સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.53

॥ અગસ્તિરુવાચ ॥ ॥
અપૂવેંયં કથા ખ્યાતા બ્રહ્મણો બ્રહ્મવિત્તમ ॥
કિં ચકાર પુનઃ શંભુસ્તત્ર બ્રહ્મણ્યપિ સ્થિતે

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥
શૃણ્વગસ્ત્ય મહાભાગ કાશ્યાં બ્રહ્મણ્યપિસ્થિતે ॥
ગિરિશશ્ચિંતયામાસ ભૃશમુદ્વિગ્નમાનસઃ

પુરી સા યાદૃશી કાશી વશીકરણભૂમિકા ॥
ન તાદૃશીદૃશીહાસીત્ક્વચિન્મે પ્રાયશો ધ્રુવમ્

યો યો યાતિ પુરીં તાં તુ સ સ તત્રૈવ તિષ્ઠતિ ॥
અભૂવન્નનુયોગિન્યોઽયોગિન્યઃ કાશિસંગતાઃ

અકિંચિત્કરતાં પ્રાપ્તઃ સ સહસ્રકરોપ્યરમ્ ॥
વિધિર્વિધાનદક્ષોપિ ન મે સ સવિધોભવત્

ચિંતયન્નિતિ દેવેશો ગણાનારહૂય ભૂરિશઃ ॥
પ્રેષયામાસ ભો યાત ક્ષિપ્રં વારાણસીં પુરીમ્

કિં કુર્વંતિ તુ યોગિન્યઃ કિં કરોતિ સ ભાનુમાન્ ॥
ગત્વા વિત્ત ત્વરાયુક્તા વિધિશ્ચ વિદધાતિ કિમ્

નામગ્રાહં તતઃઽપ્રૈષીદ્બહુમાન પુરઃસરમ્॥
શંકુકર્ણ મહાકાલ ઘટાકર્ણ મહોદર

સોમનંદિન્નંદિષેણ કાલ પિંગલ કુક્કુટ ॥
કુંડોદર મયૂરાક્ષ બાણ ગોકર્ણ તારક

તિલપર્ણ સ્મૃલકર્ણ દૃમિચંડ પ્રભામય ॥
સુકેશ વિંદતે છાગ કપર્દિન્પિંગલાક્ષક

વીરભદ્ર કિરાતાખ્ય ચતુર્મુખ નિકુંભક ॥
પંચાક્ષભારભૂતાખ્ય ત્ર્યક્ષ ક્ષેમક લાંગલિન્

વિરાધ સુમુખાષાઢે ભવંતો મમ સૂનવઃ ॥
યથેમૌ સ્કંદહેરંબૌ નૈગમેયો યથા ત્વયમ્

યથા શાખવિશાખૌ ચ યથેમૌ નંદિભૃંગિણૌ ॥
ભવત્સુ વિદ્યમાનેષુ મહાવિક્રમશાલિષુ

કાશીપ્રવૃત્તિં નો જાને દિવોદાસનૃપસ્ય ચ ॥
યોગિન્યર્કવિધીનાં ચ તદ્દ્વૌ યાતં ભવત્સ્વમૂ

શંકુકર્ણમહાકાલૌ કાલસ્યાપિ પ્રકંપનૌ ॥
જ્ઞાતું વારાણસીવાર્તામાયાતં ચત્વરાન્વિતૌ

કૃતપ્રતિજ્ઞૌ તો(?) તૂર્ણં પ્રાપ્ય વારાણસીં પુરીમ્ ॥
શંકુકર્ણમહાકાલૌ વિસ્મૃત્ય શાંભવીં ગિરમ્

યથૈંદ્રજાલિકીં દૃષ્ટ્વા માયામિહ વિચક્ષણઃ ॥
ક્ષણેન મોહમાયાતિ કાશીં વીક્ષ્ય તથૈવ તૌ

અહો મોહસ્ય માહાત્મ્યમહો ભાગ્યવિપર્યયઃ ॥
નિર્વાણરાશિં યત્કાશીં પ્રાપ્ય યાંત્યન્યતોઽબુધાઃ

તત્યજે યૈરિયં કાશી મહાશીર્વાદભૂભિકા ॥
તેષાં કરતલાન્મુક્તિઃ પ્રાપ્તાપિ પરિતો ગતા

યત્ર સર્વાવભૃથતઃ સ્નાનમાત્રં વિશિષ્યતે ॥
અપ્યુષ્ણીકૃતપાનીયૈસ્તાં કાશીં કઃ પરિત્યજેત્

યત્રૈકપુષ્પદાનેન શિવલિંગસ્ય મૂર્ધનિ ॥
દશસૌવર્ણિકં પુણ્યં કસ્તાં કાશીં પરિત્યજેત્

યત્ર દંડપ્રણામેન અપ્યેકેન શિવાગ્રતઃ ॥
તુચ્છમેંદ્રપદંપ્રાહુસ્તાં કાશીં કો વિમુંચતિ

યત્રૈકદ્વિજમાત્રં તુ ભોજયિત્વા યથેચ્છયા ॥
વાજપેયાધિકં પુણ્યં તાં કાશીં કો વિમુંચતિ

એકાં ગાં યત્ર દત્ત્વા વૈ વિધિવદ્બ્રાહ્મણાય વૈ ॥
લભેદયુત ગોપુણ્યં કસ્તાં કાશીં ત્યજેત્સુધીઃ

એકલિંગં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યત્ર સંસ્થાપિતં ભવેત્ ॥
અપિ ત્રૈલોક્યમખિલં તાં કાશીં કઃ સમુજ્ઝતિ

પરિનિશ્ચિત્ય તાવિત્થં લિંગે સંસ્થાપ્ય પુણ્યદે ॥
તત્રૈવ સંસ્થિતિં પ્રાપ્તૌ કાશીં નાદ્યાપિ મુંચતઃ

શંકુકર્ણેશ્વરં લિંગં શંકુકર્ણ ગ ણાર્ચિતમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા ન જાયતે જંતુર્જાતુ માતુર્મહોદરે

વિશ્વેશાદ્વાયુદિગ્ભાગે શંકુકર્ણેશ્વરં નરઃ ॥
સંપૂજ્ય ન વિશેદત્ર ઘોરે સંસારસાગરે

મહાકાલેશ્વરં લિંગં મહાકાલગણાર્ચિતમ્ ॥
અર્ચયિત્વા ચ નત્વા ચ સ્તુત્વા કાલભયં કુતઃ

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
શંકુકર્ણે મહાકાલે ચિરંતન વિલંબિતે ॥
જ્ઞાત્વા સર્વજ્ઞનાથોથ પ્રાહૈપીદપરૌ ગણૌ

ઘંટાકર્ણ ત્વમાગચ્છ મહોદર મહામતે ॥
કાશીં યાતં યુવાં તૂર્ણં જ્ઞાતું તત્રત્ય ચેષ્ટિતમ્

ઇત્યગસ્તે ગણૌ તૌ તુ ગત્વા કાશીં મહાપુરીમ્॥
વ્યાવૃત્યાદ્યાપિ નો યાતૌ ક્વાપિ તત્રૈવ સંસ્થિતૌ

ઘંટાકર્ણેશ્વરં લિંગં ઘંટાકર્ણ ગણોત્તમઃ ॥
કાશ્યાં સંસ્થાપ્ય વિધિવત્સ્વયં તત્રૈવ નિર્વૃતઃ

કુંડં તત્રૈવ સંસ્થાપ્ય લિંગસ્નપનકર્મણે ॥
નાદ્યાપિ સ ત્યજેત્કાશીં ધ્યાયઁલ્લિંગં તથૈવ હિ

મહોદરોપિ તત્પ્રાચ્યાં શિવધ્યાનપરાયણઃ ॥
મહોદરેશ્વરં લિંગં ધ્યાયેદદ્યાપિ કુંભજ

મહોદરેશ્વરં દૃષ્ટ્વા વારાણસ્યાં દ્વિજોત્તમ ॥
કદાચિદપિ વૈ માતુઃ પ્રવિશેન્નૌદરીં દરીમ્ ॥

ઘંટાકર્ણ હ્રદે સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા વ્યાસેશ્વરં વિભુમ્ ॥
યત્ર કુત્ર વિપન્નોપિ વારાણસ્યાં મૃતો ભવેત્

ઘંટાકર્ણે મહાતીર્થે શ્રાદ્ધં કૃત્વા વિધાનતઃ ॥
અપિ દુર્ગતિમાપન્નાનુદ્ધરેત્સપ્તપૂર્વજાન્

નિમજ્જ્યાદ્યાપિ તત્કુંડે ક્ષણ યોવહિતો ભવેત્ ॥
વિશ્વેશ્વરમહાપૂજા ઘંટારાવાઞ્શૃણોતિ સઃ

વદંતિ પિતરઃ કાશ્યાં ઘંટાકર્ણેમલેજલે॥
દાતા તિલોદકસ્યાપિ વંશે નઃ કોપિ જાયતે

યદ્વંશ્યા મુનયઃ કાશ્યાં ઘંટાકર્ણે મહાહ્રદે॥
કૃતોદકક્રિયાઃ પ્રાપ્તાઃ પરાં સિદ્ધિં ઘટોદ્ભવ

॥ સ્કંદ ઉવાચ॥ ॥
ઘંટાકર્ણે ગણે યાતે પ્રયાતે ચ મહોદરે ॥
વિસિસ્માય સ્મરદ્વેષ્ટા મૌલિમાંદોલયન્મુહુઃ

ઉવાચ ચ મનસ્યેવ હરઃ સ્મિત્વા પુનઃપુનઃ ॥
મહામોહનવિદ્યાસિ કાશિ ત્વાં પર્યવૈમ્યહમ્

પુરાવિદઃ પ્રશંસંતિ ત્વાં મહામોહહારિણીમ્ ॥
કાશીંત્વિતિ ન જાનંતિ મહામોહનભૂરિયમ્

પ્રેષયિષ્યામ્યહં સર્વાન્ભવતી મોહયિષ્યતિ ॥
ઇતિ સમ્યગ્વિજાનામિ કાશિ ત્વાં મોહનોષધિમ્

તથાપિ પ્રેષયિષ્યામિ યાવાન્મેસ્તિ પરિચ્છદઃ ॥
નોદ્યમાદ્વિરમંતીહ જ્ઞાનિનઃ સાધ્યકર્મણિ

નોદ્યમાદ્વિરતિઃ કાર્યા ક્વાપિ કાર્યે વિચક્ષણૈઃ ॥
પ્રતિકૂલોપિ ખિદ્યેત વિધિસ્તત્સતતોદ્યમાત્

શીતોષ્ણભાનૂ સ્વર્ભાનુ ગ્રસ્તાવપિ નભોંગણે ॥
ગતિં ન ત્યજતોદ્યાપિ પ્રક્રાંતવ્ય કૃતોદ્યમૌ

એકત્ર હંતિ કાર્યાણિ પ્રાતિકૂલ્યાદ્વિધિર્મુહુઃ ॥
એકત્રકરણીયાનિ સેત્સ્યંત્યત્ર ભૃશોદ્યમાત્

દૈવં પૂર્વકૃતં કર્મ કથ્યતે નેતરત્પુનઃ ॥
તન્નિરાકરણે યત્નઃ સ્વયં કાર્યો વિપશ્ચિતા

ભાજનોપસ્થિતં દૈવાદ્ભોજ્યં નાસ્યં સ્વયં વિશેત્ ॥
હસ્તવક્ત્રોદ્યમાત્તચ્ચ પ્રવિશેદૌદરીં દરીમ્

ઇત્યુદ્યમં સમર્થ્યેશો નિશ્ચિતં દૈવજિત્વરમ્ ॥
પુનશ્ચ પ્રેષયાંચક્રે ગણાન્પંચમહારયાન્

સોમનંદી નંદિષેણઃ કાલપિંગલકુક્કુટાઃ ॥
તેદ્યાપિ ન નિવર્તંતે કાશ્યાં જીવામૃતા યથા

તેપિ સ્વનામ્ના લિંગાનિ શંભુસંતુષ્ટિ કામ્યયા॥
પ્રતિષ્ઠાપ્ય સ્થિતાઃ કાશ્યાં વિશ્વનિર્વાણજન્મનિ

સોમનંદીશ્વરં દૃષ્ટ્વા લિંગં નંદવને પરમ્ ॥
સોમલોકે પરાનંદં પ્રાપ્નુયાદ્ભક્તિમાન્નરઃ

તદુત્તરે વિલોક્યાથ નંદિષેણેશ્વરં નરઃ ॥
આનંદસેનાં સંપ્રાપ્ય જયેન્મૃત્યુમપિ ક્ષણાત્

કાલેશ્વરં મહાલિંગં ગંગાયાઃ પશ્ચિમોત્તરે ॥
પ્રણમ્ય કાલપાશેન નો બધ્યેત કદાચન ॥

પિંગલેશ્વરમભ્યર્ચ્ય કાલેશાત્કિંચિદુત્તરે ॥
લભતે પિંગલજ્ઞાનં યેન તન્મયતાં વ્રજેત્

કુક્કુટેશ્વર લિંગસ્ય યેત્ર ભક્તિં વિતન્વતે ॥
કુક્કુટાંડાકૃતેસ્તસ્ય ન તે ગર્ભમવાપ્નુયુઃ

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
સોમનંદિ પ્રભૃતિષુ મુને પંચગણેષ્વપિ ॥
આનંદકાનનં પ્રાપ્ય સ્થિતેષુ સ્થાણુરબ્રવીત્

કાર્યમસ્માકમેવૈતદ્યદિ સમ્યગ્વિમૃશ્યતે ॥
અનેનોપાધિનાપ્યેતે તત્ર તિષ્ઠંતુ મામકાઃ

પ્રમથેષુ પ્રવિષ્ટેષુ માયાવીર્યમહત્સ્વપિ ॥
અહમેવ પ્રવિષ્ટોસ્મિ વારાણસ્યાં ન સંશયઃ

ક્રમેણ પ્રેષયિષ્યામિ યોસ્તિ મે સ્વપરિચ્છદઃ ॥
તત્ર સર્વેષુ યાતેષુ તતો યાસ્યામ્યહં પુનઃ

સંપ્રધાર્યેતિ હૃદયે દેવદેવેન શૂલિના ॥
પ્રૈષિષ્ટ પ્રમથાનાં તુ તતો ગણચતુષ્ટયમ્

કુંડોદરો મયૂરાખ્યો બાણો ગોકર્ણ એવ ચ ॥
માયાબલં સમાશ્રિત્ય કાશીં પ્રવિવિશુર્ગણાઃ

કૃત્વોપાયશતં તૈસ્તુ દિવોદાસસ્ય સંભ્રમે
યદૈકોપિ સમર્થો ન તદા તત્રૈવ સંસ્થિતમ્

અપરાધશતેષ્વીશઃ કેન તુષ્યતિ કર્મણા ॥
સંપ્રધાર્યેતિ તે ચક્રુર્લિંગારાધનમુત્તમમ્

એકસ્મિઞ્શાંભવે લિંગે વિધિનાત્ર સમર્ચિતે ॥
ક્ષમેત્ત્ર્યક્ષોપરાધાનાં શતં મોક્ષં ચ યચ્છતિ

ન તુષ્યતિ તથા શંભુર્યજ્ઞદાનતપોવ્રતૈઃ ॥
યથા તુષ્યેત્સકૃલ્લિંગે વિધિનાભ્યર્ચિતે સતિ

લિંગાર્ચનવિધાનજ્ઞો લિંગાર્ચનરતઃ સદા ॥
ત્ર્યક્ષ એવ સ વિજ્ઞેયઃ સાક્ષાદ્દ્વ્યક્ષોપિ માનવઃ

ન ગોશતપ્રદાનેન ન સ્વર્ણશતદાનતઃ ॥
તત્ફલં લભ્યતે પુંભિર્યત્સકૃલ્લિંગપૂજનાત્

અશ્વમેધાદિભિર્યાગૈર્ન તત્ફલમવાપ્યતે ॥
યત્ફલં લભ્યતે મર્ત્યૈર્નિત્યં લિંગપ્રપૂજનાત્

સ્નાપયિત્વા વિધાનેન યો લિંગસ્નપનોદકમ્ ॥
ત્રિઃ પિબેત્ત્રિવિધં પાપં તસ્યેહાશુ પ્રણશ્યતિ

લિંગ સ્નપનવાર્ભિર્યઃ કુર્યાન્મૂર્ધ્ન્યભિષેચનમ્ ॥
ગંગાસ્નાનફલં તસ્ય જાયતેત્ર વિપાપ્મનઃ

લિંગં સમર્ચિતં દૃષ્ટ્વા યઃ કુર્યાત્પ્રણતિં સકૃત્ ॥
સંદેહો જાયતે તસ્ય પુનર્દેહનિબંધને

લિંગં યઃ સ્થાપયેદ્ભક્ત્યા સપ્તજન્મકૃતાદઘાત્ ॥
મુચ્યતે નાત્ર સંદેહો વિશુદ્ધઃ સ્વર્ગભાગ્ભવેત્ ॥

વિચાર્યેતિ ગણૈઃ કાશ્યાં સ્વામિદ્રોહોપશાંતયે ॥
પ્રતિષ્ઠિતાનિ લિંગાનિ મહાપાતકભિંદ્યપિ

કુંડોદરેશ્વરં લિંગં દૃષ્ટ્વા લોલાર્કસન્નિધૌ ॥
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકે મહીયતે

કુંડોદરેશ્વરાલ્લિંગાત્પ્રતીચ્યામસિરોધસિ ॥
મયૂરેશ્વરમભ્યર્ચ્ય ન ગર્ભં પ્રતિપદ્યતે

મયૂરેશપ્રતીચ્યાં ચ લિંગં બાણેશ્વરં મહત્ ॥
તસ્ય દર્શનમાત્રેણ સર્વૈઃ પાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

ગોકર્ણેશં મહાલિંગમંતર્ગેહસ્ય પશ્ચિમે ॥
દ્વારે સમર્ચ્ય વૈ કાશ્યાં ન વિઘ્નૈરભિભૂયતે

ગોકર્ણેશ્વર ભક્તસ્ય પંચત્વ સમયે સતિ ॥
જ્ઞાનભ્રંશો ન જાયેત ક્વચિદપ્યંતમૃચ્છતઃ

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
ચિરયત્સુગણેષ્વેષુ ચતુર્ષ્વપિગણેશ્વરઃ ॥
મહિમાનં મહત્ત્વં તુ તત્કાશ્યાઃ પર્યવર્ણયત્

વૈષ્ણવ્યા માયયા વિશ્વં ભ્રામ્યેતાત્ર યયાખિલમ્॥
ધ્રુવં મૂર્તિમતી સૈષા કાશી વિશ્વૈકમોહિની

અપાસ્ય સોદરાન્દારાન્પુત્રં ક્ષેત્રં ગૃહં વસુ ॥
અપ્યંગીકૃત્ય નિધનં સર્વે કાશીમુપાસતે

મરણાદપિ નો કાશ્યાં ભયં યત્ર મનાગપિ ॥
ગણાસ્તત્ર તુ તિષ્ઠંતઃ કુતો મત્તોપિ બિભ્યતિ

મરણં મંગલં યત્ર વિભૂતિર્યત્ર ભૂષણમ્ ॥
કૌપીનં યત્ર કૌશેયં કાશી કુત્રોપમીયતે

નિર્વાણરમણી યત્ર રંકં વાઽરંકમેવ વા ॥
બ્રાહ્મણં વા શ્વપાકં વા વૃણીતે પ્રાંત્યભૂષણમ્

મૃતાનાં યત્ર જંતૂનાં નિર્વાણપદમૃચ્છતામ્ ॥
કોટ્યંશેનાપિ ન સમા અપિ શક્રાદયઃ સુરાઃ

યત્ર કાશ્યાં મૃતો જંતુર્બ્રહ્મનારાયણાદિભિઃ ॥
પ્રબદ્ધ મૂર્ધાંજલિભિર્નમસ્યેતાતિયત્નતઃ

યત્ર કાશ્યાં શવત્વેપિ જંતુર્નાશુચિતાં વ્રજેત્ ॥
અતસ્તત્કર્ણસંસ્પર્શં કરોમ્યહમપિ સ્વયમ્

યસ્તુ કાશીતિ કાશીતિ દ્વિસ્ત્રિર્જપતિ પુણ્યવાન્ ॥
અપિ સર્વપવિત્રેભ્યઃ સ પવિત્રતરો મહાન્

યેન કાશી હૃદિ ધ્યાતા યેન કાશીહ સેવિતા ॥
તેનાહં હૃદિ સંધ્યાતસ્તેનાહં સેવિતઃ સદા

કાશીં યઃ સેવતે જંતુર્નિર્વિકલ્પેન ચેતસા ॥
તમહં હૃદયે નિત્યં ધારયામિ પ્રયત્નતઃ

સ્વયં વસ્તુમશક્તોપિ વાસયેત્તીર્થવાસિનમ્ ॥
અપ્યેકમપિ મૂલ્યેન સ વસ્તુઃફલભાગ્ધ્રુવમ્

કાશ્યાં વસંતિ યે ધીરા આપંચત્વ વિનિશ્ચયાઃ ॥
જીવન્મુક્તાસ્તુ તે જ્ઞેયા વંદ્યાઃ પૂજ્યાસ્ત એવ હિ

ઇત્થં વિમૃશ્ય બહુશઃ સ્થાણુર્વારાણસીગુણાન્ ॥
ગણાનન્યાન્સમાહૂય પ્રાહિણોત્પ્રીતિપૂર્વકમ્ ॥

તારકત્વં સમાગચ્છ ગચ્છાતિ સ્વચ્છમાનસ ॥
દિવોદાસો વૃષાવાસો યામધીષ્ટે વરાં પુરીમ્

તિલપર્ણ સ્ધૂલકર્ણ દૃમિચંડ પ્રભામય ॥
સુકેશ વિંદતે છાગ કપર્દિન્પિંગલાક્ષક

વીરભદ્ર કિરાતાખ્ય ચતુર્મુખ નિકુંભક ॥
પંચાક્ષ ભારભૂતાખ્ય ત્ર્યક્ષ ક્ષેમકલાંગલિન્

વિરાધ સુમુખાષાઢે યાંતુ સર્વે પૃથક્પૃથક્ ॥
એતે ગણા મહાભાગાઃ સ્વામિભક્તા દૃઢવ્રતાઃ

કૃત્વા માયા બહુવિધા બહુરૂપા વિચક્ષણાઃ॥
અનિમેષેક્ષણાસ્તસ્થુઃ ક્ષોણીશચ્છિદ્રકાંક્ષિણઃ

અપરુજ્ઞાત તચ્છિદ્રા વિદ્રાવિતયશોધનાઃ॥
આઃ કિમેતદહોજાતં નિનિંદુઃ સ્વમિતીહ તે

ગણા ઊચુઃ ॥ ॥
ધિગસ્માન્સ્વામિના નિત્યં કૃતસંભાવનાન્મુહુઃ ॥
મનુષ્યમાત્રમપ્યત્ર યૈરેકં ન વશીકૃતમ્

બહુમાનેન દાનેન સૌહાર્દેન મહીયસા ॥
કૃતપ્રસાદાંસ્ત્ર્યક્ષેણ ધિઙ્નસ્તત્કાર્યવંચકાન્

કા ગતિર્નો ભવિત્રીહ સ્વામિકૃત્યપ્રમાદિનામ્ ॥
અંધં તમોમયે લોકે ધ્રુવં વાસો ભવિષ્યતિ

અકૃતસ્વામિકાર્યાણામહો જીવિતધારિણામ્॥
અક્ષતેંદ્રિયવૃત્તીનાં દુર્ગતિશ્ચ પદે પદે

લબ્ધસંભાવનાનાં ચ ન્યક્કૃતસ્વામિકર્મણામ્ ॥
ભૃત્યાનાં ભૂરિભાજાં ચ ભંગુરાઃ સ્યુર્મનોરથાઃ

અનિષ્પાદિતકાર્યાર્થા યે મુખં પ્રેક્ષયંત્યહો ॥
અપત્રપાઃ પુરો ભર્તુસ્તૈર્ભૂર્ભારવતીત્વિયમ્

નાદ્રીણાં ન સમુદ્રાણાં ન દ્રુમાણાં મહીયસામ્ ॥
ભૂતધાત્ર્યાસ્તથા ભારો યથા સ્વામિદ્રુહાં મહાન્

અહો પૌરાણિકી ગાથા સ્મૃતાસ્માભિરનિંદિતા ॥
તદર્થમવલંબ્યેહ સ્થાસ્યામઃ કૃતનિશ્ચયાઃ

અનાકલિતપુણ્યાનાં પરિક્ષીણધનાયુષામ્ ॥
સર્વોપાયવિહીનાનાં ગતિર્વારાણસીપુરી

અપુણ્યભારખિન્નાનાં પશ્ચાત્તાપમુપેયુષામ્॥
વિષ્વગૂર્ધ્વગતીનાં ચ ગતિર્વારાણસીપુરી

સ્વામિદ્રુહઃ કૃતઘ્નાશ્ચ યે ચ વિશ્રંભઘાતકાઃ ॥
તેષાં ક્વાપિ ગતિર્નાસ્તિ મુક્ત્વા વારાણસીં પુરીમ્

ઇત્થં નિશ્ચિત્ય ગાથાર્થં પ્રમથા અવતસ્થિરે ॥
અવિજ્ઞાતસ્વરૂપાશ્ચ દિવોદાસેન ભૂભુજા ॥

ન બુબોધ સ ભૂપાલો નિતરાં બુદ્ધિમાનપિ ॥
વિબુધાન્વિવિધાકારૈઃ સ્થિતાનીશપ્રભાવતઃ

ચિત્રં ન ચિત્રગુપ્તોપિ વેત્તિ વારાણસીસ્થિતાન્॥
જંતૂન્કા ગણનાન્યેષાં મર્ત્યલોકનિવાસિનામ્

અવિચ્છિન્ન પ્રભાવાણામપરિચ્છિન્ન તેજસામ્ ॥
કૃતલિંગપ્રતિષ્ઠાનાં નાંતં પ્રાપ્નોતિ ધર્મરાટ્

ઇતિ તે પ્રમથાઃ સર્વે ઘટોદ્ભવ મહામુને ॥
કૃતલિંગાર્ચનાઃ કાશીં નાદ્યાપ્યુજ્ઝંતિ શર્મદામ્

તારકેશં મહાલિંગં તારકાખ્યો ગણોત્તમઃ ॥
તારકજ્ઞાનદં પુંસાં મુનેઽદ્યાપિ સમર્ચયેત્

તારકેશ્વરલિંગસ્ય કૃત્વા ભક્તિસુનિશ્ચલામ્ ॥
સુખેન તારકજ્ઞાનં લભ્યતે તૈર્નરોત્તમૈઃ

તિલપર્ણેશ્વરં લિંગં તિલપર્ણ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
તિલપ્રમાણમપ્યત્ર દૃષ્ટ્વા પાપં ન સંભવેત્

સ્થૂલકર્ણેશ્વરં લિંગં પરિપૂજ્ય નરોત્તમઃ ॥
ન દુર્ગતિમવાપ્નોતિ પુણ્યમાપ્નોતિ ચોત્તમમ્ ॥

દૃમિચંડેશ્વરં લિંગં તથા લિંગં પ્રભામયમ્ ॥
આરાધ્ય તત્પ્રતીચ્યાં ચ ન પાપૈરભિભૂયતે

પ્રભામયેશ્વરં લિંગં દૃષ્ટ્વાન્યત્રાપિ સંસ્થિતઃ ॥
પ્રભામયેન યાનેન શિવલોકે વ્રજેત્સુધીઃ

સુકેશેશ્વરમભ્યર્ચ્ય હરિકેશવને નરઃ ॥
ષાટ્કૌશિકમયં દેહં ધારયેન્ન પુનઃપુનઃ

વિંદતીશં નરોભ્યર્ચ્ય ભીમચંડી સમીપતઃ ॥
ત્યક્ત્વા પ્રચંડમપ્યેનો મોક્ષં વિંદતિ શાશ્વતમ્

છાગલેશં મહાલિંગં પિત્રીશ્વરસમીપગમ્ ॥
વિલોક્ય પશુવત્કોપિ ન પાપં પ્રાકૃતં સ્પૃશેત્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થે કાશીખણ્ડે ઉત્તરાર્દ્ધે વારાણસીવર્ણનં ગણપ્રેષણં નામ ત્રિપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ