સુભાષિતાવલિ · શ્લોક 0242-0261

નિર્ગુણમપ્યનુરક્તં પ્રાયો ન સમાશ્રિતં જહતિ સન્તઃ ।
સહવૃદ્ધિક્ષયભાજં વહતિ શશાઙ્કઃ કલઙ્કમપિ ॥

અન્ત્યાવસ્થોપિ બુધઃ સ્વગુણં ન જહાતિ જાતિશુદ્ધતયા ।
ન શ્વેતભાવમુજ્ઝતિ શઙ્ખઃ શિખિભુક્તમુક્તોપિ ॥

દોષમપિ ગુણવતિ જને દૃષ્ટ્વા ગુણરાગિણો ન ખિદ્યન્તે ।
પ્રીત્યૈવ શશિનિ પતિતં પશ્યતિ લોકઃ કલઙ્કમપિ ॥

સાપ્તપદીનં સખ્યં ભવેત્પ્રકૃત્યા વિશુદ્ધચિત્તાનામ્ ।
કિમુતાન્યોન્યગુણકથાવિસ્રમ્ભનિબદ્ધભાવાનામ્ ॥

સ્પૃહણીયાઃ કસ્ય ન તે સુમતેઃ સરલાશયા મહાત્માનઃ ।
ત્રયમપિ યેષાં સદૃશં હૃદયં વચનં તથાચારઃ ॥

ગુણિનઃ સમીપવર્તી પૂજ્યો લોકસ્ય ગુણવિહીનોપિ ।
વિમલેક્ષણપ્રસઙ્કાદઞ્જનમાપ્નોતિ કાણાક્ષિ ॥

સહસિદ્ધમિદં મહતાં ધનેષ્વનાસ્થા ગુણેષુ કૃપણત્વમ્ ।
પરદુઃખે કાતરતા મહચ્ચ ધૈર્યં સ્વદુઃખેષુ ॥

અતિકુપિતા અપિ સુજના યોગેન મૃદૂભવન્તિ ન તુ નીચાઃ ।
હેમ્નઃ કઠિનસ્યાપિ દ્રવણોપાયોસ્તિ ન તૃણાનામ્ ॥

ઉપકૃતિસાહસિકતયા ક્ષતિમપિ ગણયન્તિ નો ગુણિનઃ ।
જનયન્તિ હિ પ્રકાશં દીપશિખાઃ સ્વાઙ્ગદાહેન ॥

રક્તત્વં કમલાનાં સત્પુરુષાણાં પરોપકારિત્વમ્ ।
અસતાં ચ નિર્દયત્વં સ્વભાવસિદ્ધં ત્રિષુ ત્રિતયમ્ ॥

ઉપકર્તુમપ્રકાશં ક્ષન્તું ન્યૂનેષ્વયાચિતં દાતુમ્ ।
અભિસંધાતું ચ ગુણૈઃ શતેષુ કેચિદ્વિજાનન્તિ ॥

ગુણિનિ ગુણજ્ઞો રમતે નાગુણશીલસ્ય ગુણિનિ પરિતોષઃ ।
અલિરેતિ વનાત્કમલં ન દર્દુરસ્તાન્નિવાસોપિ ॥

આદૌ તુ મન્દમન્દાનિ મધ્યે સમરસાનિ ચ ।
અન્તે સ્નેહાયમાનાનિ સંગતાનિ બુધૈઃ સહ ॥

ઇયમુન્નતસત્ત્વશાલિનાં
મહતાં કાપિ કઠોરચિત્તતા ।
ઉપકૃત્ય ભવન્તિ દૂરતઃ
પરતઃ પ્રત્યુપકારશઙ્કયા ॥

ઉપકારિણિ વીતમત્સરે વા
સદયત્વં યદિ તત્ર કોતિરેકઃ ।
અહિતે સહસાપરાદ્ધલબ્ધે
સઘૃણં યસ્ય મનઃ સતાં સ ધુર્યઃ ॥

આદિમધ્યનિધનેષુ સૌહૃદં
સજ્જને ભવતિ નેતરે જને ।
છેદતાડનનિઘર્ષતાપનૈર્-
નાન્યભાવમુપયાતિ કાઞ્ચનમ્ ॥

દીપાઃ સ્થિતં વસ્તુ વિભાવયન્તિ
કુલપ્રદીપાસ્તુ ભવન્તિ કેચિત્ ।
ચિરવ્યતીતાનપિ પૂર્વજાન્યે
પ્રકાશયન્તિ સ્વગુણપ્રકર્ષાત્ ॥

તુઙ્ગાત્મનાઃ તુઙ્ગતરાઃ સમર્થા
મનોરુજં ધ્વંસયિતું ન નીચાઃ ।
ધારાધરા એવ ધરાધરાણાં
નિદાઘદાવૌઘહરા ન નદ્યઃ ॥

ગુણા ગુણજ્ઞેષુ ગુણીભવન્તિ
તે નિર્ગુણં પ્રાપ્ય ભવન્તિ દોષાઃ ।
સુસ્વાદુતોયપ્રભવા હિ નદ્યઃ
સમુદ્રમાસાદ્ય ભવન્ત્યપેયાઃ ॥

તૃણાનિ નોન્મૂલયતિ પ્રભઞ્જનો
મૃદૂનિ નીચૈઃ પ્રણતાનિ સર્વશઃ ।
સમુચ્છ્રિતાનેવ તરૂન્પ્રબાધતે
મહાન્મહત્સ્વેવ કરોતિ વિક્રિયામ્ ॥