સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 78

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે કરઞ્જેશ્વરમહિમાનુવર્ણનો નામ સપ્તસપ્તતિતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 78
અથ અષ્ટસપ્તતિતમો ઽધ્યાયઃ
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેચ્ ચ રાજેન્દ્ર કુણ્ડલેશ્વરમ્ ઉત્તમમ્ ।
યત્ર સિદ્ધિં ગતો દેવઃ કુણ્ડધારો નૃપોત્તમ

તપઃ કૃત્વા તુ વિપુલં સુરાસુરભયં કરમ્ ।
કુણ્ડધારો મન્દરસ્થઃ ક્રીડતે સ નૃપોત્તમ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
કસ્યાન્વયે સમુત્પન્નઃ કસ્ય પુત્રો મહામતિઃ ।
તપસ્ તપ્ત્વા સુવિપુલં તોષિતો યેન શઙ્કરઃ

એતદ્ વિસ્તરતસ્ તાત કથયસ્વ મમાનઘ ।
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
પુરા ત્રેતાયુગે રાજન્ પૌલસ્ત્યો નામ વિશ્રવાઃ

ઉપયે મે મહાભાગ ભરદ્વાજસુતાં નૃપ ।
પુત્રઃ પુત્રગુણૈર્યુક્તસ્ તસ્યાં જાતો ધનં જયઃ

જાતમાત્રં સુતં જ્ઞાત્વા બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।
ચકાર નામ સુપ્રીત ઋષિદેવસમન્વિતઃ

યસ્માદ્ વિશ્રવસો જાતો મમ પૌત્રત્વમ્ આગતઃ ।
તસ્માદ્ વૈશ્રવણો નામ મયા દત્તં તવાનઘ

યઃ સ્વયં સર્વદેવાનાં ધનગોપ્તા ભવિષ્યતિ ।
ચતુર્થો લોકપાલાનામ્ અક્ષયો યક્ષપો ઽપિ વા

યક્ષો યક્ષાધિપઃ શ્રેષ્ઠઃ કુણ્ડધારો ઽભવત્ સુતઃ ।
સુસ્વંરૂપવયઃ પ્રાપ્ય માતાપિત્રોરનુજ્ઞયા

તપશ્ ચકાર વિપુલં નર્મદાતીરમ્ આશ્રિતઃ ।
યત્ર વ્યાઘ્રેશ્વરં લિઙ્ગં વ્યાઘ્રખેટકમ્ ઉત્તમમ્

કુણ્ડધારેણ તત્રૈવ તપસ્ તપ્તં સુદારુણમ્ ।
ગ્રીષ્મે પઞ્ચાગ્નિમધ્યસ્થો વર્ષાસ્વાસારથારણઃ

શિશિરે જલમધ્યસ્થો વાયુભક્ષઃ શતં સમાઃ ।
એવં વર્ષશતે પૂર્ણે એકાઙ્ગુષ્ઠો ઽભવત્ તતઃ

ચક્રવદ્ ભ્રમતે સૂર્યમભિતો ભરતર્ષભ ।
ચતુર્થે પઞ્ચમે તાવત્ તુતોષ વૃષવાહનઃ

વરં વૃણીષ્વ હે વત્સ યત્ તે મનસિ રોચતે ।
તદ્ દદામિ ન સન્દેહસ્ તપસા તોષિતો હ્ય્ અહમ્

કુણ્ડધાર ઉવાચ:
યદિ તુષ્ટો ઽસિ મે દેવ વરદિત્સુર્ ઇહાગતઃ ।
તતો મન્નામકં લિઙ્ગં તીર્થં ચૈતદ્ ભવત્વ્ ઇતિ

તથેત્યુક્ત્વા મહાદેવઃ સોમો ઽન્તર્ધાનમાગમત્ ।
જગામા કાશમ્ આવિશ્ય કૈલાસં ધરણિધરમ્

ગતે ચાદર્શન દેવ સો ઽપિ યક્ષો મુદાન્વિતઃ ।
સ્થાપયામાસ દેવેશં કુણ્ડલેશ્વરમુત્તમમ્

અલંકૃત્વા ગજં ધેનું ધૂપપુષ્પવિલેપનૈઃ ।
વિતાનૈશ્ ચામરૈશ્ છત્રૈસ્ તથૈવ લિઙ્ગપૂજનૈઃ

તર્પયિત્વા દ્વિજાન્ સમ્યગ્ અન્નપાનાદિ ભૂષણૈઃ ।
પ્રીણયિત્વા મહાદેવં તતઃ સ્વભવનં યયૌ

તદા પ્રભૃતિ તત્ તીર્થં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્ ।
યુધિષ્ઠિર પરં પુણ્યં કુણ્ડલેશ્વરસંજ્ઞકમ્

તત્ર તીર્થે તુ યઃ કશ્ચિદ્ ઉપવાસપરાયણઃ ।
અર્ચયેદ્ દેવમ્ ઈશાનં સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

સુવર્ણં રજતં વાપિ મણિં મૌક્તિકમ્ એવ ચ ।
બ્રાહ્મણેભ્યો દદાત્યત્ર સ મુખ્યો મોદતે દિવિ

તત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા ઋગ્યજુઃ સામસુ દ્વિજઃ ।
ઋચમ્ એકાં જપિત્વા ચ ચતુર્વેદફલં લભેત્

તસ્મિંસ્ તીર્થે તુ ગોદાનમ્ અન્નદાનમ્ અથાપિ વા ।
યઃ પ્રયચ્છતિ વિપ્રેભ્યસ્ તત્ફલં શૃણુ પાણ્ડવ

યાવન્તિ તસ્ય રોમાણિ તત્પ્રસૂતિકુલેષુ ચ ।
તાવદ્ વર્ષસહસ્રાણિ સ્વર્ગલોકે મહીયતે

સ્વર્ગવાસો ભવેત્ તસ્ય પુત્રપૌત્રસમન્વિતઃ ।
તસ્મિંસ્ તીર્થે મહાભાગ વ્યાઘ્રશ્ ચૈવ પિપાસિતઃ

નિષાદાનાં ભયેનૈવ અટવ્યામટતિ સ્વયમ્ ।
નિષાદાનાં ભર્યૈર્ નષ્ટઃ પતિતો નર્મદાજલે

જલપ્લુતો મહાભાગ લિઙ્ગરૂપધરો ઽભવત્ ।
ઉક્તશ્ચાકાશવાણ્યા વૈ વ્યાઘ્રેશ્વરમ્ અનુત્તમમ્

પૂજ્યં વૈ ત્રિષુ લોકેષુ ખ્યાતિં યાસ્યત્ય્ અસંશયમ્ ।
તત્ર તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા તલ્ લિઙ્ગમ્ અર્ચયેત્ તુ યઃ

બ્રહ્મહત્યાદિપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ।
એતત્ તે કથિતં રાજન્ કુણ્ડલેશ્વરમ્ ઉત્તમમ્

શ્રવણાત્ કીર્તનાદ્ અસ્ય ગોસહસ્રફલં લભેત્