સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 27

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે ગર્દભીતીર્થવર્ણનો નામ ષડ્વિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 27
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
ગૌરીખણ્ડં તતો ગચ્છેત્ સર્વદેવનમસ્કૃતમ્ ।
તત્ર સ્નાનેન લભતે સર્વતીર્થફલં નરઃ

તિલોદકપ્રદાનેન પિતૄણાં તૃપ્તિરક્ષયા ।
જાયતે ચ નૃપશ્રેષ્ઠ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ગૌરીખણ્ડેશ્વરં નામ લિઙ્ગં પાપહરં પરમ્ ।
તત્રજ્ઞેયં મણિમયં જલમધ્યે વ્યવસ્થિતમ્

ન તત્ પશ્યન્તિ મનુજાઃ સર્વૈર્ દેવૈસ્ તુ પૂજિતમ્ ।
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
ગૌરીખણ્ડેશ્વરં નામ તસ્મિંસ્ તીર્થે કથં મુને

કથ્યતાં ચ યથા ન્યાયં વિદિતં યત્ તુ સામ્પ્રતમ્ ।
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
પુરાદેવગણૈઃ સર્વૈઃ કુમારઃ શઙ્કરાત્મજ

સૈનાપત્યે નિયુક્તશ્ ચ તારકસ્ય વધં પ્રતિ ।
કામિતાસ્ તેન તત્રૈવ સર્વાસ્ તાઃ સુરયોષિતઃ

ઉપાલબ્ધાસ્ તતઃ સર્વા ઉમામાહેશ્વરે પુરે ।
ઉપાલબ્ધં તુ તં શ્રુત્વા વિષણ્ણા ચૈવ પાર્વતી

કામિતં યત્ર યત્રૈવ તત્ર તત્રેશ્વરેશ્વરી

દૃષ્ટ્વા ઽથ લજ્જિતઃ સો ઽપિ પક્ષિણા ઽસૌ સમાયયૌ ।
દેવૈઃ પરિવૃતઃ શ્રીમાન્ મયૂરસ્થો મહાબલઃ

પૃષ્ઠતો ઽનુગતા માતા રુદતીવ સુરેશ્વરી ।
ઉત્તીર્ણા કલ્પગાં દેવી પૂજયિત્વા મહેશ્વરમ્

ગૌરીખણ્ડં તુ વિખ્યાતં ત્રિષુ લોકેષુ તેન તત્ ।
લિઙ્ગં પ્રતિષ્ઠિતં તત્ર કુમારેશ્વરસંજ્ઞિતમ્

મયૂરેશ્વરલિઙ્ગં તુ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્ ।
યસ્ય દેવસ્ય માહાત્મ્યાત્ મયૂરાસ્ ત્રિદિવઙ્ગતાઃ

અર્ચનાત્ તસ્ય દેવસ્ય તિર્યગ્યોનિર્ન જાયતે ।
તતો ગચ્છેત્ મહારાજ કરમર્દાસમાગમમ્

તત્ર સ્નાતો મહારાજ સ ભવે ન પુનર્ ભવેત્ ।
કરમર્દેશ્વરં લિઙ્ગં પૂજયેત્ તત્ર ભારત

પિતૄણાં તર્પણાત્ તત્ર સ્વર્ગં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ।
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
કથયસ્વ મહાભાગ કરમર્દાસમુદ્ભવમ્

ભાવિષ્યભૂતતત્ત્વજ્ઞસ્ ત્રિકાલજ્ઞસ્ ત્રિવેદવિત્ ।
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
કથયામિ યથાદૃષ્ટં શૃણુ ચૈકમના નૃપ

મૈત્રેયસ્યાશ્રમં પુણ્યં ઋષિભિસ્ તુ નિષેવિતમ્ ।
મુનીનાં તુ સહસ્રાણિ કન્દામૂલફલાશિનામ્

નિવસન્તિ યદા તત્ર તપઃ કર્તું નિરન્તરમ્ ।
કસ્મિંશ્ચિદ્ અન્યકાલે તુ તસ્મિન્ મુનિવરાશ્રમે

રાજા કુશધ્વજો નામ એકચ્છત્રાધિપો નૃપ ।
આગમત્ કલાતીરં રાહુસૂર્યસમાગમે

અવતીર્ણાન્ મુનીન્સર્વાન્ યથાર્હં પ્રણિપત્ય ચ ।
પિતૄણાં શ્રાદ્ધકાલો ઽદ્ય પ્રસાદઃ ક્રિયતાં મયિ

ઋષય ઊચુઃ:
ગવાં દશાયુતાન્યેકપ્રસૂતાનાં પયોમુચામ્ ।
સવત્સાનાં સુવર્ણાનાં ઘણ્ટાભરણશોભિનામ્

યદિ શક્નોષિ દાતું ત્વં હોમાર્થે પિતૃદેવયોઃ ।
તત્ર પ્રવર્તતાં શ્રાદ્ધં સત્યમ્ એતત્ તવોદિતમ્

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા મુનીનામૂર્ધ્વરેતસામ્ ।
કુશધ્વજો ઽબ્રવીદ્ વાક્યં બ્રાહ્મણાંસ્ તાન્ યથાર્થતઃ

અનુગ્રહમિમં મન્યે યથોક્તં બ્રહ્મચારિભિઃ ।
દદામ્યહં ન સન્દેહ ઇહૈવ મુનિપુઙ્ગવાઃ

ભોજયિત્વા તતઃ શ્રાદ્ધે બ્રાહ્મણાંસ્ તાન્ નૃપોત્તમઃ ।
સકુશં જલમ્ આદાય તેભ્યો દત્તા તુ ગાસ્ તદા

દત્ત્વા દાન મુદાયુક્તઃ સ જગામ સ્વકં પુરમ્ ।
સ્થિતાસ્ તુ બ્રાહ્મણાસ્ તત્ર હોમકાર્યાર્થસિદ્ધયે

એકસ્મિન્ વાસરે પ્રાપ્તા રાક્ષસા ઘોરરૂપિણઃ ।
બુભુક્ષિતા મહાદંષ્ટ્રા વિકૃતાસ્યા ભયાનકાઃ

બ્રાહ્મણાનાં તદા ગા વૈ ભક્ષિતું સમુપાગતાન્ ।
દૃષ્ટ્વા તાન્ વિકૃતાકારાંસ્ તીવ્રનાદપરાયણાન્

પ્રણષ્ટાસ્ તુ તતઃ સ્થાનાન્ નર્મદાજલમ્ આવિશન્ ।
તત્ક્ષણાદ્ દિવ્યલોકસ્થાઃ સર્વાસ્ તાઃ કામધેનવઃ

તતસ્ તે ક્ષુધિતાસ્ સર્વે બ્રાહ્મણાન્ ભક્ષિતું ગતાઃ ।
હરિં સ્મરન્તિ તે સર્વે બ્રાહ્મણાઃ શંસિતવ્રતાઃ

રેવાજલં પ્રવિષ્ટા વૈ રાક્ષસૈઃ પરિપીડિતાઃ ।
વિષ્ણોઃ પ્રસ્વેદજસ્ તત્ર પ્રવાહો નર્મદાં ગતઃ

ગોપદં દૃશ્યતે તત્ર સર્વામરનમસ્કૃતમ્ ।
કરમર્દેશ્વરં લિઙ્ગં વિષ્ણુચક્રાદ્ વિનિઃસૃતમ્

પ્રતિષ્ઠિતં ચ તત્રૈવ વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના ।
ગાવશ્ ચ બ્રાહ્મણાશ્ ચૈવ સત્યમ્ એતદ્ બ્રવીમિ તે

બ્રહ્મલોકં ગતાઃ સર્વે તીર્થસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ ।
કરમર્દેશ્વરં તીર્થં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ।
કીર્તિતં કર્મણા તેન મહ્યામ્ અમિતતેજસા

તત્ર સ્નાતા દિવં યાન્તિ યે મૃતા ન પુનર્ભવાઃ ।
શ્રવણાત્ કીર્તનાદ્ અસ્ય ગોસહસ્રફલં લભેત્