સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 59

#
ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે શિવલોકવર્ણનો નામાષ્ટપઞ્ચાશત્તમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 59
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
દાનધર્મવિધાનં ચ શ્રોતુમ્ ઇચ્છામિ કલ્પગ ।
દરિદ્રા ભિક્ષવો વાપિ કથં યાન્તિ શિવાલયમ્

વિધિના કેન દાનેન મુચ્યતે દુષ્કૃતં તથા ।
લોકાનાં ચ હિતાર્થાય કથયસ્વ મહામુને

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
શૃણુ રાજન્ યથા ન્યાયં કથયામિ તવાનઘ ।
પુષ્કરં બિલ્વપત્રં ચ કુશાસ્તોયં ચ નાર્મદમ્

સ્વયમ્ભૂર્ ભગવાન્ આહ સામાન્યં ધર્મકારણમ્ ।
શ્રદ્ધાપૂતાઃ સર્વધર્માઃ પુરાણં શ્રુતયસ્ તથા

તસ્યોપદેશધર્મેણ નરા યાન્તિ ત્રિવિષ્ટપમ્ ।
યસ્ તૂલપૂર્ણવિસ્તીર્ણં રક્તવસ્ત્રં સસૂત્રકમ્

વ્યાઘ્રચર્મકૃતં વાપિ નવવસ્ત્રાવગુણ્ઠિતમ્ ।
કૃષ્ણાજિનોપવીતં ચ પુણ્યધૂપાધિવાસિતમ્

શિવધ્યાનાભિયુક્તાય શ્રદ્ધયા વિનિવેદયેત્ ।
તત્ તૂલવસ્ત્રતન્તૂનાં રોમસંખ્યાસ્તિ યાવતી

તાવદ્ વર્ષસહસ્રાણિ શિવલોકે મહીયતે ।
મોદતે સર્વલોકેષુ ભુક્ત્વા ભોગાન્ અનેકશઃ

પુનશ્ ચ ક્ષિતિમાસાદ્ય સિંહાસનપતિર્ ભવેત્ ।
તૃણવલ્કલપર્ણાનિ શય્યા પ્રાવરણાદિકમ્

દત્ત્વા તદર્થિને ભૂમૌ શિવલોકે મહીયતે ।
શિવમુદ્દિશ્ય નૈવેદ્યં યો દદ્યાચ્ છિવદર્શિને

શાકં મૂલં ફલં વાપિ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ।
યાવત્ સ્યાત્ તણ્ડુલાદીનાં સંખ્યાફલદલેષુ ચ

તાવદ્ વર્ષસહસ્રાણિ શિવલોકે મહીયતે ।
ભિક્ષાં સવ્યઞ્જનાં દત્ત્વા શિવભક્તાય ભક્તિતઃ

વર્ષલક્ષં મહાભાગ શિવલોકે મહીયતે ।
દધિભક્તં સુસમ્પૂર્ણં ભિક્ષાપાત્રં સુશોભનમ્

દદ્યાદ્ યઃ શિવભક્તાય તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ।
વર્ષકોટિસમં દિવ્યં મહાભોગૈઃ સમન્વિતમ્

સ્થિત્વા શિવપુરે દિવ્યે તસ્યાન્તે ચ મહીપતિઃ ।
સુશીતલેન તોયેન શિવભક્તં સિતાયુજા

તર્પયિત્વા શમ્ભુલોકે વર્ષલક્ષં ચ મોદતે ।
કલશં શર્કરોપેતં વસ્ત્રપૂતામ્બુપૂરિતમ્

દદ્યાદ્ યઃ શિવભક્તાય તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ।
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં વિમાનં સર્વકામિકમ્

સંપ્રાપ્ય શિવલોકે તુ વર્ષકોટિં સ મોદતે ।
પલાશપર્ણૈઃ પત્રૈર્ વા યઃ કુર્યાત્ પુટકાનિ તુ

પ્રદદ્યાચ્છિવયોગિભ્યસ્ તામ્રપાત્રપ્રદો હિ સઃ ।
યસ્ તામ્રપાત્રં સુકૃતં પ્રદદ્યાચ્ છિવયોગિને

કોટિષટ્ કં સ કલ્પાનાં શિવલોકે મહીયતે ।
શૂલં વહતિ યઃ પાણૌ શક્તિં પૃષ્ઠે કમણ્ડલુમ્

તં ભોજયિત્વા યત્નેન શિવલોકમ્ અવાપ્નુયાત્ ।
ભોજયેચ્ ચ યથા શક્ત્યા યઃ શિવવ્રતચારિણમ્

ભોગૈઃ સ ક્રીડતિ શ્રેષ્ઠૈઃ શિવલોકે વ્યવસ્થિતઃ ।
યઃ શિવાશ્રમધર્મં ચ ગૃહસ્થં ભોજયેદ્ બુધઃ

વિપુલૈઃ સ મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ।
શિવાશ્રમવ્રતસ્થં યઃ કન્દાદ્યૈર્ ભોજયેત્ નરઃ

સ દિવ્યાનાપ્નુયાદ્ ભોગાન્ ઈશ્વરસ્ય પુરે સ્થિતઃ ।
એવં પાશુપતં ભક્તં ભોજયિત્વા પ્રણમ્ય ચ

નાનાવિધૈર્ મહાભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ।
મહાવ્રતધરાયૈવ ભિક્ષાં યઃ પ્રતિપાદયેત્

સ દિવ્યૈઃ શોભનૈર્ ભોગૈઃ શિવલોકે મહીયતે ।
સયમનિયમ્ આચારં શિવભક્તિપરં નરમ્

ભોજયિત્વા યથાશક્ત્યા શિવલોકે મહીયતે ।
જ્ઞાનયોગબહિઃસ્થા યે લોકસામાન્યધર્મિણઃ

પૂજયન્તિ શિવં ભક્ત્યા શિવલોકં વ્રજન્તિ તે ।
અનાશિકેનાપિ કરીષવહ્ણિના પયઃ પ્રદાનેન તપોભિર્ ઉગ્રૈઃ

પ્રયાન્તિ યજ્ઞૈશ્ ચ ન તાં ગતિં નરા ।
નીચો ઽપિ યાં યાતિ હિ રુદ્રભક્તઃ

યથા રેવાજલસ્પર્શાલ્ લભન્તે સદ્ગતિં નરાઃ ।
ન તથા યજ્ઞદાનાદ્યૈર્ ઉપાયૈર્ ભરતર્ષભ

ઇત્ય્ એષ શિવલોકસ્ તુ પ્રસઙ્ગાત્ સમુદાહૃતઃ ।
ગોલોકઃ કલ્પગાલોકઃ શિવભક્તૈઃ સમન્વિતઃ

જ્ઞાનયોગેન યે શાન્તા જપન્તિ પરમં શિવમ્ ।
તે સર્વદુઃખનિર્મુક્તા ભવન્તિ સુખિનઃ સદા

શિવલોકશ્ ચ વિજ્ઞેયો મણ્ડલાવરણાત્મકઃ ।
પઞ્ચભૂતાન્યહંકારઃ સત્ત્વં પ્રકૃતિરષ્ટમી

ઈદૃશાનાં તુ નાગાનાં કોટ્યો જ્ઞેયાઃ સહસ્રશઃ ।
સર્વાઙ્ગત્વાત્ પ્રધાનસ્ય તિર્યગૂર્ધ્વમધઃ સ્થિતમ્

વિષ્ણુલોકાત્ પરં સ્થાનં કુમારસ્ય મહાત્મનઃ ।
સ્વચ્છમૌક્તિકસંકાશં પરમા શ્રીસમન્વિતમ્

સ્કન્દલોકાત્ પરં સ્થાનમ્ ઉમાદેવ્યાઃ પ્રકીર્તિતમ્ ।
તપ્તચામીકરપ્રખ્યમ્ અશેષગુણસંયુતમ્

ઉમાસ્થાનાત્ પરં ચૈવ હરસ્થાનં તદુત્તમમ્ ।
સૂર્યકોટિપ્રતીકાશં સર્વકામ્ અસમન્વિતમ્

ગણૈર્ અધ્યુષિતં સર્વૈર્ અસંખ્યૈર્ યોગતત્પરૈઃ ।
હિરણ્યગર્ભકૂર્માદ્યૈર્ વસુરુદ્રદિવાકરૈઃ

સ્તૂયતે ભગવાન્ નિત્યં તસ્યાન્તિ પ્રતિકાઙ્ક્ષિભિઃ ।
જ્ઞાનધ્યાનપરૈઃ શાન્તૈર્ ભિક્ષાહારૈર્ જિતેન્દ્રિયૈઃ

પ્રાપ્યં તૈશ્ ચ પરં સ્થાનં સૂર્યાયુતસમપ્રભમ્ ।
તત્સત્કર્મકરૈર્ નિત્યં બ્રાહ્મણૈર્ દગ્ધકલ્મષૈઃ

વસન્તિ યદૃતં સિદ્ધાશયાસ્ તુ ક્લેશવર્જિતાઃ ।
નર્મદા સેવ્યમાનાશ્ ચ લભન્તે તત્પદં નરાઃ

એતત્ તે કથિતં પાર્થ યથોદ્દિષ્ટં તુ શમ્ભુના ।
યન્ મયા કથિતં દાનં નર્મદાતીરમ્ આશ્રિતમ્

ગચ્છન્તિ યે ઽન્યત્ તીર્થં તુ સહસ્રાંશો વિશિષ્યતે ।
સર્વજ્ઞાઃ સર્વગાઃ શુદ્ધાઃ પરિપૂર્ણા ભવન્તિ તે

શુદ્ધકર્મકરા યે તુ પરમૈશ્વર્યસંયુતાઃ ।
સદેહાશ્ ચ વિદેહાશ્ ચ ભવન્તિ સ્વેચ્છયા પુનઃ

ઇતિ નિત્યં વિશુદ્ધં ચ સ્થાનમ્ આદ્યમ્ ઉમાપતેઃ ।
દિવ્યં શ્રીકણ્ઠનાથસ્ય જગદ્ભર્તુઃ સમંસ્થિતમ્

સ્થાનં નવકમિત્ય્ એવં નિર્ગતા યત્ર કલ્પગા ।
પરમાષ્ટગુણૈશ્વર્યનિત્યમ્ અક્ષયમ્ અવ્યયમ્

શશ્વદ્ગુરુપ્રણીતેન ધ્યાનયોગેન યે નરાઃ ।
ધ્યાયન્તિ દેવતાં નિત્યં તે સિદ્ધા યાન્તિ તત્પદમ્

યે ઽભ્યસન્તિ શિવજ્ઞાનં નર્મદાતીરમ્ આશ્રિતાઃ ।
કામતૃષ્ણાવિનિર્મુક્તાસ્ તે ઽપિ યાન્તિ ચ તત્પુરમ્

અપ્ય્ એકદિવસં યાવચ્ છિવધ્યાનપરાયણઃ ।
શિવધર્મપરસ્ તસ્ય ધર્મસ્યાન્તો ન વિદ્યતે

યોગધર્મસુ સારત્વાદભેદ્યં પાપમુદ્ગરૈઃ ।
વજ્રતણ્ડુલવજ્ જ્ઞેયં તસ્માત્ તસ્ય ફલં મહત્

દેહાન્તેનૈવ ધર્મેણ સ્થાનમાદ્યં શિવાલયમ્ ।
યત્રાસ્તે વિપુલૈર્ ભોગૈઃ ક્રીડન્ કલ્પાયુતં નરઃ

તતઃ કલ્પાયુતસ્યાન્તે સ્થાનં કૌમારમ્ આપ્નુયાત્ ।
તત્રાર્ધસમ્મિતં કાલં સ ક્રીડન્ સસુખં વસેત્

તદન્તે વિષ્ણુલોકં ચ સંપ્રાપ્ય વસતે પુનઃ ।
બ્રહ્મલોકં ગતશ્ ચાન્તે તત્રાપિ વસતે નરઃ

બ્રહ્મલોકપરિભ્રષ્ટો વસેચ્ છિવપુરે સુખમ્ ।
તત્ તસ્માદ્ બ્રહ્મવિષ્ણ્વાદ્યાંલ્ લોકાન્ પ્રાપ્નોત્ય્ અનુક્રમાત્

ઇત્ય્ એવં સર્વલોકેષુ રમિત્વા ક્રમશસ્ તતઃ ।
મનુષ્યલોકમ્ આસાદ્ય શિવં રેવાં સમાશ્રયેત્

મયા તે કથિતા ઽન્યત્ર યાનિ દાનાનિ ભારત ।
તાનિ સર્વે પ્રશંસન્તિ પર્વતે ઽમરકણ્ટકે