સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 36

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે વૈદૂર્યપર્વતવર્ણનં નામ પઞ્ચત્રિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 36
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
વસુદાનસ્ તુ રાજર્ષિશ્ ચક્રવર્તી પુરા ઽભવત્ ।
અયોધ્યાધિપતિઃ શ્રીમાન્ છક્રતુલ્યપરાક્રમઃ

બુભુજે પૃથિવી સર્વાં ગ્રામમ્ એકમ્ ઇવાથ સઃ ।
ઈજે યાગસહસ્રેણ હયમેધકૃતેન ચ

સપાદલક્ષમધિકં સર્વા જીવન્તિ ચ પ્રજાઃ ।
ન તત્ર દીનો દુઃખી વા દરિદ્રો વા ઽપિ કશ્ચન

સ્વયં કામદુઘા ધેનુઃ પૃથિવી સસ્યશાલિની ।
એવ પાલયતસ્ તસ્ય પૃથિવીં પૃથિવીપતે

નર્મદાદક્ષિણે કૂલે દૈત્યાસ્ ત્રિદશકણ્ટકાઃ ।
કેતુમાલી સુકેતુશ્ ચ સુમુખો દુન્દુભિસ્ તથા

ધર્મવિઘ્નં ચ કર્તારઃ સમુદ્ભૂતાઃ સુરાલયે ।
કે ઽપિ નો શક્નુવન્તીહ યજ્ઞં કર્તું ભયાત્ તદા

વસુદાનો ઽબ્રવીદ્ વાક્યં વશિષ્ઠં બ્રહ્મવિત્તમમ્ ।
કસ્મિંસ્ તીર્થે હિ નિર્વિઘ્નો હયમેધો વિધીયતે

યજ્ઞવિદ્યા વિધાનેન નિર્દિશ્ય મમ કથ્યતામ્ ।
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા વસુદાનસ્ય ધીમતઃ

વશિષ્ઠશ્ ચાબ્રવીદ્ વાક્યં રાજાનં પ્રતિ ભારત ।
ન શક્યતે મુખઃ કર્તું હયમેધો વિશેષતઃ

અમરેશ્વરસ્ય મૂર્તિર્ વૈ દક્ષિણાશામુખે સ્થિતા ।
દાનવૈર્ નિર્જિતાસ્ તત્ર સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ

યજ્ઞભાગં ગ્રહીતું ન શક્નુવન્તિ કદાચન ।
એતસ્માત્ કારણાદ્ રાજન્ સત્યમ્ એતત્ તવોદિતમ્

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વશિષ્ઠસ્ય મહાત્મનઃ ।
ચુકોપ વસુદાનશ્ ચ પ્રત્યાહ ચ પુરોધસમ્

હત્વૈતાન્ રાક્ષસાન્ પાપાનદ્ય વૈ દેવકણ્ટકાન્ ।
દેવાનાં ચ પ્રસાદેન કરિષ્યે યાગમ્ ઉત્તમમ્

એવમુક્ત્વા યયૌ રાજા સર્વસમ્ભારસંવૃતઃ ।
બ્રાહ્મણૈઃ સહિતો વિદ્વાન્ ઋત્વિગ્ભિર્ વેદપારગૈઃ

ગવાં ચ પઞ્ચલક્ષાણિ સવત્સાનાં પયોમુચામ્ ।
સપાદલક્ષમશ્વાનાં દન્તિનામ્ અયુતં તથા

મણિમાણિક્યરત્નાનિ હેમરૂપ્યવસૂનિ ચ ।
વિવિધં ભક્ષ્યભોજ્યં ચ આજ્યં વ્રીહિતિલાંસ્ તથા

મણ્ડપાન્ યજ્ઞયૂપાંશ્ ચ સમાદાય નૃપોત્તમઃ ।
એવં પ્રવર્તિતે યજ્ઞે નિર્વિઘ્નેન તુ ભારત

આવભૃત્યોદકૈઃ ક્લિન્ના વસુધા હેમનિર્મિતા ।
બભૂવુર્ લુલિતા યે તુ કર્દમે મૃગપક્ષિણઃ

તે હેમવર્ણકાઃ સર્વે બભૂવુસ્ તત્ર ભારત ।
યુગપત્ પૂજિતા યત્ર બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ

હોમાચ્ ચ પૃથક્ ક્ષીરાજ્યપ્રવાહાસ્ તત્ર નિર્ગતાઃ ।
ગવાં મૂત્રપ્રવાહશ્ ચ તત્રાભૂત્ નૃપસત્તમ

સ્નાનોદકં ચ દેવાનામ્ ઋષિભિર્ વેદપારગૈઃ ।
યત્ કૃતં તત્ પ્રવાહશ્ ચ તત્રાસીત્ નૃપસત્તમ

પ્રવાહેષુ ચ સર્વેષુ મિલિતેષુ તદા નૃપ ।
આપગા કપિલા નામ દૃષ્ટા બ્રહ્મર્ષિદૈવતૈઃ

નર્મદાસઙ્ગમસ્ તત્ર રુદ્રાવર્તઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
તતસ્ તુ બ્રાહ્મણાઃ સર્વે દક્ષિણાભિઃ પ્રપૂજિતાઃ

ગજાશ્વરથમારૂઢા નાનાભરણભૂષિતાઃ ।
તુષ્ટા દેવગણાઃ સર્વે ઊચુસ્ તં પાર્થિવં તદા

વરં વૃણુ મહાભાગ યજ્ઞેનાનેન સુવ્રત ।
વસુદાન ઉવાચ:
રેવાકપિલસમ્ભેદે સ્નાત્વા ઽભ્યર્ચ્ય મહેશ્વરમ્

વિમાનૈસ્ ત્રિદિવં યાન્તુ યે મૃતા ન પુનર્ભવાઃ ।
ઇમં વરમ્ અહં મન્યે દીયતાં મદનુગ્રહાત્

દેવા ઊચુઃ:
કામં કામં ફલિષ્યન્તિ ચિન્તિતાસ્ તે મનોરથાઃ ।
વરં દત્ત્વા ચ ભો રાજન્ પ્રીતા વૈ દેવતાસ્ તતઃ

સ્વં સ્વં વિમાનમ્ આરુહ્ય મુદિતાસ્ ત્રિદિવં યયુઃ ।
વસુદાનો ઽપિ રાજર્ષિર્ બ્રાહ્મણૈર્ વેદપારગૈઃ

મુદા પરમયા યુક્તો હ્યયોધ્યામ્ આયયૌ તદા ।
તીર્થસ્યાસ્ય પ્રભાવેણ સાન્તઃ પુરપરિચ્છદઃ

ભોગાંશ્ ચ પુષ્કલાન્ ભુક્ત્વા ગતો માહેશ્વરં પુરમ્ ।
એતત્ તે કથિતં સર્વં રેવાકપિલસઙ્ગમમ્

શ્રવણાત્ કીર્તનાદ્ અસ્ય મુચ્યતે ભવબન્ધનાત્