સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 46

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે શલ્યાવિશલ્યામાહાત્મ્યાનુવર્ણનો નામ પઞ્ચચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 46
ભૃગું પતન્તિ યે શૂરાઃ કાં ગતિં પ્રાપ્નુવન્તિ તે ।
શ્રોતુમિચ્છામ્યહં ત્વે તત્ કથયસ્વ મહામુને

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
અનાશકેન ભો રાજન્ ભૃગુગોગ્રહસઙ્ગરૈઃ ।
પ્રાણાંસ્ ત્યજન્તિ યે શૂરા ગતિં તેષાં નિબોધ મે

પૃથક્ પૃથઙ્ નિવાસાંશ્ચ તેષાં કર્મ્માણિ ભારત ।
ચતુર્વિંશતિકોટ્યસ્ તુ સપ્તવિંશતિર્ એવ ચ

ઉમયા તુ પુરા જ્ઞપ્તા મધ્યમોત્તમકન્યકાઃ ।
અનેન વિધિના યે તુ પ્રાણાંસ્ ત્યક્ષ્યન્તિ માનવાઃ

તાંશ્ચ ભુઙ્ગ્ધ્વં મયા દત્તા યુષ્માકં સુપ્રસાદતઃ ।
અમરેશે પ્રમૃતાશ્ચ ભ્રંશિતું યે પતન્તિ તે

ભૃગૂન્ દૃષ્ટ્વા નૃપશ્રેષ્ઠ મુચ્યન્તે બ્રહ્મહત્યયા ।
ચતુરશીતિભૃગવો જમ્બૂદ્વીપે પ્રકીર્તિતાઃ

તથા ઽન્યે સપ્તનિર્દિષ્ટાઃ સ્વર્ગસોપાનમ્ ઉત્તમમ્ ।
ભૈરવસ્ તુ ભૃગુશ્રેષ્ઠો જ્ઞેયસ્ત્વ્ અમરકણ્ટકે

શૂદ્રાશ્ચ ક્ષત્રિયા વૈશ્યા અન્ત્યજાશ્ચાધમાસ્તથા ।
એતે ત્યજન્તિ પ્રાણાન્ વૈ વર્જયિત્વા દ્વિજં નૃપ

પતિતો બ્રાહ્મણસ્ તત્ર બ્રહ્મહા ચાત્મહા ભવેત્

દ્વાવિંશતિસહસ્રાણિ રાહુસોમસમાગમે ।
વર્ષાણાં જાયતે રાજન્ રાજા વૈદ્યાધરે પુરે

ગ્રસ્તે તુ રાહુણા સૂર્યે દ્વિગુણં ફલમશ્નુતે ।
અવશઃ સ્વવશો વા ઽપિ જલપૂરાનલાહતઃ

મ્રિયતે યો ભૃગું પ્રાપ્ય સ વિદ્યાધરરાડ્ ભવેત્ ।
ભૃગુર્ ભૈરવરૂપેણ વિન્ધ્યકૈલાસસન્નિભઃ

ગર્હયન્તિ ભૃગું યે તુ તે લિઙ્ગબ્રહ્મભેદિનઃ ।
ભૈરવઃ ક્ષમતે તેષાં નેતિ સ્કન્દેન કીર્તિતમ્

મન્યાસાચ્ચ ચ્યુતો વિપ્રો માતૃહા પિતૃહા તથા ।
સ્વસૃગઃ સ્વસ્નુષાગશ્ચ તથા સ્વજ્ઞાતિગસ્તથા

એતેષાં પતનં શસ્તં કરીષાગ્નૌ પ્રસાધનમ્ ।
મુચ્યતે તેન પાપેન શિવલોકં સગચ્છતિ

હરિશ્ચન્દ્રપુરે ચન્દ્રે શ્રીશૈલે ત્રિપુરાન્તિકે ।
ત્રૈયમ્બકે ધૌતપાપે વારાહે વિન્ધ્યપર્વતે

કાવેર્યાસ્ તુ તથા કુણ્ડે પતનાત્ સ્વર્ગમ્ આપ્નુયાત્ ।
ભૃગોર્ દક્ષિણભાગે તુ લિઙ્ગં વૈ ચપલેશ્વરમ્

ક્ષેત્રસંરક્ષણાયેહ વિખ્યાતં પાપનાશનમ્ ।
ધનુઃ ષષ્ટ્યાં તતઃ ક્ષેત્રં વિજ્ઞેયં ચાપલેશ્વરમ્

આરોહતિ ગિરિં યસ્ તુ તમ્ અદૃષ્ટ્વા તુ માનવઃ ।
તસ્ય પુણ્યફલં સર્વં સ ગૃહ્ણાતિ ન સંશયઃ

આલેખ્ય ચ પટે સૂર્યં પતાકાદણ્ડમણ્ડિતમ્ ।
વલયં ચ કરે કૃત્વા વીજ્યમાનસ્ તુ ચામરૈઃ

વીરસ્ તુ પતિતું ગચ્છેદ્ આરોહેદ્ ભૃગુપર્વતમ્ ।
પદે પદે યજ્ઞફલં તસ્ય સ્યાચ્છઙ્કરો ઽબ્રવીત્

પ્રતીક્ષન્તે સર્વકાલે ઽપ્સરસઃ કામમોહિતાઃ ।
દિવ્યં યાનં સમારૂઢા દિવ્યા ભરણભૂષિતાઃ

વીરસ્ તુ પતિતસ્ તત્ર સ્વં ચ ત્યક્ત્વા કલેવરમ્ ।
તત્ક્ષણાદ્ દિવ્યદેહસ્ તુ શક્રતુલ્યપરાક્રમઃ

કામદં યાનમ્ આરુહ્ય વિવાદેન પરસ્પરમ્ ।
ગચ્છેચ્છિવપુરં સાર્દ્ધમ્ અપ્સરોભિઃ સમન્વિતઃ

ક્લીબસ્ય સત્ત્વહીનસ્ય ઉત્તીર્ણસ્ય ભૃગોઃ પુનઃ ।
પદે પદે બ્રહ્મહત્યા ભવેત્ તસ્ય ન સશયઃ

ન ચિરાયુર્ ભવેત્ મર્ત્યઃ કસ્માત્ મૃત્યોર્ બિભેત્યસૌ ।
ન કો ઽપિ રક્ષિતું શક્તઃ કાલમૃત્યુવશં ગતમ્

સ પાપિષ્ઠો દુરાચારશ્ચાણ્ડાલો લોકગર્હિતઃ ।
સન્યાસાદિકમ્ આરુહ્ય ચ્યવતે યસ્ તુ માનવઃ

સન્યાસાત્ પ્રચ્યુતં વિપ્રં દૃષ્ટ્વા સ્નાનાર્કવીક્ષણમ્ ।
કુર્યાત્ સર્વપ્રયતેન સ્પર્શાચ્ચાન્દ્રાયણં સ્મૃતમ્

ઋતાન્ ઋતં ન વક્તવ્યં તેન સાર્દ્ધં કદાચન ।
સ્થાતવ્યં ચૈવ મૌનેન નો ચેત્ પાપમ્ અવાપ્નુયાત્

નિશ્ચિતે મરણે પ્રાપ્તે કથં મૃત્યુર્ ઉપેક્ષતે ।
જરામૃત્યુશ્ચ રોગાશ્ચ સંસારોદધિ સમ્પ્લવે

એવં જ્ઞાત્વા નૃપશ્રેષ્ઠ હ્યારોહેદ્ ભૃગુપર્વતમ્ ।
એતત્ તે કથિતં રાજન્ ભૃગોર્ માહાત્મ્યમુત્તમમ્

ન બ્રૂયાદ્ દુષ્ટબુદ્ધીનાં કલૌ પાખણ્ડકર્મ્મણામ્ ।
દિગમ્બરશ્વેતપટબૌદ્ધાદીનાં વિશેષતઃ

અસંભાષ્યા દુરાચારાઃ પુરાણસ્મૃતિનિન્દકાઃ ।
ન તૈઃ સહ પ્રકર્તવ્યઃ સંવાદો હિ કદાચન

પ્રત્યેકં સર્વદેવાનાં સ્વયમ્ આહ વૃષધ્વજઃ ।
ન મન્યન્તે તુ યે મૂઢાસ્ તીર્થરાજં મયોદિતમ્

પ્રયાન્તિ નરકં ઘોરં ભૃગોર્ યે ઽવતરન્તિ તે