સુભાષિતરત્નકરણ્ડકથા · શ્લોક 41-60

રૂપં વીર્યં ચ શિલ્પં ચ વિહાય વિવશા નરાઃ ।
પરલોકમ્ ઇતો યાન્તિ કર્મવાયુભિર્ ઈરિતાઃ

પુણ્યં ત્વ્ એકમ્ ઇહાત્યન્તમ્ અનુગામિ સુખોદયમ્ ।
પુણ્યમ્ અન્યૈર્ અહાર્યત્વાદ્ ધનાનાં પ્રવરં ધનમ્

યે મેરુમ્ અપિ વેગેન વિકિરન્તિ દિશો દશ ।
તે ઽપિ પુણ્યસ્ય ભઙ્ગાય નાલં પ્રલયવાયવઃ

સંવર્તસલિલોદ્વૃત્તનિરઙ્કુશવિસર્પિણા।
પુણ્યં ન ક્લેદમ્ આયાતિ ચતુઃસાગરવારિણા

પ્રદીપ્તકિરણાઙ્ગારૈઃ સપ્તભિર્ ભાસ્કરાનલૈઃ ।
ક્ષિતૌ વા દહ્યમાનાયાં પુણ્યમ્ એકં ન દહ્યતે

॥ ઇતિ પુણ્યકથા ॥
વિ. બિમ્બકથા
આઢ્યો નિર્નષ્ટશોકઃ ક્ષતસકલકલિર્ લોચનાનન્દપાત્રં
સૌભાગ્યશ્રીનિધાનં સમુપચિતબલાક્રાન્તગાત્રો યશસ્વી।
તેજસ્વી કાન્તરૂપઃ પ્રવચનચતુરો દાન્તસર્વેન્દ્રિયાશ્વો
વ્યક્તો ધીમાન્ પ્રદાતા ભવતિ ભગવતો બુદ્ધબિમ્બં વિધાય

યાવન્તઃ પરમાણવો ભગવતઃ સ્તૂપેષુ બિમ્બેષુ વા
તત્કર્તુર્ દિવિ ભૂતલે ચ નિયતં તાવન્તિ રાજ્યાન્ય્ અપિ ।
રૂપારૂપ્યસમાધિસંપદ્ અખિલં ભુક્ત્વા ચ સર્વં સુખમ્
અન્તે જન્મજરાવિપત્તિરહિતં પ્રાપ્નોતિ બૌદ્ધં પદમ્

દ્વાત્રિંશતા ભૂષિતચારુગાત્રઃ સલ્લક્ષણૈર્ લક્ષિતચક્રવર્તી ।
ભવેજ્ જિનો ઽન્તે જિતદોષશત્રુઃ તાથાગતીં યઃ પ્રતિમાં વિધત્તે

ઇન્દ્રિયાણામ્ અવૈકલ્યં સ્ત્રીત્વદુર્ગતિદૂરતા ।
જન્મ માનુષ્યકં વંશ ઉચ્ચૈર્ આદેયવાક્યતા

જાતિઃ શ્રુતિઃ સ્મૃતિર્ ધૈર્યમ્ અભિવાઞ્છિતસંપદઃ ।
સ્થાનેષ્વ્ અભિનિવેશશ્ ચ રાગાદિભિર્ અબાધના

સંબોધિર્ ઇતિ જાયન્તે વિશેષાઃ સાધુસંમતાઃ ।
વિધાય બુદ્ધપ્રતિમાં સ્તૂપં વા પ્રાણિનાં સદા

ન યાતિ દાસ્યં ન દરિદ્રભાવં ન પ્રેષ્યતાં નાપિ ચ હીનજન્મ ।
ન ચાપિ વૈકલ્યમ્ ઇહેન્દ્રિયાણાં યો લોકનાથપ્રતિમાં કરોતિ

॥ ઇતિ બિમ્બકથા ॥
વિઇ. સ્નાનકથા
નાનાગન્ધૈઃ સુગન્ધૈઃ સ્નપયતિ સુગતં પુષ્પધૂપાઙ્ગરાગૈર્
યો વા પૂજાં કરોતિ પ્રમુદિતમનસા શ્રવ્યવાદિત્રશબ્દૈઃ ।
મન્દાકિન્યાં વિજૃમ્ભત્કનકમયસરોજસ્ય કિઞ્જલ્કરેણુ-
વ્યાપ્તાયાં સ્નાતિ સો ઽન્તે સકલકલિમલક્ષાલિતો યાતિ મોક્ષમ્

દિવ્યસ્ત્રીપીનતુઙ્ગસ્તનજઘનઘનાઘાતવિક્ષોભિતાયાં
જૃમ્ભજ્જામ્બૂનદાબ્જચ્યુતસુરભિરસોદ્ગારગન્ધં ક્ષિપત્યામ્ ।
મન્દાકિન્યાં સુરૌઘાઃ પ્રતિદિનમ્ ઉદકક્રીડયા યદ્ રમન્તે
નાનાગન્ધોદકેન સ્નપનફલમ્ ઇદં બુદ્ધભટ્ટારકસ્ય

મૃગમદચન્દનં વિધુસુકુઙ્કુમસેવ્યરસં
સુરભિમનોરમાસિતસિતારુણપીતરુચિ ।
સ્નપનમ્ ઇદં ય એવ વિદધાતિ મુનેર્ મનુજઃ
સ ભવતિ વીતમાનસમલો જગુર્ અસ્તમલાઃ

॥ ઇતિ સ્નાનકથા ॥
વિઇઇ. કુઙ્કુમાદિકથા
મજ્જદ્વારવિલાસિનીકરકુચશ્રોણ્યૂરુવિસ્ફારિતાં
યત્ સ્ફીતસ્ફુટપઙ્કજાં સુરપતિર્ મન્દાકિનીં ગાહતે ।
કાન્તાભિઃ સ્મરવિહ્વલાભિર્ અસકૃલ્ લોકોત્તમાયાદરાત્
તદ્ ગન્ધોદકપાદ્યધૂપકુસુમસ્રગ્ગન્ધદાનાત્ ફલમ્

યદ્ રાજા ચક્રવર્તી વિયતિ ગતઘનૈઃ કુઙ્કુમામ્ભઃપ્રવાહૈઃ
કર્પૂરામોદવદ્ભિર્ મલયજસુરભિશ્લેષશીતૈર્ યુતાયામ્ ।
ગઙ્ગાયામ્ અઙ્ગસૌખ્યં પરમમ્ અનુભવન્ મોદતે સુન્દરીભિસ્
તત્ ત્યાગાત્ કુઙ્કુમાદેર્ ગુણમણિનિધયે બુદ્ધભટ્ટારકાય

મૃદઙ્ગવીણાપટહપ્રદાનૈઃ કૃત્વા તુ પૂજાં સુગતોત્તમાનામ્ ।
શૃણોતિ શબ્દાન્ સુરમાનુષાણાં શ્રોત્રં ચ દિવ્યં લભતે વિશિષ્ટમ્

॥ ઇતિ કુઙ્કુમાદિકથા ॥
ઇx. છત્ત્રકથા
ગજતુરગપદાતિસ્યન્દનૈઃ સપ્તરત્નૈર્
વ્રજતિ સુતસહસ્રૈર્ વ્યોમ્નિ યચ્ ચક્રવર્તી ।
શશધરપરિવેષચ્છત્ત્રરુદ્દાર્કપાદસ્
તદ્ અપિ ફલમ્ ઉદારં છત્ત્રદાનાત્ પ્રસૂતમ્

વાચાલપ્રચલાલિચક્રચરણવ્યાલોલપુષ્પોત્કરં
નાનાવર્ણસુગન્ધિભૂરિકુસુમન્યાસેન ચિત્રીકૃતમ્ ।
છત્ત્રં ચારુવિચિત્રપત્તસહિતં ચૈત્યાય યો યચ્છતિ
પ્રાપ્નોતિ ક્ષિતિપાર્ચિતં સ હિ ચતુર્દ્વીપેશ્વરત્વં ધ્રુવમ્