સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 110

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે દ્વીપેશ્વરવ્યાસતીર્થવર્ણનો નામ નવાધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 110
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેત્ તુ રાજેન્દ્ર પ્રભાસેશ્વરમ્ ઉત્તમમ્ ।
વિખ્યાતાં ત્રિષુ લોકેષુ સ્વર્ગસોપાનમ્ ઉત્તમમ્

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
પ્રભાસં નામ તીર્થં તુ યથાજાતં મહાફલમ્ ।
સ્વર્ગસોપાનમાર્ગં ચ સંક્ષેપાત્ કથયસ્વ મે

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
દુર્ભગા રવિપત્ની ચ પ્રભા નામેતિ વિશ્રુતા ।
તયા ચારાધિતઃ શમ્ભુર્ ઉગ્રેણ તપસા પુરા

વાયુભક્ષા સ્થિતા વર્ષં શિવધ્યાનપરાયણા ।
તતસ્ તુષ્ટો મહાદેવઃ પ્રભાં તાં પાણ્ડુનન્દન

ઉવાચ ક્લિશ્યતે કસ્માદ્ બાલે ત્વં બ્રૂહિ ચેષ્ટિતમ્ ।
અહં ચ ભાસ્કરોપેતશ્ ચાન્તરં નૈવ વિદ્યતે

પ્રભોવાચ:
નાન્યો દેવસ્ તથા શમ્ભો ભર્તા પુષ્યતિ ન ક્વચિત્ ।
સગુણો વાપિ ચાખ્યાતો નિર્ગુણો દ્રવ્યવર્જિતઃ

પ્રિયો વા યદિ વા દ્વેષ્યઃ સ્ત્રીણાં ભર્તા હિ દેવતા ।
દુર્ભગા ત્વેન દગ્ધાહં લોકમધ્યે મહેશ્વર

અલબ્ધસૌખ્યા ભર્તુશ્ ચ તેન ક્લિશ્યે મહેશ્વર ।
દેવ ઉવાચ:
વલ્લભા ભાસ્કરસ્ય ત્વં મત્પ્રભાવાદ્ ભવિષ્યસિ

પાર્વત્ય્ ઉવાચ:
વલ્લભા તવ વાક્યેન ભાસ્કરે ન ભવિષ્યતિ ।
વૃથા ક્લેશો ભવેદ્ એવ પ્રભાયાસ્ તત્ર કા કથા

દેવીવાક્યેન રુદ્રેણ ધ્યાતસ્ તિમિરનાશનઃ ।
આગતો ગગનાદ્ ભાનુર્ નર્મદાયોત્તરે તટે

ભાનુર્ ઉવાચ:
કસ્માદ્ આહ્વાનિતો દેવ અન્ધકાસુરનાશન ।
દેવ ઉવાચ:
પ્રભાં પાલય હે ભાનો સન્તોષેણ પરેણ ચ

પ્રભાયા મન્દિરે નિત્યં સ્થીયતાં હિમનાશન ।
એવં લબ્ધવરા દેવાત્ પ્રભા સ્થાપ્યાહ શઙ્કરમ્

સ્વાંશેન સ્થીયતામ્ અત્ર તીર્થમુન્મીલયાનઘ ।
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
સર્વદેવમ્ અયં લિઙ્ગં સ્થાપિતં પાણ્ડુનન્દન

પ્રભાસેશ્વરનામેદં સર્વલોકે ચ દુર્લભમ્ ।
અન્યાનિ યાનિ તીર્થાનિ કાલે તે ઽપિ ફલન્તિ વૈ

પ્રભાસંચાપિ રાજેન્દ્ર સદ્યઃ પુણ્યફલપ્રદમ્ ।
માઘમાસે ચ સપ્તમ્યાં વિશેષફલદં ભવેત્

અશ્વં યો દાપયેત્ તત્ર યથોક્તં બ્રાહ્મણે નૃપ ।
ઇન્દ્રસ્ય પ્રાપ્યતે લોકમ્ અથવા ભાસ્કરં વ્રજેત્

દૌર્ભાગ્યં નશ્યતે તત્ર સ્નાનમાત્રેણ પાણ્ડવ ।
તત્ર તીર્થે તુ યો ભક્ત્યા કન્યાદાનં પ્રયચ્છતિ

બ્રાહ્મણાય વિવાહાર્થે દાપેયત્ પાણ્ડુનન્દન ।
સમાનવયસે વિપ્રે કુલીને ધનિને તથા

યો દદાતિ મહારાજ મહાપાતકસંયુતઃ ।
તસ્ય પાપં ચ નશ્યેત ઉદકે લવણં યથા

સ્વામિદ્રોહોદ્ભવં પાપં યત્પાપં સ્તેયસમ્ભવમ્ ।
કૂટસાક્ષ્યપ્રદં પાપં ચાણ્ડાલવ્રતચારિણામ્

દામ્ભિકં વૃક્ષકચ્છેદમ્ અગમ્યાગમનોદ્ભવમ્ ।
ગ્રામકૂટોદ્ભવં યચ્ ચ ગરદં વા પ્રવારકમ્

વિદ્યાવિક્રયણે યચ્ ચ સંસર્ગોદ્ભવપાતકમ્ ।
પત્નીદ્રોહોદ્ભવં ઘોરં સર્વદ્રોહોદ્ભવં નૃપ

બ્રહ્મહત્યા ચ યત્પાપં યત્પાપં ભૂમિહારિણઃ ।
ગોવધે ચૈવ યત્પાપં ગુર્વગ્નિબ્રાહ્મણેષુ ચ

જમ્બૂપ્લક્ષાહ્વયૌ દ્વીપૌ શાલ્મલિશ્ ચ ભવેન્ નૃપ ।
કુશક્રૌઞ્ચસ્ તથા શાકઃ પુષ્કરશ્ ચૈવ સપ્તમઃ

તત્પાપં વિલયં યાતિ કન્યાદાનેન પાણ્ડવ ।
ભિત્ત્વાથ ભાસ્કરં લોકં શુભં વ્રજેત્

ક્રીડતે રુદ્રલોકસ્થો યાવદ્ ઇન્દ્રાશ્ ચતુર્દશ ।
સર્વપાપક્ષયે જાતે શિવો ભવતિ ભાવતઃ

તાવદ્ ભ્રમતિ તત્તીર્થં પ્રભાસં પાણ્ડુનન્દન ।
સો ઽશ્વમેધફલં પ્રાપ્ય સત્યમ્ ઈશ્વરભાષિતમ્

ગોદાનં ચ મહત્પુણ્યં સર્વપાપક્ષયંકરમ્ ।
પ્રત્યક્ષં સુરભીં તત્ર જલધેનું તથાદૃતઃ

તિલધેનુપ્રદાતા ચ અશ્વદાતા તથૈવ ચ ।
કન્યાવિદ્યાપ્રદાતા ચ અક્ષયં લોકમ્ આપ્નુયાત્

ભૂરિવસ્ત્રાં ક્ષીરયુક્તાં ધાન્યોપસ્કરસંયુતામ્ ।
દાપયેત્ સર્વકામો ઽથ સુરભીં નૃપસત્તમ

સપ્તસાગરપર્યન્તા વેષ્ટિતા તેન ભારત ।
દ્વીપેશ્વરે તુ રાજેન્દ્ર વૃષોત્સર્ગં જિતેન્દ્રિયૈઃ

સર્વકાલં તુ કર્તવ્યં ચતુર્દશ્યાં વિશેષતઃ