સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.65-2

॥ શ્રીહર ઉવાચ ॥ ॥
પંચષષ્ટિકસંખ્યાકં વિદ્ધિ બ્રહ્મેશ્વરં પ્રિયે ॥
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ બ્રહ્મલોકો હ્યવાપ્યતે

પુલોમાનામ દૈત્યેંદ્રો મહાબલપરાક્રમઃ ॥
પૌલોમાનાં સહસ્રૈસ્તુ પૂજ્યમાનઃ સ તિષ્ઠતિ

આનર્ચુસ્તેઽપિ તં દૈત્યં સુરેશં ત્રિદશા ઇવ ॥
સ કદાચિત્સમક્ષં તુ દૈત્યાનામિદમબ્રવીત્

અદ્યાપિ લોકપાલાનામર્કેંદુજ્વલનાંભસામ્ ॥
શતક્રતોર્દ્ધનેશસ્ય યમસ્ય વરુણસ્ય ચ

યદિ નામ તતઃ કિં મે તપસા જીવિતેન ચ॥
સોઽહં વિદ્રાવયિષ્યામિ સર્વાનેવ દિવૌકસઃ

સર્વૈરેતૈઃ પરિવૃતઃ પૌલોમૈર્બલવત્તરૈઃ॥
ઇત્યુક્ત્વા ગતવાન્દેવિ સાગરં દૈત્યસંવૃતઃ॥
તાવચ્છયાનં સહસા હ્યપશ્યન્મધુસૂદનમ્

શારદાભ્રસમાભાસં મધ્યેકાલં યથા ઘનમ્ ॥
તમાલોક્ય તતો દૈત્યાનબ્રવીદનુગાંસ્તથા

અયં સ દાનવગિરિવજ્રો હિ મધુસૂદનઃ ॥
કીર્ત્તિકાંતાકલાકેલિવૈધવ્યાદેશકો દ્વિષામ્

દૈત્યસીમંતિનીકાંતપત્રવલ્લીપ્રભંજકઃ ॥
અયમસ્મજ્જયવધૂવૈધવ્યાદેશકઃ પરઃ

ગતશંકઃ સ્વપિત્યેકઃ સર્વદા કુટિલાશયઃ ॥
હંતવ્યસ્ત્વરયા દુષ્ટઃ કાંક્ષિતો દર્શનં ગતઃ

ઇત્યુક્ત્વા સ હિ દૈત્યેંદ્રઃ પુલોમાતિરુષાન્વિતઃ ॥
અભિદુદ્રાવ વેગેન તાવદગ્રે પિતામહમ્ ॥
દદર્શ નાભિકમલે ચિન્તયાનં પુનઃપુનઃ

અથ વ્યાકુલતાં પ્રાપ્તો બ્રહ્મા દૃષ્ટ્વા તદદ્ભુતમ્ ॥
આયાંતં દૈત્યસિંહાનાં સૈન્યં રણસુદુર્જયમ્ ॥

અથ બોધં ગતઃ ક્ષિપ્રં કૈટભારિર્મહાબલઃ ॥
દદર્શાગ્રે પુલોમં તુ સ્વસૈન્યપરિવારિતમ્

અજેયઃ સંગરે ધીરો બ્રહ્માણમિદમ બ્રવીત્

॥ વિષ્ણુરુવાચ ॥ ॥
પુલોમસ્ય વિનાશાર્થમુદ્યોગઃ ક્રિયતામિતિ ॥
અસૌ લબ્ધવરો દૈત્યઃ સહસા માં વિજેષ્યતિ

તસ્માદ્ગચ્છ ત્વરાયુક્તો મહાકાલવને શુભે ॥
લિંગં દ્રક્ષ્યસિ તત્રૈવ સપ્તકલ્પોદ્ભવં પરમ્

ઉત્તરે ચ્યવનેશસ્ય શિવશક્તિસમન્વિતમ્ ॥
તસ્ય લિંગસ્ય માહાત્મ્યાદ્બલં પ્રાપ્સ્યતિ શાશ્વતમ્

કુણ્ડેશ્વરકરસ્પર્શકારિ વારિ નિરંતરમ્ ॥
તદાનય ગૃહીત્વા તુ તેનાયં વધ્યતામિતિ

ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ॥
આજગામ મુહૂર્તેન યત્ર તલ્લિંગમુત્તમમ્

સ્તુતિં ચકાર સહસા દૃષ્ટ્વા ભક્ત્યા પિતામહઃ ॥

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
નમસ્તે દિવ્યરૂપાય નમસ્તે બહુરૂપિણે ॥
નમોઽવિષહ્યવીર્યાય નમો વિશ્વક્રિયાત્મને

નમઃ પિંગકપર્દ્દાય નમઃ ખંડેંદુધારિણે॥
નમઃ કનકવર્ણાય નમો વનનિવાસિને

વંદે ત્વાં ભૂતભર્ત્તારં સદા શત્રુવિનાશનમ્ ॥
રણત્કનકકેયૂરં ધૃતપૂર્ણેંદુમંડ લમ્

વન્દે ત્વાં ત્રિદશાધ્યક્ષં વિશ્વાધ્યક્ષં મહેશ્વરમ્ ॥
ક્ષીણસંસારદુઃખૌઘં મુનિધ્યાતપદં સદા

વંદે ત્વાં સર્વદા દેવં દૈત્યસંઘાતનાશનમ્ ॥
ટંકપટ્ટિશશૂલાગ્રધનુઃખડ્ગગદાધરમ્

એવં સ્તુતઃ સ ભગવાઁલ્લિંગરૂપી મહેશ્વરઃ ॥
કિંચિત્સ્મિતમુખઃ પ્રાહ બ્રહ્માણં લોકકારણમ્

કિં તેઽભીષ્ટં કરોમ્યદ્ય કિં દદામિ પિતામહ ॥
કસ્માત્સ્તૌષિ મુનિશ્રેષ્ઠ કસ્માદાર્તોઽસિ દૃશ્યસે ॥

ઇતિ લિંગવચઃ શ્રુત્વા કથિતં બ્રહ્મણા તદા ॥
વૃત્તાંતં વિસ્તરાત્સર્વં લિંગેનોક્તં તદા પ્રિયે

જલં ગૃહાણ વાણીશ શસ્ત્રજં શત્રુવારણમ્ ॥
હનિષ્યસિ ક્ષણેનૈવ પુલોમં સહસૈન્યકમ્

ઇત્યુક્તઃ સત્વરો બ્રહ્મા ગતો યત્ર જનાર્દ્દનઃ ॥
જલેન તેન તાન્દૈ ત્યાન્પાતયામાસ ભૂતલે

સ પુલોમા મહાનાસીત્સ્વારોચિષેંઽતરે મનૌ ॥
કૃષ્ણોઽપિ બ્રહ્મણા સાર્દ્ધમાજગામ કુશસ્થલીમ્

દદર્શ તત્ર તલ્લિંગં નામ ચક્રે જનાર્દ્દનઃ ॥
બ્રહ્મણા સંસ્તુતો દેવો મમાનુગ્રહકારણાત્ ॥
તસ્માદ્બ્રહ્મેશ્વરોનામ ખ્યાતિં લોકેષુ યાસ્યતિ

યે દ્રક્ષ્યંતિ નરા ભક્ત્યા દેવં બ્રહ્મેશ્વરં શિવમ્॥
તે બ્રહ્મલોકમાક્રમ્ય સમેષ્યન્તિ મમાન્તિકમ્

યસ્તુ પશ્યેત્પ્રસંગેન દેવં બ્રહ્મેશ્વરં શિવમ્ ॥
કૃતકૃત્યઃ સ પુરુષો ન શોચેન્મરણં સદા

યઃ પુષ્કરં નરો ગત્વા તપો વર્ષશતં ચરેત્ ॥
અન્યો બ્રહ્મેશ્વરં પશ્યેત્તસ્ય પુણ્યં તતોઽધિકમ્

પંચપાતકસંયુક્તો યો મર્ત્ત્યો દુષ્ટમાનસઃ ॥
સોપિ ગચ્છેચ્છિવં સ્થાનં દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મેશ્વરં શિવમ્

ચાંદ્રાયણાનાં વિધિવદ્દશાનામેવ યત્ફલમ્ ॥
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ બ્રહ્મેશ્વરસ્ય દર્શનાત્

ઇત્યુક્ત્વા ગતવાન્વિષ્ણુર્વૈકુંઠં શાશ્વતં પ્રિયે ॥
બ્રહ્મલોકં જગામાથ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ

એષ તે કથિતો દેવિ પ્રભાવઃ પાપનાશનઃ ॥
બ્રહ્મેશ્વરસ્ય દેવસ્ય જલ્પેશ્વરમથો શૃણુ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવંત્યખંડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્યે બ્રહ્મેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ પંચષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ