સુભાષિતરત્નકોશ · અધ્યાય 29

શૃઙ્ગારે સૂત્રધારઃ કુસુમ-શર-મુનેર્ આશ્રમે બ્રહ્મચારી નારીણામ્ આદિદેવસ્ ત્રિભુવન-મહિતો રાગ-રાજ્યે પુરોધાઃ
જ્યોત્સ્નાસત્રં દધાનઃ પુર-મથન-જટાજૂટ-કોટીશયાલુર્ દેવઃ ક્ષીરોદ-જન્મા જયતિ કુમુદિની-કામુકઃ શ્વેત-ભાનુઃ ॥

શશધરઃ કુમુદાકર-બાન્ધવઃ કમલ-ષણ્ડ-નિમીલન-પણ્ડિતઃ
અયમ્ ઉદેતિ કરેણ દિગ્-અઙ્ગનાઃ પરિમૃષન્ન્ ઇવ કુઙ્કુમ-કાન્તિના ॥

લોકાઃ શોકં ત્યજત ન ચિર-સ્થાયિની ધ્વાન્ત-વૃત્તિર્ ભદ્રે યાયાઃ કુમુદિનિ મુદં મુઞ્ચ મોહં ચકોર
સ્વચ્છ-જ્યોત્સ્નામૃત-રસ-નદી-સ્રોતસામ્ એક-શૈલઃ સો ઽયં શ્રીમાન્ ઉદયતિ શશી વિશ્વ-સામાન્ય-દીપઃ ॥

કર્પૂરૈઃ કિમ્ અપૂરિ કિં મલયજૈર્ આલેપિ કિં પારદૈર્ અક્ષાલિ સ્ફટિકોપલૈઃ કિમ્ અઘટિ દ્યાવ્-આપૃથિવ્યોર્ વપુઃ
એતત્ તર્કય કૈરવ-ક્લમ-હરે શૃઙ્ગાર-દીક્ષા-ગુરૌ દિક્કાન્તામુકુરે ચકોર-સુહૃદિ પ્રૌઢે તુષાર-ત્વિષિ ॥

કલાધારો વક્રઃ સ્ફુરદ્-અધર-રાગો નવ-તનુર્ ગલન્-માનાવેશાસ્ તરુણ-રમણીર્ નાગર ઇવ
ઘન-શ્રોણી-બિમ્બે નયન-મુકુલે ચાધર-દલે કપોલે ગ્રીવાયાં કુચ-કલશયોશ્ ચુમ્બતિ શશી ॥

સંબન્ધી રઘુ-ભૂભુજાં મનસિજ-વ્યાપાર-દીક્ષા-ગુરુર્ ગૌરાઙ્ગી-વદનોપમા-પરિચિતસ્ તારા-વધૂ-વલ્લભઃ
ચન્દ્રઃ સુન્દરિ દૃશ્યતામ્ અયમ્ ઇતશ્ ચણ્ડીશ-ચૂડામણિઃ સદ્યો-માર્જિત-દાક્ષિણાત્ય-યુવતી-દન્તાવદાત-દ્યુતિઃ ॥

લેખામ્ અનઙ્ગ-પુરતોરણ-કાન્તિ-ભાજમ્ ઇન્દોર્ વિલોકય તનૂદરિ નૂતનસ્ય
દેશાન્તર-પ્રણયિનોર્ અપિ યત્ર યૂનોર્ નૂનં મિથઃ સખિ મિલન્તિ વિલોકિતાનિ ॥

નૈતન્ નભો લવણ-તોય-ધિરેષ પશ્ય છાયા-પથશ્ ચ ન ભવત્ય્ અયમ્ અસ્ય સેતુઃ
નાયં શશિ નિવિડ-પિણ્ડિત-ભોગ એષ શેષો ન લાઞ્છનમ્ ઇદં હરિર્ એષ સુપ્તઃ ॥

કપાલે માર્જારઃ પય ઇતિ કરાન્ લેઢિ શશિનઃ તરુ-ચ્છિદ્ર-પ્રોતાન્ બિસમ્ ઇતિ કરી સંકલયતિ
રતાન્તે તલ્પ-સ્થાન્ હરતિ વનિતાપ્ય્ અંશુકમ્ ઇવ પ્રભા-મત્તશ્ ચન્દ્રો જગદ્ ઇદમ્ અહો વિક્લવયતિ ॥

ભવતિ ભવિષ્યતિ કિમ્ ઇદં નિપતિષ્યતિ બિમ્બમ્ અમ્બરાદ્ શશિનઃ ।
અહમ્ અપિ ચન્દન-પઙ્કૈર્ અઙ્કમ્ અનઙ્કં કરિષ્યામિ ॥

ચિતાચક્રં ચન્દ્રઃ કુસુમ-ધનુષો દગ્ધ-વપુષઃ કલઙ્કસ્ તત્રત્યો વહતિ મલિનાઙ્ગાર-તુલનામ્
ઇદં ત્વ્ અસ્ય જ્યોતિર્ દર-દલિત-કર્પૂર-ધવલં મરુદ્ભિર્ ભસ્મેવ પ્રસરતિ વિકીર્ણં દિશિ દિશિ ॥

સદ્યઃ કુઙ્કુમ-પઙ્ક-પિચ્છિલમ્ ઇવ વ્યોમાઙ્ગણં કલ્પયન્ પશ્યૈરાવત-કાન્ત-દન્ત-મુસલ-ચ્છેદોપમેયાકૃતિઃ
ઉદ્ગચ્છત્ય્ અયમ્ અચ્છ-મૌક્તિક-મણિ-પ્રાલમ્બ-લમ્બૈઃ કરૈર્ મુગ્ધાનાં સ્મર-લેખ-વાચન-કલા-કેલિ-પ્રદીપઃ શશી ॥

અસાવ્ એક-દ્વિ-ત્રિ-પ્રભૃતિ-પરિપાટ્યા પ્રકટયન્ કલાઃ સ્વૈરં સ્વૈરં નવ-કમલ-કન્દાઙ્કુર-રુચઃ
પુરન્ધ્રીણાં પ્રેયો-વિરહ-દહનોદ્દીપિત-દૃશાં કટાક્ષેભ્યો બિભ્યન્ નિભૃતમ્ ઇવ ચન્દ્રો ઽભ્યુદયતે ॥

ઉન્મીલન્તિ મૃણાલ-કોમલ-રુચો રાજીવ-સંવર્તિકા સંવર્ત-વ્રત-વૃત્તયઃ કતિપયે પીયૂષ-ભાનોઃ કરાઃ
અપ્ય્ ઉસ્રૈર્ ધવલી-ભવત્સુ ગિરિષુ ક્ષુબ્ધો ઽયમ્ ઉન્મજ્જતા વિશ્વેનેવ તમો-મયો નિધિર્ અપામ્ અહ્નાય ફેનાયતે ॥

કાશ્મીરેણ દિહાનમ્ અમ્બર-તલં વામ-ભ્રુવામ્ આનનદ્ વૈરાજ્યં વિદધાનમ્ ઇન્દુ-દૃષદાં ભિન્દાનમ્ અમ્ભઃ-શિરાઃ
પ્રત્યુદ્યત્-પુરુહૂત-પત્તન-વધૂ-દત્તાર્ઘ-દૂર્વાઙ્કુર ક્ષીવોત્સઙ્ગ-કુરઙ્ગમ્ ઐન્દવમ્ ઇદં તદ્ બિમ્બમ્ ઉજ્જૃમ્ભતે ॥

નૈવાયં ભગવાન્ ઉદઞ્ચતિ શશી ગવ્યૂતિ-માત્રીમ્ અપિ દ્યામ્ અદ્યાપિ તમસ્ તુ કૌરવ-કુલ-શ્રી-ચાટુ-કારાઃ કરાઃ
મથ્નન્તિ સ્થલ-સીમ્નિ શૈલ-ગહનોત્સઙ્ગેષુ સંરુન્ધતે જીવ-ગ્રાહમ્ ઇવ ક્વચિત્ ક્વચિદ્ અપિ ચ્છાયાસુ ગૃહ્ણન્તિ ચ ॥

કિં નુ ધ્વાન્ત-પયોધિર્ એષ કતક-ક્ષોદૈર્ ઇવેન્દોઃ કરૈર્ અત્યચ્છો ઽયમ્ અધશ્ ચ પઙ્કમ્ અખિલં છાયાપદેશાદ્ અભૂત્
કિં વા તત્-કર-કર્તરીભિર્ અભિતો નિસ્તક્ષણાદ્ ઉજ્જ્વલં વ્યોમૈવેદમ્ ઇતસ્ તતશ્ ચ પતિતાશ્ છાયા-છલેન ત્વચઃ ॥

દલ-વિતતિ-ભૃતાં તલે તરૂણાં ઇહ તિલ-તણ્ડુલિતં મૃગાઙ્ક-રોચિઃ
મદ-ચપલ-ચકોર-ચઞ્ચુ-કોટી કવલન-તુચ્છમ્ ઇવાન્તરાન્તર્ આભૂત્ ॥

તથા પૌરસ્ત્યાયાં દિશિ કુમુદ-કેદાર-કલિકા કપાટઘ્નીમ્ ઇન્દુઃ કિરણ-લહરીમ્ ઉલ્લલયતિ
સમન્તાદ્ ઉન્મીલદ્-બહુ-જલ-બિન્દુસ્તબકિનો યથા પુઞ્જાયન્તે પ્રતિ-ગુણ-કમેણાઙ્ક-મણયઃ ॥

ભૂયસ્ તરાણિ યદ્ અમૂનિ તમસ્વિનીષુ જ્યોત્સ્નીષુ ચ પ્રવિરલાનિ તતઃ પ્રતીમઃ
સંધ્યાનલેન ભૃશમ્ અમ્બર-મૂષિકાયામ્ આવર્તિતૈર્ ઉડુભિર્ એવ ભૃતો ઽયમ્ ઇન્દુઃ ॥

યં પ્રાક્ પ્રત્યગ્ અવાગ્ ઉદઞ્ચિ કકુભાં નામાનિ સંબિભ્રતં જ્યોત્સ્ના-જાલ-ઝલ-જ્ઝલાભિર્ અભિતો લુમ્પન્તમ્ અન્ધં તમઃ
પ્રાચીનાદ્ અચલાદ્ ઇતસ્ ત્રિ-જગતામ્ આલોક-બીજાદ્ બહિર્ નિર્યાન્તં હરિણાઙ્કમ્ અઙ્કુરમ્ ઇવ દ્રષ્ટું જનો જીવતિ ॥

પ્રાચીનાચલ-ચૂલ-ચન્દ્ર-મણિભિર્ નિર્વ્યૂઢ-પાદ્યં નિજૈર્ નિર્યાસૈર્ ઉડુભિર્ નિજેન વપુષા દત્તાર્ઘલાજાઞ્જલિ
અન્તઃ-પ્રૌઢ-કલઙ્ક-તુચ્છમ્ અભિતઃ સાન્દ્રં પરિસ્તીર્યતે બિમ્બાદ્ અઙ્કુર-ભગ્ન-નૈશિક-તમઃ-સંદોહમ્ ઇન્દોર્ મહઃ ॥

શશિનમ્ અસૂત પ્રાચી નૃત્યતિ મદનો હસન્તિ કકુભો ઽપિ ।
કુમુદ-રજઃ-પટ-વાસં વિકિરતિ ગગનાઙ્ગને પવનઃ ॥

કહ્લાર-સ્પર્શિ-ગર્ભૈઃ શિશિર-પરિગમાત્ કાન્તિમદ્ભિઃ કરાગ્રૈશ્ ચન્દ્રેણાલિઙ્ગિતાયાસ્ તિમિર-નિવસને સ્રંસમાને રજન્યાઃ
અન્યોન્યાલોકનીભિઃ પરિચય-જનિત-પ્રેમ-નિસ્યન્દિનીભિર્ દૂરારૂઢે પ્રમોદે હસિતમ્ ઇવ પરિસ્પષ્ટમ્ આશા-વધૂભિઃ ॥

અદ્યાપિ સ્તન-શૈલ-દુર્ગ-વિષમે સીમન્તિનીનાં હૃદિ સ્થાતું વાઞ્છતિ માન એષ ધિગ્ ઇતિ ક્રોધાદ્ ઇવાલોહિતઃ
ઉદ્યદ્-દૂરતર-પ્રસારિત-કરઃ કર્ષત્ય્ અસૌ તત્-ક્ષણાત્ ફુલ્લત્-કૈરવ-કોશ-નિઃસર-દલિ-શ્રેણી-કૃપાણં શશી ॥

યાતસ્યાસ્તમ્ અનન્તરં દિન-કૃતો વેશેન રાગાન્વિતઃ સ્વૈરં શીતકરઃ કરં કમલિનીમ્ આલિઙ્ગિતું યોજયન્
શીત-સ્પર્શમ્ અવાપ્ય સંપ્રતિ તથા ગુપ્તે મુખામ્ભોરુહે હાસેનેવ કુમુદ્વતી-વનિતયા વૈલક્ષ્ય-પાણ્ડૂ-કૃતઃ ॥

તથોદ્દામૈર્ ઇન્દોઃ સરસ-વિસ-દણ્ડ-દ્યુતિ-ધરૈર્ મયૂખૈર્ વિક્રાન્તં સપદિ પરિતઃ પીત-તિમિરૈઃ
દિનં-મન્યા રાત્રિશ્ ચકિત-ચકિતં કૌશિક-કુલં પ્રફુલ્લં નિદ્રાણૈઃ કથમ્ અપિ યથામ્ભોરુહ-વનૈઃ ॥

ઉદ્દર્પ-હૂણ-તરુણી-રમણોપમર્દ ભુગ્નોન્નત-સ્તન-નિવેશ-નિભં હિમાંશોઃ
બિમ્બં કઠોર-વિસકાણ્ડ-કડાર-ગૌરૈર્ વિષ્ણોઃ પદં પ્રથમમ્ અગ્રકરૈર્ વ્યનક્તિ ॥

તમોભિર્ દિક્કાલૈર્ વિયદ્ અપિ વિલઙ્ઘ્ય ક્વ નુ ગતં ગતા દ્રાઙ્મુદ્રાપિ ક્વ નુ કુમુદ-કોષસ્ય સરસઃ
ક્વ ધૈર્યં તચ્ ચાબ્ધેર્ વિદિતમ્ ઉદયાદ્રેઃ પ્રતિસર સ્થલી-મધ્યાસીને શશિનિ જગદ્ અપ્ય્ આકુલમ્ ઇદમ્ ॥

પ્રથમમ્ અરુણ-ચ્છાયસ્ તાવત્ તતઃ કનક-પ્રભસ્ તદ્ અનુ વિરહોત્તામ્યત્-તન્વી-કપોલ-તલ-દ્યુતિઃ
પ્રસરતિ પુનર્ ધ્વાન્ત-ધ્વંસ-ક્ષમઃ ક્ષણદામુખે સરસ-બિસિની-કન્દ-ચ્છેદ-ચ્છવિર્ મૃગ-લાઞ્છનઃ ॥

ચન્દ્રઃ ક્ષીરમ્ ઇવ ક્ષરત્ય્ અવિરતં ધારા-સહસ્રોત્કરૈર્ ઉદ્ગ્રીવૈસ્ તૃષિતૈર્ ઇવાદ્ય કુમુદૈર્ જ્યોત્સ્ના-પયઃ પીયતે
ક્ષીરોદામ્ભસિ મજ્જતીવ દિવસ-વ્યાપાર-ખિન્નં જગત્ તત્ ક્ષોભાજ્ જલ-બુદ્બુદા ઇવ તરન્ત્યાલોહિતાસ્ તારકાઃ ॥

સ્ફટિકાલ-વાલ-લક્ષ્મીં પ્રવહતિ શશિ-બિમ્બમ્ અમ્બરોદ્યાને ।
કિરણ-જલ-સિક્ત-લાઞ્છન-બાલ-તમાલૈક-વિટપસ્ય ॥

ઇહ બહલિતમ્ ઇન્દોર્ દીધિતીનાં પ્રભાભિર્ મદ-વિકલ-ચકોરી-ચઞ્ચુ-મુદ્રાઙ્કિતાભિઃ
રતિ-ભર-પરિખેદ-સ્રસ્તરાર્થં વધૂનાં કર-કિસલય-લીલા-ભઞ્જન-વ્યઞ્જિકાભિઃ ॥

રજનિ-પુરન્ધ્રિ-રોધ્ર-તિલકસ્ તિમિર-દ્વિપ-યૂથ-કેસરી રજત-મયો ઽભિષેક-કલશઃ કુસુમાયુધ-મેદિની-પતેઃ
અયમ્ ઉદયાચલૈક-ચૂડામણિર્ અભિનવ-દર્પણો દિશાં ઉદયતિ ગગન-સરસિ હંસસ્ય હસન્ન્ ઇવ વિભ્રમં શશી ॥

એષ સાન્દ્ર-તિમિરે ગગનાન્તે વારિણીવ મલિને યમુનાયાઃ
ભાતિ પક્ષ-પુટ-ગોપિત-ચઞ્ચૂ રાજ-હંસ ઇવ શીત-મયૂખઃ ॥

ગગન-તલ-તડાગ-પ્રાન્ત-સીમ્નિ પ્રદોષ પ્રબલતર-વરાહોત્ખન્યમાનશ્ ચકાસ્તિ
પરિકલિત-કલઙ્કઃ સ્તોક-પઙ્કાનુલેપો નિજ-કિરણ-મૃણાલી-મૂલ-કન્દો ઽયમ્ ઇન્દુઃ ॥

પરિણત-લવલી-ફલાભિપાણ્ડુસ્ તનુર્ અભવન્ મલિનોદરા હિમાંશોઃ
જન-હૃદય-વિભેદ-કુણ્ઠિતેષોર્ વિશિખ-નિશાત-શિલેવ મન્મથસ્ય ॥

લબ્ધોદયે સુહૃદિ ચન્દ્રમસિ સ્વ-વૃદ્ધિર્ આસાદ્ય ભિન્ન-સમયસ્ ત્રિદશોદ્ધૃતાનિ
રત્નાનિ લિપ્સુર્ ઇવ દિગ્-ભુવનાન્તરાલે જ્યોત્સ્ના-છલેન ધવલો જલધિર્ જગાહ ॥

પિનષ્ટીવ તરઙ્ગાગ્રૈર્ અર્ણવઃ ફેન-ચન્દનમ્
તદ્ આદાય કરૈર્ ઇન્દુર્ લિમ્પતીવ દિગ્-અઙ્ગનામ્ ॥

સર્વસ્વં ગગન-શ્રિયા રતિ-પતેર્ વિશ્વાસ-પાત્રં સખા વાસ્તવ્યો હર-મૂર્ધ્નિ સર્વ-ભુવન-ધ્વાન્તૌઘ-મુષ્ટિન્ધયઃ
ક્ષીરામ્ભોધિ-રસાયનં કમલિની-નિદ્રૌષધી-પલ્લવો દેવઃ કાન્તિ-મહા-ધનો વિજયતે દાક્ષાયણી-વલ્લભઃ ॥

કર્પૂર-દ્રવશીકરોત્કર-મહા-નીહાર-મગ્નામ્ ઇવ પ્રત્યગ્રામૃત-ફેન-પઙ્ક-પટલી-લેપોપદિગ્ધામ્ ઇવ
સ્વચ્છૈક-સ્ફટિકાશ્મ-વેશ્મ-જઠર-ક્ષિપ્તામ્ ઇવ ક્ષ્મામ્ ઇમાં કુર્વન્ પાર્વણ-શર્વરી-પતિર્ અસાવ્ ઉદ્દામમ્ ઉદ્દ્યોતતે ॥

અસૌ બિભ્રત્-તામ્ર-ત્વિષમ્ ઉદય-શૈલસ્ય શિરસિ સ્ખલન્ પ્રાલેયાંશુર્ યદિ ભવતિ મત્તો હલધરઃ
તદાનીમ્ એતત્ તુ પ્રતિનવ-તમાલ-દ્યુતિ-હરં તમો ઽપિ વ્યાલોલં વિગલતિ તદીયં નિવસનમ્ ॥

યથાયં ભાત્ય્ અંશૂન્ દિશિ દિશિ કિરન્ કુન્દ-વિશદાન્ શશાઙ્કઃ કાશ્મીરી-કુચ-કલશ-લાવણ્ય-લડિતઃ
તથાયં કસ્તૂરી-મદ-લિખિત-પત્રાવલિ-તુલાં નવામ્ભોદ-ચ્છેદ-ચ્છવિર્ અપિ સમારોહતિ મૃગઃ ॥

યથૈવૈષ શ્રીમાંશ્ ચરમ-ગિરિ-વપ્રાન્ત-જલધૌ સુધા-સૂતિશ્ ચેતઃ કનક-કમલા-શઙ્કિ કુરુતે
તથાયં લાવણ્ય-પ્રસર-મકરન્દ-દ્રવ-તૃષા પતદ્-ભૃઙ્ગ-શ્રેણિ-શ્રિયમ્ અપિ કલઙ્કઃ કલયતિ ॥

સ્ફુટ-કોકનદારુણં પુરસ્તાદ્ અથ જામ્બૂનદ-પત્ર-પિઞ્જરાભમ્
ક્રમ-લઙ્ઘિત-મુગ્ધ-ભાવમ્ ઇન્દોઃ સ્ફટિક-ચ્છેદ-નિભં વિભાતિ બિમ્બમ્ ॥

વિયતિ વિસર્પતીવ કુમુદેષુ બહૂભવતીવ યોષિતાં પ્રતિફલતીવ જઠરશરકાણ્ડવિપાણ્ડુષુ ગણ્ડભિત્તિષુ
અમ્ભસિ વિકસતીવ હસતીવ સુધાધવલેષુ ધામસુ ધ્વજપટપલ્લવેષુ લલતીવ સમીરચલેષુ ચન્દ્રિકા ॥

અનલસ-જવા-પુષ્પોત્પીડ-ચ્છવિ પ્રથમં તતઃ સમદય-વની-ગણ્ડ-ચ્છાયં પુનર્ મધુ-પિઙ્ગલમ્
તદ્ અનુ ચ નવ-સ્વર્ણામ્ભોજ-પ્રભં શશિનસ્ તતસ્ તરુણિ તગરાકારં બિમ્બં વિભાતિ નભસ્-તલે ॥

રક્તઃ કરં કિરતિ પાણ્ડુ-પયોધરાગ્રે ચન્દ્રો વિધૂય તિમિરાવરણં નિશાયાઃ
દિગ્-યોષિતસ્ તદ્ અવલોક્ય કુતૂહલિન્યો હ્રીણાશ્ ચ સ-સ્મિતમ્ ઇવાપસરન્તિ દૂરમ્ ॥

ગો-રોચનારુચક-ભઙ્ગ-પિશઙ્ગિતાઙ્ગસ્ તારાપતિર્ મસૃણમ્ આક્રમતે ક્રમેણ
ગોભિર્ નવીન-બિસ-તન્તુ-વિતાન-ગૌરૈર્ આઢ્યમ્ભવિષ્ણુર્ અયમ્ અમ્બરમ્ આવૃણોતિ ॥

અસૌ સમાલોકિત-કાનનાન્તરે વિકીર્ણ-વિસ્પષ્ટ-મરીચિ-કેસરઃ
વિનિર્ગતઃ સિંહ ઇવોદયાચલાદ્ ગૃહીત-નિષ્પન્દ-મૃગો નિશાકરઃ ॥

ઇન્દુમ્ ઇન્દ્ર-દિગ્ અસૂત સરસ્વાન્ ઉત્તરઙ્ગ-ભુજ-રાજિર્ અનૃત્યન્
ઉજ્જહર્ષ ઝષ-કેતુર્ અવાપુઃ ષટ્પદાઃ કુમુદ-બન્ધન-મોક્ષમ્ ॥

મૃગેન્દ્રસ્યેવ ચન્દ્રસ્ય મયૂખૈર્ નખરૈર્ ઇવ
પાટિત-ધ્વાન્ત-માતઙ્ગ મુક્તાભા ભાન્તિ તારકાઃ ॥

ગૌર-ત્વિષાં કુચ-તટેષુ કપોલ-પીઠેષ્વ્ એણીદૃશાં રભસ-હાસમ્ ઇવારભન્તે
તન્વન્તિ વેલ્લન-વિલાસમ્ ઇવામલાસુ મુક્તાવલીષુ વિશદાઃ શશિનો મયૂખાઃ ॥

કર-મૂલ-બદ્ધ-પન્નગ-વિષાગ્નિ-ધૂમ-હત-મધ્યમ્ ।
ઐશાનમ્ ઇવ કપાલં સ્ફુટ-લક્ષ્મ સ્ફુરતિ શશિબિમ્બમ્ ॥

ગતે જ્યોત્સ્નાસિત-વ્યોમ પ્રાસાદાદ્ દૃગ્-અતુલ્યતામ્
હિમાંશુ-મણ્ડલે લક્ષ્મ નીલ-પારાવતાયતે ॥

સદ્યઃ-પાટિત-કેતકોદર-દલ-શ્રેણી-શ્રિયં બિભ્રતી યેયં મૌક્તિક-દામ-ગુમ્ફન-વિધૌ યોગ્ય-ચ્છવિઃ પ્રાગ્ અભૂત્
ઉન્મેયાકુલશીભિર્ અઞ્જલિ-પુટૈર્ ગ્રાહ્યા મૃણાલાઙ્કુરૈઃ પાતવ્યા ચ શશિન્ય્-અમુગ્ધ-વિભવે સા વર્તતે ચન્દ્રિકા ॥

યે પૂર્વં યવ-શૂચ-સૂત્ર-સુહૃદો યે કેતકાગ્ર-ચ્છદ ચ્છાયા-ધામ-ભૃતો મૃણાલ-લતિકા લાવણ્ય-ભાજો ઽત્ર યે
યે ધારામ્બુ-વિડમ્બિનઃ ક્ષણમ્ અથો યે તાર-હાર-શ્રિયસ્ તે ઽમી સ્ફાટિક-દણ્ડ-ડમ્બર-જિતો જાતાઃ સુધાંશોઃ કરાઃ ॥

ત્રિયામાવ્ આમાયાઃ કમલ-મૃદુ-ગણ્ડ-સ્થલ-ધૃતિ પ્રગલ્ભો ગણ્ડાલી ન વિધુર્ અયમ્ અક્ષુણ્ણ-કિરણઃ
તદ્ અક્ષણઃ સીમ્નેયં યદ્-ઉરસિ મનાગ્ અઞ્જન-મયી મૃગ-ચ્છાયા દૈવાદ્ અઘટિ ન કલઙ્કઃ પુનર્ અયમ્ ॥

જ્યોત્સ્ના-મુગ્ધ-વધૂ-વિલાસ-ભવનં પીયૂષ-વીચિ-સરઃ ક્ષીરાબ્ધેર્ નવનીત-કૂટમ્ અવનીતાપાર્તિતોયોપલઃ
યામિન્યાસ્ તિલકઃ કલા મૃગ-દૃશાં પ્રેમ-વ્રતૈકાશ્રમઃ ક્રામત્ય્ એષ ચકોરયાચક-મહઃ-કર્પૂર-વર્ષઃ શશી ॥

તારા-કોર-કરાજિ-ભાજિ ગગનોદ્યાને તમો-મક્ષિકાઃ સંધ્યા-પલ્લવ-પાતિનીઃ કવલયન્ન્ એકાન્તતસ્ તર્કય
એતસ્મિન્ન્ ઉદયાસ્ત-ભૂધર-તરુ-દ્વન્દ્વાન્તરાલે તતૈર્ એભિર્ ભાતિ ગભસ્તિ-તન્તુ-પટલૈઃ શ્વેતોર્ણ-નાભઃ શશી ॥