સુભાષિતરત્નકોશ · અધ્યાય 12

યાત્રા-લગ્નં તુહિન-મરુતાં બાન્ધવઃ કુન્દ-લક્ષ્યાઃ કાલં સો ઽયં કમલ-સરસાં સંપદઃ કાલ-દૂતઃ
નિદ્રા-વ્યાજાજ્ જડિમ-વિધુરા યત્ર ગાઢે ઽપિ મન્તૌ વામાઃ કણ્ઠ-ગ્રહમ્ અશિથિલં પ્રેયસામ્ આદ્રિયન્તે ॥

અગ્રે શ્યામલ-બિન્દુ-બદ્ધ-તિલકૈર્ મધ્યે ઽપિ પાકાન્વય પ્રૌઢી-ભૂત-પટોલ-પાટલતરૈર્ મૂલે મનાગ્ બભ્રુભિઃ
વૃન્તે કર્કશ-કીર-પિચ્છ-હરિભિઃ સ્થૂલૈઃ ફલૈર્ બન્ધુરાઃ સંપ્રત્ય્ ઉત્સુકયન્તિ કસ્ય ન મનઃ પૂગ-દ્રુમાણાં છટાઃ ॥

દલાનાં મૂલેષુ સ્તિમિત-પતિતં કેસર-રજઃ સમીરો નેદાનીં હરતિ હરિતાલ-દ્યુતિ-હરમ્
કુમુદ્વત્યાઃ કોષે મધુ શિશિર-મિશ્રં મધુલિહો લિહન્તિ પ્રત્યૂષે વિરસ-વિરસં મન્દ-રુચયઃ ॥

આવાતિ સ્ફુટિત-પ્રિયઙ્ગુ-સુરભિર્ નીહાર-વારિ-ચ્છલાત્ સ્વચ્છન્દં કમલાકરેષુ વિકિરન્ પ્રચ્છન્ન-વહ્નિ-ચ્છટાઃ
પ્રાતઃ કુન્દ-સમૃદ્ધિ-દર્શન-રસ-પ્રીતિ-પ્રકર્ષોલ્લસન્ માલાકાર-વધૂ-કપોલ-પુલક-સ્થૈર્ય-ક્ષમો મારુતઃ ॥

ગર્વાયન્તે પલાલં પ્રતિ પથિક-શતૈઃ પામરાઃ સ્તૂયમાના ગોપાન્ ગો-ગર્ભિનીનાં સુખયતિ બહલો રાત્રિ-રોમન્થ-બાષ્પઃ
પ્રાતઃ પૃષ્ઠાવગાઢ-પ્રથમ-રવિ-રુચિર્ ગ્રામ-સીમોપશલ્યે શેતે સિદ્ધાર્થ-પુષ્પ-ચ્છદન-ચિત-હિમ-ક્લિન્ન-પક્ષ્મા મહોક્ષઃ ॥

કટુ-મધુરાણ્ય્ આમોદૈઃ પર્ણૈર્ ઉત્કીર્ણ-પત્ર-ભઙ્ગાનિ ।
દમનક-વનાનિ સંપ્રતિ કાણ્ડૈર્ એકાન્ત-પાણ્ડૂનિ ॥

લઘુનિ તૃણ-કુટીરે ક્ષેત્ર-કોણે યવાનાં નવ-કલમ-પલાલ-સ્રસ્તરે સોપધાને
પરિહરતિ સુષુપ્તં હાલિક-દ્વન્દ્વમ્ આરાત્ સ્તન-કલશ-મહોષ્માબદ્ધ-રેખસ્ તુષારઃ ॥

ક્ષેત્રોપાન્ત-પલાયમાન-શશક-દ્વન્દ્વં પરીક્ષ્યાપરાન્ આહૂયાતિરસેન કર્ષક-જનાન્ આબદ્ધ-કોલાહલાઃ
હસ્તારોપિત-દાત્ર-રજ્જુ-લગુડૈર્ વૃદ્ધૈર્ અવૃદ્ધૈઃ સહ ત્યક્ત્વા શાલિ-ચિકર્તિષામ્ ઇત ઇતો ધાવન્ત્ય્ અમી પામરાઃ ॥

કૃત્વા પૃષ્ઠતરે પટચ્-ચરમ્ અથ જ્યોતિઃ-પ્રતઙ્કાઙ્કયોઃ ઊર્વોર્ અન્તરયોર્ નિષેદુષિ કરૌ કૃત્વા કુકૂલાનલે
પાર્શ્વૌ કમ્પ-જડૌ પિધાય કફણિ-દ્વન્દ્વેન રોમાઞ્ચિતા પ્રાતર્ નો ન ચ સાયમ્ અદ્ય જરતી ગેહોદરં મુઞ્ચતિ ॥

ધૂમ-પ્રાયઃ પ્રતિ-મુહુર્ અતિક્ષોભનોદ્વાન્ત-તેજાઃ કારીષાગ્નિઃ સતતમ્ ઋતુના સેવ્યતાં નીયમાનઃ
બાહુ-ક્ષેપાત્ સ્તન-પરિસરાદ્ અસ્ત-લીલાંશુકાભિઃ ઘોષ-સ્ત્રીભિર્ દિવસ-વિરતૌ ભાતિ નિર્વિશ્યમાનઃ ॥

આભોગિનઃ કિમ્ અપિ સંપ્રતિ વાસરાન્તે સંપન્ન-શાલિ-ખલ-પલ્લવિતોપશલ્યાઃ
ગ્રામાસ્ તુષાર-ભર-બન્ધુર-ગોમયાગ્નિ ધૂમાવલી-વલય-મેખલિનો હરન્તિ ॥

મૂલે હરિન્તિ કિંચિત્ પાર્શ્વે પીતાનિ લોહિતાન્ય્ અગ્રે ।
મધુર-સુરભીણિ સંપ્રત્ય્ અગાઢ-પાકાનિ બદરાણિ ॥

ભદ્રં તે સદૃશં યદ્-અધ્વગ-શતૈઃ કીર્તિ-સ્તવોદ્ઘુષ્યતે સ્થાને રૂપમ્ અનુત્તમં સુકૃતિના દાનેન કર્ણો જિતઃ
ઇત્ય્ આલોક્ય ચિરં દૃશા કૃપણયા દૂરાગતેન સ્તુતઃ પાન્થેનૈક-પલાલ-મુષ્ટિ-રુચિના ગર્વાયતે હાલિકઃ ॥