સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 35

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે ઇન્દ્રદ્યુમ્નયજ્ઞનીલગઙ્ગાવતારો નામ ચતુસ્ત્રિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 35
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
વૈદૂર્યપર્વતં રમ્યં સુરસિદ્ધનિષેવિતમ્ ।
માન્ધાતા કેન કાર્યેણ ગતો વૈ સપ્તકલ્પગામ્

તથા પાશુપતાસ્ત્રેણ હત્વા વૈ ત્રિપુરં હરઃ ।
પાતાલં ભેદયિત્વા તુ રસાતલતલં યયૌ

જાલેશ્વરં તથા લિઙ્ગમ્ ઉત્થિતં કેન હેતુના ।
નીલગઙ્ગા કથં તત્ર કલ્પગા ભેદમાગતા

બાણાસુરઃ શિવે ભક્તઃ શિવલબ્ધવરઃ શુચિઃ ।
લિઙ્ગાનિ તાનિ તેનેહ પૂજિતાનિ મહામુને

સંખ્યયા નવકોટ્યસ્ તુ તાનિ ક્ષિપ્તાનિ તત્ર વૈ ।
એતત્ સર્વં સમાસેન કથયસ્વ મહામુને

યથાશ્રુતં પુરાકલ્પે પુરાણે સ્કન્દકીર્તિતે ।
બ્રહ્મવિષ્ણ્વાદિદેવાનાં પાર્વત્યાઃ ષણ્મુખસ્ય ચ

તથા તુ કથ્યતાં તાત યથોદ્દિષ્ટં શિવેન તુ ।
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
શૃણુ રાજન્ મહાબાહો કથ્યમાનં નિબોધ મે

સ્વારોચિષે ઽન્તરે પ્રાપ્તે આદિકલ્પે કૃતે યુગે ।
દેવાનાં સઙ્ગમં યત્ર કૈલાસે પર્વતોત્તમે

કાર્ત્તિક્યાં ચ સુરાઃ સર્વે હરં દ્રષ્ટુમ્ ઉપાગતાઃ ।
તત્ર દેવગણાન્ સર્વાન્ સ્કન્દો વચનમ્ અબ્રવીત્

મયા શ્રુતં ચ દૃષ્ટં ચ શિવેન કથિતં પુરા ।
અષ્ટલક્ષાણિ સાર્ધાનિ ગ્રન્થે ઽસ્મિન્ કીર્તિતાનિ ચ

શિવલોકે શિવેનૈવ નિબદ્ધાનિ યથા યથા ।
તદ્ અર્ધં વૈષ્ણવે લોકે તદ્ અર્દ્ધં બ્રહ્મણઃ પુરે

સપાદલક્ષં સૂર્યસ્ય લોકે ચૈવ વ્યવસ્થિતમ્

ચતુર્ભિરધિકાશીતિસહસ્રાણિ તથા ક્રમમ્ ।
ખ્યાતાનિ મર્ત્યલોકે ચ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

સૂતઃ સંગ્રહકર્તા ચ સંહિતાસ્ તત્ર એવ ચ ।
કલ્પસ્કન્દો મહાસ્કન્દઃ પુરાણં સપ્તધા વિદુઃ

સર્ગશ્ ચ પ્રતિસર્ગશ્ ચ વંશો મન્વન્તરાણિ ચ ।
વંશાનુચરિતં ચેતિ પુરાણં પઞ્ચલક્ષણમ્

અશક્તા માનુષા લોકે અલ્પજીવેન જીવિકાઃ ।
યુદ્ધિહીના દુરાચારા ભવિષ્યન્તિ કલૌ યુગે

ન સ્વાધ્યાયો વષટ્કારો ન તપો ન ચ યાજનમ્ ।
સ્ત્રીકામા લોલુપા વિપ્રાઃ કામ્યકૃત્યાસ્ તુ યાચકાઃ

પ્રતિગ્રહપરા નિત્યં કુટુમ્બભરણાર્થિનઃ ।
આત્માનં નૈવ બુધ્યન્તે સ્ત્રીણાં સ્નેહવશંગતા

કુકર્માણિ કરિષ્યન્તિ ધર્મિષ્ઠાસ્તાપસાસ્ તથા ।
કલૌ યુગે તથા પ્રાપ્તે કાલે કૌલા દિગમ્બરાઃ

એકવર્ણાઃ પ્રજાઃ સર્વા રાજા મ્લેચ્છો ભવિષ્યતિ ।
હીને યુગે તથા પ્રાપ્તે બૌદ્ધસ્થે ચૈવ કેશવે

અલ્પાયુષશ્ ચૈવ મર્ત્યા અલ્પવીર્યપરાક્રમાઃ ।
નાનાદેશોપદ્રવાશ્ ચ ભવિષ્યન્તિ મહામુને

વેદાન્ વૈ પ્રાર્પયિષ્યન્તિ દ્વિજાશ્ ચાણ્ડાલવંશિનઃ ।
વેદાવેશં કરિષ્યન્તિ વેદવિક્રયણં તથા

રાજદ્વારે ગમિષ્યન્તિ ધનપ્રાપ્તિસમીહયા ।
વિક્રયં ચાગ્નિહોત્રાણાં કન્યાનાં વિક્રયં તથા

કરિષ્યન્તિ દ્વિજાઃ સર્વે શ્રોત્રિયા વ્રતવર્જિતાઃ ।
પૂર્ણે તુ દ્વાદશે વર્ષે નરાઃ પલિતયૌવનાઃ

દશ દ્વાદશવર્ષા તુ નારી ગર્ભધરા ભવેત્ ।
નારી ન પુરુષં મન્યેત્ ન માતાપિતરૌ સુતઃ

નસ્નુષા મન્યતે શ્વશ્રૂં દુહિતા માતરં તથા ।
એતદ્ ઉદ્દેશતઃ પ્રોક્તં પ્રકૃતં શૃણુ ભારત

યજ્ઞં કર્તું મહારાજ માન્ધાતા નૃપસત્તમઃ ।
વૈદૂર્યપર્વતં પ્રાપ્તં પિતૄણાં તારણાય ચ

દેવતાનાં હિતાર્થં વૈ જઘાન ત્રિપુરં હરઃ ।
જ્વલત્ પાશુપતાસ્ત્રેણ તદ્ દગ્ધમ્ અભવત્ પુરા

પાતાલાત્ તેન ચાનીતં લિઙ્ગં જાલેશ્વરં તથા ।
કામદં મોક્ષદં ચૈવ સદાદેવનમસ્કૃતમ્

લોકાનાં તારણાર્થાય નીલગઙ્ગા સમાગતા ।
મેઘરાજસમુદ્ભૂતા સર્વપાપહરા પરા

તસ્યાં શ્રાદ્ધં પ્રકુર્વીત પિતૄણામ્ અક્ષયેચ્છયા ।
બાણાસુરસ્ય લિઙ્ગાનિ કોટિતીર્થે શિવાલયે

પતિતાનિ જલે ચૈવ નર્મદાયા નરાધિપ ।
પૂજિતાનિ પવિત્રાણિ ભુક્તિમુક્તિપ્રદાનિ તુ

બાણલિઙ્ગાનિ રાજેન્દ્ર ખ્યાતાનિ ભુવનત્રયે ।
ન પ્રતિષ્ઠા ન સંસ્કારઃ તેષામાવાહનાદિ ચ

એવમ્ એવ પ્રપૂજ્યાનિ શિવરૂપાણિ ભારત ।
એતત્ તે કથિતં સર્વં યત્પૃષ્ટો ઽહં ત્વયા ઽનઘ

શૃણુ રાજન્ કથાં દિવ્યામ્ અન્યાં પાપપ્રણાશિનીમ્ ।
અઘઘ્ની યા પ્રતીતા મે કીર્તયિષ્યામિ તે ઽનઘ

અસ્તીહ પર્વતઃ શ્રીમાન્ વૈદૂર્યો નામ નામતઃ ।
તત્ર પુણ્યાનિ તીર્થાનિ તિષ્ઠન્ત્યાયતનાનિ ચ

કામં કામફલૈર્ વૃક્ષૈઃ પુષ્પિતૈઃ ફલિતૈસ્ તથા ।
દિવ્યપક્ષિનિનાદૈશ્ ચ વાનીરવનરાજિભિઃ

શાલૈસ્ તાલૈશ્ ચ સરલૈસ્ તમાલૈર્ ઉપશોભિતા ।
નદી પાપહરા પુણ્યા નર્મદા તત્ર ભારત

ત્રૈલોક્યે યાનિ તીર્થાનિ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ ।
સરિતઃ સાગરાઃ શૈલાદેવાશ્ ચ સપિતામહાઃ

નર્મદાયાં નૃપશ્રેષ્ઠ સિદ્ધગન્ધર્વચારણાઃ ।
સ્નાતુમ્ આયાન્તિ તે સર્વે સર્વસિદ્ધિસ્ તુ ભારત

કિં તત્ર પર્વતે રાજન્ યત્ર વિશ્વાવસુર્મુનિઃ ।
ન યક્ષાધિપતિર્ યત્ર કુબેરો નરવાહનઃ

વૈદૂર્યશિખરે પુણ્યે તત્ર સાક્ષાદ્ વિવસ્વતઃ ।
નિત્યં પુષ્પફલા યત્ર પાદપા હરિતચ્છદાઃ

બહ્વાશ્ચર્યં તથા તત્ર દૃશ્યતે પર્વતોત્તમે ।
પુણ્યે સ્વર્ગોપમે દિવ્યે નિત્યં દેવર્ષિસેવિતે

હ્લાદિની પુણ્યતીર્થાનાં રાજર્ષે તત્ર વૈ સરિત્ ।
વૈવસ્વતાન્તરે પ્રાપ્તે રાજન્નાદિકૃતે યુગે

ઓંકારસ્યાવતારેણ સવૈદૂર્યમયો ગિરિઃ ।
ત્રેતાયુગે મણિમયો દ્વાપરે હૈમરૂપકઃ

કલૌ પાપહરઃ પ્રોક્તો યથા દેવસ્ તથા ગિરિઃ ।
એતત્ તે સર્વમાખ્યાતં યથાદૃષ્ટં પુરાતનમ્