સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 40

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે વિમલેશ્વરવર્ણનો નામૈકોનચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 40
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
મનસા ચિન્તિતં યચ્ચ તદ્ એવ સમુપસ્થિતમ્ ।
લક્ષણં સૂત્રયાગસ્ય પર્વતસ્ય તુ વેષ્ટનમ્

કસ્મિન્ કાલે પ્રકર્તવ્યં વિધાનાં વિધિપૂર્વકમ્ ।
ત્વમ્ એવ વેત્સિ સર્વં વૈ વિદિતં કુરુ સામ્પ્રતમ્

યેન દેવાઃ સગન્ધર્વા માનુષાઃ પાપયોનયઃ ।
તત્ર યાગપ્રભાવેણ દિવિ દેવત્વમ્ આગતાઃ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
શ્રૂયતાં રાજશાર્દૂલ સૂત્રયાગસ્ય લક્ષણમ્ ।
ચન્દ્રસૂર્યોપરાગે તુ ષડશીતિમુખે તથા

યુગાદૌ વિષુવે ચૈવ વ્યતીપાતે ચ સંક્રમે ।
કાર્ત્તિક્યાં ચ તથા માઘ્યાં વૈશાખ્યાં ચૈવ ભારત

સૂર્યોપરાગતુલ્યાયાં ષષ્ઠ્યાં હિ કપિલસ્ય તુ

વૈશાખમાસસ્ય તુ યા તૃતીયા નવમ્યથોર્જસ્ય ચ શુક્લપક્ષે ।
માઘે ત્વમા ચૈવ નભસ્યકૃષ્ણા ત્રયોદશી ચેતિ યુગાદયસ્ તથા

પર્વસ્વેતેષુ કૌન્તેય સૂત્રયાગં તુ કારયેત્ ।
અનન્તફલસંયુક્તં શિવેન કથિતં પુરા

સૂત્રેણ વેષ્ટયેદ્ યસ્ તુ પર્વતં શિવસન્નિભમ્ ।
ઉમયા સહિતં દેવં ગણેશેન તથૈવ ચ

તાવદ્ યુગસહસ્રાણિ સ્વર્ગલોકે મહીયતે ।
પુત્રિણી ભર્તૃસંયુક્તા નારી તદ્વેષ્ટિની ભવેત્

કૌશેયં પટ્ટસૂત્રં ચ કાર્પાસં ચ મહીપતે ।
નવતન્તું ચ યઃ કુર્યાદ્ દશ દ્વાદશતન્તુકમ્

અષ્ટાદશ મહારાજ ચતુર્વિંશતિ વા ક્રમાત્ ।
ક્ષાલયેત્ કોટિતીર્થે તુ ગન્ધધૂપેન વાસયેત્

બધ્નીયાત્ પુષ્પમાલાં ચ દીપમાલાં ચ બોધયેત્ ।
રાત્રૌ જાગરણં કૃત્વા ઓંકારે વિધિપૂર્વકમ્

શિવધ્યાનપરો ભૂત્વા નિરાહારો નિશાં નયેત્ ।
પ્રભાતે ચોત્સવં કુર્યાદ્ ઓંકારાભ્યર્ચનં તથા

ન્યગ્રોધે બન્ધયેત્ સૂત્રં સમાધિસ્થો નરેશ્વર ।
કોટિતીર્થં તતો ગચ્છેત્ સર્વતીર્થમયં શુભમ્

ઋણમોક્ષં પાપનાશં નરકેશ્વરમ્ ઉત્તમમ્ ।
ગન્ધર્વેશ્વરલિઙ્ગં તુ ગચ્છેત્ પરમશોભનમ્

અદૃશ્યં સર્વભૂતાનાં નાગકન્યાભિરર્ચ્યતે ।
તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્ ગાન્ધર્વં લોકમાપ્નુયાત્

તતો ગચ્છેન્ નૃપશ્રેષ્ઠ અઙ્ગારેશ્વરમ્ ઉત્તમમ્ ।
દર્શનાત્ તસ્ય લિઙ્ગસ્ય ગાણપત્યમ્ અવાપ્યતે

અઙ્ગારેણ તપસ્તપ્તં દિવ્યં વર્ષશતં તથા ।
ગ્રહત્વમગમત્ સો ઽપિ તીર્થસ્ય ઽસ્ય પ્રભાવતઃ

બ્રહ્માવર્તં તતો ગચ્છેત્ સર્વતીર્થમ્ અયં શુભમ્ ।
તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્ છિવલોકમ્ અવાપ્નુયાત્

તિલોદકપ્રદાનેન પિતૄણાં પરમા ગતિઃ ।
દિવ્યં વર્ષસહસ્રં તુ તપસ્ તેપે સુદુષ્કરમ્

બ્રહ્મા ચૈવ પુરાકલ્પે લોકાનુગ્રહકારકઃ ।
લિઙ્ગં મધ્યેશ્વરં નામ જલમધ્યે વ્યવસ્થિતમ્

પૂજ્યતે નાગકન્યાભિર્ ન તત્ પશ્યન્તિ માનવાઃ ।
દારુકેશ્વરલિઙ્ગં તુ સર્વપાપપ્રણાશનમ્

અર્ચનાત્ તસ્ય દેવસ્ય નરો વિદ્યાધરો ભવેત્ ।
ભૃગુલિઙ્ગં તતો ગચ્છેદ્ ભૈરવો યત્ર સંસ્થિતઃ

ભૃગું ગત્વા નરશ્રેષ્ઠ મુચ્યતે બ્રહ્મહત્યયા ।
જાલેશ્વરં તતો ગચ્છેત્ પર્વતીર્થોત્તમોત્તમમ્

સ્નાનમાત્રો નરસ્ તત્ર સ ભવે ન પુનર્ ભવેત્ ।
તિલોદકપ્રદાનેન પિતૄણામ્ અક્ષયા ગતિઃ

ભૈરવં રૂપમાસ્થાય બાણસ્ય ચ પુરત્રયમ્ ।
પાતિતં જલમધ્યે તુ નર્મદાયા હરેણ વૈ

જ્વલત્પાશુપતાસ્ત્રેણ તત્રૈવ તદ્ અનન્તરમ્ ।
તદ્ અસ્ત્રસઙ્ગમાચ્ છીઘ્રં પાતાલાચ્ ચોત્થિતં તતઃ

લિઙ્ગં જાલેશ્વરં નામ બ્રહ્મહત્યાં વ્યપોહતિ ।
કોટિતીર્થં તતો ગચ્છેત્ સ્નાત્વા ચ વિધિપૂર્વકમ્

વલક્ષં બન્ધયેત્ સૂત્રમ્ ઓંકારસ્ય તુ ભારત ।
ઓંકારં ચ સમભ્યર્ચ્ય દીપમાલાં ચ બોધયેત્

સફલઃ સૂત્રયાગસ્ તુ ત્વત્પ્રસાદાન્ મહેશ્વર ।
યતીંશ્ ચ ભોજયેત્ તત્ર દદ્યાચ્ છક્ત્યા ચ દક્ષિણામ્

સાર્દ્ધં ચ બન્ધુભૃત્યૈશ્ ચ પારણં ક્રિયતે નૃપ ।
યઃ શારીરેણ કષ્ટેન પર્યટેચ્ છિવપર્વતમ્

પદે પદે યજ્ઞફલ તસ્ય સ્યાચ્ છઙ્કરો ઽબ્રવીત્ ।
પુરા દેવગણૈઃ સર્વૈઃ સિદ્ધગન્ધર્વકિન્નરૈઃ

વિદ્યાધરૈસ્ તથા યક્ષૈર્ અસુરૈર્ દૈત્યદાનવૈઃ ।
ચન્દ્રાદિત્યગ્રહૈશ્ ચૈવ નક્ષત્રધ્રુવમણ્ડલૈઃ

વિશ્વેદેવૈશ્ ચ સાધ્યૈશ્ ચ મરુદ્ભિર્ વસુભિસ્ તથા ।
દેવરાજેન ચેન્દ્રાણ્યા સાવિત્ર્યા ચૈવ ભારત

અરુન્ધત્યા સરસ્વત્યા ગાયત્ર્યા સ ચ પર્વતઃ ।
સૂત્રેણ વેષ્ટિતો ભક્ત્યા ફલં પ્રાપ્તં શિવોદિતમ્

અહલ્યા મેનકા રમ્ભા ઘૃતાચી ચોર્વશી તથા ।
તિલોત્તમા તથા ચાન્યા સરિતઃ સાગરાશ્ ચ વૈ

વેષ્ટનાત્ પર્વતસ્યાસ્ય દિગ્દેવત્વમવાપ્તવાન્ ।
યાવચ્ ચન્દ્રશ્ ચ સૂર્યશ્ ચ યાવત્ તિષ્ઠતિ મેદિની

સૂત્રયાગપ્રભાવેણ તાવચ્ છિવપુરે વસેત્ ।
એતત્ તે કથિતં રાજન્ સૂત્રયાગસ્ય યત્ફલમ્

શ્રવણાત્ કીર્તનાદ્ અસ્ય રુદ્રસ્યાનુચરો ભવેત્