સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 7

ઇતિ રેવાખણ્ડે નર્મદામાહાત્યે ષષ્ઠો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 7
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
અન્યત્તીર્થં મહાપુણ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ।
અશ્વમેધસમુદ્ભૂતા નદી યત્ર વરાઙ્ગના

સ્નાત્વા ચ સઙ્ગમે યત્ર હયમેધફલં લભેત્ ।
વ્યાધિભિર્ મુચ્યતે યત્ર નારી વા યદિ વાનરઃ

શ્રાદ્ધં તત્ર પ્રકુર્વન્તઃ પિતૄણાં પ્રીતિવર્ધનમ્ ।
ત્રિપુર્યાં પૂર્વભાગે તુ દિશિ યામ્યાં શિવઃ સ્થિતઃ

અનુગ્રહાર્થં લોકાનાં શૈવક્ષેત્રં વિદુર્બુધાઃ ।
પઞ્ચાશીતિઃ કુરુક્ષેત્રે પશ્ચાશીતિર્ ઇવાત્ર તુ

રાહુસૂર્યસમાયોગે સમાનં કીર્તિતં સુરૈઃ ।
શ્રાદ્ધે ત્રીણિ ચ લક્ષાણિ પુરાણે કીર્તિતાનિ વૈ

તીર્થાનાં તાનિ અત્રૈવ તિષ્ઠન્તિ નૃપસત્તમ ।
યત્ર તિષ્ઠતિ દેવેશો માધવો મધુસૂદનઃ

ઉત્પલાવર્તનામા ચ સહસ્રમસ્તકો હરિઃ ।
હરશ્ચ દ્વિવિધાવે તૌ તૃતીયા ચૈવ નર્મદા

તસ્યાઃ કિં વર્ણ્યતે રાજન્ દેવૈર્ અપિ સવાસવૈઃ ।
તત્ર સ્નાત્વા મહારાજ સમ્ભવો ન પુનર્ ભવેત્

પાપયોનિં ચ ન વિશેદ્ યમલોકં ન પશ્યતિ ।
અર્ચનાદ્ દેવદેવસ્ય ગાણપત્યમ્ અવાપ્યતે

ઉત્પન્નો હિ હરિર્ યત્ર શઙ્ખચક્રગદાધરઃ ।
ઉપાસ્યતે સુરૈઃ સર્વૈર્ બ્રહ્મશક્રપુરોગમૈઃ

ક્રોશમાત્રં હરિક્ષેત્રં કથં શોચન્તિ માનવાઃ ।
અત્રાન્તરે મૃતા યે ચ કૃમિકીટપતઙ્ગમાઃ

તે ઽપિ યાન્તિ હરેર્ લોકં કિં પુનર્વૈષ્ણવા નૃપ ।
અવશઃ સ્વવશો ઽપિ સ્યાત્ પ્રાણત્યાગં કરોતિ યઃ

દશવર્ષસહસ્રાણિ રાજા વૈદ્યાધરે પુરે ।
તિલોદકપ્રદાનેન પિણ્ડદાનેન ભારત

પિતરસ્ તસ્ય તૃપ્યન્તિ તૃપ્તા યાન્તિ પરા ગતિમ્ ।
એકાદશ્યાં નિરાહારો ગન્ધપુષ્પૈઃ સમર્ચયેત્

રાત્રૌ જાગરણં કૃત્વા દીપમાલાં પ્રબોધયેત્ ।
દ્વાદશ્યાં પઞ્ચગવ્યં તુ હવિષ્યાન્નેન પારણમ્

ભક્ત્યા તુ ભોજયેદ્ વિપ્રાન્ સહસ્રં ચ સદક્ષિણામ્ ।
ઓં નમો ભગવતે વાસુદેવાય ॥
ઇમં મન્ત્રં જપન્ યસ્તુ શુચિર્ ભૂત્વા સમાહિતઃ

ન તસ્ય પુનરાધાનં જન્મ ચૈવ યુધિષ્ઠિર ।
અનેકભાવિકં ઘોરં તૂલરાશિમ્ ઇવાનલઃ

તત્ક્ષણાદ્ દહતે કૃત્સ્નમેધાંસીવહુતાશનઃ ।
કલ્પકલ્પાનુગૌ દેવૌ નારાયણમહેશ્વરૌ

દક્ષિણાં દિશમાસ્થાય રેવાતીરે વ્યવસ્થિતૌ ।
અર્ચિતૌ ચ તૌ દેવેશૌ સુરાસુરગણૈસ્ તથા

સિદ્ધવિદ્યાધરૈર્ યક્ષૈર્ ગન્ધર્વૈઃ કિન્નરૈર્ નરૈઃ ।
સ્થાણુઃ પુણ્યજલાવર્તે હ્યવતાર પુરાકૃતઃ

અનુગ્રહાય લોકાનાં દેવાનાં હિતકામ્યયા ।
નનાદ સુમહાનાદં ઘોરરૂપં ભયાનકમ્

પિનાકિના ચ શૂલેન ભિત્ત્વા ચૈવ રસાતલમ્ ।
સમાનીતા ચ સાવિત્રી સ્વર્ગસોપાનપદ્ધતિઃ

માનવાઃ ક્ષીણપાપાશ્ ચ તથા યાન્તિ પરાં ગતિમ્ ।
અજ્ઞાનતમ સા ધ્વસ્તા નાવરોહાન્તિ યે જનાઃ

આત્માનં નાવમન્યન્તે પાપોપહતચેતસઃ ।
કલ્પગાં યે ન સેવન્તે તેષાં જન્મ નિરર્થકમ્

અષ્ટાવિંશતિર્ અત્રૈવ લિઙ્ગાનાં તુ સ્વયમ્ભુવામ્ ।
પૂજને સંસ્થિતા રાજન્ છિવસ્ય ચ મહાત્મનઃ

સ્થાનેશ્વરં મહાદેવં શૂલપાણિં તથા પરમ્ ।
સપ્તેશ્વરં ચ કલ્પેશં હિરણ્યં જાતવેદસમ્

પ્રાજાપત્યં સિદ્ધનાથં શશાઙ્કનયનં તથા ।
અનુકેશં તથા સ્કન્દમ્ આશ્વિનં તૈજસં તથા

બ્રહ્મેશ્વરં ચાગ્નિગર્ભં શ્રીકણ્ઠં ચ ઉમાપતિમ્ ।
નીલકણ્ઠં ચ ખટ્વાઙ્ગં મહાકાલં ઘટેશ્વરમ્

ત્રિલોચનં ત્ર્યમ્બકં ચ દેવદેવં મહેશ્વરમ્ ।
એતાન્ય્ અન્યાનિ ચૈવેહ સિદ્ધલિઙ્ગાનિ ભારત

અનઙ્ગં કામદેવં ચ રતિપ્રીતિસમન્વિતમ્ ।
સિદ્ધમન્વન્તરં ચૈવ યત્રાનઙ્ગત્રયોદશી

રમ્ભાતૃતીય તત્રૈવ તથા કૃષ્ણાષ્ટમી નૃપ ।
વિદ્યાધરી ચ તત્રૈવ ઉર્વશી ચ તિલોત્તમા

અહલ્યા મેનકા ચૈવ તથા ઽન્યાશ્ ચ વરાઙ્ગનાઃ ।
દાક્ષાયણી ચાનુમતી ચમ્પકા સંભરાયણી

એતાશ્ચા ઽન્યાશ્ચ તત્રૈવ બહ્વ્યઃ સિદ્ધા વિશામ્પતે ।
કેશવસ્ય પુરી રમ્યા પુણ્યા પાપહરા નૃપ

સુરાસુરાણાં સર્વેષાં દાનવાનાં ચ ભારત ।
સ્વર્ગમાર્ગપ્રદા દેવી તથા હરિહરાત્મિકા

એતત્ તે કીર્તિતં રાજન્ યથા વૃષ્ટં પુરાતનમ્ ।
સ્નાનાવગાહનાત્ પાનાચ્છ્રવણાત્ કીર્તનાદ્ અપિ

અનેકભાવિકં ઘોરમઘં નશ્યતિ તત્ક્ષણાત્ ।
તતસ્ તસ્મિન્ મહાભાગ કપિલાતીર્થમુત્તમમ્

રેવાયા ઉત્તરે કૂલે સર્વપાપહરં પરમ્ ।
તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્ નારી વાપિ જિતેન્દ્રિયા

તર્પયિત્વા પિતૄન્ દેવાન્ મુચ્યતે ચ ઋણત્રયાત્ ।
બ્રાહ્મણાન્ ભોજયિત્વા તુ લભતે પરમાઙ્ગતિમ્