સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 5.20-2

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
પ્રતીહારેશ્વરં દેવિ વિદ્ધિ વિંશતિમં પ્રિયે ॥
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ ધનવાનિહ જાયતે

દક્ષકોપાત્ત્વં ચ દેવિ પુરા પ્રાણૈર્વિસર્જિતૈઃ ॥
હિમાચલે તથા જાતા મયા પ્રાપ્તા પુનઃ પ્રિયે

પ્રારબ્ધા ચ મયા દેવિ ત્વયા સાર્દ્ધં રતિસ્તદા ॥
દિવ્યં વર્ષશતં જાતં સાગ્રં દેવિ પ્રમોદતઃ ॥
અનુરાગવશાચ્ચૈવ મન્મથેન પ્રપીડિતા

મહારતિં સમીક્ષ્યાથ દેવાઃ સંક્ષુબ્ધમાનસાઃ ॥
ચક્રુર્મંત્રં યથાકાલં વાસવાદ્યા યથોચિતમ્

દિવ્યં વર્ષશતં રુદ્રો ગૌર્યા સહ સદા રતિમ્ ॥
કુર્વંસ્તિષ્ઠતિ દેવોઽસૌ મંદરે ચારુકંદરે

અનયોર્બીજસંપત્યોઃ પુત્રો યો હિ ભવેત્તદા ॥
વિનશ્યેત્તેન ત્રૈલોક્યમખિલં ચ ન સંશયઃ

તસ્ય તેજોપિ નો વોઢું સમર્થા નિશ્ચિતં વયમ્ ॥
તસ્માત્તત્ક્રિયતાં કર્મ રતિર્યેનો પશામ્યતિ

ઉપાયં દૃષ્ટવાંસ્તત્ર દેવાનાં ગુરુરગ્રણીઃ ॥
બૃહસ્પતિર્મહાતેજા વેદશાસ્ત્રાર્થપારગઃ

ગચ્છંતુ ત્રિદશાઃ સર્વે શિવસ્ય તુ સમીપતઃ॥
સ્વયં વિજ્ઞાપ્યતાં દેવસ્તત્કર્મ ન કરિષ્યતિ

ઇતિ નિશ્ચિત્ય તે દેવિ જગ્મુઃ શીઘ્રં સુરાસ્તદા॥
મંદરાદ્રેઃ શુભે દ્વારિ સ્થિતાસ્તે વિસ્મયાન્વિતાઃ

ગણાનામધિપો નંદી દ્વારિ તિષ્ઠતિ યત્નતઃ॥
ત્વયા સાર્દ્ધમહં દેવિ કુર્વંસ્તિષ્ઠામિ તાં રતિમ્

અથ પ્રવેશો દેવાનાં દુષ્કરો મમ પાર્શ્વતઃ ॥
તદા ચિંતયમાનાશ્ચ તત્ર તિષ્ઠંતિ તે સુરાઃ

અગ્નિના તદ્ધિતં વાક્યમુક્તં તેષાં પુરઃ શુભમ્ ॥
હંસરૂપં સમાસ્થાય યાસ્યામિ શિવસન્નિધૌ

વંચયિત્વા પ્રતીહારં કૃતં તેન તથૈવ ચ॥
હંસરૂપેણ કથિતં કર્ણે મમ શુચિસ્મિતે

ઇન્દ્રાદ્યા અમરા દેવા દ્વારિ તિષ્ઠંતિ સંયતાઃ॥
શ્રુત્વા તસ્ય ચ તદ્વાક્યં તતોહં દ્વારમાગતઃ

તતશ્ચ તૈ- કુતો મહ્યં પ્રણામશ્ચ યથાક્રમમ્॥
મયા દૃષ્ટાશ્ચ તે દેવા યુષ્માકં કિં કરોમ્યહમ્

તૈરુક્તં ત્યજ્યતાં ચૈવ સંભોગસ્તુ સુદારુણઃ॥
તથા મયા કૃતં દેવિ ગતાસ્તે ત્રિદિવં પુનઃ

તતઃ શપ્તો મયા નંદી ભૂલોકં ગચ્છ સત્વરમ્॥
તતઃ શાપપરિભ્રષ્ટઃ પૃથિવ્યાં પતિતસ્તદા

સોચ્છ્વાસહૃદયો દીનો દુઃખવ્યાકુલલોચનઃ॥
વિલપંશ્ચ તથા નંદી વિલુઠઞ્છોકતો ભુવિ

વંચિતશ્ચાગ્નિના બાઢં વાસવેન વિશેષતઃ॥
કિં મયા દુષ્કૃતં કર્મ કૃતં કિં ચિત્પુરાતનમ્

સ દૃષ્ટો લોકપાલૈસ્તુ તામવસ્થાં ગતો ગણઃ ॥
પૃષ્ટશ્ચ તૈઃ કુતો નદિન્વિલાપં કુરુષે મહત્

સર્વં નિવેદિતં તેન તેષામગ્રે ચ નંદિના ॥
ઉપાયઃ કથિતસ્તૈશ્ચ મહાકાલવનં તતઃ

તતશ્ચ વચનં શ્રુત્વા નંદી રોમાંચકંચુકઃ ॥
મહાકાલવને દેવિ જગામ સ તદા ગણઃ ॥
પૂજયામાસ વિધિવદ્ધૃત્વા કપાલિકીં તનુમ્

અશરીરસમુત્પન્ના વાણી લિંગાત્તદા પ્રિયે ॥
સંજાતા શાપમોક્ષસ્તે પ્રતીહાર સુભક્તિતઃ ॥
પૂજિતોઽસૌ મહાભક્ત્યા પ્રતીહારેણ નંદિના

તદાપ્રભૃતિ લોકેસ્મિન્પ્રતીહારેશ્વરેશ્વરઃ ॥
મયા તે કથિતો દેવિ પ્રતીહારેશ્વરસ્ય ચ ॥
પ્રભાવઃ સર્વલોકાનામત્યભીષ્ટફલપ્રદઃ

પૂજયિષ્યંતિ યે ભક્ત્યા પ્રતીહારેશ્વરં શિવમ્ ॥
સ્થાનભ્રંશો વિયોગશ્ચ તેષાં સ્વપ્નેઽપિ નો ભવેત્

સપ્તજન્મકૃતં પાપં સ્વલ્પં વા યદિ વા બહુ ॥
તત્સર્વં નાશમાયાતિ પ્રતીહારેશ્વરાર્ચનાત્

મનસા યે સ્મરિષ્યતિ પ્રતીહારેશ્વરં શિવમ્॥
એવં તસ્ય કુલં સર્વં યાતિ સ્વર્ગં ન સંશયઃ

ઇતિ શ્રી સ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે ચતુરશીતિલિઙ્ગમાહાત્મ્યે પ્રતીહારેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ વિંશોધ્યાયઃ