચ્છન્ત્યાઃ પરવેશ્મનિ ।
યદિ કાચિચ્છરીરે તે બુદ્ધિઃ સર્ષપચૌરવત્ ॥ સુક્_18.1 (=115) ॥
અસ્તિ શુભસ્થાનં નામ નગરમ્ ।
તત્ર દરિદ્રો નામ વણિક્ ।
તસ્ય ગૃહે ચૌરઃ પ્રવિષ્ટઃ ।
સો ઽપિ ચ તત્રાન્યત્કિમપ્યલભમાનઃ સર્ષપાન્ ગૃહીત્વા નિર્ગતો રાજપુરુષૈઃ પ્રાપ્તઃ ।
સર્ષપાન્ ગલે બદ્ધ્વા ભ્રામિતો રાજકુલાત્સ કથં મુચ્યતે ।
ઉત્તરમ્-યો યઃ પૃચ્છતિ તસ્ય તસ્યાગ્રે વદતિ-અહો સર્ષપાણાં મધ્યે ન કિઞ્ચિત્ ।
તતો રાજ્ઞા સભાયામાકાર્ય પૃષ્ટઃ-તવ વચો ઽભિપ્રાયં ન જાને ।

પ્રાહ- બલેર્વર્ષદિને લોકઃ સર્ષપાન્પઞ્ચરક્ષકાન્ ।
હસ્તે બધ્નાતિ તન્નૂનમપ્રમાણમતઃ પરમ્ ॥ સુક્_18.2 (=116) ॥
યતો ઽહમેતાવદ્ભિરપિ ગલે બદ્ધૈર્બદ્ધઃ રાજાપિ તદાકર્ણ્ય હસંસ્તં મુમોચ ।
ઇતિ શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ અષ્ટાદશી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 19:
અન્યદા પ્રભાવતી ચલિતા ।
શુકઃ પ્રાહ- કુરુ યદ્રોચતે ભીરુ યદિ કર્તું ત્વમીશ્વરા ।
યથા સન્તિકયા ભર્તા સ્વચ્છન્દા ચ વિમોચિતા ॥ સુક્_19.1 (=117) ॥
અસ્તિ કરહડાભિધં પુરમ્ ।
તત્ર રાજા ગુણપ્રિયો નામ યથાર્થઃ ।
તત્ર ચ સોઢોકો નામ શ્રેષ્ઠિઃ ।
તદ્ભાર્યા સન્તિકા નામ પતિવ્રતા ।
તત્રૈવ ચાન્યો વણિક્ ।
તદ્ભાર્યા સ્વચ્છન્દા નામ પુંશ્ચલી ।
સા ચ સોઢાકં નિત્યમિચ્છતિ પરં સો ઽભિવાઞ્છાં ન વિધત્તે ।
અન્યદા ચ મનોરથાભિધં યક્ષં નમસ્કર્તું જગામ સઃ ।
તતઃ સ્વચ્છન્દા પૃષ્ઠલગ્ના તત્ર પ્રવિષ્ટા ।
સ ચ હાવભાવાદ્યૈરનુકૂલિતો ભુક્તઃ ।
યુક્તમુક્તઞ્ચ-
સન્માર્ગે તાવદાસ્તે પ્રભવતિ પુરુષસ્તાવદેવેન્દ્રિયાણાં લજ્જાં તાવદ્વિધત્તે વિનયમપિ સમાલમ્બતે તાવદેવ ।
ભ્રૂચાપાકૃષ્ટમુક્તાઃ શ્રવણપથજુષો નીલપક્ષ્માણ એતે યાવલ્લીલાવતીનાં ન હૃદિ ધૃતિમુષો દૃષ્ટિબાણાઃ પતન્તિ ॥ સુક્_19.2 (=118) ॥
તચ્ચ મિથુનં દૃષ્ટ્વા રાજપુરુષઃ તદ્બન્ધનાય યક્ષગૃહં વેષ્ટિતમ્ ।
સન્તિકા ચ શુદ્ધિં જ્ઞાત્વા રાત્રૌ મહતા તૂર્યશબ્દેન યક્ષગૃહં ગતા ।
તેષામારક્ષકાણાં પુરત ઉક્તમ્-અહમદ્યદિનવ્રતા યક્ષં દૃષ્ટ્વા ભોજનં વિજને વિધાસ્યે ।
માં ચ કિઞ્ચિદ્ધનં ગૃહીત્વા મધ્યે પ્રવેશયતુ ।
તૈરપિ તથૈવ કૃતમ્ ।
તતસ્તયા સ્વચ્છન્દા સ્વવેષાં કારયિત્વા બહિર્નિષ્કાસિતા ।
સ્વયં મધ્યે સ્થિતા ।
તં ચ પ્રાતર્નિજકાન્તાસહિતં દૃષ્ટ્વા આરક્ષકા વિલક્ષીબભૂવુઃ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ એકોનવિંશતિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 20:
અન્યદા પ્રભાવતી શુકં પપ્રચ્છ ।
શુકઃ પ્રાહ- ગચ્છ દેવિ મનો યત્ર રમતે તે નરાન્તરે ।
કેલિકાવદ્યદા વેત્સિ પતિવઞ્ચનમદ્ભુતમ્ ॥ સુક્_20.1 (=119) ॥
અસ્તિ સાભ્રમત્યા નદ્યાસ્તટે શઙ્ખપુરં નામ સ્થાનમ્ ।
તત્ર ચ કર્ષુકઃ સૂરાખ્યો ધની ।
તસ્ય કેલિકા ભાર્યા પરં કુટિલા કુલટા ચ ।
સાન્યસ્મિન્નદીતીરે સિદ્ધેશ્વરપુરસ્થં બ્રાહ્મણં કામયતે ।

તદાસક્તા ચ રાત્રૌ પ્રાતિવેશિકાદૂતિકાસાહાય્યાન્નદીં તીર્ત્વા તદન્તિકં પ્રાપ્નોતિ ।
અન્યદા ભર્ત્રા જ્ઞાતમ્ ।
સ ચ તત્ર ગતસ્તચ્ચરિત્રગવેષણાય ।
યાવત્સા નદીતીરે તત્ર સમાગતા તયા ચ તાવદ્દૃષ્ટઃ ।
તતસ્તરણઘટં પાનીયભૃતં વિધાય પ્રાતિવેશ્મિકાગૃહમધ્યે ભટ્ટારિકાં મણ્ડયિત્વા તેન પયસા સ્નાપયિત્વા પ્રત્યુવાચ પ્રથમસંકેતિતાં દૂતિકામુદ્દિશ્ય-"સ્વામિનિ! પુરા ત્વયા ઉક્તં યદિ ત્વં સિદ્ધેશ્વરીં ન સ્નાપયસિ તતઃ પઞ્ચાનાં દિનાનાં મધ્યે ત્વદ્ભર્તૃભરણં ભવિષ્યતિ તતો યદિ ત્વદ્વચનપ્રમાણં તદા મમ પતિશ્ચિરં જીવતુ ।
પ્રાતિવેશ્મિકયોક્તમ્ એવમસ્ત્વિતિ શ્રુત્વા પતિસ્તુષ્ટો ભૂત્વાલક્ષિત એવ જગામ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ વિંશતિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 21:
અન્યસ્મિન્દિને પ્રભાવત્યા પુષ્ટઃ શુકઃ પ્રાહ-
વ્રજ દેવિ ન દોષો ઽસ્તિ વ્રજતાં સર્વકર્મસુ ।
બુદ્ધિરસ્તિ યદા યેષાં મન્દોદર્યાઃ સહાયિની ॥ સુક્_21.1 (=118) ॥
પ્રભાવત્યાહ-કથમેતત્ ।
શુક્રઃ-અસ્તિ પ્રતિષ્ઠાનં નામ નગરમ્ ।
તત્ર હેમપ્રભો નામ રાજા ।
શ્રુતશીલો મન્ત્રી ।
શ્રેષ્ઠી યશોધરઃ ।
મોહિની ભાર્યા ।
તયોસ્તનયા મન્દોદરી ।
સ શ્રીવત્સાય વણિજે કાન્તિપુરીસમાગતાય દત્તા ।
તન્મિથુનમતીવ સ્નેહલમ્પટમ્ ।
સા ચ પ્રાતિવેશ્મિકયા પિતૃભાર્યયા કુટ્ટિન્યા દંષ્ટ્રાકરાલયા યોજિતમન્યં રાજપુત્રમુપભુઙ્કે ।
સાઽપન્નસત્ત્વા ભૂતા ગર્ભસંભવાત્સંજાતે દોહદે રાજવલ્લભં મયૂરં મારયિત્વા ભક્ષિતવતી ।
રાજા તુ તસ્મિન્મયૂરે સમાગતે ભુઙ્ક્તે ઇતિ સ્થિતિઃ ।
તસ્મિન્દિવસે તુ ભોજનવેલાયાં ન લબ્ધઃ ।
ડિણ્ડિમઘોષણે કૃતે કુટ્ટિન્યા પટહઃ સ્પૃષ્ટઃ ।
તયા ચ જ્ઞાતં યત્કયાચિદાપન્નસત્ત્વયા મયૂરો દોહદાદ્ભક્ષિતઃ ।
તતઃ સા ગર્ભવતી પૃષ્ટા તયા કુટ્ટિનો ગૃહમાગતા સમ્માનિતા ।
ઉક્તઞ્ચ-
માધુર્યં પ્રમદાજને સુલલિતં દાક્ષિણ્યમાર્યે જને, શૌર્યં શત્રુષુ માર્દવં ગુરુજને ધર્મિષ્ઠતા સાધુષુ ।
મર્મજ્ઞેષ્વનુવર્તનં બહુવિધં માનં જને ગર્વિતે, શાઠ્યં પાપજને નરસ્ય કથિતાઃ પર્યન્તમષ્ટૌ ગુણાઃ ॥ સુક્_21.2 (=119) ॥
તયા ચ સર્વો ઽપિ મયૂરવૃત્તાન્તો નિવેદિતઃ ।
સા ચકુટ્ટિની વિશ્વાસઘાતિકા ।
ઉક્તઞ્ચ-
ન વિશ્વસેદવિશ્વસ્તે વિશ્વસ્તે ઽપિ ન વિશ્વસેત્ ।
વિશ્વાસાદ્ ભયમુત્પન્નં મૂલાદપિ નિકૃન્તતિ ॥ સુક્_21.3 (=120) ॥
દારેષુ ગોપ્યં પુરુષસ્ય કિઞ્ચિદ્ગોપ્યં વયસ્યેષુ સુતેષુ કિઞ્ચિત્ ।
યુક્તં ન યુક્તં મનસા વિચિન્ત્ય વદેદ્વિપશ્ચિન્મહતો ઽનુરોધાત્ ॥ સુક્_21.4 (=121) ॥
કિઞ્ચ-
સોપચારાણિ વાક્યાનિ શત્રૂણામિહ લક્ષયેત્ ।

અવિચારિતગીતાર્થાં મૃગા યાન્તિ પરાભવમ્ ॥ સુક્_21.5 (=122) ॥
કિરાતે ઽપ્યુક્તમ્-
વ્રજન્તિ તે મૂઢધિયઃ પરાભવં ભવન્તિ માયાવિષુ યે ન માયિનઃ ।
પ્રવિશ્ય હિ ઘ્નન્તિ શઠાસ્તથાવિધાનસંવૃતાઙ્ગાન્નિશિતાઇવેષવઃ ॥ સુક્_21.6 (=123) ॥
કુટ્ટિન્યા તત્સર્વં જ્ઞાત્વા મન્ત્રિણે નિવેદિતમ્ ।
મન્ત્રિણાપિ રાજ્ઞે ।
રાજા પ્રાહ-
મા હોહિ સુહગ્ગાહિ મા પત્તિહિ જં ણ દિટ્ઠપચ્ચક્ખં ।
પચ્ચક્ખમ્મિ વિ દિટ્ઠે જુત્તાજુત્તં વિઉતણાહિ ॥ સુક્_21.7 (=124) ॥
[મા ભવ સુખગ્રાહી મા પ્રત્યેહિ યન્ન દૃષ્ટં પ્રત્યક્ષમ્ ।
પ્રત્યક્ષે ઽપિ દૃષ્ટે યુક્તાયુક્તં વિજાનીહિ] ॥ સુક્_21.7* (=124*) ॥
તદ્વણિજો નગરપ્રધાનસ્ય વધ્વા નૈતન્નિષ્પદ્યતે ।
યાવદાત્મના ન દૃષ્ટં તાવદસૌ ન વિડમ્બ્યઃ ।
તચ્ચ કુટ્ટિન્યા અગ્રે મન્ત્રિણા નિવેદિતમ્ ।
કુટ્ટિની ચ મન્ત્રિણં પેટાયાં નિક્ષિપ્ય તદ્ગૃહે ન્યાસવ્યાજેન મુમોચ ।
સ્વયં ચ તત્ર ગત્વા તામભાષત- મુગ્ધે! યન્મયૂરભક્ષણં કૃતં તત્ત્વં મે શ્લાઘ્યા ।
ઉક્તઞ્ચ-
એણઃ કુરઙ્ગો હરિમસ્તિત્તિરિર્લાવ એવ ચ ।
મયૂરચર્મિકૂર્માશ્ચ શ્રેષ્ઠા માંસગણેષ્વપિ ॥ સુક્_21.8 (=125) ॥
પુનરપિ સમગ્રો વૃત્તાન્તઃ પુષ્ટઃ ।
કથ્યમાનશ્ચ પેટાહનનકૃતસંજ્ઞેન મન્ત્રિણા શ્રુતઃ ।
તત્કથં સા શ્રેષ્ઠિવધૂસ્તત્પિતા શ્વશુરશ્ચ મુચ્યન્તામ્ ।
ઉક્તઞ્ચ-
ન નીચજનસંસર્ગાન્નરો ભદ્રાણિ પશ્યતિ ।
દર્શયત્યેવ વિકૃર્તિં સુપ્રિયે ઽપિ ખલો યતઃ ॥ સુક્_21.9 (=126) ॥
નાશયિતુમેવ નીચઃ પરકાર્યં વેત્તિ ન પ્રસાધયિતુમ્ ।
પાટયિતુમેવ શક્તિર્નખોરુદ્ધર્તુમન્નપિટમ્ ॥ સુક્_21.10 (=127) ॥
દુજ્જણજણણં સગ્ગે કાઅચ્ચાઓ વિ હોઇ વિબુહાણં ।
પેચ્છહ તિલેહિ પત્તં ખલસંગે પીડણં જત્તો ॥ સુક્_21.11 (=128) ॥
[દુર્જનજનાનાં સંગે કાયત્યાગો ઽપિ ભવતિ વિબુધાનામ્ ।
પ્રેક્ષસ્વ તિલાનામપિ ખલસઙ્ગે પીડનં યતઃ] ॥ સુક્_21.11* (=128*) ॥
યાવત્સા કુટ્ટિની પેટાં હસ્તેન હન્તિ તાવત્સા વણિક્પુત્રી સવિતર્કમવાદીત્-
વિભાતા રજની તાવદ્યાવદેવં કૃતં મયા ।
પ્રબુદ્ધં ચ તદા માતર્નાગ્રે કિઞ્ચિદ્વિદૃશ્યતે ॥ સુક્_21.12 (=129) ॥
માર્તમયા એવંવિધઃ સ્વપ્નો દૃષ્ટ ।
યઃ કશ્ચિદર્થપ્રમાણો મે ભવતિ સ કથ્યતામ્ ।
એવં શ્રુત્વા મન્ત્રી દ્વારમાહત્ય બહિર્નિર્ગતઃ ।
તતઃ સમ્માનિતા વણિગ્વધૂઃ સા તુ કુટ્ટિનીતિ નિર્વાસિતા ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ॥
ઇતિ શુકસપ્તતૌ એકવિંશતીતમી કથા ॥

સ્તર્ત્ સુક્ 22:
પુનઃ પ્રભાવત્યા પૃષ્ટઃ શુકઃ પ્રાહ-
યાહિ દેવિ પુનર્યાહિ મદીયં મતમીદૃશમ્ ।
યદિ વેત્સ્યુત્તરં કિચિદ્યથા માઢુકયા કૃતમ્ ॥ સુક્_22.1 (=130) ॥
તચ્છ્રુત્વા પ્રભાવત્યાહ-કથમેતત્ ।
શુકઃ પ્રાહ-દામ્ભિલાગ્રામે સોઢાકો નામ કર્ષુકઃ ।
તદ્ભાર્યા માઢુક નામ ।
તાં ચ ભક્તહારિણીં પથિ ગચ્છન્તીમ્ એકો બહિઃ સૂરપાલાખ્યો નરો ભુઙ્ક્તે ।
સા કદાચિન્માર્ગે ભક્તં મુક્ત્વા તેન સહ સ્થિતા ।
તતો મૂલેદવેન ધૂર્તેન તસ્મિન્ભક્તે ઉષ્ટ્રિકા કૃતા ।
તયા ચ એવં જાતં ભક્તમનુત્પાટયિત્વા નીનમ્ ।
યાવચ્ચ ભર્ત્રા ઉષ્ટિકા દૃષ્ટા તાવત્કિમિદિતિ સા પૃષ્ટા ।
તતસ્તયા તત્કાલોત્તરં કૃત્વોક્તમ્-નાથ! અદ્ય રાત્રૌ સ્વપ્ને ઉષ્ટ્રિકયા ભક્ષિતો દૃષ્ટસ્ત્વમ્ ।
તતો મયા વિઘ્નાપહારાય વિપરીતમિદં કૃતમ્ ।
વિશ્રબ્ધં ભક્ષય યથા વિઘ્નો નશ્યતિ ।
ઇતિ શ્રુત્વા રતાત્મના તેનોષ્ટ્રિકાપિ ભક્ષિતા ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ દ્વાવિંશતિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 23:
અન્યદા સખ્યસ્તાં પુરુષાન્તરાભિસરણાયૈવમૂચુઃ-
યત્ર સ્વેદલવૈરલં વિલુલિતૈર્વ્યાલુપ્યતે ચન્દનં સચ્છેદૈર્મણિતૈશ્ચ યત્ર રણિતં ન શ્રૂયતે નૂપુરમ્ ।
યત્રાયાન્ત્યચિરેણ સર્વવિષયાઃ કામં તદેકાગ્રતઃ સખ્યસ્તત્સુરતં ભણામિ રતયે શેષા ચ લોકસ્થિતિઃ ॥ સુક્_23.1 (=131) ॥
તથા ચ- સંસઅતુલણ જહિં ચડૈ તસ્સુણ જીવિઉ ધણુ ।
આઇ પરા જહિ લહિજ્જૈ તં જિ ભણિજ્જિઇ પેમ્મુ ॥ સુક્_23.2 (=132) ॥
[સંશયતુલાયાં ન યઃ આરોહતિ તસ્ય ન જીવિતં ધન્યમ્ ।
આગતે પરા યા લભ્યતે તદેવ ભણ્યતે પ્રેમ] ॥ સુક્_23.2* (=132*) ॥
આરોગ્યં પરમાનન્દઃ સુખમુત્સાહ એવ ચ ।
ઐશ્વર્યં પ્રિયસમ્ભોગં વિના સર્વં નિરર્થકમ્ ॥ સુક્_23.3 (=133) ॥
ઉક્તઞ્ચ-
આત્માનમાલોક્ય ચ શોભમાનમાદર્શબિમ્બે સ્તિમિતાયતાક્ષી ।
હરોપયાને ત્વરિતા બભૂવ સ્ત્રીણાં પ્રિયાલોકફલો હિ વેષઃ ॥ સુક્_23.4 (=134) ॥
શુકઃ પ્રાહ-
સુલભાઃ પુરુષા રાજન્સતતં પ્રિયવાદિનઃ ।
અપ્રિયસ્ય તુ પથ્યસ્ય વક્તા શ્રોતા ચ દુર્લભઃ ॥ સુક્_23.5 (=135) ॥
તતઃ કિં બહુનોક્તેન ત્વં ચૈતાઃ કૃત્યકોવિદાઃ ।
કુટ્ટિનીચરિતં શ્રુત્વા તદ્વિચાર્યં ત્વરાન્વિતાઃ ॥ સુક્_23.6 (=136) ॥
પ્રભાવત્યાહ-કથમેતત્ ।
શુકો ઽબ્રવીત્-અસ્તિ પદ્માવતી પુરી ।
યત્ર મણિકુટ્ટિમમાર્ગેષુ શોભતે રવિવિસ્તરઃ ।
શેષફણમણિરાગો વસુધામિવોપાગતઃ ॥ સુક્_23.7 (=137) ॥

તત્ર શુદર્શનો નામ રાજા ।
શશિના હરિણા ચૈવ બલિના કુશભૂભુજા ।
કુશશક્તિચ્છલત્યાગસમ્પદ્યસ્ય ન ખણ્ડ્યતે ॥ સુક્_23.8 (=138) ॥
કિં તસ્ય વર્ણ્યતે રાજ્ઞઃ પ્રજાપાલનશલિનઃ ।
યસ્મિંલ્લોકે ન દૃષ્ટા હિ દોષા રવિકરૈરિવ ॥ સુક્_23.9 (=139) ॥
તસ્ય શૃઙ્ગારસુન્દરી નામ ભાર્યા ।
તસ્ય નૃપતેસ્તયા સહ ક્રીડતો ગ્રોષ્મકાલો ઽવાતરત્ ।
યત્ર સૂરઃ ખરો ઘસ્રો યત્ર દીર્ઘો ઽતિદુઃસહઃ ।
ખરશ્ચ પવનો ભીરુ ગ્રીષ્મે સર્વમિદં ખરમ્ ॥ સુક્_23.10 (=140) ॥
ચન્દનં શુચિવસ્ત્રં ચ પાનીયં શુચિ શીતલમ્ ।
સેવ્યમાનો ઽપિ મધુરઃ શુચિર્જયતિ નાન્યથા ॥ સુક્_23.11 (=141) ॥
મધ્યાહ્ને ચન્દનં યેષાં સાયં મજ્જનસેવનમ્ ।
રાત્રૌ વ્યજનવાતશ્ચ તેષાં ગ્રીષ્મો ઽપિ કિઙ્કરઃ ॥ સુક્_23.12 (=142) ॥
એવંવિધે ગ્રીષ્મે ચ ચન્દ્રનામા વણિક્ પ્રભાવતીભાર્યાસમેતો ગૃહોપરિભૂમિકાયામારુઢઃ ।
કરૈર્યુક્તો ઽપિ નિરાલમ્બઃ આદિત્યઃ પશ્ચિમાભ્યોનિધિતટં ગતઃ ।
ઉક્તઞ્ચ-
પ્રતિકૂલતામુપગતે હિ વિધૌ વિફલત્વમેતિ બહુ સાધનતા ।
અવલમ્બનાય દિનભર્તુરભૂન્ન પતિષ્યતઃ કરસહસ્રમપિ ॥ સુક્_23.13 (=143) ॥
તત્રસ્થઃ સ તથા ભાનૂ રાગશેષો ગતાંશુકઃ ।
ભાતીવ વિદ્રુમઘટઃ સ્રસ્તઃ સંધ્યાવધૂકરાત્ ॥ સુક્_23.14 (=144) ॥
અત્રાન્તરે વિશાલાક્ષિ ચન્દ્રો હન્તું તમોરિપુમ્ ।
ઉદયાદ્રિશિરઃ સ્થાતુમુદ્યતોંઽશુભટૈર્વૃતઃ ॥ સુક્_23.15 (=145) ॥
પ્રાચીમુખે વિભાતીન્દુરુદયાદ્રિશિરઃસ્થિતઃ ।
દીપસ્ત્રિભુવનસ્યેવ પ્રચ્છન્નસ્ય તમિસ્રયા ॥ સુક્_23.16 (=146) ॥
ઉદયાચલમારુઢો ભાતિ ચન્દ્રો નિશામુખે ।
યામિનીવનિતોત્સઙ્ગ શુલ્કઃ કૃષ્ણશિરઃસ્થિતઃ ॥ સુક્_23.17 (=147) ॥
એવંવિધે નિશામુખે સ વણિક્ વિક્રીડિતયા તયા સાર્ધં ક્રીડિતઃ ।
અસ્ય રામનામા સુતઃ સંજાતઃ ।
તસ્મૈ પિત્રા વિદ્યાશ્ચાશેષા ગ્રાહિતાઃ ।
તસ્ય માતાન્યદા ચન્દ્રં પ્રાહ-મમ એક એવ પુત્રઃ ।
તતો ઽહમતિશયેન દુઃખાર્તા ।
ચન્દ્રઃ પ્રાહ-એકો ઽપિ ત્વદીયઃ સુતઃ શ્લાઘ્યઃ ।
ઉક્તઞ્ચ-
ચતુરો મધુરસ્ત્યાગી ગમ્ભીરશ્ચ કલાલયઃ ।
ગુણગ્રાહી તથા ચૈવં એકો ઽપીદૃગ્વરઃ સુતઃ ॥ સુક્_23.18 (=148) ॥
તથા ચ-
કિં જાતૈર્બહુભિઃ પુત્રૈઃ શોકસન્તાપકારકૈઃ ।
વરમેકઃ કુલાલમ્બી યત્ર વિશ્રૂયતે કુલમ્ ॥ સુક્_23.19 (=149) ॥
ઇત્યુક્ત્વા ધૂર્તમાયાં કુટ્ટિનીમાકાર્યેદમબ્રવીત્--તવ કનકસહસ્રં દાસ્યે ।
મમ પુત્રં સ્ત્રીમાયાવઞ્ચનદક્ષં કુરુ ।

તથેતિ તયા પ્રતિજ્ઞાતે પુત્રં સમાક્ષિકં તસ્યૈ દત્ત્વા યદ્યસ્મત્પુત્રઃ ક્વાપિ વેશ્યાયાઃ કપટેન જિતો ભવતિ તદાહં દ્વિગુણં કનકં ગ્રહીષ્યે ।
તયોક્તમ્ એવમસ્ત્વિતિ ।
લેખયિત્વા પુત્રં તદ્ગૃહે પ્રેષયામાસ ।
સ ચ તત્રસ્થો વેશ્યાજનોદ્ભવાન્વિકારાન્ ગૃહ્ણાતિ ।
તદ્યથા--
વૈશિકીં કૃત્રિમાં વાણીં વ્યલીકાન્ શપથાંસ્તથા ।
કૌટિલ્યં કૃત્રિમં ભાવં કૃત્રિમં રુદિતં તથા ॥ સુક્_23.20 (=150) ॥
હાસ્યં ચ કૃત્રિમં દુઃખં સુખં ચૈવમપાર્થકમ્ ।
યાચનં વિનયોપેતં સ્નેહભાવો નિરીહતા ॥ સુક્_23.21 (=151) ॥
સમત્વં સુખદુઃખેષુ ધર્માધર્મસમક્રિયા ।
ભુજઙ્ગપુરતશ્ચૈવ કૌટિલ્યક્રમદર્શનમ્ ॥ સુક્_23.22 (=152) ॥
તથા ચ-
અહરં કરં કવોલં થણજુઅલં ણાહિમણ્ડલં રમણં ।
ઇત્થિઅજણસામણ્ણં હિઅઅં જં જસ્સ તં તસ્સ ॥ સુક્_23.23 (=153) ॥
[અધરઃ કરઃ કપોલઃ સ્તનયુગલં નાભિમણ્ડલં રમણમ્ ।
સ્ત્રીજનસામાન્યં હૃદયં યદ્ યસ્યા તત્ તસ્યાઃ] ॥ સુક્_23.23* (=153*) ॥
ઇત્યેવમાદિ સમગ્રં વેશ્યાનુગં ચરિતં શિક્ષિતમ્ ।
તતઃ સ પુત્રઃ પ્રતિજ્ઞાપૂર્વં વણિજે સમર્પિતઃ ।
પિતુર્વાક્યેન ચ સુવર્ણદ્વીપે વાણિજ્યાય પ્રેષિતઃ ।
તત્ર ચ કલાવતી વેશ્યા ।
તયા સહ વર્ષમેકં સ્થિતઃ ।
તાં વૈશિકાનિ કુર્વન્તીં સ પ્રાહ-વિશેષં વદ ।
એવ મમાનુજાપિ વદતિ ।
તતો બહુભિરપિ વૈશિકૈર્ન તત્સર્વસ્વં ગૃહીતું શક્નોતિ ।
તતસ્તયા સર્વમપિ માતુર્નિવેદિતમ્ ।
માતાપિ પ્રાહ-નિશ્ચિતમેષ વેશ્યાસુતઃ ।
નેદૃશૈર્ગૃહ્યતે ।
પ્રપઞ્ચેનૈવ ગ્રાહ્યઃ ।
તતો યદાયં સ્વદેશં ગન્તુકામસ્ત્વામુત્કલાપયતિ તદા ત્વયા વાચ્યમ્--"અહમપિ તત્ર યાસ્યામિ ।
યદિ ન નયસિ તદા મરિષ્યામીત્યુક્ત્વા કૂપે ઝમ્પા દેયા ।
તતો ઽસૌ પ્રીતસ્ત્વાં પ્રતિ સર્વં દાસ્યતિઽ ।
તયોક્તમ્--માતર્માં વિના તદ્દ્રવ્યેણ કિમ્ ।
ઊક્તઞ્ચ--
અતિક્લેશેન યે હ્યર્થા ધર્મસ્યાતિક્રમેણ ચ ।
શત્રૂણાં પ્રણિપાતેન મા સ્મ તેષુ મનઃ કૃથાઃ ॥ સુક્_23.24 (=154) ॥
માતા આહ-ભીરુ! મા મૈવં વદ ।
મૃત્યુદો ઽર્થઃ પ્રાણદશ્ચ ।
ઉક્તઞ્ચ-
નાસાહસં સમાલમ્બ્ય નરો ભદ્રાણિ પશ્યતિ ।
સાહસી સર્વકાર્યેષુ લક્ષ્મીભાજનમુત્તમમ્ ॥ સુક્_23.25 (=155) ॥

નાભિત્ત્વા પરમર્માણિ નાકૃત્વા કર્મ દુષ્કરમ્ ।
નાહત્વા મત્સ્યઘાતીવ પ્રાપ્નોતિ મહતીં શ્રિયમ્ ॥ સુક્_23.26 (=156) ॥
કાલઃ સમવિષમકરઃ પરિભવસન્માનકારકઃ કાલઃ ।
કાલઃ કરોતિ પુરુષં દાતારં યાચિતારઞ્ચ ॥ સુક્_23.27 (=157) ॥
અહં ચ તત્રાધો જાલં વિરચયિષ્યે ।
ઇતિ કુટ્ટિનીવચનમાકણ્યં તયા તથા કૃતત્ ।
તથા ચ કૃતે તેન સર્વસ્વ દત્તમ્ ।
કોટિસંખ્યં ચ દ્રવ્યં ગૃહીત્વા માનરહિતો નિષ્કાસિતઃ ।
ઉક્તઞ્ચ-
વેસા વિ રમન્તિ જણં પિઅં પિ વઞ્ચન્તિ અત્થલોહેણ ।
તાણ ણમો વેસાણં અપ્પા વિ ણ વલ્લહો જાણ ॥ સુક્_23.28 (=158) ॥
[વેશ્યા અપિ રમન્તે જનં પ્રિયમપિ વઞ્ચયન્તિ અર્થલોભેન ।
તાભ્યો નમો વેશ્યાભ્યઃ આત્માપિ ન વલ્લભો યાસામ્] ॥ સુક્_23.28* (=158*) ॥
સ ચ તથા ધનમાનપરિભવં પ્રાપિતઃ પરપોતમારુહ્ય સ્વગૃહમાગમત્ ।
એકાકિનં સુતં ધનપરિજનવર્જિતં દૃષ્ટ્વા પિતા સબાષ્પં ધનક્ષયકારણં પૃચ્છતિ ।
સો ઽપિ સ્વયં લજ્જન્ ગૃહમન્ત્રિમુખેન નિવેદિતવાન્ ।
પિત્રોક્તમ્-વત્સ મા વિષાદં વિધેહિ ।
વિપદઃ સમ્પદો ઽપિ પુંસઃ સમ્પદ્યન્તે ।
ઉક્તઞ્ચ-
ચિન્તામિમાં વહસિ કિં ગજયૂથનાથ યૂથાદ્વિયોગવિનિમીલિતનેત્રયુગ્મ્ ।
પિણ્ડં ગૃહાણ પિષ વારિ યથોપનીતં દૈવાદ્ભવન્તિ વિપદઃ કિલ સમ્પદો વા ॥ સુક્_23.29 (=159) ॥
કિમનેન ધનેનાપિ સત્વરેણ મનસ્વિનામ્ ।
ગતેન જાયતે ખેદો દર્ષશ્ચૈવાગતેન ચ ॥ સુક્_23.30 (=160) ॥
એવં સુતં સમાશ્વાસ્ય ધૂર્તમાયામાકાર્ય ઇદમબ્રવીત્--શૃણુ યદત્ર કૌતુકં સંવૃત્તમ્ ।
ત્વય્યધ્યુષિતો ઽપિ સુતો ગતસર્વસ્વઃ સમાયયૌ ।
સાઽહ--સ્ત્રીભિઃ કો ન ખણ્ડિતઃ ।
ઉક્તઞ્ચ-
કો ઽર્થાન્પ્રાપ્ય ન ગર્વિતો વિષયિણઃ કસ્યાપદો ઽસ્તં ગતાઃ સ્ત્રીભિઃ કસ્ય ન ખણ્ડિતં ભુવિ મનઃ કો નામ રાજ્ઞાં પ્રિયઃ ।
કઃ કાલસ્ય ન ગોચરાન્તરગતઃ કો ઽર્થી ગતો ગૌરવં કો વા દુર્જનવાગુરાસુ પતિતઃ ક્ષેમેણ યાતઃ પુમાન્ ॥ સુક્_23.31 (=161) ॥
રમણસિહિણન્તરાલે બહલઅરે રોમરાઇતરુગહણે ।
હરિહરણરગોબિન્દા બિડમ્બિઆ મઅણચોરેણ ॥ સુક્_23.32 (=162) ॥
[રમણશિખિનો ઽન્તરાલે બહુલતરે રોલરાજિતરુગહને ।
હરિહરનરગોવિન્દાઃ વિડમ્બિતા મદનચોરેણ] ॥ સુક્_23.32* (=162*) ॥
તત્ત્વં પુનઃ પોતં ભૃતં કૃત્વા માં પુત્રાન્વિતાં તત્ર પ્રેષય ।
ઉક્તઞ્ચ-
કૃતે પ્રતિકૃતં કુર્યા હિંસિતે પ્રતિહિંસિતમ્ ।
ત્વયા લુઞ્ચાપિતાઃ પક્ષા મયા લુઞ્ચાપિતં શિરઃ ॥ સુક્_23.33 (=163) ॥
મયાપ્યુક્તમ્-યદિ ત્વદીયપુત્રઃ ક્વાપિ સ્ત્રિયા વઞ્ચ્યતે તદા મમ દૂષણમ્ ।
ઉક્તઞ્ચ-
દિગ્ગજકૂર્મકુલાચલફણિપતિવિધૃતાપિ ચલતિ વસુધેયમ્ ।

પ્રતિપન્નમમલમનસાં ન ચલતિ પુંસાં યુગાન્તે ઽપિ ॥ સુક્_23.34 (=164) ॥
તથા ચ-
અચલા ચલન્તિ પલએ મજ્જાઅં સાઅરા વિલઙ્ઘન્તિ ।
કરુઆ વિ તહ વિકાલે પડિવણ્ણ સાધ સિઢિલેન્તિ ॥ સુક્_23.35 (=165) ॥
[અચલાશ્ચલન્તિ પ્રલયે મર્યાદાં સાગરા વિલઙ્ઘન્તે ।
ગુરુકા અપિ તથા વિકાલે પ્રતિપન્નસાધનં ન શિથિલયન્તિ] ॥ સુક્_23.35* (=165*) ॥
ધીરા જાણ પમાણં જિમિઅવ્વે તહ વિ જંપિઅવ્વે અ ।
ઐ જિમિઅજંપિઆઇં પચ્છા વચ્છે અપચ્છાઇં ॥ સુક્_23.36 (=166) ॥
[ધીરા જાનન્તિ પ્રમાણં જેમનસ્ય તથાપિ કથનસ્ય ચ ।
અપિ ભુક્તં જલ્પિતં પશ્ચાદ્ વત્સે ન તપ્યન્તિ] ॥ સુક્_23.36* (=166*) ॥
તતઃ શ્રેષ્ઠી તં પુત્રં પ્રેષયામાસાશુ તયા સમં સુવર્ણદ્વીપે ।
તતસ્તસ્મિન્સર્વો ઽપિ પૌરજનઃ પ્રીતો બભૂવ ।
સા ચ કલાવતી સાનુકૂલા તં વિનયેનાજુહાવ ।
તથા ચ સ તયાવર્જિતો યથાસૌ આત્માયત્તઃ કૃતઃ ।
દ્રવ્યં ચ સર્વં ગૃહીતમ્ ।
તતઃ સા ધૂર્તમાયા કુટ્ટિની કિં કરોતુ-ઇતિ પ્રશ્નઃ ।
સા પ્રાહ-શુક! ન જાને ।
ત્વં વદ ।
શુકઃ-યદ્યદ્ય ન યાસિ તદા કથયામિ ।
સા આહ-ન યાસ્યામિ ।
શુકઃ-યદા તસ્ય સર્વં ગૃહીતમ્ તસ્મિન્સમયે કૈશ્ચિદ્દિનૈશ્ચાગ્રે ઽપિ ચાણ્ડાલરૂપધારિણી ધૂર્તમાયા નિત્યં નિત્યં ગવેષમાણૈવ કિઞ્ચિત્ ।
અન્યદા સ કલાવત્યા સહિતઃ ખટ્વાયામુપવિષ્ટસ્તયા દૃષ્ટઃ ।
તા દ્વારિ દૃષ્ટ્વા સહસોત્થાય નાશયિતુમુદ્યતઃ પૂર્વમેવ સંકેતિતમ્ ।
તમુત્તિષ્ઠન્તમનુ કલાવત્યપ્યુત્થિતા ।
ઉક્તઞ્ચ-કિમિદમિતિ ।
રામસ્તામુવાચ-ભદ્રે! ઇયં મમ જનની ।
અહં ચ હૃતાર્થકો બહુદિનેભ્યો ન તયા દૃષ્ટઃ ।
ધૂર્તમાયાપિ તં સંકેતસ્થં દ્વારસ્થૈવ સશઙ્કા હસ્તસંજ્ઞયા આજુહાવ ।
જાગદેતિ ચિરાલ્લબ્ધો વેશ્યાગૃહગતો ભવાન્ ।
મ્લેચ્છીભૂતા ઇયં વેશ્યા સર્વસ્વં મે ત્વયા હૃતમ્ ॥ સુક્_23.37 (=167) ॥
યાવદેવં ગૃહાઙ્ગણગતા શપતિ તાવત્સ વણિક્ ચાણ્ડાલરૂપી સમાગત્ય તત્પાદયોઃ પતિતઃ ।
એતચ્ચ દૃષ્ટ્વા કલાવતી કુટ્ટિનીસહિતા તામ્ ગૃહમધ્યે નીત્વા પૃચ્છતિ સ્મ--અમ્બ! કો ઽયમ્? કિં જાતીયઃ? ત્વં કા? તયોક્તમ્--પદ્માવતીપુરીનાથસ્ય રાજ્ઞઃ સુદર્શનસ્ય માતઙ્ગી ગાયિની અહમ્ ।
અયં ચ મદીયં દ્રવ્યં હૃત્વા ઇહાગતઃ ।
તચ્ચ ત્વયાઽપ્તમ્ ।
તન્મયા જ્ઞાતમ્ પરમધુના સ સમાગચ્છતુ ।
તતઃ કુટ્ટિની કલાવતાસહિતા તત્પદાયોર્લગ્ના ઉવાચ--ગૃહાણેદં દ્રવ્યમ્ ।
ધૂર્તમાયા પ્રાહ--નાહં ગૃહકોણે ગ્રહીષ્યે ।
રાજવિદિતં ગ્રહીષ્યામિ ।
તતો વેશ્યામાતાપિ અતિશયેન ભીતા માતઙ્ગીં પ્રતિજગાદ-ઇમાં મત્સુતાં રક્ષ રક્ષ ।
પારમ્પર્યાગતં દ્રવ્યં ગૃહાણ સર્વસ્વમ્, પરં માં મૈવં વિડમ્બય ।

ધૂર્તમાયા પ્રાહ-ગ્રહીષ્યે ।
તતઃ સા વેશ્યયા કુટ્ટિન્યા સહ હસ્તપાદૌ ગૃહીત્વા સમ્માનિતા ।
ધૂર્તમાયાપિ નિજં તદીયં દ્રવ્યં સર્વસ્વં ચ ગૃહીત્વા રામેણ સહ પોતમારુહ્ય સ્વગૃહમાગત્ય ભહોત્સવમકારયત્ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ત્રયોવિંશતિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 24:
અથાન્યસ્મિન્દિને પ્રભાવતી શુકં પપ્રચ્છ ।
શુકો ઽપ્યાહ--
યાહિ દેવિ વિજાનાસિ યદિ જારસમન્વિતા ।
સજ્જનીવ પુરા વક્તું ભર્તુરગ્રે કચગ્રહે ॥ સુક્_24.1 (=168) ॥
પ્રભાવત્યાહ-કિમેતત્ ।
કીરો ઽબ્રવીત્-અસ્તિ ચન્દ્રપુરં નામ નગરમ્ ।
તત્રાભૂદ્વર્ધકિઃ સૂરપાલાખ્યઃ શ્રીમાન્ ।
તસ્ય સજ્જની નામ ભાર્યા અત્યન્તં પરપુરુષલમ્પટા ।
તાં ચ તદ્ગૃહસ્થાં દેવકો નામ રમતે ।
ઇતિ લોકાદેતદાકર્ણ્ય વર્ધકિઃ કપટેન ગૃહાન્નિર્ગત્ય પ્રાતઃસન્ધ્યાયામાચ્છન્નઃ સમાગત્ય તલ્પસ્યાધોભાગે સ્થિતઃ ।
સા ચ જારેણ સહ તત્રારૂઢા પત્યા કેશેષુ ગૃહીતા કથં મુચ્યતે ।
ઉત્તરમ્-સા પત્યા ધૃતા સતી દ્વિતીયપતિમુખમાલોક્ય પ્રાહ-મયા તવ કથિતં યદ્રથકારો મમ પતિર્ગૃહેન વિદ્યતે ।
સ ચાગતસ્તવ તદૈવ ઔચિત્યં વિધાસ્યતિ ।
યદ્યપિ પૂર્વં પત્યા ત્વદીયં દ્રવ્યમપહૃતં તથાપિ ક્ષન્તવ્યમ્ ।
રથકૃતિ સમાગતે તવ ગૃહં ગમિષ્યામિ યુવયોઃ સંગતિં વા કરિષ્યે ।
નાત્ર સંશયઃ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ચતુર્વિશતિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 25:
અન્યદા પ્રભાવતી શુકં ગમનાય પૃચ્છતિ ।
શુકઃ પ્રાહ-
કુરુ યદ્રોચતે કર્તું યદિ વેત્સિ પ્રતીઙ્ગિતમ્ ।
શ્વેતામ્બરેણ રુદ્ધેન યથા પૂર્વં કૃતં તથા ॥ સુક્_25.1 (=169) ॥
અસ્તિ ચન્દ્રપુરી નામ નગરી ।
તત્ર સિદ્ધસેનો નામ ક્ષપણકો જનપૂજિતઃ ।
તસ્મિન્નેવ નગરે ઽન્યઃ સિતપટો ગુણિનાં મુખ્યઃ સમાગતઃ ।
તેન ચ ગુણિના સર્વો ઽપિ જન આવર્જિતઃ શ્રાવકા અપ્યાત્માયત્તાઃ કૃતાઃ ।
સ ક્ષપણકો ઽપિ તસ્ય પૂજાં ક્રિયમાણામસહમાનઃ સ્વયં તદીયોપાશ્રયે વેશ્યાં પ્રેષયિત્વા અસૌ વેશ્યાલુબ્ધો ન સુશીલ ઇતિ શ્વેતામ્બરસ્ય લોકપ્રવાદમકરોત્ ।
તદ્દર્શનાય જનમાકારયામાસ ।
બ્રૂતે ચ--ક્ષપણકા એવ બ્રહ્મચારિણઃ શ્વેતામ્બરાસ્તુ વિપ્લુતાઃ ।
સો ઽપિ શ્વેતામ્બરો દીપાગ્નિના ઉપાધિં પ્રજ્વાલ્ય પ્રભાતપ્રાપ્તાયાં રજન્યાં નગ્નોભૂય વેશ્યાયા દત્તહસ્તો નિર્ગતઃ ।
તતો લોકાપવાદઃ સંવૃત્તઃ ।
યદસૌ ક્ષપણકો ન સિતવસ્ત્રઃ ।
ઇતિ શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।

ઇતિ શુકસપ્તતૌ પઞ્ચવિંશતિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 26:
અન્યદા સા ચલિતા ।
શુકઃ પ્રાહ--
યાહિ દેવિ ન તે દોષો યદિ જાનાસિ ભાષિતુમ્ ।
રત્નાદેવીવ પત્યા તુ પ્રાપ્તા જારદ્વયાન્વિતા ॥ સુક્_26.1 (=170) ॥
અસ્તિ જલૌદાભિધાનો ગ્રામઃ ।
તત્ર રાજપુત્રઃ ક્ષેમરાજઃ શૂરઃ ।
રત્નાદેવી તસ્ય ભાર્યા ।
તત્રૈવ ગ્રામણીર્દેવસાખ્યઃ ।
તસ્ય સુતો ધવલો નામ ।
તૌ દ્વાવપિ રમેતે રત્નાદેવીં પરસ્પરમજ્ઞાતૌ ।
અન્યદા પિતૃપુત્રૌ તદ્ગૃહસ્થૌ યદા તદા રાજપુત્રઃ સમાગતઃ ।
તદા કિમુત્તરમ્? શુક આહ-તતસ્તયા કૃતસંજ્ઞો ગૃહાદઙ્ગુલ્યા તર્જયન્નયાત્ ।
તસ્મિંશ્ચૈવ ગચ્છતિ ભયાત્પતિઃ કિમિદમિત્યાહ ।
તતઃ સા હસન્તી પ્રાહ-અસ્ય પુત્રસ્ત્વદ્ગૃહે શરણાગતઃ ।
મયા ચ નાર્પિતઃ ।
યતઃ-
સ ક્ષત્રિયસ્ત્રાણસહઃ સતાં યસ્તત્કાર્મુકં કર્મસુ યસ્ય શક્તિઃ ।
વહન્દ્વયીમપ્યફલે ઽર્થજાતે કરોત્યસંસ્કારહતામિવોક્તિમ્ ॥ સુક્_26.2 (=171) ॥
અતો રુષ્ટો વ્રજતિ ।
ગચ્છ ત્વં સમર્પય સુતમ્ ।
તેન ચ તથા કૃતમ્ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ષડ્વિંશતિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 27:
અન્યદા પ્રભાવતી ગમનાય શુકં પૃચ્છતિ સ્મ ।
શુકઃ પ્રાહ-
રમ્ભોરુ ગચ્છ કામિનાં કો વિઘ્નં કર્તુમર્હતિ ।
મોહિનીવ સમર્થા ચેદ્વિચારીકર્તુમીશ્વરિ ॥ સુક્_27.1 (=172) ॥
અસ્તિ શઙ્ખપુરં નામ નગરમ્ ।
તત્રાર્યો વણિગભૂત્ ।
તસ્ય મોહિની નામ ભાર્યા ।
તાઞ્ચબહિર્ગતાં કુમુખો નામ ધૂર્તો રમતે ।
તત્પતિના ચાભિજ્ઞાયિ ।
તત્પતિશ્ચાતિશયેન ભીરુઃ ।
તતો ઽસૌ તાં બહિર્યાન્તીં નિવાર્ય પાર્શ્વસ્થિત એવ તિષ્ઠતિ ।
તથાપિ તયા ધૂર્તસ્ય કથિતમ્-માં રાત્રૌ ભર્તૃખટ્વાસ્થિતામર્વાક્સુપ્તાં ભજ ત્વમ્ ।
તેન તથા કૃતમ્ ।
તચ્ચ કુર્વન્ભર્ત્રાસૌ પુંશ્ચિહ્ને ધૃતઃ કથં ગચ્છતુ? ઉત્તરમ્-ધૃત્વા ચ પતિઃ પ્રાહ-પ્રદોપમાનય મયા ચોરો ધૃતો ઽસ્તિ ।

તયોક્તમ્-બહિર્યાન્તી બિભેમ્યહમ્ ।
એનં ગ્રહીષ્યે ત્વં દીપમાનય ।
તેન ચ તથા કૃતમ્ ।
સા ચ જારં મુક્ત્વા ગૃહાન્તર્બદ્ધસ્ય પટ્ટકસ્ય જિહ્વાં ગૃહીત્વા તથૈવ સુપ્તા યાવત્પતિર્લકુટહસ્તો દીપં ગૃહીત્વા સમાયાતઃ પૃચ્છતિ-કિમિયં પટ્ટકસ્ય જિહ્વા કથમત્ર? તયોક્તમ્-ક્ષુધાર્તો ઽયમ્ ।
અનેન મુક્તા લાલાકૃશા સ્થિતા ।
ઉક્તિપ્રત્યુક્તિવાદેન નિર્જિતઃ ।
ઉક્તશ્ચ-હતક! અનેન પૌરુષેણ ક્ષયં વ્રજસિ ।
ઇતિ નિર્ભર્ત્સિતો લજ્જિતશ્ચ સુપ્તઃ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ સપ્તવિંશતિતમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 28:
અન્યદા પ્રભાવતી ગમનાય શુકં પપ્રચ્છ ।
શુકઃ પ્રાહ--
કૃશોદરિ વ્રજાદ્ય ત્વં યદિ જાનાસિ ભાષિતુમ્ ।
જારસંયુક્તયા પૂર્વં યથા દેવિકયા કૃતમ્ ॥ સુક્_28.1 (=173) ॥
અસ્તિ કુહાડાખ્યો મહાગ્રામઃ તત્ર જરસાખ્યો કૌટુમ્બિકો મહામૂર્ખઃ ।
તદ્ભાર્યા દેવિકા પુંશ્ચલી ।
તાં ચ પ્રભાકરો બ્રાહ્મણઃ ક્ષેત્રમધ્યે વિભીતકવૃક્ષસમીપે ગુપ્તસ્થાને મુદા રમતેર્ ।
ઇદૃશં વ્યતિકરં જનાચ્છ્રત્વા તત્પતિસ્તત્રાવલોકનાય સ્વયં ગતઃ ।
તેન ચ વૃક્ષારૂઢેન તત્તથૈવ દૃષ્ટમ્ ।
દૃષ્ટ્વા તત્રસ્થેનાપિ જલ્પિતમ્, ધૂર્તિકે! બહુદિનેભ્યો ઽદ્ય સમ્પ્રાપ્તા-ઇત્યુક્તા કથમિયં ભર્તારં પ્રત્યાયયતુ ।
તયોક્તમ્--નાહં જાને ત્વમેવ કથય ।
"યદિ ન યાસિ તદા કથયામિઽ ।
તયા તથેતિ પ્રતિપન્ને શુકઃ પ્રાહ--સા ચ તદ્વચઃ શ્રુત્વા તં જારં પ્રેષયામાસ પત્યા ચાવતીર્ય સમાગતેન ઉપાલબ્ધા ।
સાઽહ--હે પ્રભોર્! ઇદૃશ એવ વૃક્ષઃ, અત્રારૂઢૈર્મિથુનં દૃશ્યતે ।
તેન પતિના ઉક્તમ્--ત્વમારુહ્ય અવલોકય ।
તયા તથા કૃતમ્ ।
વૃક્ષારૂઢયા ચ તયા પ્રોક્તં કપટેન ।
"વહુદિવસેભ્યો ઽન્યાં નારીમભિગમન્ દૃષ્ટો ઽસિ" ।
તેન મૂર્ખેણ જ્ઞાતમ્--સત્યમિદમ્ ।
સ ચ તાં શાન્તયિત્વા ગૃહં નિનાય ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ અષ્ટાવિંશતિતમો કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 29:
અન્યેદ્યુઃ પ્રભાવતી ગમનાય શુકં પૃચ્છતિ સ્મ ।
સો ઽપ્યાહ--
વ્રજ દેવિ વિચારં ચેત્કર્તું જાનાસિ ભામિનિ ।
સમં જારેણ સમ્પ્રાપ્તા સુન્દરીવ યથા ગૃહે ॥ સુક્_29.1 (=174) ॥
"કથમેતત્ઽ? સો ઽબ્રવીત્--અસ્તિ સીહૂલો નામ ગ્રામઃ ।
તત્ર મહાધનો વણિક્ ।

તદ્ભાર્યા સુન્દરી ।
તાં ચ મોહનો નામ ઉપપતિર્નિત્યં ગૃહમાગત્ય ભુઙ્ક્તે ।
અન્યદા યાવત્સા તથા તિષ્ઠતિ તાવત્તત્પતિઃ સમાગતઃ ।
સા કથં ભવતુ ।
ઉત્તરમ્--સા પતિમાગચ્છન્તં દૃષ્ટ્વા જારં વિવસ્ત્રં શિક્યે કૃત્વા મુક્તકેશા ગૃહાન્નિર્ગત્ય દૂરસ્થા પતિમાહ-અસ્મદ્ગૃહમધ્યે નગ્નભૂતં શિક્યારૂઢં વિદ્યતે ।
માન્ત્રિકાનાકારયિતું ગચ્છેત્યુક્તે સ મૂર્ખસ્તદર્થં જગામ ।
તદા ચ તદન્તરે તયા ઉલ્મુકં હસ્તે કૃત્વા ઉપપતિર્નિષ્કાસિતઃ ।
પત્યૌ ચ આગતે સા જગાદ-યદુલ્મુકેનાપિ ભૂતં નષ્ટમ્ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ એકોનત્રિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 30:
અન્યેદ્યુઃ પ્રભાવત્યા પૃષ્ટઃ શુકઃ પ્રાહ ।
ગચ્છ દેવિ વિરુદ્ધં તે ગમનં ન મતં મમ ।
વિષમે યદિ વેત્સિ ત્વમુત્તરં મૂલદેવવત્ ॥ સુક્_30.1 (=175) ॥
અસ્તીહ પૃથિવ્યાં ભૂતવાસં નામ શ્મશાનમ્ ।
તત્ર દ્વૌ પિશાચૌ કરાલોત્તાલનામાનૌ ।
ભાર્યે ચ ધૂમપ્રભામેઘપ્રભાખ્યે, તયોશ્ચ ભાર્યારામણીય કત્વે વિવાદઃ સંવૃત્તઃ ।
અન્યદા ચ તાભ્યાં ભાર્યાસહિતાભ્યાં મૂલેદવોદૃષ્ટો બાહુભ્યાં વિધૃત્ય પૃષ્ટઃ-કા અનયોર્મધ્યાદ્રમણીયા, અનૃતં વદન્તંવ્યાપાદયિષ્યાવઃ ।
તત્કલત્રે વિરૂપે ભીષણે વૃદ્ધે પિશાચિન્યૌ ।
સ ચ યથાર્થવાદી ભક્ષિતઃ સ્યાત્ કિમુત્તરં કુર્યાદિતિ ।
ઉત્તરમ્--તેનોક્તમ્-
યા યસ્ય વલ્લભા લોકે રમ્યા સા તસ્ય નાપરા ।
ગદિતે ધૂર્તરાજેન તાભ્યાં મુક્તશ્ચ તત્ક્ષણાત્ ॥ સુક્_30.2 (=176) ॥
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ત્રિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 31:
અન્યદા ચ પ્રભાવત્યા પૃષ્ટઃ શુકઃ પ્રોવાચ-
યથેષ્ટં વ્રજ કલ્યાણિ કેલિં કર્ત્તું કૃશોદરિ ।
શશકસ્યેવ તે બુદ્ધિરસ્તિ ચેત્સુસહાયિની ॥ સુક્_31.1 (=177) ॥
મધુરાખ્યે વને પિઙ્ગલનામા સિંહઃ ।
સ સત્ત્વાનિ બહૂનિ હનન્સર્વૈઃ પશુભિર્વિચાર્ય પ્રતિદિનમેકૈકસત્ત્વપરિકલ્પનવ્યવસ્થયા નિવારિતઃ ।
અન્યદા શશકસ્યૈકસ્ય વારકઃ સઞ્જાતઃ ।
સ ચ ન યાતિ શ્વાપદૈર્ભણિતો ઽપિ-"ગચ્છ ત્વમન્યથા પૂર્વવત્સર્વાણિ ભૂતાનિ સ ભક્ષયિષ્યતિ ।
સ ચાદ્યપ્રભૃતિ તદન્તિકે સત્ત્વાનિ ન યાસ્યન્તિઽ-ઇત્યુક્ત્વા બહુકાલક્ષેપં ચકાર ।
મધ્યાહ્નસમયે એવ ચ મન્દં મન્દં સિંહસ્યાગ્રે ગન્તું વ્યસિતઃ ।
તેનાપિ સહસાક્રાન્તઃ કથં મુચ્યતે? ઉત્તરમ્-શશકઃ સિંહિં પ્રાહ-સ્વમિન્નહં શશકચતુષ્ટયેન સહ આગચ્છન્માર્ગે તવ શત્રુણા ધૃતો ઽતો વેલાતિક્રમો બભૂવ ।
તેનોક્તમ્-સ શત્રું ક્વાસ્તે? તતઃ સ શશકેન ધૂર્તેન વાટીં નીત્વા તસ્યૈવ પ્રતિબિમ્બઃ કૂપે દર્શિતઃ ।
સિંહો ઽપિ મૂર્ખસ્તં જલે દૃષ્ટ્વા કુપિતો ઝમ્પાદાન્મૃતશ્ચ ।
બુદ્ધિર્બલવતી ભીરુ સત્ત્વાનાં ન પરાક્રમઃ ।
શશકેનાલ્પસત્ત્વેન હતઃ સિંહઃ પરાક્રમી ॥ સુક્_31.2 (=178) ॥

ઉક્તઞ્ચ-
એકં હન્યાન્ન વા હન્યાદિષુર્મુક્તો ધનુષ્મતા ।
સરાર્ષ્ટ સપ્રજં હન્તિ રાજાનં મન્ત્રિનિશ્ચયઃ ॥ સુક્_31.3 (=179) ॥
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ એકત્રિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 32:
અથાન્યેદ્યુઃ પ્રભાવતી ચલિતા શુકં પપ્રચ્છ ગમનાય ।
શુકઃ-
યાદિ દેવિ મનો યત્ર ગન્તું તે કમલાનને ।
રાજિનીવ વિજાનાસિ વક્તું ધૂલિવિપર્યયે ॥ સુક્_32.1 (=180) ॥
અસ્તિ શાન્તિપુરં નામ નગરમ્ ।
તત્ર માધવઃ શ્રેષ્ઠી ।
તસ્ય મોહિની ભાર્યા ।
તયોસ્તનયઃ સોહડાભિધઃ ।
તસ્ય ભાર્યા રાજિનીનામ્ની રૂપસમ્પન્ના ચતુરા પુંશ્ચલી ।
સાન્યદા દ્રમ્મર્પયિત્વા શ્વશ્ર્વજ્ઞપ્તા "ગોધૂમાન્ હટ્ટે ગૃહીત્વા ગચ્છઽ ।
સા ચ હટ્ટે ગતા ।
ક્રીણત્યા ચોપપતિર્દૃષ્ટઃ સંજ્ઞિતશ્ચ સમીપમાયયૌ ।
ગોધૂમાન્મોટાયાં બદ્ધ્વા હટ્ટે મુક્ત્વા તેન સાર્ધં સા યયૌ ।
વણિજાપિ ગોધૂમાનુત્સાર્ય મોટાયાં ધૂલિર્બદ્ધા ।
સાપિ તેન સહ ચિરં સ્થિત્વા આગત્યાકુલા મોટામનુત્પાટયિત્વા ગૃહં યયૌ ।
તાં છોટયિત્વા યાવત્ શ્વશ્રૂઃ પશ્યતિ કોદૃશા ગોધૂમા ઇતિ તાવદ્ધૂલિં પશ્યતિ ।
અત્ર કિમુત્તરમ્ ।
શુકઃ-કિમિદમિતિ યદા શ્વશ્ર્વા પૃષ્ટા તદા તયોક્તમ્-"માતર્મમ હસ્તાદ્ દ્રમ્મઃ હટ્ટાગ્રે ભૂમૌ પતિતઃ ।
તતો મયા ધૂલિરાહૃતા ।
તતઃ સા શ્વશ્રૂર્દ્રમ્મમનવલોકમાના વિકલીભૂતા ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ઇતિ શુકસપ્તતૌ દ્વાત્રિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 33:
અથાન્યેદ્યુઃ પ્રભાવતી ગમનાયોત્સુકા શુકં પપ્રચ્છ ।
શુકઃ પ્રાહ-
કો દોષો ગમ્યતાં દેવિ યદિ કર્તું ત્વમીશ્વરા ।
વિષમે માલિની યદ્વદ્રમ્ભિકા પતિસન્નિધૌ ॥ સુક્_33.1 (=181) ॥
પ્રભાવતી-"કથમેતત્ઽ? શુકો ઽબ્રવીત્-અસ્તિ શઙ્ખપુરં નામ નગરમ્ ।
તત્ર શઙ્કરો નામ માલિકઃ સમૃદ્ધિમાન્ ।
તસ્ય રમ્ભિકા નામ ભાર્યા બહુરતિપ્રિયા સુભગા સુરૂપા બહુભર્તૃકા ચ ।
અન્યદા શઙ્કરગૃહે પિતૃકાર્યમાગતમ્ તસ્મિન્દિને તયોપપતયશ્ચત્વારો નિમન્ત્રિતાઃ પુષ્પાણાં વિક્રયાય ગતયા ચતુષ્પથે ગ્રામણીર્વણિક્સૂનુસ્તલારશ્ચ બલાધિપશ્ચ પ્રત્યેકં તે તે પૃથક્પૃથક્ આકારિતાઃ પરસ્પરમજાનન્તઃ-મદીયં ભવનં પ્રતિ પ્રાગેવ સમાગન્તવ્યમિતિ ।
દ્વિતીયે ઽહ્નિ માલિકે વાટિકાં ગતે વણિક્સૂનુઃ સ્નાત્વા ભુક્ત્વા ચ તયા સહ રન્તું સમાયયૌ ।
વણિજિ અર્ધસ્નાતે ગ્રામકૂટો ગૃહદ્વારં સમાપતન્દૃષ્ટઃ તતઃ સ્નાનં કુર્વન્વણિક્તથાભૂતો વંશમયે કોષ્ઠે ખલિયુક્તે ક્ષિપ્તો ભયયુક્તશ્ચ ।
ગ્રામકૂટે ઽપ્યર્ધસ્નાતે બહિસ્તલારઃ સમાયાતઃ ।
તં દૃષ્ટ્વા સો ઽપિ તસ્મિન્નેવ કોષ્ઠે ક્ષિપ્ત ઉક્તશ્ચ-યદધઃ સર્પિણી પ્રસૂતાસ્તિ ।

તતો ઽપ્યનતરાલ એવં સ્થાતવ્યમિતિ તલારો ઽપ્યર્ધસ્નાતો બલાધિપં દૃષ્ટ્વા ભાણ્ડસમૂહે ક્ષિપ્તઃ ।
બલાધિપો ઽપ્યર્ધસ્નાતો માલિકં દૃષ્ટ્વા તત્રૈવ ક્ષિપ્તઃ ।
તતો માલિકો લોકશ્ચ તસ્મિન્ પિતૃકાર્યે યદૃચ્છયા ભિજિતાઃ ।
એવં કૃત્વા તે ષાં ચતુર્ણામપિ પરસ્પરમલક્ષિતાનાં પૃથક્પૃથક્ ભોજનં પરમાન્નામૃતં સમર્પિતમ્ ।
વણિજા તુ ભુઞ્જાનેન બહુ ફૂત્કૃતમ્ ।
તદોપરિસ્થિતેન ચ સર્પિણીં શઙ્કમાનેન મૂત્રિતમ્ ।
વણિજા તુ ઘૃતામિતિ જ્ઞાત્વા ભાજનમુત્ક્ષિપ્તમ્ ।
ઉપરિસ્થિતસ્ય મુખે લગ્નમ્ ।
તતઃ સ શઙ્કિતઃ ।
સો ઽપિ ચ લગ્નં લગ્નમિતિ વદન્દત્તઝમ્પો નિર્યયૌ ।
અન્યે ઽપિ લગ્નાક્ષરભયાકુલા યાવન્નિર્ગતાઃ શઙ્કરેણ જનૈશ્ચ દૃષ્ટાઃ સવિસ્મયં ખલિખરડિતાઃ ।
તતઃ સા કથં ભવતુ? ઉત્તમ્-યદા સા પત્યા પૃષ્ટા કિમિદમિતિ તદા તયોક્તમ્-
શ્રદ્ધાહીનં કૃતં શ્રાદ્ધમિદં નૂનં ત્વયા પ્રિય ।
અતો ઽભુક્ત્વા ક્ષુધાક્રાન્તાઃ પિતરસ્તે વિનિર્ગતાઃ ॥ સુક્_33.2 (=182) ॥
તતઃ સ પુનઃ શ્રાદ્ધં ચકાર ।
રમ્ભિકાવચનાત્તેન નિર્ગતાઃ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ત્રયસ્ત્રિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 34:
અથાન્યસ્મિન્દિને ગમનાર્થં પ્રભાવતી શુકં પપ્રચ્છ ।
શુકઃ પ્રાહ-
યાહિ દેવિ ગતા વેત્સિ ભઙ્ગુરં યદિ ભાષિતુમ્ ।
કુમાર્યૈ પારડી દત્ત્વા યથોક્તં શમ્ભુના પુરા ॥ સુક્_34.1 (=183) ॥
પ્રભાવત્યાહ-કથમેતત્ ।
શુકઃ પ્રાહ--પુરા કસ્મિંશ્ચિન્નગરે શમ્ભુનામા વિપ્રો ઽભૂત્ દ્યૂતકૃન્નાનાદેશપરિભ્રમણશીલો માર્ગે ગચ્છન્ ક્ષેત્રરક્ષિકાં સુરૂપાં બાલિકાં દૃષ્ટ્વા તામ્બૂલં દત્વા સાન્ત્વયન્નિદમુવાચ યન્મત્સમ્ભોગકરણે ઇમાં મદીયાં પારડીં ગૃહાણ મયા સહ રતં કુરુ ।
સુખાશ્રયં તયા તથા વિહિતમ્ ।
સ ચ સિદ્ધે કાર્યે તાં યાચતે ।
કથં લભતે? ઉત્તરમ્-યાવત્તેન યાચિતા તાવત્સા ચલિતા ગૃહં પ્રતિ ।
સો ઽપિ ચ પઞ્ચ કણિશાનિ ગૃહીત્વા પૃષ્ઠે લગ્નઃ ।
તેન ચ ગ્રામગતેન ફૂત્કૃતમ્-અહો ગ્રામમુખ્યાઃ! પશ્યત ।
ગ્રામે ઽસ્મિન્મહદદ્ભુતમ્ ।
પઞ્ચકણિશકારણેનાનયા મદીયં વસ્ત્રમપહૃતમ્ ।
ગ્રામ્યૈસ્તત્સમર્પિતમ્ ।
તયા ચ ન કિઞ્ચિદુક્તં લજ્જયા ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ચતુસ્ત્રિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 35:
અપરે ઽહ્નિ સા શૃઙ્ગારાન્વિતા શુકં પપ્રચ્છ ।
શુકઃ પ્રાહ-
ગચ્છ દેવિ ન તે દોષો યદિ તત્ર ગતા સતી ।

સ્વાર્થં કર્તું વિજાનાસિ તિલક્રયકરો યથા ॥ સુક્_35.1 (=184) ॥
"કથમેતત્? શુકઃ પ્રાહ-પુરા કસ્મિંશ્ચિદ્ ગ્રામે શમ્બકનામા વણિક્તિલગ્રાહકઃ ।
સ ચ સરગ્રામં યથૌ ।
તત્રસ્થસ્ય ભાણ્ડશાલિકસ્ય ગૃહે ગતઃ ।
સ ગૃહે નાસ્તિ ।
તસ્ય ભાર્યાસ્તિ પરં કુલટા ।
નેત્રસંજ્ઞયા પરસ્પરં પ્રીતિરુત્પન્ના ।
તત્રૈવ સા ભુક્તા અઙ્ગુલીયકં દત્ત્વા ।
સમ્બન્ધાદનન્તરં સ તદઙ્ગુલીયકં જિઘૃક્ષતિ ।
અનેન વિધિના દત્તમઙ્ગુલીયકં સ કથં ગૃહ્ણાત્વિતિ પ્રશ્નઃ ।
શુકઃ પ્રાહ-તિલગ્રાહકસ્તદલભમાનો વિપણિસ્થં ભાણ્ડશાલિકમાહ-"દેહિ મે તિલપ્રસ્થશતં યત્સત્યઙ્કારિતં મયાઽ ।
એવમુક્તઃ સ આહ-"કે તિલાઃ કશ્ચ વક્તા ત્વં સત્યઙ્કારશ્ચ કીદૃશઃ? તેનોક્તમ્-પ્રસ્થં પ્રતિ દ્વિકપ્રવૃદ્ધ્યા ત્વદ્ભાર્યયા સત્યઙ્કારે ઽઙ્ગુલીયકં ગૃહીતમ્ ।
તતો રુષ્ટેન વણિજા ભાર્યાપારશ્વે નિજં સુતં પ્રેષયિત્વા ઇતિ કથયામાસ-ત્વદીયેનેદૃશેન વ્યવહારેણાસ્મદ્ગૃહં વૃદ્ધિમાપ્સ્યતિ ।
પુત્રો ઽપ્યઙ્ગુલીયકમાદાય તિલગ્રાહકસ્યાર્પયામાસ ।
સો ઽપિ યથાગતં તથા યયૌ ।
તતો યદિ પ્રભાવિ તવાપ્યેવં બુદ્ધિરસ્તિ તદા ગમ્યતાં નાન્યથા ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ પઞ્ચત્રિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 36:
નિશામુખે ઽન્યેદ્યુઃ પ્રભાવતી શુકં પુનરાહ-હે કીર! ગમિષ્યામિ ચિરકાઙ્ક્ષિતં સુખં ભોક્તુમ્ ।
શુક આહ-
સુખમેવાનુભોક્તવ્યં સંસારે સુન્દરિ! ધ્રુવમ્ ।
નાયિનીવ વિજાનાસિ યદિ વક્તું ત્વમુત્તરમ્ ॥ સુક્_36.1 (=185) ॥
પ્રભાવત્યાહ-કથમેતત્ ।
કા કીર નાયિની કુત્ર તયા કિં કૃતમુત્તરમ્ ।
કથાં કથય કલ્યાણીં કૌતુકં મે કથાક્રમે ॥ સુક્_36.2 (=186) ॥
શુક આહ-અસ્તિ સરડાખ્યે ગ્રામે ગ્રામણીઃ શૂરપાલઃ ।
તસ્ય ભાર્યા નાયિની ।
સા આત્મપતિં નિત્યં પટ્ટસૂત્રકઞ્ચુકં યાચતે ।
સ આહ-વયં કર્ષુકાઃ કાર્પાસચીવરાઃ ।
અસ્મદ્ગૃહે પટ્ટસૂત્રવાર્ત્તામપિ કો ઽપિ ન જાનાતિ ।
અન્યદા સા તં ગ્રામસંસદિસ્થં જગાદ-ગૃહમેહિ ગૃહાધિપ! રાવડી ભુઙ્ક્ષ્વ ।
સ ચ તદ્વચનં શ્રુત્વા ભાર્યામાહ ગૃહાગતઃ-ભદ્રે! ત્વયા નિન્દિતં વચો લજ્જાકારકં મમાપ્રિયં સંસદિ કિમિત્થમુક્તમ્? તયોક્તમ્--ત્વયા મમ પ્રિયં કથં ન કૃતમ્? ગ્રામણીરાહ--દાસ્યામિ કઞ્ચુકં તે ઽદ્ય ।
નિજં વાક્યં વૃથા કુરુ ।
તયોક્તમ્--કઞ્ચુકે દત્તે ઉત્તારયિષ્યે ।
દત્તઃ કઞ્ચુકસ્તેન ।
તદ્વચઃ કથં વૃથા ભવત્વિતિ પ્રશ્નઃ ।
શુકઃ પ્રાહ-અન્યદા નાયિની જગાદ-યદાદ્ય ત્વાં સંસદિસ્થં પૂર્વવદાકારયામિ તદા ત્વયા સંસદા સહ ગૃહમાગન્તવ્યમ્ ।
તેન ચ એવમેવ કૃતમ્ ।
તયા ચ ગૃહાગતાયાઃ સંસદો ભવ્યરોત્યા ભોજનં દત્તમ્ ।

તતો ગ્રામજનો વદતિ-શૂરપાલઃ સમૃદ્ધઃ ।
પરં તદ્ભાર્યા ઔદ્ધત્યપરિહારેણ એવં વદતિ ।
ઇતિ વચનમુત્તારિતમ્ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ષટ્ત્રિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 37:
અથાપરે ઽહ્નિ પ્રભાવતી ગમનાય શુકં પૃચ્છતિ સ્મ ।
શુકો ઽપ્યાહ-
યથેષ્ટં વ્રજ કલ્યાણિ ન તે દોષો ઽસ્તિ કશ્ચન ।
લાઙ્ગલીવ વિજાનાસિ યદિ કર્તું ત્વમુત્તરમ્ ॥ સુક્_37.1 (=189) ॥
પ્રભાવત્યાહ-કથમેતત્ ।
શુકો ઽપ્યાહૃ-સઙ્ગમાખ્યે ગ્રામે શૂરઃ કૌટુમ્બિકઃ ।
તસ્યાસ્તિ પૂર્ણપાલસ્તુ હાલિકઃ ।
સર્વત્ર ચ તસ્ય શૂરપતેર્વેશ્મનિ ક્ષેત્રે ખલે પ્રમાણમ્ ।
તસ્ય ચ હાલિકસ્ય ક્ષેત્રસ્થસ્ય શૂરપતિસુતા સુભગા નામ નિત્યં ભુક્તિં નયતિ ।
સ તાં કામયતે ક્ષેત્રગહ્વરે શૂરપાલાન્નિઃશઙ્કિતઃ ।
તં ચ વૃત્તાન્તમસમઞ્જસમિતિ કૃત્વા પ્રતિવેશ્મહાલિકાસ્તસ્ય કથયામાસુઃ ।
અન્યદાસૌ શૂરસ્તયોર્હાલિકસુતયોઃ સમ્બન્ધં પ્રત્યક્ષીકર્તું ક્ષેત્રં ગત્વા ગહ્વરસ્યાદૂરસમન્તે ઽલક્ષિતસ્તસ્થૌ ।
તન્મિથુનં રતસ્થં દૃષ્ટં કથં ભવતુ? ઉત્તરઞ્ચ કિમિતિ પ્રશ્નઃ ।
શુકઃ પ્રાહ-યાવત્સ હાલિકસ્તાં ભુક્ત્વોત્થિતઃ તાવત્ શૂરપતિં દદર્શ ।
તદા સ નિઃશ્વસન્નાહ-ધિઙ્મે કર્માર્જનાં ચ યન્મયા હલખેટનં વિધેયમ્, ઇયં ચ ગ્રન્થિરોગિણી ।
અતો દ્વયોરપિ જીવિતં રસાતલં યાતુ ।
મયા તુ નિત્યં હલેખેટનં ગ્રન્થેરાકર્ષણં ચ દ્વયમપિ વિધેયમ્ ।
તદહં કિમર્થમસ્ય શૂરપાલસ્ય હાલિકો ભવામિ ।
ઇત્થમેવાહં ક્ષયં યાસ્યામિ ।
ઇતિ હાલિકવચનં શ્રુત્વા નિર્દેષો ઽયમિતિ લોકસ્ય વચનં વિતથીકૃત્ય શૂરપતિર્લજ્જિતો ગૃહં યયૌ ।
સા ચ પ્રભાવતી શુકોક્તાં કથાં શ્રુત્વા સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ સપ્તત્રિંશત્તમો કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 38:
અપરેદ્યુર્યામિનીસમયે પ્રભાવતી ગમનાય શુકં પપ્રચ્છ ।
શુકઃ-
વાઞ્છિતં કર્તુકામાનાં નાન્તરાયં કૃશોદરિ ।
યદિ કર્તું વિજાનાસિ યથા વિપ્રઃ પ્રિયંવદઃ ॥ સુક્_38.1 (=188) ॥
પ્રભાવતી પપ્રચ્છ-કથમેતત્? શુકઃ-પુરાભૂદ્ દેવિ? પ્રિયંવદો નામ વિપ્રઃ પથિકઃ ।
એકદા માર્ગે ગચ્છન્સુદર્શનગ્રામે કસ્યચિદ્વણિજો ગૃહં યયૌ ।
તત્પત્ની ચ પુંશ્ચલી ।
સ ચ બ્રાહ્મણસ્તાં દૃષ્ટ્વા આત્માનં સુસ્થાનકૃતવાસકં મેને ।
સ ચ રાત્રૌ સકામસ્તાં પ્રાર્થયામાસ ।
અઙ્ગુલીયકદાનેન ચ હટ્ટમાર્ગં વણિક્સુતે ગતે રેમે તયા સમમ્ ।
પ્રાતઃ સો ઽઙ્ગુલીયકં યાચતે ।

સા નાર્પયતિ ।
અનેન વિધિના દત્તમઙ્ગુલીયકં સ કથં ગૃહ્ણાતુ-ઇતિ પ્રશ્નઃ ।
ઉત્તરમ્-યદા તુ યાચિતા ન દદાતિ તદા સ બ્રાહ્મણઃ ખટ્વાચરણં ગૃહીત્વા વણિજઃ સન્નિધિં યયૌ ।
ખટ્વાચરણં દર્શયિત્વા ફૂત્કૃતમ્ ।
વણિક્ પ્રાહ-ભો દ્વિજઃ! કિમેતત્? સ આહ-ભગ્ને ઽસ્મિન્ત્વદીયભાર્યયા મદીયમગુલીયકં જગૃહે ।
સ ચ વણિક્ તદ્વચનં શ્રુત્વા કુપિતો ભાર્યામાહ-અનેન પ્રમાદેન અસ્મદ્ગૃહે કો ઽપિ પથિકો ન સમેષ્યતિ ।
ઇત્યુક્ત્વા નિષ્ઠુરં વચસ્તત્કુણ્ડાદુત્તીર્ય અઙ્ગુલીયકં પથિકાય સમર્પિતમ્ ।
સ ચ યથાગતં યયૌ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ અષ્ટત્રિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 39:
અપરે ઽહ્નિ સન્ધ્યાસમયે પુરુષાન્તરગમનાય પ્રભાવતી શુકં પૃચ્છતિ સ્મ-હે શુક! અહં ગમિષ્યામિ ।
શુકઃ પ્રાહ-
વ્રજ દેવિ! વરં યાનં ત્વં ભોક્તું સુભગં નરમ્ ।
વક્તું ચેદ્વિષમે વેત્સિ તુલાગ્રાહીવ ભામિનિ ॥ સુક્_39.1 (=189) ॥
પ્રભાવતી પ્રાહ-"કથમેતત્?
કસ્તુલાગ્રાહકઃ કીર! ગૃહીતા ચ તુલા કુતઃ ।
વિષમં ચ કિમાયાતં કથાં કથય શોભનામ્ ॥ સુક્_39.2 (=190) ॥
અસ્ત્યત્ર કુણ્ડિનં નામ નગરમ્ ।
તત્ર ભૂધરો નામ વણિક્પુણ્યક્ષયાત્ક્ષીણધનો જનૈસ્ત્યક્તઃ ।
ઉક્તઞ્ચ-
વિદ્વાન્ધની ધની દાતા ધની સાધુર્ગુણાગ્રણીઃ ।
સર્વબન્ધુર્ધની પુજ્યો ધનહીનો ગતપ્રભઃ ॥ સુક્_39.3 (=191) ॥
યદા તુ સ તુલામાત્રધનો ઽભવત્તદાન્યવણિગ્ગૃહે તુલાં મુક્ત્વા દેશાન્તરં ગતઃ ।
તત્ર ધનમર્જયિત્વા નિજનગરમાગત્ય તં વણિજં તુલાં યયાચે ।
વણિક્પાર્શ્વાત્તુલા ન લબ્ધા ।
તુલાયાં તુ લુબ્ધો વણિક્મૂર્ખ ઉત્તરં ચક્રે યત્ત્વદીયા તુલા મૂષિકૈર્ભક્ષિતેતિ શ્રુત્વા ભૂધરસ્તૂષ્ણીં સ્થિતઃ ।
સ ચ એકદા તસ્ય વેશ્મનિ ભોજનાય ગતઃ ક્રીડન્તં બાલકં દૃષ્ટ્વા પ્રચ્છન્નં ગૃહીત્વા નિજગૃહં યયૌ ।
બાલકપિતા ચ દુઃખપૂરિતાઙ્ગો રુરોદ સકુટુમ્બઃ ।
તઞ્ચ રુદન્તં દૃષ્ટ્વા પ્રતિવેશ્મિકો જગાદ-રે ત્વદીયઃ સુતો ભૂધરેણ ગૃહીતઃ ।
તતો ઽસૌ તદ્ગૃહં ગત્વા ભૂધરાત્સુતં યાચિતવાન્ ।
ભૂધરેણોક્તમ્-મિત્ર! ત્વત્પુત્રો મત્સંગે સ્નાનાર્થે નદીતીરે ગતસ્તત્ર શ્યેનેનાપહૃતઃ ।
ઇતિ શ્રુત્વા તેન વણિજા રાજકુલે ગત્વા પુત્રહરણવૃત્તાન્તો નિવેદિતઃ ।
ભૂધરો ઽપિ રાજકુલં યયૌ ।
તત્કથય સ બાલહર્તા કથં મુચ્યતામિતિ-પ્રશ્નઃ ।
શુકઃ યદા ભૂધરો રાજસમક્ષં મન્ત્રિણા પૃષ્ટસ્તદા એવં જગાદ-
તુલાં લોહમયીં યત્ર ખાદન્તે દેવ! મૂષકાઃ ।
ગજં તત્ર હરેત્ શ્યેનો દારકે કો ઽત્ર વિસ્મયઃ ॥ સુક્_39.4 (=192) ॥
શ્રુત્વૈતદ્વચનં મન્ત્રિણોક્તમ્-યદાયં ધૂર્તસ્તવ તુલાં સમર્પયતિ તદા દારકો ઽપિ દાતવ્યો નાન્યથા ।
તેન દારકઃ સમર્પિતઃ ।

તુલાગ્રાહી દણ્ડિતઃ સન્ તુલાં સમર્પયામાસ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ એકોનચત્વારિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 40:
અન્યેદ્યુઃ સા પ્રભાવતી ગમનાય શુકં પૃચ્છતિ સ્મ ।
શુકઃ-
ગચ્છ ત્વં ગન્તુકામાનાં ગમનં ચ શુભં ભુવિ ।
સુબિદ્ધિરિવ ચેદ્વક્તું વિજાનાસિ કૃતાકૃતામ્ ॥ સુક્_40.1 (=193) ॥
પ્રભાવત્યાહ-કથમેતત્? શુકઃ-નગરાભિઘે પત્તને સુબુદ્ધિ- કુબુદ્ધિશ્ચેતિ મિત્રદ્વયં જને પ્રસિદ્ધમ્ ।
અન્યદા સુબુદ્ધિર્દેશાન્તરં યયૌ ।
કુબુદ્ધિસ્તુ મિત્રસ્ત્રિયં યયૌ ।
સુબુદ્ધિશ્ચ ધનમર્જયિત્વા દેશાન્તરાત્સમાગતઃ ।
તતઃ કુબુદ્ધિઃ સુબુદ્ધેઃ કપટસ્નેહં દર્શયતિ ।
સુબુદ્ધિનાપિ સમ્માનિતઃ ।
કુબુદ્ધિસ્તં પ્રત્યાહ-ભવતા ક્વાપિ કિઞ્ચિત્કૌતુકં દૃષ્ટમ્? તેનોક્તમ્-સરસ્વતીનદીતીરે કૂપમધ્યે તરમાણમકાલજમામ્રફલં દૃષ્ટં મનોરમનામિનિ ગ્રામે ।
કુબુદ્ધિરાહ-મિથ્યેદમ્ ।
સુબુદ્ધિરાહ-સત્યમેતત્ ।
તેનોક્તમ્-યદિ સત્યં ભવતિ તદા યદસ્મદ્ગૃહે દ્વાભ્યાં હસ્તાભ્યાં ગ્રહીતું શક્યતે તત્ત્વયા ગ્રાહ્યમ્ ।
અલીકે ત્વદીયગૃહાદહં ગૃહ્ણામિ ।
ઇતિ પણ્બન્ધં કૃત્વા કુબુદ્ધી રાત્રૌ કૂપાત્તત્ફલં જગ્રાહ ।
ફલાભાવે તુ સુબુદ્ધિના હરિતમ્ ।
અથ સ તદ્ભાર્યાં ગ્રહીતુકામઃ પણબન્ધં યાચતે ।
તદત્ર સુબુદ્ધિર્નિજભાર્યારક્ષણે કમુપાયં કરોત્વિતિ પ્રશ્નઃ ।
ઉત્તરં શુક આહ-સુબુદ્ધિસ્તં દુષ્ટાશયં જ્ઞાત્વા નિજગૃહવસ્તુજાતં નિજકલત્રં ચ પ્રાસાદોપરિ ક્ષિપ્ત્વા ।
આરોહણિકાં પાતયામાસ ।
કુબુદ્ધિઃ સમાયાતઃ ।
સુબુદ્ધિરાહ-એવં યદ્રોચતે તદસ્મદ્ગૃહાદ્ ગૃહ્યતામ્ ।
સ ચ કલત્રાહરણાય નિઃશ્રેણિકાં દ્વાભ્યાં હસ્તાભ્યાં જગ્રાહ ।
તદા સુબુદ્ધિનોક્તમ્-મયૈવં પૂર્વં ગદિતઞ્ચ યદ્ દ્વાભ્યાં હસ્તાભ્યાં ગ્રહીષ્યસે તવ તદવે નાન્યત્ ।
તતઃ કુબુદ્ધિર્વિલક્ષો ભૂત્વા બહિર્યયૌ ।
જનૈશ્ચ નિન્દિતઃ ।
ઇતિ કથાં શ્રુત્વા પ્રભાવતી સુપ્તા ।
ઇતિ શુકસપ્તતૌ ચત્વારિંશત્તમી કથા ॥
સ્તર્ત્ સુક્ 41:
અન્યદા વણિગ્વધૂઃ પ્રાહ-કીર! યદિ ત્વં મન્યસે તદા ગચ્છામિ ।
શુકઃ પ્રાહ--
યુક્તં તે ગમનં દેવિ યદિ તત્ર ગતા સતી ।
સઙ્કટે ખલુ વેત્સિ ત્વં કિઞ્ચિદ્વક્તું દ્વિજો યથા ॥ સુક્_41.1 (=194) ॥
પ્રભાવતી પ્રાહ-"કથમેતત્ઽ? શુકઃ-અસ્તિ પઞ્ચપુરં નામ નગરમ્ ।
તત્ર શત્રુમર્દનો નામ રાજા ।