સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 101

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે પરાશરતીર્થમહિમાનુવર્ણનો નામ શતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 101
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
ભીમેશ્વરં તતો ગચ્છેત્ સર્વપાપક્ષયંકરમ્ ।
સેવ્યતે ઋષિસઙ્ઘૈશ્ ચ ભીમવ્રતધરૈર્ અપિ

તત્ર તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા સોપવાસો જિતેન્દ્રિયઃ ।
જપંશ્ ચૈકાક્ષરં મન્ત્રમ્ ઊર્ધ્વબાહુર્ દિવાકરમ્

તસ્ય જન્માર્જિતં પાપં તત્ક્ષણાદ્ એવ નશ્યતિ ।
સપ્તજન્માર્જિતં પાપં ગાયત્ર્યા નશ્યતે ધ્રુવમ્

દશભિર્ જન્મજનિતં શતેન ચ પુરાકૃતમ્ ।
ત્રિજન્મના સહસ્રેણ ગાયત્રી હન્તિ કિલ્બિષમ્

વૈદિકં લૌકિકં ચાપિ જાપ્યં જપ્તં જનેશ્વર ।
તત્ક્ષણાદ્ દહતે પાપં તૃણં ચ જ્વલનો યથા

તદેવ બલમાશ્રિત્ય કદાચિત્ પાપમ્ આચરેત્ ।
અજ્ઞાનાત્ તસ્ય તત્ક્ષિપ્રં ન ફલં હિ કદાચન

તત્ર તીર્થે તુ ગોદાનં શક્તિમાત્રેણ દાપયેત્ ।
તદ્ અક્ષયં ફલં સર્વં જાયતે પાણ્ડુનન્દન

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેત્ તુ રાજેન્દ્ર નારદેશ્વરમ્ ઉત્તમમ્ ।
તીર્થાનાં પરમં તીર્થં નિર્મિતં નારદેન તુ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
નારદેન મુનિશ્રેષ્ઠ કસ્ય તીર્થં વિનિર્મિતમ્ ।
એતદ્ આખ્યાહિ મે સર્વ પ્રસન્નો યદિ સત્તમ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
પરમેષ્ઠિસુતશ્ચાપિ નારદો ભગવાનૃષિઃ ।
નર્મદાયોતરે કૂલે તપસ્ તેપે પુરાકૃતે

નવનાડીનિરોધેન કાષ્ઠાવસ્થાં ગતેન ચ ।
તોષિતઃ શ્રીમહાદેવો નારદેન યુધિષ્ઠિર

ઈશ્વર ઉવાચ:
તુષ્ટો ઽહં તવ વિપ્રેન્દ્ર યોગીશ્વર અયોનિજ ।
વરં પ્રાર્થય હે દેવ યત્ તે મનસિ વર્તતે

નારદ ઉવાચ:
ત્વત્પ્રસાદેન ભો દેવ યોગશ્ ચૈવ પ્રસિધ્યતુ ।
ઈશ્વર ઉવાચ:
યોગો ભવતુ ભક્તિસ્ તે સર્વકાલં મમૈવ તુ

સ્વેચ્છાચારો ભવે ગચ્છ સ્વર્ગપાતાલગોચરે ।
મર્ત્યે ચ ભ્રમસે યોગિન્ ન કેનાપિ નિવાર્યસે

સપ્તસ્વરાસ્ત્રયો ગ્રામા મૂર્છનાસ્ ત્વ્ એકવિંશતિઃ ।
મમ પ્રિયકરં દિવ્યં નૃત્યં ગીતં ચ યોગિના

કલિં ચ પશ્યસે નિત્યં દેવદાનવકિન્નરૈઃ ।
ત્વત્ તીર્થં ભૂતલે પુણ્યં મત્પ્રસાદાદ્ ભવિષ્યતિ

ઇત્યુક્ત્વાન્તર્દધે દેવો નારદસ્ તત્ર લિઙ્ગિનમ્ ।
સ્થાપયામાસ રાજેન્દ્ર સર્વસત્ત્વોપકારકમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
પૃથિવ્યામ્ ઉત્તમં તીર્થં નિર્મિતં નારદેન તુ ।
તસ્મિંસ્ તીર્થે નરશ્રેષ્ઠ નાગચ્છેદ્ વિજિતેન્દ્રિયઃ

માસિ ભાદ્રપદે રમ્યે કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશીમ્ ।
ઉપોષ્ય પરયા ભક્ત્યા રાત્રૌ કુર્વીત જાગરમ્

છત્રં તત્ર પ્રદાતવ્યં બ્રાહ્મણે શુભલક્ષણમ્ ।
શસ્ત્રેણ નિહતા યે તુ તેષાં શ્રાદ્ધં પ્રદાપયેત્

યાન્તિ તે પરમં લોકં પિણ્ડદાનપ્રભાવતઃ ।
કપિલા ચૈવ દાતવ્યા તત્ર દેશે નરાધિપ

અસ્ય શ્રાદ્ધપ્રભાવેણ બ્રાહ્મણાનાં નરાધિપ ।
નર્મદાતોયપાનસ્ય ન્યાયાર્જિતધનસ્ય ચ

એતેષાં ચ પ્રભાવેણ પ્રેતા યાન્તુ પરાં ગતિમ્ ।
ઇત્યુચ્ચાર્ય દ્વિજે દેયા દક્ષિણા ચ સ્વશક્તિતઃ

હવિષ્યાન્નં વિશાલાક્ષ દ્વિજાનાં ચૈવ દાપયેત્ ।
વિદ્યાદાનેન ચૈકેન અક્ષયા ગતિરાપ્યતે

તસ્મિંસ્ તીર્થે તુ રાજેન્દ્ર યો દદ્યાદ્ અગ્રજન્મને ।
કાંચનં સ તિલં ચૈવ સ ગચ્છેચ્ ચ ત્રિવિષ્ટપમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેત્તુ રાજેન્દ્ર તીર્થદ્વયમ્ અનુત્તમમ્ ।
દધિછન્દં મધુછન્દં સર્વપાપક્ષયં કરમ્

દધિચ્છન્દે નરઃ સ્નાત્વા યો દદ્યાચ્ ચ દ્વિજે દધિ ।
ઉપતિષ્ઠતિ તસ્યૈતત્ સપ્તજન્મસુ ભારત

ન વ્યાધિર્ ન જરા તસ્ય ન શોકો ન ચ મત્સરઃ ।
દશચન્દ્રશતં યાવજ્ જાયતે વિપુલે કુલે

મધુચ્છન્દે તુ મધુના મિશ્રિતં ચ તિલોદકમ્ ।
ન ચ વૈવસ્વતં દેવં પશ્યતે સપ્તજન્મસુ

મધુના સહ મિશ્રં ચ તિલં યસ્ તુ પ્રયચ્છતિ ।
તસ્ય પુત્રસ્ય પૌત્રસ્ય દારિદ્ર્યં નૈવ જાયતે

મધુના સહ સંમિશ્રં તિલં યસ્ તુ પ્રયચ્છતિ ।
મધુના સહ સંમિશ્રં યસ્ તુ પિણ્ડં પ્રદાપયેત્

તસ્મિંસ્ તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા વિધિવદ્ દક્ષિણામુખઃ ।
પિતા પિતામહશ્ ચૈવ તથૈવ પ્રપિતામહઃ

ષોડશાબ્દાનિ તુષ્યન્તિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેત્ તુ રાજેન્દ્ર નન્દિતીર્થમ્ અનુત્તમમ્

યત્ર સિદ્ધશ્ ચ વૈ નન્દી તત્ સર્વં કથયામ્ય્ અહમ્ ।
નર્મદાં પુરતઃ કૃત્વા પુરા નન્દી મહેશ્વરમ્

તપસ્ તપ્તં જપંશ્ ચૈવ તીર્થાત્ તીર્થં જગામ હ ।
દધિચ્છન્દં મધુચ્છન્દં યાવત્ ત્યક્ત્વા ચ ગચ્છતિ

તતસ્ તુષ્ટો મહાદેવો નન્દિનં તમુવાચ હ ।
મહેશ્વર ઉવાચ:
ભો ભોઃ પ્રસન્નો નન્દીશ વરં વૃણુ યથેપ્સિતમ્

તપસા તેન તુષ્ટો ઽહં તીર્થયાત્રાકૃતેન ચ ।
નન્દ્ય્ ઉવાચ:
ન ચાહં કામયે વિત્તં ન ચાહં કુલસન્તતિમ્

મુક્તિં ન કામયે ચાન્યદ્ દેવેશ ચરણામ્બુજમ્ ।
કૃમિકીટપતઙ્ગેષુ તિર્યગ્યોનિગતેષુ ચ

જન્મજન્મનિ યાસ્યામિ ત્વદ્ભક્તિરચલા ચ મે ।
તથેતિ ચોક્તો દેવેન પરમેશેન નન્દિકઃ

ગૃહીત્વા તં કરે શીઘ્રં જગામ નિલયં હરઃ ।
તસ્મિંસ્ તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા ભક્ત્યા ત્ર્યક્ષં પ્રપૂજયેત્

અગ્નિષ્ટોમે ચ યત્પુણ્યં ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ।
તત્ર તીર્થે મહાપુણ્યે પ્રાણત્યાગં કરોતિ યઃ

શિવસ્યાનુચરો ભૂત્વા મોદતે કલ્પમક્ષયમ્ ।
તતઃ કાલેન મહતા જાયતે વિપુલે કુલે

વેદવેદાઙ્ગતત્ત્વજ્ઞે જીવેચ્ ચ શરદાં શતમ્ ।
એતત્ તે કથિતં પાર્થ સર્વતુષ્ટિપ્રદં શુભમ્

દુર્લભં સત્યસંજ્ઞસ્ય સર્વપાપક્ષયં કરમ્