સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 7.33-2

॥ શ્રીપ્રહ્લાદ ઉવાચ ॥ ॥
શ્રુત્વા બ્રહ્મમહેશાનૌ યદુક્તં વિષ્ણુપાર્ષદૈઃ ॥
દ્વારકાયાસ્તુ માહાત્મ્યં તદ્વર્ણયિતુમૂચતુઃ॥

॥ શ્રીબ્રહ્મેશાનાવૂચતુઃ ॥ ॥
ભોભોઃ ક્ષેત્રાણિ તીર્થાનિ સરાંસિ સાગરાદયઃ ॥
પ્રયાગાદીનિ તીર્થાનિ કાશ્યાદ્યા મુક્તિદાયકાઃ

ભવતાં તીર્થરાજાનાં મહારાજસ્ત્વિયં શુભા ॥
દ્વારકા સેવનીયા વૈ સ્થીયતાં સ્વેચ્છયા બહિઃ

॥ શ્રીપ્રહ્લાદ ઉવાચ ॥ ॥
મહેશવચનં શ્રુત્વા સર્વેષામુત્સવોઽભવત્ ॥
પ્રદક્ષિણાં તતઃ કૃત્વા દ્વારકાં પ્રણિપત્ય ચ ॥
આવાસં ચક્રિરે તત્ર ક્ષેત્રતીર્થાનિ હર્ષતઃ

ભાગીરથી પ્રયાગં ચ યમુના ચ સરસ્વતી ॥
સરયૂગંડકી પુણ્યા ગોમતી પૂર્વવાહિની

અન્યાશ્ચ સરિતઃ સર્વાઃ સિન્ધુશોણૌ નદૌ તથા ॥
પંચાશત્કોટિભિસ્તીર્થૈર્દિગ્ભાગે હ્યુત્તરે સ્થિતાઃ ॥
લંપટાઃ કૃષ્ણસેવાયાં પશ્યતો દ્વારકાં મુહુઃ

મન્દાકિની તથા પુણ્યા નદી ભાગીરથી ચ યા ॥
મહાનદી નર્મદા ચ શિપ્રા પ્રાચી સરસ્વતી

ચક્ષુર્ભદ્રા તથા સીતા નદ્યોઽન્યાઃ પાપનાશિની ॥
વર્તંતે પૂર્વદિગ્ભાગે તીર્થૈશ્ચ ષષ્ટિકોટિભિઃ

પયોષ્ણી તપતી પુણ્યા વિદર્ભા ચ પયસ્વિની ॥
ગોદાવરી મહાપુણ્યા ભીમા કૃષ્ણાનદી તથા

કાવેરીપ્રમુખાઃ પુણ્યા અન્યૈશ્ચૈવાઘનાશિનીઃ ॥
સ્વતીર્થસહિતા ભક્ત્યા નવનવતિકોટિભિઃ

સ્થિતા દક્ષિણદિગ્ભાગે દ્વારકાસેવનોત્સુકાઃ ॥
ક્રીડંતિ ગોમતીનીરે તીરે ચ કૃષ્ણસન્નિધૌ ॥૧ ૧॥
સપ્તદ્વીપેષુ યાઃ સંતિ તથાઽન્યા વૈ સરિદ્વરાઃ ॥
સાગરાશ્ચ તથા સપ્ત પશ્ચિમાયાં દિશિ સ્થિતાઃ

ક્રીડંતિ ચક્રતીર્થે વૈ તીર્થૈશ્ચ શતકોટિભિઃ॥
પશ્યંતિ ચ મુહુઃ કૃષ્ણં પશ્ચિમાભિમુખં સદા

વિદિશાસુ ચ સર્વાસુ તીર્થસંખ્યા ન વિદ્યતે ॥
પુષ્કરાદીનિ તીર્થાનિ વિશાલા વિરજા ગયા

શતૈકકોટિભિસ્તીર્થૈર્ગોમત્યુદધિસંગમે ॥
વર્ત્તંતે કૃષ્ણસેવાયાં સોત્સવાનિ દ્વિજોત્તમાઃ

વારાણસી પૂરૈશાન્યામવન્તી પૂર્વદિક્સ્થિતા ॥
આગ્નેય્યાં દિશિ કાંતી ચ દક્ષિણે મથુરા સ્થિતા

નૈરૃત્યાં ચ તથા માયા અયોધ્યા પશ્ચિમે સ્થિતાઃ॥
વાયવ્યાં તુ કુરુક્ષેત્રં હરિક્ષેત્રં તથોત્તરે

શિવક્ષેત્રં ચ ઐશાન્યામૈંદ્ર્યાં ચ પુરુષોત્તમઃ ॥
આગ્નેય્યાં ચ ભૃગુક્ષેત્રં પ્રભાસં દક્ષિણાશ્રિતમ્

શ્રીરંગં નૈરૃતે ભાગે લોહદંડં તુ પશ્ચિમે ॥
નારસિંહાનિ વાયવ્યે કોકામુખ્યં તથોત્તરે

કામાખ્યા રેણુકાદીનિ શાક્તેયાનિ ચ સર્વશઃ ॥
ક્ષેત્રરાજાનિ સર્વાણિ યથાસ્થાને વસંતિ હિ

ઉત્તરે ચૈવ સૌરાણિ ગાણપત્યાનિ કૃત્સ્નશઃ ॥
ક્ષેત્રાણ્યુત્તરતઃ સંતિ રુક્મિણ્યાઃ સન્નિધૌ દ્વિજાઃ

ધેનુકં નૈમિષારણ્યં દંડકં સૈંધવં તથા ॥
દશારણ્યમર્બુદં ચ નરનારાયણાશ્રમમ્

યથાદિશં વસંતિ સ્મ દ્વારકાયાઃ સમન્તતઃ ॥
મેર્વાદ્યાઃ પર્વતાઃ સૌમ્યે દ્વારકાસેવનોત્સુકાઃ

કૈલાસાદ્યાશ્ચ ઐશાન્યામૈન્દ્ર્યાં હિમવદાદયઃ ॥
શ્રીશૈલાદ્યાશ્ચ આગ્નેય્યાં સિંહાદ્ર્યાદ્યા યમે તથા

નૈરૃત્યાં વામમાર્ગાદ્યા મહેન્દ્રઋષભાદયઃ ॥
અન્યે ચ પુણ્યશૈલાશ્ચ સલોકાલોક માનસાઃ ॥
દ્વારકાં પરિતઃ સંતિ પર્ય્યુપાસંતિ પ્રત્યહમ્

એવં બ્રહ્માદયો દેવા ઋષયઃ સનકાદયઃ ॥
ક્ષેત્રતીર્થાદિભિર્યુક્તા અન્યૈઃ પુણ્યતમૈસ્તથા

શ્રદ્ધયા પરયા ભક્ત્યા કન્યારાશિસ્થિતે ગુરૌ ॥
આયાંતિ દ્વારકાં દ્રષ્ટું બ્રાહ્મ્યાદ્યાશ્ચ પ્રહર્ષિતાઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહા પુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયા સપ્તમે પ્રભાસખણ્ડે ચતુર્થે દ્વારકામાહાત્મ્યે દ્વારકામાહાત્મ્યવર્ણનપૂવકં દ્વારકાયાં સર્વતીર્થક્ષેત્રાદિકૃતનિવાસ વર્ણનંનામ ત્રયસ્ત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ