સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 45

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે દુર્વાસશ્ચરિત્રે એરણ્ડીતીર્થવર્ણનો નામ ચતુશ્ચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
ર્ક્સ્ અધ્યાય 45
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેત્ મહાભાગ રેવાશલ્યાવિશલ્યયોઃ ।
તત્ર સ્નાત્વા દિવં યાતિ ફલં યજ્ઞેશ્વરાજ્ઞયા

તત્ર યજ્ઞેશ્વરાં લિઙ્ગં ધૂપેશ્વરમનુત્તમમ્ ।
સિદ્ધિદં મોક્ષદં વિદ્ધિ ન તે પશ્યન્તિ માનવાઃ

તિલોદકપ્રદાનેન ચાન્નદાનેન ભારત ।
પિતરસ્તૃપ્તિમ્ આયાન્તિ યાવચ્ ચન્દ્રાર્કતારકમ્

પૌર્ણમાસ્યાં તુ સોમે વૈ વ્યતીપાતે ચ સંક્રમે ।
દાનં યત્ ક્રિયતે તત્ર તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ

ભરતેન કૃતસ્ તત્ર હયમેધઃ પુરા યથા ।
તત્ તે ઽહં કથયિષ્યામિ શૃણુ કૌન્તેય સામ્પ્રતમ્

ભરતો નામ રાજાસીત્ સૂર્યવંશે વિશામ્પતે ।
પ્રશશાસ મહારાજ કૃત્સ્નં વૈ સ મહીતલમ્

યાવત્ તૃણં વિજાનીયા યાવત્કીર્તિશ્ ચ ભાસ્કરઃ ।
તાવદ્ વૈ ભરતક્ષેત્રં સશૈલવનકાનનમ્

એકદા સ નૃપશ્રેષ્ઠો યજ્ઞકર્મપરાયણઃ ।
ભૃગોર્ દક્ષિણભાગે તુ કુણ્ડમણ્ડપમણ્ડિતામ્

દશયોજનવિસ્તીર્ણાં યજ્ઞભૂમિં ચકાર હ ।
ગવાં હિ દશલક્ષાણિ સવત્સાનાં પયોમુચામ્

લક્ષમ્ એકં હયાનાં ચ દન્તિનામ્ અયુતં તથા ।
મણિમાણિક્યરત્નાનિ વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ

યજ્ઞોપસ્કરમ્ આદાય સર્વસંભારસંવૃતઃ ।
વેદધ્વનિનિનાદેન દિવં ભૂમિં ચ સંસ્પૃશન્

હોમેન દેવતાસ્ તૃપ્તાઃ સપ્તલોકનિવાસિનઃ ।
એવં પ્રવર્તિતે યજ્ઞે રાજ્ઞશ્ ચામિતતેજસઃ

યજ્ઞવિધ્વંસનાર્થં તુ રાક્ષસા રૌદ્રરૂપિણઃ ।
માલ્યવાંશ્ ચ સુમાલી ચ સુકેશી શઙ્ખદૂષણૌ

રાક્ષસાના સહસ્રાણિ સમાયાતાસ્તુ સત્વરમ્ ।
ભગ્નાનિ યજ્ઞવસ્તૂનિ ત્રિષુ લોકેષુ દારુણૈઃ

પ્રણષ્ટા દેવતાઃ સર્વા ઋત્વિજશ્ ચ નિપાતિતાઃ ।
એવં વિનાશિતે યજ્ઞે રક્ષોભિશ્ ચ તતો ઽનઘ

કોપાજ્ જજ્વાલ રાજાપિ હુતાશન ઇવાહુતઃ ।
જઘાન રાક્ષસાન્ સર્વાન્ ગિરીન્ વજ્રધરો યથા

પ્રણષ્ટાન્ ભયમીતાંશ્ ચ પતિતાન્ ધરણીતલે ।
રાક્ષસૈર્ નિહતાન્ દૃષ્ટ્વા બ્રાહ્મણાન્ ઋત્વિજસ્ તથા

શોકાવિષ્ટસ્ તતઃ પ્રાહ ભરતો દેવમન્ત્રિણમ્ ।
ગુરુસ્ ત્વં સર્વદેવાનાં ત્રિકાલજ્ઞસ્ ત્રિવેદવિત્

બ્રહ્મહત્યાદિકં પાપં મમાર્થે દેવકણ્ટકૈઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં મયા કાર્યં કિં ત્વં બ્રૂહિ બૃહસ્પતે

બૃહસ્પતિર્ ઉવાચ:
વિદ્યાં સંજીવનીં તે ઽહં દદામિ નૃપસત્તમ ।
જીવિતા બ્રાહ્મણા દેવાઃ શશંસુર્ દેવમન્ત્રિણમ્

તતો નિવર્તિતો યજ્ઞઃ સમગ્રવરદક્ષિણઃ ।
યૂપમૂલસમુદ્ભૂતા શલ્યા ચૈવ વિશલ્યકા

પ્રવિવેશ મહારાજ નર્મદાં લોકપાવનીમ્ ।
તતો દેવાઃ સમારુહ્ય સ્વં સ્વં યાનં દિવં યયુઃ

ભરતો ઽપિ દ્વિજૈઃ સાર્દ્ધં પ્રવિવેશ પુરીં તતઃ ।
તેન શલ્યા વિશલ્યા ચ વિખ્યાતા ભુવનત્રયે

ભરતેશ્વરલિઙ્ગં ચ બ્રહ્મયોન્યાં સમાસ્થિતમ્ ।
એતત્ તે કથિતં રાજન્યથાદૃષ્ટં યથાશ્રુતમ્

શ્રવણાત્ કીર્તનાદ્ અસ્ય ન વિશેદ્ યોનિસઙ્કટે