સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 11

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે માતઙ્ગાખ્યાનં નામ દશમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 11
અથાન્યત્ પરમં તીર્થં સુરાસુરનમસ્કૃતમ્ ।
યોગતીર્થમ્ ઇતિ ખ્યાતં સર્વપાપપ્રણાશનમ્

યોગી સ્નાત્વા વિધાનેન યોગાન્તે ત્રિદિવં ગતઃ ।
તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજંસ્ તિર્યગ્ યોનૌ ન ગચ્છતિ

સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકે મહીયતે ।
અથાન્યત્ પરમં તીર્થં ધ્રુવો યત્ર પ્રકાશતે

ધ્રુવતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા સર્વકામફલોદયે ।
ધ્રુવેશ્વરં મહાદેવં ભક્ત્યા યસ્ તુ પ્રપૂજયેત્

દશાયુતાનિ રાજા વૈ પુરે વૈદ્યાધરે શુભે ।
નાક્ષત્રં નામ તીર્થં તુ નર્મદાતીરમ્ આશ્રિતમ્

યત્ર ઋક્ષેશ્વરો દેવઃ સર્વપાપપ્રણાશનઃ ।
સપ્તવિંશતિસંસિદ્ધિં નક્ષત્રાણિ ગતાનિ વૈ

તસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યાદ્ દિવિ દીવ્યન્તિદેવતાઃ ।
તત્ર સ્નાત્વા દિવં યાન્તિ યે મૃતા ન પુનર્ભવાઃ

અથાન્યત્ પરમં તીર્થં વારાહં નામ વિશ્રુતમ્

મહાશૂકરરૂપેણ ધાત્રી યત્ર સમુદ્ધૃતા ।
એકાદશ્યાં નરઃ સ્નાત્વા કૃત્વા ચૈવ યથોદિતમ્

ઉપવાસપરો ભૂત્વા દ્વાદશ્યાં તુ યુધિષ્ઠિર ।
વૈષ્ણવસ્ તુ શુચિર્ ભૂત્વા વારાહં ચ સમર્ચયેત્

પુષ્પોપહારધૂપૈશ્ ચ ગન્ધદીપવિલેપનૈઃ ।
વર્ષલક્ષં તુ સાગ્રં વૈ લોકે ક્રીડતિ વૈષ્ણવે

બ્રહ્મચારી જિતક્રોધો વિષ્ણુધર્મપરાયણઃ ।
ભક્ત્યા ભોજયતે યસ્ તુ વિપ્રાન્ વૈષ્ણવકાંસ્ તથા

લેખયિત્વા વિષ્ણુધર્માન્ વસ્ત્રાલઙ્કારભૂષિતાન્ ।
નિવેદયેદ્ બ્રાહ્મણાય શ્રોત્રિયાય વિશેષતઃ

પુરાણં નર્મદાખ્યાનં શ્રાવયેચ્ ચ સમાહિતઃ ।
વરદાશ્ ચ ત્રયો દેવા બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ

ભવન્તિ તસ્ય સત્યં વૈ ના ઽત્ર કાર્ય્યા વિચારણા ।
યાવદ્ અક્ષરસંખ્યાનં યાવત્ પત્રસમુચ્ચયઃ

તાવદ્ યુગસહસ્રાણિ સ્વર્ગલોકે મહીયતે ।
વિદ્યાદાનાત્ પરં દાનં નાન્ય લોકેષુ ગીયતે

અદીપા ચ યથા રાત્રિર્ અનાદિત્યં યથા નભઃ ।
વિદ્યાહીનં તથા સર્વમન્ધે તમસિ મજ્જતિ

એતત્તે કથિતં સર્વં વિદ્યાદાનસ્ય યત્ ફલમ્ ।
સર્વદાનફલં તસ્ય વિદ્યાદાનપ્રભાવતઃ

અથાન્યત્ પરમં તીર્થં ચાન્દ્રાયણમ્ ઇતિ સ્મૃતમ્ ।
શશાઙ્કે રોહિણીયુક્તે પૌર્ણમાસ્યાં મહોત્સવે

શશાઙ્કભૂષણં દેવં સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકમ્ ।
અર્ચયિત્વા વિધાનેન સ્વર્ગલોકે મહીયતે

પૌર્ણમાસ્યાં તુ કુરુતે રાહુસૂર્યસમાગમે ।
તિલોદકં પિણ્ડદાનં પુત્રઃ પરમધાર્મિકઃ

પિતરસ્ તસ્ય તૃપ્યન્તિ પાપોપહતચેતસઃ ।
સર્વં પાખણ્ડયુક્તં ચ આવૃતં કલિના તથા

પુરાણવેદધર્માશ્ ચ દાનં યજ્ઞસ્ તપસ્ તથા ।
આચ્છાદિતમ્ ઇદં પુણ્યં હેતુકૈઃ પાપકર્મભિઃ

નગ્નૈર્ મલિનદીનૈશ્ ચ કલૌ લોકે દિગમ્બરૈઃ ।
તસ્માદ્ ધર્મપરૈર્ નિત્યમ્ ઉપાસ્યા નર્મદા નદી

સૌમ્યે તુ દ્વાદશાદિત્યં તીર્થં પુણ્યવિવર્ધનમ્ ।
તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્ન્ અર્ચયિત્વા તુ ભાસ્કરમ્

સંક્રાન્તૌ વિષુવે ચૈવ સૂર્યલોકે મહીયતે ।
એકસ્મિન્ ભોજિતે વિપ્રે લક્ષં ભવતિ ભોજિતમ્

તિલાન્નં ચ હિરણ્યં ચ યથા શક્ત્યા દદાતિ યઃ ।
શુક્લપક્ષસ્ય માઘસ્ય શુભા ષષ્ઠી ચ સપ્તમી

તસ્યાં દાનપ્રભાવેણ હ્ય્ ઉપવાસપરાયણઃ ।
દશવર્ષસહસ્રાણિ સૂર્યલોકે મહીયતે

તીર્થમ્ આપ્સરસં નામ યામ્યાં દિશિ સમાશ્રિતમ્ ।
ચમ્પકા સીમપા નામા કેશિની ભામિની તથા

કૌમુદી સુપ્રભા ચૈવ ઉત્પલા ચ મહોદયા ।
નિષાદયોનિં સંપ્રાપ્તાઃ પૂર્વજન્મનિ ભારત

એતા આપ્સરસં દેવં ગૌરી ચૈવ સુરેશ્વરી ।
માઘે માસિ તૃતીયાયાં નિરાહારાશ્ ચ નિર્જલાઃ

ઉદકૈઃ સ્નાપયિત્વા તુ બિલ્વપત્રૈર્ અપૂજયન્ ।
દશવર્ષસહસ્રાણિ સાવધાનાસ્ તુ નાર્મદૈઃ

સર્વકામસમૃદ્ધાસ્તા અપ્સરોભિઃ સુપૂજિતાઃ ।
સર્વાલઙ્કારશોભાઢ્યા નાનાવસનભૂષિતાઃ

તસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યાત્ સંસિદ્ધિં પરમાં ગતાઃ ।
અથાન્યત્ કથયિષ્યામિ પુણ્યતીર્થમ્ અનુત્તમમ્

યત્ર સ્નાતસ્ય વિધિવત્ કન્યાદાનફલં ભવેત્ ।
શઙ્કરં નામ લિઙ્ગં તુ ઉત્તરસ્યાં દિશિ સ્મૃતમ્

અર્ચયિત્વા તુ તં દેવં દર્શે ચૈવ નરાધિપ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ સઙ્ગમં લોકવિશ્રુતમ્ ।
દત્તાત્રેયા નદી યત્ર સઙ્ગતા સહ રેવયા

સૌમ્યભાગે વરારોહાસુરાસુરનમસ્કૃતા ।
તત્ર સ્નાત્વા ચ દત્ત્વા ચ અર્ચયિત્વા તુ કેશવમ્

પાપિષ્ઠા યે દુરાચારા ધર્મકર્મબહિષ્કૃતાઃ ।
પ્રભાવાત્ તસ્ય તીર્થસ્ય તે ઽપિ યાન્તિ હરેઃ પુરમ્

મેધાતિથિઃ કરઃ સ્કન્દઃ સાવર્ણિઃ કૌશિકો મનુઃ ।
કાશ્યપો ગાલવશ્ ચૈવ મૈત્રેયસ્ તપસાં નિધિઃ

એતે ચાન્યે ઽપિ બહવો ઋષયઃ સંશિતવ્રતાઃ ।
તીર્થસ્યા ઽસ્ય પ્રભાવેણ શંસિદ્ધિં પરમાં ગતાઃ