સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.4

॥ સૂત ઉવાચ ॥ ॥
મુનિપૃષ્ટાસ્તદા દેવા ભગવંસ્તે કિમબ્રુવન્॥
સર્વલોકહિતાર્થાય તદાખ્યાહિ મહામુને

॥ શ્રીવ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
અગસ્તિવચનં શ્રુત્વા બહુમાનપુરસ્સરમ્ ॥
ધિષણાધિપતેરાસ્યં વિબુધા વ્યાલુલોકિરે

વાક્પતિરુવાચ ॥
શૃણ્વગસ્તે મહાભાગ દેવાગમનકારણમ્ ॥
ધન્યોસિ કૃતકૃત્યોસિ માન્યોસિ મહતા મપિ

પ્રત્યાશ્રમં પ્રતિનગં પ્રત્યરણ્યં તપોધનાઃ ॥
કિં ન સંતિ મુનિશ્રેષ્ઠ કાચિદન્યૈવ તે સ્થિતિઃ

તપોલક્ષ્મીસ્ત્વયીહાસ્તિ બ્રાહ્મતેજસ્ત્વયિ સ્થિરમ્॥
પુણ્યલક્ષ્મીસ્ત્વયિ પરા ત્વય્યૌદાર્યં મનસ્ત્વયિ

પતિવ્રતેયં કલ્યાણી લોપામુદ્રા સધર્મિણી॥
તવાંગચ્છાયયા તુલ્યા યત્કથાપુણ્યકારિણી

પતિવ્રતાસ્વરુંધત્યા સાવિત્ર્યાપ્યનસૂયયા ॥
શાંડિલ્યયા ચ સત્યા ચ લક્ષ્મ્યા ચ શતરૂપયા

મેનયા ચ સુનીત્યા ચ સંજ્ઞયા સ્વાહયા તથા ॥
યથૈષા વર્ણ્યતે શ્રેષ્ઠા ન તથાન્યેતિ નિશ્ચિતમ

ભુંક્તે ભુક્તે ત્વયિ મુને તિષ્ઠતિ ત્વયિ તિષ્ઠતિ ॥
વિનિદ્રિતે ચ નિદ્રાતિ પ્રથમં પ્રતિબુધ્યતે

અનલંકૃતમાત્માનં તવ નો દર્શયેત્ક્વચિત્॥
કાર્યાર્થં પ્રોષિતે ક્વાપિ સર્વમંડનવર્જિતા

ન ચ તે નામ ગૃહ્ણીયાત્તવાયુષ્યવિવૃદ્ધયે ॥
પુરુષાંતરનામાપિ ન ગૃહ્ણાતિ કદાચન

આક્રુષ્ટાપિ ન ચાક્રોશેત્તાડિતાપિ પ્રસીદતિ ॥
ઇદં કુરુ કૃતં સ્વામિન્મન્યતામિતિ વક્તિ ચ

આહૂતા ગૃહકાર્યાણિ ત્યક્ત્વા ગચ્છતિ સત્વરમ્ ॥
કિમર્થં વ્યાહૃતા નાથ સપ્રસાદો વિધીયતામ્

ન ચિરં તિષ્ઠતિ દ્વારિ ન દ્વારમુપસેવતે ॥
અદાપિતં ત્વયા કિંચિત્કસ્મૈચિન્ન દદાત્યપિ

પૂજોપકરણં સર્વમનુક્તા સાધયેત્સ્વયમ્ ॥
નિયમોદકબર્હીંષિ પત્રપુપ્પાક્ષતાદિકમ્

પ્રતીક્ષમાણાવસરં યથાકાલોચિતં હિ યત્ ॥
તદુપસ્થાપયેત્સર્વમનુદ્વિગ્નાતિહૃષ્ટવત્

સેવતે ભર્ત્તુરુચ્છિષ્ટમિષ્ટમન્નં ફલાદિકમ્ ॥
મહાપ્રસાદ ઇત્યુક્ત્વા પરિદત્તં પ્રતીચ્છતિ

અવિભજ્ય ન ચાશ્નીયાદ્દેવપિત્રતિથિષ્વપિ ॥
પરિચારકવર્ગેષુ ગોષુ ભિક્ષુકુલેષુ ચ

સંયતોપસ્કરાદક્ષા હૃષ્ટા વ્યય પરાઙ્મુખી ॥
કુર્યાત્ત્વયાનનુજ્ઞાતા નોપવાસવ્રતાદિકમ્

દૂરતો વર્જયેદેષા સમાજોત્સવદર્શનમ્ ॥
ન ગચ્છેત્તીર્થયાત્રાદિ વિવાહપ્રેક્ષણાદિષુ

સુખસુપ્તં સુખાસીનં રમમાણં યદૃચ્છયા ॥
આંતરેષ્વપિ કાર્યેષુ પતિં નોત્થાપયેત્ક્વચિત્

સ્ત્રીધર્મિણી ત્રિરાત્રં તુ સ્વમુખં નૈવ દર્શ યેત્ ॥
સ્વવાક્યં શ્રાવયેન્નાપિ યાવત્સ્નાતા ન શુદ્ધિતઃ

સુસ્નાતા ભર્તૃવદનમીહતેન્યસ્ય ન ક્વચિત્ ॥
અથવા મનસિ ધ્યાત્વા પતિં ભાનું વિલોકયેત્

હરિદ્રાં કુંકુમં ચૈવ સિંદૂર કજ્જલં તથા ॥
કૂર્પાસકં ચ તાંબૂલં માંગલ્યાભરણં શુભમ્

કેશસંસ્કારકબરી કરકર્ણાદિભૂષણમ્ ॥
ભર્ત્તુરાયુષ્યમિચ્છંતી દૂરયે ન્ન પતિવ્રતા

ન રજક્યા ન હૈતુક્યા તથા શ્રમણયા ન ચ ॥
ન ચ દુર્ભગયા ક્વાપિ સખિત્વં કુરુતે સતી

ભર્તૃવિદ્વેષિણીં નારીં નૈષા સંભાષતે ક્વચિત્ ॥
નૈકાકિની ક્વચિદ્ભૂયાન્ન નગ્ના સ્નાતિ ચ ક્વચિત્

નોલૂખલે ન મુસલે ન વર્દ્ધન્યાં દૃષદ્યપિ ॥
ન યંત્રકેન દેહલ્યાં સતી ચોપવિશેત્ક્વચિત્

વિના વ્યવાયસમયં પ્રાગલ્ભ્યં ન ક્વચિચ્ચરેત્ ॥
યત્રયત્રરુચિર્ભર્ત્તુસ્તત્ર પ્રેમવતી સદા

ઇદમેવ વ્રતં સ્ત્રીણામયમેવપરો વૃષઃ ॥
ઇયમેકો દેવપૂજા ભર્ત્તુર્વાક્યં ન લંઘયેત

ક્લીબં વા દુરવસ્થંવા વ્યાધિતં વૃદ્ધમેવ વા ॥
સુસ્થિતં દુઃસ્થિતં વાપિ પતિમેકં ન લંઘયેત

હૃષ્ટાહૃષ્ટેવિષણ્ણાસ્યા વિષણ્ણાસ્યે પ્રિયે સદા ॥
એકરૂપા ભવેત્પુણ્યા સંપત્સુ ચ વિપત્સુ ચ

સર્પિર્લવણતૈલાદિ ક્ષયેપિ ચ પતિવ્રતા ॥
પતિં નાસ્તીતિ ન બ્રૂયાદાયાસેષુ ન યોજયેત્

તીર્થસ્નાનાર્થિની નારી પતિપાદોદકં પિબેત્ ॥
શંકરાદપિ વિષ્ણોર્વા પતિરેકોધિકઃ સ્ત્રિયાઃ

વ્રતોપવાસનિયમં પતિમુલ્લંઘ્ય યા ચરેત્ ॥
આયુષ્યં હરતે ભર્ત્તુર્મૃતા નિરયમૃચ્છતિ

ઉક્તા પ્રત્યુત્તરં દદ્યાદ્યા નારી ક્રોધતત્પરા ॥
સરમા જાયતે ગ્રામે સૃગાલી નિર્જને વને

સ્ત્રીણાં હિ પરમશ્ચૈકો નિયમઃ સમુદાહૃતઃ ॥ઽ
અભ્યર્ચ્ય ચરણૌ ભર્ત્તુર્ભોક્તવ્યં કૃતનિશ્ચયમ્

ઉચ્ચાસનં ન સેવેત ન વ્રજેત્પરવેશ્મસુ ॥
ન ત્રપાકર વાક્યાનિ વક્તવ્યાનિ કદાચન

અપવાદો ન વક્તવ્યઃ કલહં દૂરતસ્ત્યજેત્ ॥
ગુરૂણાં સન્નિધૌ ક્વાપિ નોચ્ચૈર્બ્રૂયાન્ન વા હસેત્

યા ભર્તારં પરિત્યજ્ય રહશ્ચરતિ દુર્મતિઃ ॥
ઉલૂકી જાયતે ક્રૂરા વૃક્ષકોટરશાયિની

તાડિતા તાડિતું ચેચ્છેત્સા વ્યાઘ્રી વૃષદંશિકા ॥
કટાક્ષયતિયાઽન્યં વૈ કેકરાક્ષી તુ સા ભવેત

યા ભર્તારં પરિત્યજ્ય મિષ્ટમઽશ્નાતિ કેવલમ્ ॥
ગ્રામે વાસકરી ભૂયાદ્વલ્ગુર્વાપિ શ્વવિટ્ભુજા

યા ત્વં(હું) કૃત્યાઽપ્રિયં બ્રૂતે મૂકા સા જાયતે ખલુ ॥
યા સપત્નીં સદેર્ષ્યેત દુર્ભગા સા પુનઃપુન્ઃ

દૃષ્ટિં વિલુપ્ય ભર્તુર્યા કંચિદન્યં સમીક્ષતે ॥
કાણા ચ વિમુખી ચાપિ કુરૂપા ચાપિ જાયતે

બાહ્યાદાયાંતમાલોક્ય ત્વરિતા ચ જલાશનૈઃ ॥
તાંબૂલૈર્વ્યજનૈશ્ચૈવ પાદસંવાહનાદિભિઃ

તથૈવ ચાટુવચનૈઃ ખેદસંનોદનૈઃ પરૈઃ ॥
યા પ્રિયં પ્રીણયેત્પ્રીતા ત્રિલોકી પ્રીણિતા તયા

મિતં દદાતિ હિ પિતા મિતં ભ્રાતા મિતં સુતઃ ॥
અમિતસ્ય હિ દાતારં ભર્ત્તારં પૂજયે ત્સદા

ભર્તા દેવો ગુરુર્ભર્તા ધર્મ તીર્થ વ્રતાનિ ચ ॥
તસ્માત્સર્વં પરિત્યજ્ય પતિમેકં સમર્ચયેત

જીવહીનો યથા દેહઃ ક્ષણાદશુચિતાં વ્રજેત્ ॥
ભર્તૃહીના તથા યોષિત્સુસ્નાતાપ્યશુચિઃ સદા

અમંગલેભ્યઃ સર્વેભ્યો વિધવા ત્યક્તમંગલા ॥
વિધવા દર્શનાત્સિદ્ધિઃ ક્વાપિ જાતુ ન જાયતે

વિહાય માતરં ચૈકાં સર્વમંગલવર્જિતામ ॥
તદાશિષમપિ પ્રાજ્ઞસ્ત્યજેદાશીવિષોપમામ

કન્યાવિવાહસમયે વાચયેયુરિતિ દ્વિજાઃ ॥
ભર્તુઃ સહચરી ભૂયાજ્જીવતોઽજીવતોપિવા

ભર્તા સદાનુયાતવ્યો દેહવચ્છાયયા સ્ત્રિયા ॥
ચંદ્રમા જ્યોત્સ્નયા યદ્વદ્વિદ્યુત્વાન્વિદ્યુતા યથા

અનુવ્રજતિ ભર્તારં ગૃહાત્પિતૃવનં મુદા ॥
પદેપદેઽશ્વમેધસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યસંશયમ

વ્યાલગ્રાહી યથા વ્યાલં બલાદુદ્ધરતે બિલાત ॥
એવમુત્ક્રમ્ય દૂતેભ્યઃ પતિં સ્વર્ગં નયેત્સતી

યમદૂતાઃ પલાયંતે સતીમાલોક્ય દૂરતઃ ॥
અપિ દુષ્કૃતકર્માણં સમુત્સૃજ્ય ચ તત્પતિમ્ । । ૫૬ ॥
ન તથા બિભીમો વહ્નેર્નતથા વિદ્યુતો યથા ॥
આપતંતીં સમાલોક્ય વયં દૂતાઃ પતિવ્રતામ્

તપનસ્તપ્યતેત્યંતં દહનોપિ ચ દહ્યતે ॥
કંપંતે સર્વ તેજાંસિ દૃષ્ટ્વા પાતિવ્રતં મહઃ ॥ ૫૮ । ।
યાવત્સ્વલોમસંખ્યાસ્તિ તાવત્કોટ્યયુતાનિ ચ ॥
ભર્ત્રા સ્વર્ગસુખં ભુંક્તે રમમાણા પતિવ્રતા ॥ ૫૯ । ।
ધન્યા સા જનની લોકે ધન્યોસૌ જનકઃ પુનઃ ॥
ધન્યઃ સ ચ પતિઃ શ્રીમાન્યેષાં ગેહે પતિવ્રતા

પિતૃવંશ્યામાતૃવંશ્યાઃપતિવંશ્યાસ્ત્રયસ્ત્રયઃ ॥
પતિવ્રતાયાઃ પુણ્યેન સ્વર્ગસૌખ્યાનિ ભુંજતે

શીલભંગેન દુર્વૃત્તાઃ પાતયંતિ કુલત્રયમ્ ॥
પિતુર્માતુસ્તથાપત્યુરિહામુત્ર ચ દુઃખિતાઃ

પતિવ્રતાયાશ્ચરણો યત્ર યત્ર સ્પૃશેદ્ભુવમ્ ॥
તત્રેતિ ભૂમિર્મન્યેત નાત્ર ભારોસ્તિપાવની

બિભ્યત્પતિવ્રતાસ્પર્શં કુરુતે ભાનુમાનપિ ॥
સોમો ગંધવહશ્ચાપિ સ્વપાવિત્ર્યાય નાન્યથા

આપઃ પતિવ્રતા સ્પર્શમભિલષ્યંતિ સર્વદા ॥
અદ્ય જાડ્યવિનાશો નો જાતાસ્ત્વદ્યાઽન્યપાવનાઃ

ગૃહેગૃહે ન કિં નાર્યો રૂપલાવણ્યગર્વિતાઃ ॥
પરં વિશ્વેશભક્ત્યૈવ લભ્યતે સ્ત્રી પતિવ્રતા

ભાર્યા મૂલં ગૃહસ્થસ્ય ભાર્યા મૂલં સુખસ્ય ચ ॥
ભાર્યા ધર્મફલા ભાર્યા સં તાનવૃદ્ધયે

પરલોકસ્ત્વયં લોકો જીયતે ભાર્યયા દ્વયમ્ ॥
દેવપિત્રતિથીજ્યાદિ નાભાર્યઃ કર્મ ચાર્હતિ

ગૃહસ્થઃ સ હિ વિજ્ઞેયો યસ્ય ગેહે પતિવ્રતા ॥
ગ્રસતેઽન્યા પ્રતિપદં રાક્ષસ્યા જરયાથવા

યથા ગંગાઽવગાહેન શરીરં પાવનં ભવેત્ ॥
તથા પતિવ્રતા દૃષ્ટ્યા શુભયા પાવનં ભવેત્

અનુયાતિ ન ભર્તારં યદિ દૈવાત્કથંચન ॥
તત્રાપિ શીલં સંરક્ષ્યં શીલભંગાત્પતત્યધઃ

તદ્વૈગુણ્યાદપિસ્વર્ગાત્પતિઃ પતતિ નાન્યથા ॥
તસ્યાઃ પિતા ચ માતા ચ ભ્રાતૃવર્ગસ્તથૈવ ચ

પત્યૌ મૃતે ચ યાયોષિદ્વૈધવ્યં પાલયેત્ક્વચિત્ ॥
સા પુનઃ પ્રાપ્ય ભર્તારં સ્વર્ગભોગાન્સમશ્નુતે

।
વિધવા કબરીબંધો ભર્તૃબંધાય જાયતે ॥
શિરસો વપનં તસ્માત્કાર્યં વિધવયા સદા

એકાહારઃ સદા કાર્યો ન દ્વિતીયં કદાચન ॥
ત્રિરાત્રં પંચરાત્રં વા પક્ષવ્રતમથાપિ વા

માસોપવાસં વા કુર્યાચ્ચાંદ્રાયણમથાપિ વા ॥
કૃચ્છ્રં વરાકં વા કુર્યાત્તપ્તકૃચ્છ્રમથાપિ વા

યવાન્નૈર્વા ફલાહારૈઃ શાકાહારૈઃ પયોવ્રતૈઃ ॥
પ્રાણયાત્રાં પ્રકુર્વીત યાવત્પ્રાણઃ સ્વયં વ્રજેત્

પર્યંકશાયિની નારી વિ ધવા પાતયેત્પતિમ્ ॥
તસ્માદ્ભૂશયનં કાર્યં પતિસૌખ્યસમીહયા

ન ચાંગોદ્વર્તનં કાર્યં સ્ત્રિયા વિધવયા ક્વચિત્ ॥
ગંધદ્રવ્યસ્ય સંયોગો નૈવ કાર્યસ્તયા પુનઃ

તર્પણં પ્રત્યહં કાર્યં ભર્તુઃ કુશતિલોદકૈઃ ॥
તત્પિતુસ્તત્પિતુશ્ચાપિ નામગોત્રાદિપૂર્વકમ

વિષ્ણોસ્તુ પૂજનં કાર્યં પતિ બુદ્ધ્યા ન ચાન્યથા ॥
પતિમેવ સદા ધ્યાયેદ્વિષ્ણુરૂપધરં હરિમ્

યદ્યદિષ્ટતમં લોકે યચ્ચ પત્યુઃ સમીહિતમ્ ॥
તત્તદ્ગુણવતે દેયં પતિપ્રીણનકામ્યયા

વૈશાખે કાર્તિકે માઘે વિશેષનિયમાંશ્ચરેત્ ॥
સ્નાનં દાનં તીર્થયાત્રાં વિષ્ણોર્નામગ્રહં મુહુઃ

વૈશાખે જલકુંભાંશ્ચ કાર્તિકે ઘૃતદીપકાઃ ॥
માઘે ધાન્ય તિલોત્સર્ગઃ સ્વર્ગલોકે વિશિષ્યતે

પ્રપા કાર્યા ચ વૈશાખે દેવે દેયા ગલંતિકા ॥
ઉપાનદ્વ્યજનં છત્રં સૂક્ષ્મવાસાંસિ ચન્દનમ્

સકર્પૂરં ચ તાંબૂલં પુષ્પદાનં તથૈવ ચ ॥
જલપાત્રાણ્યનેકાનિ તથા પુષ્પ ગૃહાણિ ચ

પાનાનિ ચ વિચિત્રાણિ દ્રાક્ષા રંભા ફલાનિ ચ ॥
દેયાનિ દ્વિજમુખ્યેભ્યઃ પતિર્મે પ્રીયતામિતિ

ઊર્જે યવાન્નમશ્નીયાદેકાન્નમથવા પુનઃ ॥
વૃંતાકં સૂરણં ચૈવ શૂકશિંબિં ચ વર્જયેત્

કાર્તિકે વર્જયેત્તૈલં કાર્તિકે વર્જયે ન્મધુ ॥
કાર્તિકે વર્જયેત્કાંસ્યં કાર્તિકે ચાપિસંધિતમ્

કાર્તિકે મૌનનિયમે ઘંટાં ચારુ પ્રદાપયેત ॥
પત્રભોજી કાંસ્યપાત્રં ઘૃતપૂર્ણં પ્રયચ્છતિ

ભૂમિશય્યાવ્રતે દેયા શય્યા શ્લક્ષ્ણા સતૂલિકા ॥
ફલત્યાગે ફલં દેયં રસત્યાગે ચ તદ્રસમ્

ધાન્યત્યાગે ચ તદ્ધાન્યમથવા શાલયઃ સ્મૃતાઃ ॥
ધેનૂર્દદ્યાત્પ્રયત્નેન સાલંકારાઃ સકાંચનાઃ

એકતઃ સર્વદાનાનિ દીપદાનં તથૈકતઃ ॥
કાર્તિકે દીપદાનસ્ય કલાં નાર્હંતિ ષોડશીમ્

કિંચિદભ્યુદિતે સૂર્યે માઘસ્નાનં સમાચરેત્ ॥
યથાશક્ત્યા ચ નિયમાન્માઘસ્નાયી સમાચરેત્

પક્વાન્નૈર્ભો જયેદ્વિપ્રાન્યતિનોપિ તપસ્વિનઃ ॥
લડ્ડુકૈઃ ફેણિકાભિશ્ચ વટકેંડરિકાદિભિઃ

ઘૃતપક્વૈઃ સમીરચૈઃ શુચિકર્પૂરવાસિતૈઃ ॥
ગર્ભે શર્કરયા પૂર્ણૈર્નેત્રાનં દૈઃ સુગંધિભિઃ

શુષ્કેંધનાનાં ભારાંશ્ચ દદ્યાચ્છીતાપનુત્તયે ॥
કંચુકં તૂલગર્ભં ચ તૂલિકાં સૂપવીતિકામ્

મંજિષ્ઠા રક્તવાસાંસિ તથા તૂલવતીં પટીમ્ ॥
જાતીફલ લવંગૈશ્ચ તાંબૂલાનિ બહૂન્યપિ

કંબલાનિ વિચિત્રાણિ નિર્વાતાનિ ગૃહાણિ ચ ॥
મૃદુલાઃ પાદરક્ષાશ્ચ સુગંધ્યુદ્વર્ત્તનાનિ ચ

ઘૃતકંબલપૂજાભિર્મહાસ્નાનપુરઃસરમ્ ॥
કૃષ્ણાગુરુપ્રભૃતિભિર્ગર્ભાગારે પ્રધૂપનૈઃ

સ્થૂલવર્તિપ્રદીપૈશ્ચ નૈવેદ્યૈર્વિવિધૈસ્તથા ॥
ભર્તૃસ્વરૂપો ભગવાન્પ્રીયતામિતિ ચોચ્ચરેત્

એવંવિધૈશ્ચ વિધવા વિવિધૈર્નિયમૈર્વ્રતૈઃ ॥
વૈશાખાન્કાર્તિકાન્માઘાનેવમેવાતિવાહયેત્

નાધિરોહેદનડ્વાહં પ્રાણૈઃ કંઠગતૈરપિ ॥
કંચુકં ન પરીદધ્યાદ્વાસો ન વિકૃતં ન્યસેત્

અપૃષ્ટ્વા તુ સુતાન્કિંચિન્ન કુર્યાદ્ભર્તૃતત્પરા ॥
એવં ચર્યાપરા નિત્યં વિધવાપિ શુભા મતા

એવં ધર્મસમાયુક્તા વિધવાપિ પતિવ્રતા ॥
પતિલોકાનવાપ્નોતિ નભવેત્ક્વાપિ દુઃખભાક્

ન ગંગયા તયા ભેદો યા નારી પતિદેવતા ॥
ઉમાશિવસમા સાક્ષાત્ત સ્માત્તાં પૂજયેદ્બુધઃ

બૃહસ્પતિરુવાચ ॥
ગંગાસ્નાનફલં ત્વેતદ્યજ્જાતં તવ દર્શનમ્ ॥
લોપામુદ્રે મહામાતર્ભર્તૃપાદાંબુજેક્ષણે

ઇતિ સ્તુત્વા મહાભાગાં રાજપુત્રીં પતિવ્રતામ્ ॥
પ્રણમ્ય ચ ગુરુઃ પ્રાહ મુનિં સર્વાર્થકોવિદઃ ॥ ૮. ॥
પ્રણવસ્ત્વં શ્રુતિરિયં ક્ષમૈષા ત્વં સ્વયં તપઃ ॥
સત્ક્રિયેયં ફલં ત્વં હિ ધન્યોસીતિ મહામુને

ઇદં પાતિવ્રતં તેજો બ્રહ્મતેજો ભવાન્પરમ્ ॥
તત્રાપ્યેતત્તપસ્તેજઃ કિમસાધ્યતમં તવ

તવ નાવિદિતં કિંચિત્તથાપિ ચ વદામ્યહમ્ ॥
યદર્થમાગતા દેવાસ્તન્મુનેત્ર નિશામય

અયં શતમખઃ શ્રીમાન્વૃત્રહા કુલિશાયુધઃ ॥
સિદ્ધ્યષ્ટકં હિ યદ્દ્વારિ દૃક્પ્રસાદં સમીક્ષતે

યસ્યપુર્યાઃ પરિસરે કામધેનુ વ્રજશ્ચરેત્ ॥
યત્પૌરાઃ કલ્પવૃક્ષાણાં નિત્યં છાયાસુ શેરતે

યદ્રથ્યાસુ ચ તિષ્ઠંતિ તે ચિંતામણિકર્કરાઃ ॥
અયમગ્નિર્જગદ્યોનિર્ધર્મરાજસ્ત્વયં પુનઃ

નિરૃતિર્વરુણોવાયુઃશ્રીદરુદ્રાદયસ્ત્વમી ॥
આરાધ્યંતે ચ ચારિત્રૈઃ સર્વકામાર્થ મીશ્વરાઃ

મમભ્યર્થયિતારોમી ત્વં યાચ્યસ્તુ જગત્કૃતે ॥
વાઙ્માત્રોદ્યમસાધ્યં તત્તવવિશ્વોપકારકમ્ । ૧૬ ।
કશ્ચિચ્છૈલો વિંધ્યનામા ભાનુમાર્ગાવરોધકઃ ॥
વર્ધિતઃ સ્પર્ધયા મેરોસ્તદ્વૃદ્ધિં ત્વં નિવારય

યે ચ સ્વભાવકઠિના યે ચ માર્ગાવરોધકાઃ ॥
યે સ્પર્દ્ધયા વૃદ્ધિમંતસ્તદ્વૃદ્ધિર્વર્ધિતાઽશુભા

ઇતિ શ્રુત્વા ગુરોર્વાક્યમવિચાર્ય મહામુનિઃ ॥
ક્ષણં મુનિઃસમાધાય તથેતિ પ્રત્યુવાચ હ

સાધયિષ્યામિ વઃ કાર્યં વિસર્જ્યેતિ દિવૌકસઃ ॥
પુનશ્ચિંતાપરો ભૂત્વાઽગસ્તિર્ધ્યાનપરોભવત્

વેદવ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
ઇમં પતિવ્રતાધ્યાયં શ્રુત્વા સ્ત્રીપુરુષોપિવા ॥
પાપકંચુકમુત્સૃજ્ય શક્રલોકં પ્રયાસ્યતિ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણે એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થૈ કાશીખંડે પૂર્વાર્દ્ધે પતિવ્રતાખ્યાનંનામ ચતુર્થોઽધ્યાયઃ