સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 89

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે શૂલભેદમહિમાનુકથનં નામાષ્ટાશીતિતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 89
ઈશ્વર ઉવાચ:
અન્યચ્ ચાખ્યાનકં વક્ષ્યે પુરાવૃત્તં નરાધિપ ।
સકુટુમ્બો ગતઃ સ્વર્ગમ્ ઋષિર્ દીર્ઘતપા મહાન્

શઙ્કર ઉવાચ:
કાશિરાજેતિ વિખ્યાતશ્ ચિત્રસેનો મહાબલઃ ।
તસ્ય પુર્યાં સ વસતે સર્વકામસમન્વિતઃ

સા પુરી જનસમ્પૂર્ણા નાનારત્નોપશોભિતા ।
વારાણાસીતિ વિખ્યાતા ગઙ્ગાતીરે સમાશ્રિતા

ઇન્દ્રપ્રસ્થસમપ્રખ્યા ગૌરીગોકુલસંયુતા ।
બહુદ્વિજસમાકીર્ણા વેદધ્વનિતનિઃસ્વના

વણિગ્જનૈર્બહુવિધૈઃ ક્રયવિક્રયસંયુતૈઃ ।
અટ્ટાટ્ટાલૈઃ પ્રતોલીભિર્ ઉત્સવાદ્યૈસ્ તુ મણ્ડિતા

દેવતાયતનૈર્ દિવ્યૈર્ આરામૈર્ ઉપશોભિતા ।
નાનાપુષ્પફલૈર્ રમ્યૈઃ કદલીષણ્ડમણ્ડિતા

તસ્યા ઉત્તરદિગ્ભાગે આરામશ્ચોત્તમઃ શુભઃ ।
સમન્દારવનં નામ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્

નાનાદ્રુમલતાકીર્ણં નાનાપુષ્પોપશોભિતમ્ ।
બહુમન્દારસંયુક્તં તેન મન્દારકં વનમ્

વિપ્રો દીર્ઘતપા નામ સર્વદા તત્ર તિષ્ઠતિ ।
તપસ્ તપતિ સો ઽત્યર્થં તેન દીર્ઘતપાઃ સ્મૃતઃ

સ તિષ્ઠતે સપત્ની કસ્ તિષ્ઠતે પુત્રસંયુતઃ ।
શુશ્રૂષયન્તિ તં સર્વે સુતાઃ પઞ્ચ સમીપગાઃ

તસ્ય પુત્રઃ કનીયાંસ્ તુ ઋષ્યશૃઙ્ગો મહાતપાઃ ।
વેદાધ્યયનસંયુક્તો બ્રહ્મચારી ગુણાન્વિતઃ

યોગાભ્યાસરતો નિત્યં કન્દમૂલફલાશનઃ ।
તિષ્ઠતે મૃગરૂપેણ મૃગમધ્યે વસન્ સદા

દિનારમ્ભે દિનાન્તે ચ માતાપિત્રગ્રતઃ સ્થિતઃ ।
અભિવાદયતે નિત્યં ભાક્તમાન્ ઋષિપુત્રકઃ

પુનર્જગામ તત્રૈવ કાનને ગિરિગહ્વરે ।
ક્રીડન્ બાલમૃગૈઃ સાર્ધં રાજબાણમૃતસ્ તુ સઃ

રાજોવાચ:
આશ્રમે વસતસ્ તત્ર સુદીર્ઘતપસસ્ તદા ।
સૂનુસ્ તસ્ય કનીયાંસ્ તુ કથં મૃત્યુવશં ગતઃ

શ્રીભગવાન્ ઉવાચ:
શૃણુષ્વૈકમના ભૂત્વા કથાં ચિત્રાં મહીપતે ।
શ્રવણાદ્ એવ તસ્યા હિ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

કાશિરાજો મહારાજા મહાબલપરાક્રમઃ ।
ચિત્રસેન ઇતિ ખ્યાતો વારાણસ્યાં વસત્ય્ અસૌ

એવં વસંસ્ તત્ર રાજ્યે મન્ત્રિણો વાક્યમ્ અબ્રવીત્ ।
મૃગયા ચ ગમિષ્યામિ યૂયં રાજ્યે પ્રતિષ્ઠિતાઃ

ગમ્યતાં મન્ત્રિભિઃ પ્રોક્તો ગતો ઽસૌ વસુધાધિપઃ

છત્રૈશ્છત્રાણિ દૃશ્યન્તે ગચ્છન્તં કાનનં પ્રતિ ।
રજસ્તત્રોત્થિતં ભૂરિ ગજવાજિપદાહતમ્

તેનૈવાચ્છાદિતં સર્વં સાદિત્યં ભૂમિમણ્ડલમ્ ।
ન તત્ર દૃશ્યતે સૂર્યો ન કાષ્ઠા ન ચ ચન્દ્રમાઃ

પાદપાશ્ ચ ન દૃશ્યન્તે ગિરિસાતૂનિ સર્વશઃ ।
તત્રાપિ ચ મહારાજ મૃગયૂથમ્ અદૃશ્યત

અધાવન્ પુરુષાઃ સર્વે સરાજારાજપુત્રકાઃ ।
વૃન્દલોપો ઽભવત્ તેષાં શીઘ્રં જગ્મુર્ દિશો દશ

એકમાર્ગં ગતો રાજા ચિત્રસેનો મહીપતિઃ ।
એકાકી સ ગતસ્ તત્ર યત્ર યત્ર ચ તે મૃગાઃ

પ્રવિષ્ટસ્ તુ તતો દુર્ગે કાનને પક્ષિવર્જિતે ।
વલ્મીગુલ્મલતાકીર્ણે પ્રવિષ્ટો નૈવ દૃશ્યતે

એકાક્યપશ્યદાત્માનં ન ચાશ્વં ન પદાતિકાન્ ।
ન કો ઽપિ ચાત્ર જાનાતિ નાહં વેદ્મિ દિશો દશ

એવં કષ્ટં ગતો રાજા ચિત્રસેનો નરાધિપઃ ।
છાયાં સમાશ્રિતસ્ તત્ર વિશ્રમ્ય ચ પુનઃ પુનઃ

ક્ષુત્તૃષાર્તો ભ્રમન્ દુર્ગે કાનને ગિરિગહ્વરે ।
તતો ઽપશ્યત્ સરો દિવ્યં પદ્મિનીષણ્ડમણ્ડિતમ્

હંસકારણ્ડવાકીર્ણં ચક્રવાકોપકૂજિતમ્ ।
સરો દૃષ્ટ્વા તુ રાજેન્દ્રઃ સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહઃ

કુમુદાનિ ગૃહીત્વા તુ તત્ર સ્નાનં સમાચરત્ ।
તર્પયિત્વા પિતૄન્ દેવાન્ મનુષ્યાંશ્ ચ યથા વિધિ

પપૌ પાનીયમમલં યથાવત્ સમભીપ્સિતમ્ ।
ઉત્તીર્ય સ જલાત્ તીરે દૃષ્ટ્વા વૃક્ષં સમીપતઃ

ચિન્તયા ઽનુપવિષ્ટો ઽસૌ કિં તુ કર્મ કરોમ્ય્ અહમ્ ।
તતશ્ છાયાશ્રિતાન્ પશ્યન્ વનોદ્દેશે મૃગાન્ બહૂન્

કેચિત્ પૂર્વમુખાસ્ તત્ર અપરે દક્ષિણામુખા ।
વારુણ્યભિમુખાઃ કેચિત્ કેચિત્ કૌબેરમ્ આશ્રિતાઃ

કેચિન્ નિદ્રાં પ્રકુર્વન્તિ ઊર્ધ્વકર્ણાઃ સ્થિતાઃ પરે ।
મૃગમધ્યે સ્થિતો યોગી ઋષ્યશૃઙ્ગો મહાતપાઃ

મૃગાન્ દૃષ્ટ્વા તતો રાજા પ્રહારાર્થમ્ અચિન્તયત્ ।
વધિત્વા ચ મૃગં ચૈકં ભક્ષયામિ યદૃચ્છયા

સ્વસ્થાવસ્થો ભવિષ્યામિ મૃગમાંસસ્ય ભક્ષણાત્ ।
કાશીં પ્રતિ ગમિષ્યામિ માર્ગમ્ અન્વેષયંસ્ તતઃ

વિચિન્ત્યૈવં તતો રાજા વૃક્ષમૂલં સમાશ્રિતઃ ।
ચાપં ધૃત્વા કરાગ્રેણ પ્રાક્ષિપત્ તચ્ છરં વિભુઃ

ક્ષિપ્તમાત્રે શરે તસ્મિન્ સર્વે નષ્ટા મૃગાસ્ તતઃ ।
તેષાં મધ્યે સ ચૈવેક ઋષ્યશૃઙ્ગો મહાતપાઃ

શરેણ વિદ્ધઃ પતિતઃ કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ ચાબ્રવીત્ ।
હાહા શબ્દં કૃતં તેન કેનાહં પાતિતો ઽધુના

કસ્યૈષા દુર્મતિર્જાતા યયા બુદ્ધિર્ મમોપરિ ।
મૃગમધ્યે સ્થિતશ્ચાહં ન કિંચદપરાદ્ધવાન્

વાચાં તાં માનુષીં શ્રુત્વા સ રાજા વિસ્મયાન્વિતઃ ।
શીઘ્રં ગત્વા તતો ઽપશ્યદ્ બ્રાહ્મણં બ્રહ્મવર્ચસમ્

હા હા કષ્ટં કૃતં મે ઽદ્ય યેનાસૌ ઘાતિતો મયા ।
બ્રાહ્મણ ઉવાચ:
ન તે સિદ્ધિર્ ભવેત્ કિંચિન્ મયિ પઞ્ચત્વમ્ આગતે

તવૈવ વિહિતા હત્યા મયિ પઞ્ચત્વમ્ આગતે ।
જનની મે પિતા વૃદ્ધૌ ભ્રાતરો હિ તપસ્વિનઃ

ભ્રાતૃજાયા મરિષ્યન્તિ મયિ પઞ્ચત્વમ્ આગતે ।
એતા હત્યા ભવિષ્યન્તિ તવ શુદ્ધિઃ કથં ભવેત્

ઉપાયં કથયિષ્યામિ કર્તું ત્વં યદિ મન્યસે

રાજોવાચ:
ઉપાયઃ કથ્યતાં મે ઽદ્ય યસ્ તે મનસિ વર્તતે ।
કરિષ્યે તદહં સર્વં પ્રયત્નેન મહામુને

શૃઙ્ગ્ય્ ઉવાચ:
પૃચ્છામિ ત્વાં કુતઃ કો વા કથં ત્વમ્ ઇહ ચાગતઃ ।
બ્રહ્મક્ષત્રવિશાં મધ્યે ઽન્ત્યજઃ શૂદ્રો ઽથવા પુનઃ

રાજોવાચ:
નાહં વિપ્રો ન વૈશ્યો ઽહં ન શૂદ્રઃ ક્ષત્રિયો હ્ય્ અહમ્ ।
શૃઙ્ગ્યુવાચ:
માં ગૃહીત્વાશ્રમં પુણ્યં યત્ર તૌ પિતરૌ મમ

આવેદયસ્વ દયસ્વ ચાત્માનં પુત્રપાપિનમ્ આગતમ્ ।
તૌ દૃષ્ટ્વા માં કરિષ્યેતે કારુણ્યં ચ તવોપરિ

ઉપાયં વા કરિષ્યેતે યેન શાન્તિર્ ભવિષ્યતિ ।
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા ચિત્રસેનો નૃપોત્તમઃ

સ્કન્ધે કૃત્વા ચ તં વિપ્રં જગામાશ્રમકં પ્રતિ ।
ન શક્નોતિ ચ તં વોઢું વિશ્રમ્ય ચ પુનઃ પુનઃ

તાવત્ પશ્યતિ તં વિપ્રં મૂર્છિતં વિકલેન્દ્રિયમ્ ।
મુમોચ ચિત્રસેનસ્ તુ છાયાં ન્યગ્રોધકસ્ય ચ

વિશ્રામં ચ તતઃ કૃત્વા વાચં કુર્વન્ મુહુર્ મુહુઃ ।
પશ્યતસ્ તસ્ય રાજેન્દ્ર ઋષ્યશૃઙ્ગો મહાતપાઃ

પઞ્ચત્વમ્ અગમચ્ છીઘ્રં ધ્યાનયોગેન યોગવિત્ ।
દાહયામાસ તં વિપ્રં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા

સ્નાનં કૃત્વા તુ શોકાર્તો રુરોદ ચ મુમોહ ચ ।
તતશ્ ચાનન્તરં રાજા ઉદ્વેગં પરમં ગતઃ

કથં યાસ્યે ગૃહાન્ અદ્ય વારાણસ્યાં હતો હ્ય્ અહમ્ ।
બ્રહ્મહત્યા સમાવિષ્ટો જુહોમ્ય્ અગ્નૌ કલેવરમ્

અથવા ઋષિવાક્યેન ગચ્છામ્ય્ એવાશ્રમં પ્રતિ ।
કથયામિ યથાવૃત્તં ગત્વા તસ્ય મહા ઋષેઃ

એવં વિચિન્ત્ય રાજાસૌ જગામાશ્રમસન્નિધૌ ।
ઋષ્યશૃઙ્ગસ્ય ચાસ્થીનિ ગૃહીત્વા સ નૃપોત્તમઃ

દૃષ્ટિમાર્ગે સ્થિતસ્ તસ્ય બ્રહ્મર્ષેર્ ભાવિતાત્મનઃ ।
દીર્ઘતપા ઉવાચ:
આગચ્છ સ્વાગતં તે ઽદ્ય આસને ઉપવિશ્યતામ્

દીર્ઘતપાસ્મ્ય્ અહં તે ઽદ્ય મધુપર્કઃ સવિષ્ટરઃ ।
રાજોવાચા:
અર્ઘસ્યૈવ ન યોગ્યો ઽહં મહર્ષેર્ ભાવિતાત્મનઃ

મૃગમધ્યે સ્થિતો વિપ્ર તવ પુત્રો મયા હતઃ ।
પુત્રઘ્નં શાધિ માં વિપ્ર તીવ્રદણ્ડેન દણ્ડય

મૃગભ્રાન્ત્યા હતો વિપ્ર ઋષ્યશૃઙ્ગો મહાતપાઃ ।
ઇતિ જ્ઞાત્વા ચ માં વિપ્ર કુરુષ્વ ચ યથોચિતમ્

માતા તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા ગૃહાન્ નિર્ગત્ય વિહ્વલા ।
હા હતાસ્મીત્ય્ ઉવાચાથ પતિતા ચ મહીતલે

વિલલાપ સુદુઃખાર્તા પુત્રશોકેન પીડિતા ।
હા પુત્ર પુત્રેતિ વદન્ કરુણં કુરરી યથા

શ્રુત્યધ્યયનસમ્પૂર્ણો જપહોમપરાયણઃ ।
આગતં ત્વાં ગૃહદ્વારે કદા પૃચ્છામિ પુત્રક

ત્રિલોક્યામ્ અપિ શ્રૂયતે ચન્દનં કિલ શીતલમ્ ।
પુત્રગાતપરિષ્વઙ્ગશ્ ચન્દનાદ્ અપિ શીતલઃ

પરિષ્વજિતુમ્ ઇચ્છામિ ત્વામ્ અહં પુત્રસુપ્રિયમ્ ।
પઞ્ચત્વં ચ ગમિષ્યામિ ત્વદ્ વિહીના સુદુઃખિતા

એવં વિલપતી દીના પુત્રશોકેન પીડિતા ।
મૂર્છિતા વિહ્વલા દીના નિપપાત મહીતલે

ભાર્યાં ચ પતિતાં દૃષ્ટ્વા પુત્રશોકેન પીડિતઃ ।
ચુકોપ મુનિશ્રેષ્ઠશ્ ચિત્રસેનં નૃપં તદા

દીર્ઘતપા ઉવાચ:
યાહિ યાહિ મહાપાપ મા મુખં દર્શયસ્વ મે ।
કિં ત્વયા ઘાતિતો વિપ્ર હ્ય્ અકામાચ્ ચ સુતો મમ

બ્રહ્મહત્યા ભવિષ્યન્તિ બહવસ્ તે નરાધિપ ।
સકુટુમ્બસ્ય મે ત્વં હિ મૃત્યુર્ એવમ્ ઉપાગતઃ

એવમ્ ઉક્ત્વા તતો વિપ્રો વિચિન્ત્ય ચ પુનઃ પુનઃ ।
ક્રોધં પરિત્યજ્ય તતો મુનિમાર્ગં જગામ હ

ઋષિર્ ઉવાચ:
ઉદ્વેગં ત્યજ ભો રાજન્ દુરુક્તં ગદિતં મયા ।
પુત્રશોકાભિભૂતેન દુઃખમાપ્તેન માનદ

કિં કરોતિ નરઃ પ્રાજ્ઞઃ પ્રેર્યમાણઃ સ્વકર્મભિઃ ।
પ્રાયેણ હિ મનુષ્યાણાં બુદ્ધિઃ કર્માનુસારિણી

અનેનૈવ પ્રકારેણ યત્ ત્વયા લિખિતં મમ ।
પરં તવ ભવિષ્યન્તિ વિપ્રહત્યા ન સંશયઃ

બ્રહ્મક્ષત્રવિશાં મધ્યે શૂદ્રો વા ચાન્ત્યજાદિષુ ।
કસ્ત્વં કથય સત્યં મે કસ્માચ્ ચ નિહતઃ સુતઃ

ચિત્રસેન ઉવાચ:
વિજ્ઞાપયામિ વિપ્રર્ષે ક્ષન્તવ્યં ચ મમોપરિ ।
નાહં વિપ્રો ઽસ્મિ ભો તાત ન શૂદ્રો નૈવ વૈશ્યજઃ

નચાપિ ચાન્ત્યજાતીયઃ ક્ષત્રિયો ઽહં દ્વિજોત્તમ ।
કાશિરાજો મૃગાન્ હન્તુમ્ આગતો વનમ્ ઉત્તમમ્

ભ્રમતા પાતિતસ્ તત્ર મૃગરૂપધરો મુનિઃ ।
કિં કર્તવ્યં મયા વિપ્ર ઉપાયં કથયસ્વ મે

દીર્ઘતપા ઉવાચ:
બ્રહ્મહત્યા ન શક્યેત એકેન તરિતું વિભો ।
દેશે કાલે યથાશક્ત્યા તચ્છૃણુષ્વ નરાધિપ

ચત્વારો મે સુતા રાજન્ સભાર્યા માતૃપૂર્વકાઃ ।
મયા સહ ન જીવન્તિ ઋષ્યશૃઙ્ગસ્ય કારણે

ઉપાયં શોભનં તાત કથયામિ શૃણુષ્વ ભોઃ ।
શક્યતે યદિ ચેત્ કર્તું સુખોપાયં નરેશ્વર

સકુટુમ્બસમસ્તાન્ નો દાહયસ્વાનલે નૃપ ।
અસ્થીનિ નર્મદાતોયે શૂલભેદે વિનિક્ષિપેઃ

નર્મદાદક્ષિણે કૂલે શૂલભેદેતિ વિશ્રુતમ્ ।
સર્વપાપહરં તીર્થં સર્વતીર્થોત્તમોત્તમમ્

શુચિર્ ભૂત્વા મમાસ્થીનિ ક્ષિપ ત્વં શૂલભેદકે ।
મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો મમ વાક્યાત્ ન સંશયઃ

રાજોવાચ:
આદેશો દીયતાં તાત કરિષ્યામિ ન સંશયઃ ।
સર્વસ્વમ્ અપિ યત્ કિંચિદ્ રાજ્યં કોશઃ સ્ત્રિયઃ સુતાઃ

તવ દાનં પ્રયચ્છામિ વિપ્ર માં ત્વં પ્રસીદ ચ ।
પરસ્પરં વિવદતોર્ મુનિરાજ્ઞોસ્ તદા નૃપ

સ્ફુટિત્વા હૃદયં શીઘ્રં મુનેર્ ભાર્યા મૃતા તદા ।
પુત્રશોકસમાક્રાન્તા નિર્જીવા પતિતા ક્ષિતૌ

પુત્રાશ્ ચ માતૃશોકેન સર્વે પઞ્ચત્વમ્ આગતાઃ ।
સ્નુષાશ્ ચૈવ તુ તાઃ સર્વા મૃતાશ્ ચ સહ ભર્તૃભિઃ

પઞ્ચત્વં તુ ગતાન્ સર્વાન્ મુનિમુખ્યાન્ નિરીક્ષ્ય તાન્ ।
વિપ્રાશ્ ચાહ્વાનિતાસ્ તેન તે તત્રાશ્રમવાસિનઃ

તેભ્યો નિવેદયામાસ યથા વૃત્તં નરોત્તમઃ ।
સંહતૈસ્ તૈર્ અનુજ્ઞાતઃ કથંચિદ્ દહ્ય યત્નતઃ

દેહં સ્વં પાવનં કૃત્વાસ્થીનિ પ્રગૃહ્ય યત્નતઃ ।
યામ્યાં હિ પ્રસ્થિતો રાજા પાદચારી મહીપતિઃ

ન શક્નોતિ યદા ગન્તું છાયામાશ્રિત્ય તિષ્ઠતિ ।
વિશ્રમ્ય ચ પુનર્ ગચ્છન્ વિશ્રમ્ય ચ પુનઃ પુનઃ

સચૈલં કુરુતે સ્નાનમસ્થીન્ વોઢા પદે પદે ।
વિના જલં નિરાહારઃ સો ઽગચ્છદ્ દક્ષિણામુખઃ

અચિરેણૈવ કાલેન સ ગતો નર્મદાતટે ।
આશ્રમસ્થાન્ દ્વિજાન્ સર્વાન્ પપ્રચ્છ રાજસત્તમઃ

કથ્યતાં મે દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ શૂલભેદસ્ય માર્ગકઃ

વિપ્રા ઊચુઃ:
નર્મદાદક્ષિણે કૂલે ગતો દ્રક્ષ્યસિ નાન્યથા

ઋષિવાક્યેન વૈ રાજા ગતો ઽથ હિ નરેશ્વરઃ ।
સ દદર્શ તતસ્ તીર્થં બહુદ્વિજસમાકુલમ્

બહુદ્રુમલતાકીર્ણં બહુપુષ્પોપશોભિતમ્ ।
બહુમૂલફલોપેતં બહુશ્વાપદશોભિતમ્

ઋષિસઙ્ઘૈઃ સમાકીર્ણં નાનાવ્રતધરૈઃ શુભૈઃ ।
એકપાદસ્થિતાઃ કેચિદ્ અપરે સૂર્યવર્ચસઃ

એકદૃષ્ટિસ્થિતાઃ કેચિદ્ ઊર્ધ્વબાહુસ્થિતાઃ પરે ।
ચાન્દ્રાયણપરા કેચિત્ કેચિત્ પક્ષોપવાસિનઃ

માસોપવાસિનઃ કેચિત્ કેચિદ્ ઋતુમુપોષિતાઃ ।
શીર્ણપર્ણાશિનઃ કેચિત્ કેચિન્ મારુતભોજનાઃ

યોગાભ્યાસરતાઃ કેચિદ્ ધ્યાયન્તઃ પરમં પદમ્ ।
ગાર્હસ્થમ્ આસ્થિતાઃ કેચિત્ કેચિચ્ ચૈવાગ્નિહોત્રિણઃ

એવં વિધાન્ દ્વિજાન્ દૃષ્ટ્વા જાનુભ્યામ્ અવનીં ગતઃ ।
પ્રણમ્ય શિરસા રાજન્ રાજા વચનમ્ અબ્રવીત્

કસ્મિન્ દેશે તુ તત્ તીર્થં કથયધ્વં દ્વિજોત્તમાઃ ।
સર્વેષાં વાઞ્છિતાં સિદ્ધિં દદ્યાચ્ ચ ફલમ્ ઈપ્સિતમ્

ઋષિરુવાચ:
ધન્વન્તરશતં ગચ્છ ભૃગુતુઙ્ગસ્ય મૂર્ધનિ ।
કુણ્ડં દ્રક્ષ્યસિ વિસ્તીર્ણં તોયપૂર્ણં સુશોભનમ્

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા ગતઃ કુણ્ડસ્ય મૂર્ધનિ ।
દૃષ્ટ્વા હિ ચૈવ તત્તીર્થં ભ્રાન્તિર્ જાતા નૃપસ્ય હિ

વીક્ષ્ય કુણ્ડં મહાભાગં ગઙ્ગાં ચૈવ વિશેષતઃ ।
પ્રાચીં સરસ્વતીં દૃષ્ટ્વા ભ્રાન્તિર્જાતા નૃપસ્ય હિ

તતો વિસ્મયમાપન્નશ્ ચિન્તયાનો મુહુર્મુહુઃ ।
આકાશસંસ્થિતં દૃષ્ટ્વા સામિષં કુરરં તથા

ભ્રમમાણં ગૃહીત્વા તં વધ્યમાનં નિરામિષૈઃ ।
પરસ્પરં હિ યુધ્યન્તે સર્વે ચામિષભક્ષકાઃ

હતશ્ ચઞ્ચુપ્રહારૈસ્ તુ કુરરઃ પતિતો ઽમ્ભસિ ।
શૂલેન શૂલિના યત્ર ભૂભાગં ભેદિતં પુરા

તત્ તીર્થસ્ય પ્રભાવેણ સ સદ્યઃ પુરુષો ઽભવત્ ।
વિમાનસ્થં તુ તં દૃષ્ટ્વા ક્રૌંચ વૈ દિવ્યરૂપિણમ્

અપ્સરોભિર્ ગીયમાનં નૃપસ્ તત્ તીર્થમ્ આગતઃ ।
અસ્થીનિ ભૂમૌ નિક્ષિપ્ય સ્નાનં કૃત્વા યથા વિધિ

તિલમિશ્રેણ તોયેન તર્પયિત્વેષ્ટદેવતાઃ ।
ધૃત્વાસ્થીનિ તતો રાજા નિક્ષિપ્યાન્તર્જલે તથા

ક્ષણમ્ એકં તતો વીક્ષ્ય રાજા ઊર્ધ્વમુખઃ સ્થિતઃ ।
તાં દદર્શ તતઃ સર્વાન્ દેવમૂર્તિધરાન્ શુભાન્

દિવ્યવસ્ત્રૈશ્ ચ સંવીતાન્ દિવ્યાભરણભૂષિતાન્ ।
વિમાનૈઃ કાઞ્ચનૈર્ દિવ્યૈર્ અપ્સરોગણસેવિતૈઃ

પૃથગ્ભૂતાશ્ ચ તાન્ સર્વાન્ વિમાનેષુ વ્યવસ્થિતાન્ ।
ઉત્પતતઃ સમાલોક્ય સ રાજા હર્ષિતો ઽભવત્

ઋષિર્ વિમાનમ્ આરૂઢશ્ ચિત્રસેનમ્ અથાબ્રવીત્ ।
ભો ભોઃ સાધુ મહારાજ ચિત્રસેન મહામતે

ત્વત્પ્રસાદાન્ નૃપશ્રેષ્ઠ ગતિર્દિવ્યા મમાદ્ય વૈ ।
ઇદં ચ યત્ત્વયા કિંચિત્ કૃતં પરમદુષ્કરમ્

સ્વસુતો ઽપિ ન શક્નોતિ પિતૄણાં કર્તુમ્ ઈદૃશમ્ ।
મદીયવચનાદ્ રાજન્ નિષ્પાપસ્ ત્વં ભવિષ્યસિ

યત્ ત્વં દ્રક્ષ્યસિ રાજેન્દ્ર કામિકં મનસેપ્સિતમ્ ।
આશીર્વાદં તતો દત્ત્વા ચિત્રસેનાય ધીમતે

સ્વર્ગં જગામ સ્વસુતૈસ્ તતો દીર્ઘતપા મુનિઃ