સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.45

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
અથ તદ્યોગિનીવૃંદં દૂરાદ્દૃષ્ટિં પ્રસાર્ય ચ ॥
સ્વનેત્રદૈર્ઘ્યનિર્માણં પ્રશશંસ ફલાન્વિતમ્

દિવ્યપ્રાસાદમાલાનાં પતાકાશ્ચલપલ્લવાઃ ॥
સાદરં દૂરમાર્ગસ્થાન્પાંથાનાહ્વયતીરિવ

ચંચત્પ્રાસાદમાણિક્યૈર્વિજૃંભિતમરીચિભિઃ ॥
સુનીલમપિ ચ વ્યોમવીક્ષ્યમાણં સુનિર્મલમ્

દેવત્વં માયયાચ્છાદ્ય વેષં કાર્પટિકોચિતમ્ ॥
વિધાય કાશીમવિશદ્યોગિનીચક્રમક્રમમ્

કાચિચ્ચયોગિની ભૂતા કાચિજ્જાતા તપસ્વિની ॥
કાચિદ્બભૂવ સૈરંધ્રી કાચિન્માસોપવાસિની

માલાકારવધૂઃ કાચિત્કાચિન્નાપિતસુંદરી ॥
સૂતિકર્મવિચારજ્ઞા ઽપરા ભૈષજ્યકોવિદા

વૈશ્યા ચ કાચિદભવત્ક્રયવિક્રયચંચુરા ॥
વ્યાલગ્રાહિણ્યભૂત્કાચિદ્દાસીધાત્રી ચ કાચન

એકા ચ નૃત્યકુશલા ત્વન્યા ગાનવિશારદા ॥
અપરા વેણુવાદજ્ઞા પરા વીણાધરાભવત્

મૃદંગવાદનજ્ઞાન્યા કાચિત્તાલ કલાવતી ॥
કાચિત્કાર્મણતત્ત્વજ્ઞા કાચિન્મૌક્તિકગુંફિકા

ગંધભાગવિધિજ્ઞાન્યા કાચિદક્ષકલાલયા ॥
આલાપોલ્લાસકુશલા કાચિચ્ચત્વરચારિણી

વંશાધિરોહણે દક્ષા રજ્જુમાર્ગેણ ચેતરા ॥
કાચિદ્વાતુલચેષ્ટાઽભૂત્પથિ ચીવરવેષ્ટના

અપત્યદાઽનપત્યાનાં પરા તત્રપુરેઽવસત્ ॥
કાચિત્કરાંઘ્રિરેખાણાં લક્ષણાનિ ચિકેતિ ચ

ચિત્રલેખન નૈપુણ્યાત્કાચિજ્જનમનોહરા ॥
વશીકરણમંત્રજ્ઞા કાચિત્તત્ર ચચાર હ

ગુટિકાસિદ્ધિદા કાચિત્કાચિદંજનસિદ્ધિદા ॥
ધાતુવાદવિદગ્ધાન્યા પાદુકાસિદ્ધિદા પરા

અગ્નિસ્તંભ જલસ્તંભ વાક્સ્તંભં ચાપ્યશિક્ષયત્ ॥
ખેચરીત્વં દદૌ કાચિદદૃશ્યત્વં પરા દદૌ

કાચિદાકર્પણીં સિદ્ધિં દદાવુચ્ચાટનં પરા ॥
કાચિન્નિજાંગસૌંદર્ય યુવચિત્તવિમોહિની

ચિંતિતાર્થપ્રદા કાચિત્કાચિજ્જ્યોતિઃ કલાવતી ॥
ઇત્યાદિ વેષભાષાભિરનુકૃત્ય સમંતતઃ

પ્રત્યંગણં પ્રતિગૃહં પ્રાવિશદ્યોગિનીગણઃ ॥
ઇત્થમબ્દંચરંત્યસ્તા યોગિન્યોઽહર્નિશં પુરિ

ન ચ્છિદ્રં લેભિરે ક્વાપિ નૃપવિઘ્નચિકીર્ષવઃ ॥
તતઃ સમેત્ય તાઃ સર્વા યોગિન્યો વંધ્યવાંછિતાઃ ॥
તસ્થુઃ સંમંત્ર્ય તત્રૈવ ન ગતા મંદરં પુનઃ

પ્રભુકાર્યમનિષ્પાદ્ય સદઃ સંભાવનૈધિતઃ ॥
કઃ પુરઃ શક્નુયાત્સ્થાતું સ્વામિનો ક્ષતવિગ્રહઃ

અન્યચ્ચ ચિંતિતં તાભિર્યોગિનીભિરિદં મુને ॥
પ્રભું વિનાપિ જીવામો ન તુ કાશીં વિના પુનઃ

પ્રભૂરુષ્ટોપિ સદ્ભૃત્યે જીવિકામાત્રહારકઃ ॥
કાશીહરેત્કરાદ્ભ્રષ્ટા પુરુષાર્થચતુષ્ટયમ્

નાદ્યાપિ કાશીં સંત્યજ્ય તદારભ્ય મહામુને ॥
યોગિન્યોન્યત્ર તિષ્ઠંતિ ચરંત્યોપિ જગત્ત્રયમ્

પ્રાપ્યાપિ શ્રીમતીં કાશીં યસ્તિતિક્ષતિ દુર્મતિઃ ॥
સ એવ પ્રત્યુત ત્યક્તો ધર્મકામાર્થમુક્તિભિઃ

કઃ કાશીં પ્રાપ્ય દુર્બુદ્ધિરપરત્ર યિયાસતિ॥
મોક્ષનિક્ષેપ કલશીં તુચ્છશ્રીકૃતમાનસઃ

વિમુખોપીશ્વરોસ્માકં કાશીસેવનપુણ્યતઃ ॥
સંમુખો ભવિતા પુણ્યં કૃતકૃત્યાઃ સ્મ તદ્વયમ્

દિનૈઃ કતિપયૈરેવ સર્વજ્ઞોપિ સમેષ્યતિ ॥
વિના કાશીં ન રમતે યતોઽન્યત્ર ત્રિલોચનઃ

શંભોઃ શક્તિરિયં કાશી કાચિત્સર્વૈરગોચરા ॥
શંભુરેવ હિ જાનીયાદેતસ્યાઃ પરમં સુખમ્ ॥

ઇતિ નિશ્ચિત્ય મનસિ શંભોરાનંદકાનને ॥
અતિષ્ઠદ્યોગિનીવૃંદં કયાચિન્માયયાવૃતમ્

વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
ઇત્થં સમાકર્ણ્ય મુનિઃ પુનઃ પપ્રચ્છ ષણ્મુખમ્ ॥
કાનિ કાનિ ચ નામાનિ તાસાં તાનિ વદેશ્વર

ભજનાદ્યોગિનીનાં ચ કાશ્યાં કિં જાયતે ફલમ્ ॥
કસ્મિન્પર્વણિ તાઃ પૂજ્યાઃ કથં પૂજ્યાશ્ચ તદ્વદ

શ્રુત્વેતિપ્રશ્નમૌમેયો યોગિનીસંશ્રયં તતઃ ॥
પ્રત્યુવાચ મુને વચ્મિ શૃણોત્વવહિતો ભવાન્

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
નામધેયાનિ વક્ષ્યામિ યોગિનીનાં ઘટોદ્ભવ॥
આકર્ણ્ય યાનિ પાપાનિ ક્ષયંતિ ભવિનાં ક્ષણાત્

ગજાનના સિંહમુખી ગૃધ્રાસ્યા કાકતુંડિકા॥
ઉષ્ટ્રગ્રીવા હયગ્રીવા વારાહી શરભાનના

ઉલૂકિકા શિવારાવા મયૂરી વિકટાનના ॥
અષ્ટવક્ત્રા કોટરાક્ષી કુબ્જા વિકટલોચના

શુષ્કોદરી લલજ્જિહ્વા શ્વદંષ્ટ્રા વાનરાનના ॥
ઋક્ષાક્ષી કેકરાક્ષી ચ બૃહત્તુંડા સુરાપ્રિયા

કપાલહસ્તા રક્તાક્ષી શુકી શ્યેની કપોતિકા ॥
પાશહસ્તા દંડહસ્તા પ્રચંડા ચંડવિક્રમા

શિશુઘ્ની પાપહંત્રી ચ કાલી રુધિરપાયિની ॥
વસાધયા ગર્ભભક્ષા શવહસ્તાંત્રમાલિની

સ્થૂલકેશી બૃહત્કુક્ષિઃ સર્પાસ્યા પ્રેતવાહના ॥
દંદશૂકકરા ક્રૌંચી મૃગશીર્ષા વૃષાનના

વ્યાત્તાસ્યા ધૂમનિઃશ્વાસા વ્યોમૈકચરણોર્ધ્વદૃક્ ॥
તાપની શોષણીદૃષ્ટિઃ કોટરી સ્થૂલનાસિકા

વિદ્યુત્પ્રભા બલાકાસ્યા માર્જારી કટપૂતના ॥
અટ્ટાટ્ટહાસા કામાક્ષી મૃગાક્ષી મૃગલોચના

નામાનીમાનિ યો મર્ત્યશ્ચતુઃષષ્ટિં દિનેદિને ॥
જપેત્ત્રિસંધ્યં તસ્યેહ દુષ્ટબાધા પ્રશામ્યતિ

ન ડાકિન્યો ન શાકિન્યો ન કૂષ્માંડા ન રાક્ષસાઃ ॥
તસ્ય પીડાં પ્રકુર્વંતિ નામાનીમાનિ યઃ પઠેત્

શિશૂનાં શાંતિકારીણિ ગર્ભશાંતિકરાણિ ચ ॥
રણે રાજકુલે વાપિ વિવાદે જયદાન્યપિ

લભેદભીપ્સિતાં સિદ્ધિં યોગિનીપીઠસેવકઃ ॥
મંત્રાંતરાણ્યપિ જપંસ્તત્પીઠે સિદ્ધિભાગ્ભવેત્

બલિપૂજોપહારૈશ્ચ ધૂપદીપસમર્પણૈઃ ॥
ક્ષિપ્રં પ્રસન્ના યોગિન્યઃ પ્રયચ્છેયુર્મનોરથાન્

શરત્કાલે મહાપૂજાં તત્ર કૃત્વા વિધાનતઃ ॥
હવીંષિ હુત્વા મંત્રજ્ઞો મહતીં સિદ્ધિમાપ્નુયાત્

આરભ્યાશ્વયુજઃશુક્લાં તિથિં પ્રતિપદં શુભામ્ ॥
પૂજયેન્નવમીયાવન્નરશ્ચિંતિતમાપ્નુયાત્

કૃષ્ણપક્ષસ્ય ભૂતાયામુપવાસી નરોત્તમઃ ॥
તત્ર જાગરણં કૃત્વા મહતીં સિદ્ધિમાપ્નુયાત્

પ્રણવાદિચતુર્થ્યન્તૈર્નામભિર્ભક્તિમાન્નરઃ ॥
પ્રત્યેકં હવનં કૃત્વા શતમષ્ટોત્તરં નિશિ

સસર્પિષા ગુગ્ગુલુના લઘુકોલિ પ્રમાણતઃ ॥
યાં યાં સિદ્ધિમભીપ્સેત તાંતાં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

ચૈત્રકૃષ્ણપ્રતિપદિ તત્ર યાત્રા પ્રયત્નતઃ ॥
ક્ષેત્રવિઘ્નશાંત્યર્થં કર્તવ્યા પુણ્યકૃજ્જનૈઃ

યાત્રા ચ સાંવત્સરિકીં યો ન કુર્યાદવજ્ઞયા ॥
તસ્ય વિઘ્નં પ્રયચ્છંતિ યોગિન્યઃ કાશિવાસિનઃ

અગ્રે કૃત્વા સ્થિતાઃ સર્વાસ્તાઃ કાશ્યાં મણિકર્ણિકામ્ ॥
તન્નમસ્કારમાત્રેણ નરો વિઘ્નૈર્ન બાધ્યતે

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિ સાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થે કાશીખંડે પૂર્વાર્દ્ધે ષષ્ટિયોગન્યાગમનંનામ પંચચત્વારિંશોધ્યાયઃ