સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 88

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે દાનમહિમાનુવર્ણનં નામ સપ્તાશીતિતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 88
ઉત્તાનપાદ ઉવાચ:
કસ્મિન્ કાલે ચ ક્રિયતે શ્રાદ્ધં દાનં ચ શઙ્કર ।
તીર્થયાત્રા કથં કાર્યા આતિથ્યં કથયસ્વ નઃ

શઙ્કર ઉવાચ:
પિતુરર્થં યથા પુણ્યં સાર્વકાલિકમ્ ઉત્તમમ્ ।
ઇદં તીર્થં તથા પુણ્યં સ્નાનદાનાદિતર્પણૈઃ

વિશેષેણ ચ કુર્વન્તિ શ્રાદ્ધં ચતુર્યુગાદિષુ ।
મન્વન્તરાદયો વત્સ શ્રૂયતાં ચ ચતુર્દશ

આશ્વિને નવમી શુક્લા દ્વાદશી કાર્તિકસ્ય ચ ।
તૃતીયા ચૈત્રમાસે તુ તથા ભાદ્રપદસ્ય ચ

આષાઢદશમી તથા માઘસ્યૈવ ચસપ્તમી ।
શ્રાવણસ્યાષ્ટમી કૃષ્ણા તથાષાઢી તુ પૂર્ણિમા

ફાલ્ગુનસ્ય અમાવાસ્યા પૌષસ્યૈકાદશી શુભા ।
કાર્ત્તિકી ફાલ્ગુની ચૈત્રી જ્યૈષ્ઠી પઞ્ચદશી સિતા

મન્વન્તરાદયશ્ ચૈવ હ્યનન્તફલદાઃ સ્મૃતાઃ ।
અયને તૂત્તરે ચૈવ દક્ષિણે ચ તથૈવ હિ

કાર્ત્તિક્યાં ચ તથા માધ્યાં વૈશાખ્યાં ચ તૃતીયયા ।
ચૈત્ર્યાં ચૈવ તથા ષષ્ઠ્યાં પ્રૌષ્ઠપદ્યાં તથૈવ ચ

શ્રાદ્ધકાલાશ્ ચ તે સર્વે દત્તં ભવતિ ચાક્ષયમ્ ।
મધુમાસે સિતે પક્ષ એકાદશ્યામ્ ઉપોષિતઃ

ક્ષપાજાગરણં કુર્યાદ્ વિષ્ણોઃ પદસમીપતઃ ।
દદ્યાદ્ દાનં તથા શક્ત્યા હિરણ્યં ગો ઽમ્બરાણિ ચ

ધૂપં દીપં ચ નૈવેદ્યં સ્રક્પુષ્પચન્દનાનિ ચ ।
અર્ચાં કરોતિ યો વિષ્ણોઃ કથાં પૌરાણકીર્તનમ્

ઋગ્યજુઃસામાથર્વાણાં સૂક્તં તજ્ જપતિ દ્વિજઃ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

પ્રભાતે કુરુતે શ્રાદ્ધં દ્વિજાન્ ભોજ્ય પ્રયત્નતઃ ।
દદેદ્ દાનં યથા શક્ત્યા હિરણ્યં ગો ઽમ્બરાણિ ચ

પિતરસ્તસ્ય તૃપ્યન્તિ યાવદ્ આહૂતસંપ્લવમ્ ।
શ્રાદ્ધદશ્ ચ વસેત્ તત્ર યત્ર દેવો જનાર્દનઃ

ત્રયોદશ્યાં તતો ગચ્છેદ્ ગુહાવાસીતિ તિષ્ઠતિ ।
દૃષ્ટ્વા માર્કણ્ડમીશાનં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

ઉત્તાનપાદ ઉવાચ:
ગુહામધ્યે યથા દેવ લિઙ્ગં પરમશોભનમ્ ।
પ્રતિષ્ઠા યેન દેવસ્ય તન્ મમાખ્યાતુમ્ અર્હસિ

ઈશ્વર ઉવાચ:
ત્રિષુ લોકેષુ વિખ્યાતં માર્કણ્ડેશ્વરસંજ્ઞિકમ્ ।
બૃહદ્રથાન્તરં યચ્ ચ સામવેદં દ્વિજોત્તમઃ

અથર્વાથર્વશીર્ષાણિ તથા હૃચ્ચ વૃષાકપિમ્ ।
શિવસંકલ્પિતં જપ્ત્વા મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

સ યાતિ પરમં સ્થાનં યત્ર દેવો મહેશ્વરઃ ।
પાદશૌચં તથા તસ્ય કુર્વતે યે ચ ભક્તિતઃ

ગોદાનેનૈવ યત્પુણ્યં લભન્તે ના ઽત્ર સંશયઃ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયેત્ તત્ર પાયસૈર્ મધુસર્પિષા

એકેન ભોજિતેનાપિ સહસ્રં તેન ભોજિતમ્ ।
સુવર્ણં રજતં વસ્ત્રં દદ્યાદ્ ભક્ત્યા દ્વિજાતિષુ

તેન તૃપ્યન્તિ તે દેવા મનુષ્યાઃ પિતરસ્ તથા ।
ચન્દ્રસૂર્યગ્રહે ભક્ત્યા સ્નાનં કુર્વન્તિ યે નરાઃ

દેવાર્ચનં ચ યઃ કુર્યાજ્ જપં હોમં વિશેષતઃ ।
દહ્યાદ્ દાનં યથાશક્ત્યા બ્રાહ્મણે વેદપારગે

અશ્વરત્નં ગજરત્નં તૂલાપુરુષમ્ એવ ચ ।
યો દદ્યાચ્ છકટં તત્ર સપ્તધાન્યપ્રપૂરિતમ્

યુક્તં ચ લાઙ્ગલં દદ્યાદ્ યુવાનૌ તુ ધુરન્ધરૌ ।
ગોભૂતિલહિરણ્યં ચ પાત્રે દાતવ્યમ્ ઈપ્સિતમ્

અપાત્રે વિદુષા કિંચિત્ ન દેયં શ્રેય ઇચ્છતા ।
સર્વભૂતાનિ ચાત્મૈવ યતો ધારયતે મહી

તતો વિપ્રાય સા દેયા સર્વસસ્યાનુશાલિની ।
અન્યચ્ ચ શૃણુ રાજેન્દ્ર ગોદાનસ્ય ચ યત્ફલમ્

યાવદ્ વત્સસ્ય પાદૌ દ્વૌ મુખં યોન્યાં ચ દૃશ્યતે ।
તાવદ્ ગૌઃ પૃથિવી જ્ઞેયા યાવદ્ ગર્ભં ન મુઞ્ચતિ

યેન કેનાપ્ય્ ઉપાયેન બ્રાહ્મણાય સમર્પયેત્ ।
પૃથ્વી દત્તા ભવેત્ તેન સશૈલવનકાનના

તારયન્તી ચ સા દત્તા કુલાનામ્ એકવિંશતિમ્ ।
રૌપ્યખુરીં કાંસ્યદોહાં સવત્સાં ચ પયસ્વિનીમ્

પ્રયચ્છન્તિ જનાઃ પુણ્યા રાહુગ્રસ્તે નિશાકરે ।
સર્વસ્યૈવ તુ દાનસ્ય સંખ્યા ચાસ્તિ નરાધિપ

ચન્દ્રસૂર્યોપરાગે ચ દાનસંખ્યા ન વિદ્યતે ।
યત્ર ગાવઃ પ્રદૃશ્યન્તે સર્વતીર્થાનિ તત્ર વૈ

તત્ર યજ્ઞં વિજાનીયાત્ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
પુનઃ સ્મૃત્વા તુ તત્ તીર્થં ગમનં કુરુતે નરઃ

અથવા શ્રૂયતે યસ્ તુ રુદ્રસ્યાનુચરો ભવેત્