સુભાષિતાવલિ · શ્લોક 0061-0080

ભ્રામ્યન્મહાગિરિનિઘર્ષણલબ્ધપૃષ્ઠ-
કણ્ડૂયનક્ષણસુખાયિતગાઢનિદ્રઃ ।
સુષ્વાપ દીર્ઘતરઘર્ઘરઘોરઘોષઃ
શ્વાસાભિભૂતજલધિઃ કમઠઃ સ વોવ્યાતુ ॥

સ ધૂર્જટિજટાજૂટો જાયતાં વિજયાય વઃ ।
યસ્યૈકપલિતભ્રાન્તિં કરોત્પદ્યાપિ જાહ્નવી ॥

સ પાતુ વો યસ્ય જટાકલાપે
સ્થિતઃ શશાઙ્કઃ સ્ફુટહારગૌરઃ ।
નીલોત્પલાનામિવ નાલપુઞ્જે
નિદ્રાયમાણઃ શરદીવ હંસઃ ॥

દિશ્યાત્સ શીતકિરણાભરણઃ શિવં વો
યસ્યોત્તમાઙ્ગભુવિ વિસ્ફુરદૂર્મિપક્ષા ।
હંસીવ નિર્મલશશાઙ્કકલામૃણાલ-
કન્દાર્થિની સુરસરિન્નભસઃ પપાત ॥

શ્રેયાંસિ વો દિશતુ યસ્ય સિતાભ્રશુભ્રા
વિભ્રાજતે સુરસરિદ્વરમૌલિમાલા ।
ઊર્ધ્વેક્ષણજ્વલનતાપવિલીયમાન-
ચન્દ્રામૃતપ્રવિતતામૃતવાહિનીવ ॥

ચ્યુતામિન્દોર્લેખાં રતિકલહભગ્નં ચ વલયં
શનૈરેકીકૃત્ય પ્રહસિતમુખી શૈલતનયા ।
અવોચદ્યં પશ્યોત્યવતુ સ શિવઃ સા ચ ગિરિજા
સ ચ ક્રીડાચન્દ્રો દશનકિરણાપૂરિતતનુઃ ॥

એષા તે હર કા સુગાત્રિ કતમા મૂર્ધ્નિ સ્થિતા કિં જટા
હંસઃ કિં ભજતે જટાં નહિ શશી ચન્દ્રો જલં સેવતે ।
મુગ્ધો ભૂતિરિયં કુતોત્ર સલિલં ભૂતિસ્તરઙ્ગાયતે
એવં યો વિનિગૂહતે ત્રિપથગાં પાયાત્સ વઃ શંકરઃ ॥

આશ્લેષાધરવિમ્બચુમ્બનસુખાલાપસ્મિતાન્યાસતાં
દૂરે તાવદિદં મિથો ન સુલભં જાતં મુખાલોકનમ્ ।
ઇત્થં વ્યર્થકૃતૈકદેહઘટનોપન્યાસયોરાવયોઃ
કેયં પ્રેમવિડમ્બનેત્યવતુ વઃ સ્મેરોર્ધનારીશ્વરઃ ॥

માતર્જીવ કિમેતદઞ્જલિપુટે તાતેન ગોપાય્યતે
વત્સ સ્વાદુ ફલં પ્રયચ્છતિ ન મે ગત્વા ગૃહાણ સ્વયમ્ ।
માત્રૈવં પ્રહિતે ગૃહે વિઘટયત્યાકૃષ્ય સંધ્યાઞ્જલિં
શંભોર્ભિન્નસમાધિરુદ્ધરભસો હાસોદ્ગમઃ પાતુ વઃ ॥

એકં ચન્તચ્છદસ્ય સ્ફુરતિ જપવશાદર્ધમન્યત્પ્રકોપાદ્-
એકઃ પાણિઃ પ્રણન્તું શિરસિ કૃતપદઃ ક્ષેપ્તુમન્યસ્તમેવ ।
એકં ધ્યાનાન્નિમીલત્યપરમવિષહં વીક્ષિતું ચક્ષુરિત્થં
તુલ્યાનિચ્છાપિ વામા તનુરવતુ સ વો યસ્ય સંધ્યાવસાને ॥

શૈલરાજતનયાસ્તનયગ્મવ્યાપૃતાસ્યયુગલસ્ય ગૃહસ્ય ।
શેષવક્રકમલાનિ મલં વો દુગ્ધપાનવિધુરાણિ હરન્તુ ॥

કરજાલમપૂર્વચેષ્ટિતં વસ્તદભીષ્ટપ્રદમસ્તુ તિગ્મભાસઅઃ ।
ક્રિયતે ભવબન્ધનાદ્વિમુક્તિઃ પ્રણતાનામુપસેવિતેન યેન ॥

યુષ્માકમમ્બરમણે પ્રથમે મયૂખાસ્-
તે મઙ્ગલં વિદધતૂદયરાગભાજઃ ।
કુર્વન્તિ યે દિવસજન્મમહોત્સવેષુ
સિન્દૂરપાટલમુખીરિવ દિક્પુરંધ્રીઃ ॥

આબાહૂદ્ગતમણ્ડલાગ્રરુચયઃ સંનદ્ધવક્ષઃસ્થલાઃ
સોષ્માણો વ્રણિનો વિપક્ષહૃદય્પ્રોન્માથિનઃ કર્કશાઃ ।
ઉત્સૃષ્ટામ્બરદૃષ્ટવિગ્રહભરા યસ્ય સ્મરાગ્રેસરા
યોધા વારવધૂસ્તનાશ્ચ ન દધુઃ ક્ષોભં સ વોવ્યાજ્જિનઃ ॥

કિં સ્યાદ્ભાસ્વાન્ન ભાનોરમૃતઘનરસસ્યન્દિનઃ સન્તિ પાદાઃ
કિં વા રાકાશશાઙ્કો નહિ તુહિનરુચિઃ કુત્રચિન્નિષ્કલઙ્કઃ ।
સાક્ષાચ્ચિન્તામણિઃ કિં વિપુલફલમણેઃ સૌકુમાર્યં કુતસ્ત્યં
સંદેહાન્મુગ્ધધીભિઃ પ્રથમમિતિ મુનેઃ પાતુ દૃષ્ટં વપુર્વઃ ॥

ચિરમાવિષ્કૃતપ્રીતિભીતયઃ પાન્તુ વો દ્વિષામ્ ।
વલયજ્યારવોન્મિશ્રાશ્ચણ્ડ્યાઃ કોદણ્ડકૃષ્ટયઃ ॥

દિશ્યાન્મહાસુરશિરઃસરસીપ્સિતાનિ
પ્રેઙ્ખન્નખાવલિમયૂખમૃણાલનાલમ્ ।
ચણ્ડ્યાશ્ચલચ્ચટુલનૂપુરચઞ્ચરીક-
ઝાંકારહારિ ચરણામ્બુરુહદ્વયમ્ વઃ ॥

સવ્રીડા દયિતાનને સકરુણા માતઙ્ગચર્મામ્બરે
સત્રાસા ભુજગે સવિસ્મયરસા ચન્દ્રેમૃતસ્યન્દિનિ ।
સેર્ષ્યા જહ્નુસુતાવલોકનવિધૌ દીના કપાલોદરે
પાર્વત્યા નવસંગમપ્રણયિની દૃષ્ટિઃ શિવાયસ્તુ વઃ ॥

ઉત્તિષ્ઠન્ત્યા રતાન્તે ભરમુરગપતૌ પાણિનૈકેન કૃત્વા
ધૃત્વા ચાન્યેન વાસો વિગલિતકબરીભારમંસં વહન્ત્યાઃ ।
ભૂયસ્તત્કાલકાન્તિદ્વિગુણિતસુરતપ્રીતિના શૌરિણા વઃ
શય્યામાલિઙ્ગ્ય નીતં વપુરલસલસદ્બાહુ લક્ષ્મ્યાઃ પુનાતુ ॥

પાયાદ્ગજેન્દ્રવદનઃ સ ઇમાં ત્રિલોકીં
યસ્યોદ્ગતેન ગગને મહતા કરેણ ।
મૂલાવલગ્નસિતદન્તબિસાઙ્કુરેણ
નાલાયિતં તપનબિમ્બસરોરુહસ્ય ॥