સુભાષિતરત્નકરણ્ડકથા · શ્લોક 61-80

હેમચ્છત્ત્રતિરસ્કૃતાર્કકિરણાઃ શ્રીમદ્વિનીતદ્વિપ-
સ્કન્ધસ્થા બહુરત્નભૂષણવરાઃ શક્રર્દ્ધિવિસ્પર્ધિનઃ ।
ચાતુર્દ્વીપકચક્રવર્ત્યવનિપા યદ્ યાન્તિ ખે લીલયા
તત્ તાથાગતધાતુચૈત્યકુસુમચ્છત્ત્રપ્રદાનાત્ ફલમ્

॥ ઇતિ છત્ત્રકથા ॥
x. ધાત્વારોપણકથા
પદે સુગતસંપદાં સપદિ સત્પ્રતિષ્ઠો ભુવિ
પ્રકાશિતયશા ભવત્ય્ અખિલસત્ત્વધાત્વાશ્રયઃ ।
સમુન્નતતરસ્થિરપ્રકૃતિસંપદા સંશ્રિતો
જિનપ્રતિકૃતૌ જનેન યદિ ધાતુર્ આરોપ્યતે

શાક્રીં સમન્તાદ્ અધિગમ્ય લક્ષ્મીં દ્વીપાંશ્ ચ ભુક્ત્વા ચતુરો નરેન્દ્રાઃ ।
અન્તે વિશુદ્ધં પદમ્ આપ્નુવન્તિ ધાતોઃ સમારોપણતો જિનસ્ય

દૃશ્યન્તે કાન્તિમન્તઃ શશધરવદનાઃ સુભ્રુવો દીર્ઘનેત્રા
મર્ત્યા યન્ મર્ત્યલોકે વરકનકનિભાઃ ક્ષાન્તિસૌરત્યયુક્તાઃ ।
પૃથ્વીં યચ્ ચાપિ રાજા જલનિધિવસનાં પાલયંશ્ ચક્રવર્તી
તત્ સર્વં બુદ્ધબિમ્બે ભવતિ તનુભૃતાં ધાતુમ્ આરોપ્ય ભક્ત્યા

॥ ઇતિ ધાત્વારોપણકથા ॥
xઇ. મણ્ડલકથા
ભવતિ કનકવર્ણઃ સર્વરોગૈર્ વિમુક્તઃ સુરમનુજવિશિષ્ટશ્ ચન્દ્રવદ્ દીપ્તકાન્તિઃ । ધનકનકસમૃદ્ધો જાયતે રાજવંશે સુગતવરગૃહે ઽસ્મિન્ મણ્ડલં યઃ કરોતિ

તે પ્રાપ્નુવન્તિ સહસૈવ જનાધિપત્યં દીર્ઘાયુષો વિવિધરોગભયૈર્ વિમુક્તાઃ ।
બુદ્ધસ્ય યે હિ ભુવનત્રયપૂજિતસ્ય કૃત્વા ભવન્તિ કુસુમૈઃ સહ મણ્ડલાનિ

દાનં ગોમયમ્ અમ્બુના ચ સહિતં શીલં ચ સંમાર્જનં
ક્ષાન્તિઃ ક્ષુદ્રપિપીલિકાપનયનં વીર્યં ક્રિયોત્થાપનમ્ ।
ધ્યાનં તત્ક્ષણમ્ એકચિત્તકરણં પ્રજ્ઞા સુરેખોજ્જ્વલા
એતાઃ પારમિતાઃ ષડ્ એવ લભતે કૃત્વા મુનેર્ મણ્ડલમ્

દિવ્યૈઃ સુખૈઃ સકલભોગવરૈશ્ ચ યુક્તા મર્ત્યા ભવન્તિ કનકાધિકચારુવર્ણાઃ ।
પદ્માનનાઃ સ્વવિકલાઙ્ગવિશાલનેત્રાઃ પુષ્પૈર્ ગણસ્ય વિવિધૈર્ વસુધાં વિચિત્ર્ય

॥ ઇતિ મણ્ડલકથા ॥
xઇઇ. ભોજનકથા
કાન્તાપાણિસરોજપત્ત્રવિધૃતાં સદ્વર્ણગન્ધોજ્જ્વલાં
સ્વાડુસ્પર્શસુખાં સુરાઃ સુરપુરે યદ્ દેવવૃન્દારકૈઃ ।
ભાસ્વત્કાઞ્ચનભાજનેષુ નિહિતામ્ અશ્નન્તિ દિવ્યાં સુધાં
તદ્ બુદ્ધપ્રમુખાર્યસંઘવિષયે ન્યસ્તાન્નદાનાત્ ફલમ્

મૈત્ર્યા યઃ સહ કિંકરૈઃ સ્મરરિપું નિર્જિત્ય વજ્રાસને
ક્લેશારીન્ અપિ યો દુરન્તવિષયાન્ અન્તશ્ચરાન્ દુર્જનાન્ ।
સ્કન્ધારાતિમ્ અપિ પ્રસહ્ય સુગતો મૃત્યું ચ નીત્વા વશં
પ્રાપ્તઃ સર્વરસાગ્રભોગવશિતાં સો ઽપ્ય્ અન્નદાનોદયાત્

સંપૂર્ણસર્વાઙ્ગસમન્વિતં ચ શ્રીમત્સુખાદ્યપ્રતિભાનયુક્તમ્ ।
આયુર્ બલં વર્ણમ્ ઉદારરૂપં પ્રાપ્નોતિ વિદ્વાન્ અશનપ્રદાનાત્

નિર્જિત્ય શત્રૂન્ બલવીર્યયુક્તાન્ લક્ષ્મીં સમાસાદ્ય ચ યે નરેન્દ્રાઃ ।
સ્વાદૂનિ ભોજ્યાનિ સમાપ્નુવન્તિ ભોજ્યપ્રદાનાદ્ ધિ સદા તદ્ એતત્

॥ ઇતિ ભોજનકથા ॥
xઇઇઇ. પાનકથા
પ્રેઙ્ખન્નીલસરોજગર્ભમ્ અમલં યત્ પદ્મરાગારુણં
કામ્યં કાઞ્ચનભાજને વિનિહિતં પ્રાલેયમિશ્રં મધુ ।
કિંચિત્તામ્રવિલોચનપ્રિયતમાપ્રત્યર્પિતં પીયતે
સંગીતધ્વનિસંગતં નરવરૈસ્ તત્ પાનદાનાત્ ફલમ્

યદ્ વૈડૂર્યેન્દ્રનીલપ્રવરમણિચિતૈર્ ભાજનૈઃ શાતકૌમ્ભૈર્
દેવા દિવ્યાઙ્ગનાભિઃ સ્તનકલશભરવ્યાપ્તવક્ષઃસ્થલાભિઃ ।
પાનં પ્રીતિપ્રસક્તાઃ સહ મધુ મધુરં માધવં વા પિબન્તિ
પ્રોક્તં પ્રાજ્ઞૈઃ ફલં તદ્ ગુણનિચિતગણે પાનદાનસ્ય રમ્યમ્

યત્ પાનં વર્ણગન્ધપ્રભૃતિગુણયુતં કલ્પિતં તૃડ્વિનાશિ
શ્લેશ્માઘાતોગ્રવાતપ્રશમનચતુરં પિપ્ફલીખણ્ડચૂર્ણમ્ ।
ગ્રીષ્મે પ્રાલેયભિન્નં શશિકરસદૃશે ભાજને સંસ્કૃતં તદ્
દત્ત્વા સંઘાય ભક્ત્યામરભવનગતો દિવ્યમ્ આપ્નોતિ પાનમ્

મધુમધુરમ્ ઉદારમ્ આદરેણ પ્રવરગણાય દદાતિ પાનકં યઃ ।
દિવિ ભુવિ સકલે સ પાનમ્ અગ્ર્યં પિબતિ ચિરં પ્રવરાઙ્ગનોપનીતમ્

શ્રદ્ધાપ્રસન્નમનસો ભુવિ યે મનુષ્યાઃ સંઘાય પાનકવરં પ્રદિશન્તિ કાલે ।
સંસારપર્વતદરીતટવાસસંસ્થાસ્ તે પ્રાપ્નુવન્તિ સતતં મધુરં સુપાનમ્

॥ ઇતિ પાનકથા ॥
xઇવ્. વસ્ત્રકથા
યે નીલપીતહરિતારુણશુક્લચિત્રવર્ણપ્રભેદરચિતોજ્જ્વલવસ્ત્રમાલામ્ ।
યચ્છન્તિ લોકગુરવે સગણોત્તમાય તે પ્રાપ્નુવન્ત્ય્ અભિમતપ્રવરામ્બરાણિ

યઃ સંઘાયાશેષગણાનાં પ્રવરાય શ્રાદ્ધો ભક્ત્યા ચીવરમાલાં પ્રદદાતિ ।
સ પ્રાપ્નોતિ હ્રીવસનં વસ્ત્રવરિષ્ઠં કાષાયં ચ ક્લેશકષાયપ્રતિપક્ષમ્

દત્ત્વા સત્પિઙ્ગચિત્રસ્તબકવિરચિતા નીલપીતાવદાતૈ
રક્તૈર્ અન્યૈશ્ ચ રમ્યૈઃ સુરુચિરવસનૈશ્ ચીવરૈશ્ ચારુમાલાઃ ।
દિવ્યં વામુક્તવસ્ત્રં સુગતસુતગણાયાભિરૂપો મનોજ્ઞો
હ્રીવસ્ત્રાલંકૃતાત્મા ભવતિ પટુમતિઃ સર્વધર્મેશ્વરઃ સઃ