સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 81

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે ગુહ્યાવતીતીર્થમહિમાનુવર્ણનો નામાશીતિતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 81
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેત્ તુ રાજેન્દ્ર ઉત્તરે નર્મદાતટે ।
મેઘનાદસમીપે તુ વિશ્વરૂપા સરિદ્વરા

નિર્ગતા વિશ્વરૂપસ્ય શરીરાદ્ ઉપકુર્વતઃ ।
પુરા દારુવને દેવો લિઙ્ગહીનઃ કૃતો દ્વિજૈઃ

નર્મદાતટમ્ આશ્રિત્ય તપઃ કુર્વંસ્ તદા નૃપ ।
વિશ્વરૂપો ઽભવદ્ દેવો નિર્ગતા સરિતાં વરા

ગતા સા નર્મદાતોયં સઙ્ગમો ગુણવાન્ અભૂત્ ।
તસ્મિંસ્ તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા સ ભવે ન પુનર્ ભવેત્

તત્ર યત્ ક્રિયતે કર્મ સર્વં તદક્ષયં ભવેત્ ।
સારિકા સિદ્ધિમ્ આયાતા પતિતા તીર્થસઙ્ગમે

પૂર્વમ્ અપ્સરસાં શ્રેષ્ઠા શક્રશાપાદ્ અકામતઃ ।
ચિત્રાઙ્ગદેન રમિતા કાચિત્ કષ્ટમવાપ હ

સારિકા ભવ કલ્યાણિ વર્ષાણાં સા ઽગ્રવિંશતિમ્ ।
મૃત્વા ત્વં નર્મદાતોયે વિશ્વરૂપા સુસઙ્ગમે

વિચિત્રા બહુચાર્વઙ્ગી સઞ્જાતા સારિકા નૃપ ।
જાતિસ્મરા સુરાભાવા નર્મદાતટમ્ આશ્રિતા

તતઃ કાલે ચ સંપ્રાપ્તે પ્રજ્વાલ્ય પાવકં શુભમ્ ।
પ્રવિષ્ટા સા શુભાચારા વિશ્વરૂપા સુસઙ્ગમે

દિવ્યદેહધરી રાજન્ પ્રાપ્તા શક્રસ્ય મન્દિરમ્ ।
એતદ્ અન્તરમ્ આસાદ્ય સારિકાતીર્થમુચ્યતે

તત્ર યત્ ક્રિયતે કર્મ શ્રાદ્ધં યજ્ઞઃ શિવાર્ચનમ્ ।
સર્વં કોટિગુણં વિદ્યાન્ મેઘનાદસ્ય દર્શનાત્

અવશઃ સ્વવશો વાપિ યસ્ તુ પ્રાણાન્ પરિત્યજેત્ ।
ન તસ્ય પુનરાવૃત્તિર્ઘોરે સંસારસાગરે

ખ્યાતાનિ પઞ્ચલિઙ્ગાનિ યાનિ દૃષ્ટ્વા શિવં વ્રજેત્ ।
માનવો મનુજશ્રેષ્ઠ શૃણુ તાનિ યુધિષ્ઠિર

મેઘનાદં ચ ગોષ્ઠેશં વાગીશં કાકડેશ્વરમ્ ।
લક્ષેશ્વરં પઞ્ચલિઙ્ગાન્ય્ એકાહે યસ્ તુ પૂજયેત્

અનેનૈવ શરીરેણ સ નરો હિ શિવં વ્રજેત્ ।
કોટિયજ્ઞફલં પ્રાપ્ય પશ્ચાન્ મોક્ષમવાપ્નુયાત્

આખ્યાનં કથયિષ્યામિ પુરાવૃત્તં તવાનઘ ।
ધર્મસેનઃ પુરા રાજા અયોધ્યાધિપતિર્બલી

ધર્મેણ રાજ્યં કૃતવાન્ યજ્ઞાંશ્ ચ બહુદક્ષિણાન્ ।
શૃણ્વન્ સ ધર્મશાસ્ત્રાણિ નર્મદાચરિતં તથા

શ્રુત્વા વિનિર્ગતો રાજા રેવાયા ઉત્તરે તટે ।
મેઘનાદં સમભ્યર્ચ્ય સ્નાત્વા વૈ નર્મદાજલે

ઉદ્ગચ્છતિ દિનકરે અશ્વારૂઢો નરેશ્વરઃ ।
ઉત્તરાં દિશમાશ્રિત્ય ગતો ગોષ્ઠેશ્વરં શિવમ્

યથાવિધાનં સમ્પૂજ્ય વાગીશ્વરં ગતસ્ તતઃ ।
તત્ર સ્નાત્વા વિધાનેન પૂજયિત્વા શિવં નૃપઃ

ચન્દનાગુરુકર્પૂરૈર્ ધૂપૈર્ દીપૈર્ વિધાનકૈઃ ।
અશ્વારૂઢો નૃપશ્રેષ્ઠઃ કાકડેશ્વરમ્ આગતઃ

તં પ્રપૂજ્ય તતો રાજા ગત્વા વૈ નાર્મદે જલે ।
લક્ષેશ્વરં પૂજયિત્વા સ્થિતં વૈ વિધિપૂર્વકમ્

મેઘનાદં તતો ગત્વા સૂર્યશ્ચાસ્તમ્ ઉપાગમત્ ।
ધ્યાત્વા સ્વયં કાલરૂપં યાવત્ તિષ્ઠતિ વૈ નૃપઃ

તાવદ્ ઘોરો ઽપિ તુરગો હ્ય્ અન્તરિક્ષચરસ્ તદા ।
દિવ્યદેહધરઃ સશ્ચાપ્ય્ અપ્સરોભિઃ સમાવૃતઃ

વિમાને દેવરાજસ્ય યયાવિન્દ્રપુરીં સ્થિતઃ ।
શુની પૃષ્ઠે તુ યા રાજ્ઞસ્તીર્થયાત્રાં પ્રકુર્વતી

દિવ્યદેહધરા સાપિ વિમાનેન ગતા દિવિ ।
ધર્મસેનો ઽપિ તાં દૃષ્ટ્વા વિસ્મયાવિષ્ટચેતનઃ

અશ્વરૂપં જગાદાથ કિમ્ એતદ્ ઇતિ ભારત ।
ઉવાચાકાશગો વાચં કથં ત્વં ખિદ્યસે નૃપ

શરીરજેન કષ્ટેન તપઃ સાધ્યા વિભૂતયઃ ।
પાદચારી હિ ગચ્છ ત્વં પરપાદૈર્ ગતો હ્યસિ

ભૂયો યાત્રાં પ્રકુરુષે તદા સિદ્ધિમ્ અવાપ્સ્યસિ ।
તતો રાજા ચ તસ્યાથ શ્રુત્વા તદ્વચનં તદા

પુનર્ દ્વિતીયદિવસે પ્રસ્થિતો લિઙ્ગપૂજનમ્ ।
પઞ્ચલિઙ્ગાન્ સમભ્યર્ચ્ય સમાયાતસ્ તુ નર્મદામ્

મેઘનાદં યદાપશ્યદ્ દ્વારે દેવં ચ દૃષ્ટવાન્ ।
પઞ્ચવક્ત્રં દશભુજં ત્રિનેત્રં શૂલપાણિનમ્

વૃષારૂઢં જગદ્ગર્ભં શશાઙ્કકૃતશેખરમ્ ।
દૃષ્ટ્વા તં દેવદેવેશં તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્

જય દેવ મહાદેવ મહાપાતકનાશન ।
સંસારસાગરે મગ્નં માં સમુદ્ધર સામ્પ્રતમ્

હર ઉવાચ:
વરં વૃણુ મહાભાગ યત્ તે મનસિ વર્તતે ।
તદ્ દદામિ ન સન્દેહશ્ શ્વિભક્તો હિ પુત્રક

યદિ તુષ્ટો ઽસિ મે દેવ તન્માં સહચરં કુરુ ।
એકાહે પઞ્ચલિઙ્ગાનિ પૂજયિષ્યતિ યો નરઃ

સ તવાનુચરો દેવ ભવત્વ્ એષ વરો મમ ।
ધર્મસેનવચઃ શ્રુત્વા ભવત્વ્ એવં હરો ઽબ્રવીત્

તં ગૃહીત્વા તુ રાજાનં કૈલાસં સ જગામ હ ।
સ્વદેહસ્થં ચકારાસૌ ધર્મસેનં નૃપં નૃપ

એતત્ તે કથિતં રાજન્ન્ ઇતિહાસં પુરાતનમ્ ।
શ્રવણાત્ કીર્તનાદ્ અસ્ય અશ્વમેધફલં લભેત્