સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.29

॥। અગસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
વિના સ્નાનેન ગંગાયા નૃણાં જન્મનિરથર્કમ્ ॥
ઉપાયાંતરમસ્ત્યન્યદ્યેન સ્નાનફલં લભેત્

અશક્તાનાં ચ પંગૂનામાલસ્યોપહતાત્મનામ્ ॥
દૂરદેશાંતરસ્થાનાં ગંગાસ્નાનં કથં ભવેત્

દાનં વાઽથ વ્રતંવાઽથ મંત્રઃસ્તોત્રજપોઽથવા ॥
તીર્થાંતરાભિષેકો વા દેવતોપાસનં તુ વા

યદ્યસ્તિકિંચિત્ષડ્વક્ત્ર ગંગાસ્નાનફલપ્રદમ્ ॥
વિધાનાંતરમાત્રેણ તદ્વદ પ્રણતાય મે

ત્વત્તો ન વેદસ્કંદાન્યો ગંગાગર્ભ સમુદ્ભવ ॥
પરં સ્વર્ગતરંગિણ્યા મહિમાનં મહામતે

॥ સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
સંતિ પુણ્યજલાનીહ સરાંસિ સરિતો મુને ॥
સ્થાને સ્થાને ચ તીર્થાનિ જિતાત્માધ્યુષિતાનિ ચ

દૃષ્ટપ્રત્યયકારીણિ મહામહિમ ભાંજ્યપિ ॥
પરં સ્વર્ગતરંગિણ્યાઃ કોટ્યંશોપિ ન તત્ર વૈ

અનેનૈવાનુમાનેન બુદ્ધ્યસ્વ કલશોદ્ભવ ॥
દધ્રે ગંગોત્તમાંગેન દેવદેવેન શંભુના

સ્નાનકાલેઽન્ય તીર્થેષુ જપ્યતે જાહ્નવી જનૈઃ ॥
વિના વિષ્ણુપદીં ક્વાન્યત્સમર્થમઘમોચને

ગંગાસ્નાનફલં બ્રહ્મન્ગંગાયામેવ લભ્યતે॥
યથા દ્રાક્ષાફલસ્વાદો દ્રાક્ષાયામેવ નાન્યતઃ

અસ્ત્યુપાય ઇહ ત્વેકઃ સ્યાદ્યેનાવિકલં ફલમ્॥
સ્નાનસ્ય દેવસરિતો મહાગુહ્યતમો મુને

શિવભક્તાય શાંતાય વિષ્ણુભક્તિપરાય ચ ॥
શ્રદ્ધાલવે ત્વાસ્તિકાય ગર્ભવાસમુપુક્ષવે

કથનીયં ન ચાન્યસ્ય કસ્યચિત્કેનચિત્ક્વચિત્ ॥
ઇદં રહસ્યં પરમં મહાપાતકનાશનમ્

મહાશ્રેયસ્કરં પુણ્યં મનોરથકરં પરમ્ ॥
દ્યુનદીપ્રીતિજનકં શિવસંતોષસંતતિ

નામ્નાં સહસ્રગંગાયાઃ સ્તવરાજેષુશો ભનમ્ ॥
જપ્યાનાં પરમં જપ્યં વેદોપનિષદાસમમ્

જપનીયં પ્રયન્નેન મૌનિના વાચકં વિના ॥
શુચિસ્થાનેષુ શુચિના સુસ્પષ્ટાક્ષરમેવ ચ

સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
ૐનમો ગંગાદેવ્યૈ ॥
ૐકારરૂપિણ્યજરાઽતુલાઽનમતાઽમૃતસ્રવા ॥
અત્યુદારાઽભયાઽશોકાઽલકનંદાઽમૃતાઽમલા

અનાથવત્સલાઽમોઘાઽપાંયોનિરમૃતપ્રદા ॥
અવ્યક્તલક્ષણાઽક્ષોભ્યા ઽનવચ્છિન્નાઽપરાજિતા

અનાથનાથાઽભીષ્ટાર્થસિદ્ધિદાઽનંગવર્ધિની ॥
અણિમાદિગુણાઽધારાગ્રગણ્યાઽલીકહારિણી

અચિંત્યશક્તિરનઘાઽદ્ભુતરૂપાઽઘહારિણી ॥
અદ્રિરાજસુતાઽષ્ટાંગયોગસિદ્ધિપ્રદાઽચ્યુતા

અક્ષુણ્ણશક્તિરસુદાઽનંતતીર્થાઽમૃતોદકા ॥
અનંતમહિમાઽપારાઽનંતસૌખ્યપ્રદાઽન્નદા

અશેષદેવતામૂર્તિરઘોરાઽમૃતરૂપિણી ॥
અવિદ્યાજાલશમની હ્યપ્રતર્ક્યગતિપ્રદા

અશેષવિઘ્નસંહર્ત્રી ત્વશેષગુણગુંફિતા ॥
અજ્ઞાનતિમિરજ્યોતિરનુગ્રહપરાયણા

અભિરામાઽનવદ્યાંગ્યનંતસારાઽકલંકિની ॥
આરોગ્યદાઽઽનંદવલ્લી ત્વાપન્નાર્તિવિનાશિની

આશ્ચર્યમૂર્તિરાયુષ્યા હ્યાઢ્યાઽઽદ્યાઽઽપ્રાઽઽર્યસેવિતા ॥
આપ્યાયિન્યાપ્તવિદ્યાઽઽખ્યાત્વાનંદાઽઽશ્વાસદાયિની

આલસ્યઘ્ન્યાપદાં હંત્રી હ્યાનંદામૃતવર્ષિણી ॥
ઇરાવતીષ્ટદાત્રીષ્ટા ત્વિષ્ટાપૂર્તફલપ્રદા

ઇતિહાસશ્રુતીડ્યાર્થા ત્વિહામુત્રશુભપ્રદા॥ ॥
ઇજ્યાશીલસમિજ્યેષ્ઠા ત્વિંદ્રાદિપરિવંદિતા

ઇલાલંકારમાલેદ્ધા ત્વિંદિરારમ્યમંદિરા ॥
ઇદિંદિરાદિસંસેવ્યા ત્વીશ્વરીશ્વરવલ્લભા

ઈતિભીતિહરેડ્યા ચ ત્વીડનીય ચરિત્રભૃત્ ॥
ઉત્કૃષ્ટશક્તિરુત્કૃષ્ટોડુપમંડલચારિણી

ઉદિતાંબરમાર્ગોસ્રોરગલોકવિહારિણી ॥
ઉક્ષોર્વરોત્પલોત્કુંભા ઉપેંદ્રચરણદ્રવા

ઉદન્વત્પૂર્તિહેતુશ્ચોદારોત્સાહપ્રવર્ધિની ॥
ઉદ્વેગઘ્ન્યુષ્ણશમની ઉષ્ણરશ્મિસુતા પ્રિયા

ઉત્પત્તિ સ્થિતિ સંહારકારિણ્યુપરિચારિણી ॥
ઊર્જં વહંત્યૂર્જધરોર્જાવતી ચોર્મિમાલિની

ઊર્ધ્વરેતઃપ્રિયોર્ધ્વાધ્વા હ્યૂર્મિલોર્ધ્વગતિપ્રદા ॥
ઋષિવૃંદસ્તુતર્દ્ધિશ્ચ ઋણત્રયવિનાશિની

ઋતંભરર્દ્ધિદાત્રી ચ ઋક્સ્વરૂપા ઋજુપ્રિયા ॥
ઋક્ષમાર્ગવહર્ક્ષાર્ચિરૃજુમાર્ગપ્રદર્શિની

એધિતાઽખિલધર્માર્થાત્વેકૈકામૃતદાયિની ॥
એધનીયસ્વભાવૈજ્યા ત્વેજિતા શેષપાતકા

ઐશ્વર્યદૈશ્વર્યરૂપા હ્યૈતિહ્યં હ્યૈંદવી દ્યુતિઃ ॥
ઓજસ્વિન્યોષધીક્ષેત્રમોજોદૌદનદાયિની

ઓષ્ઠામૃતૌન્નત્યદાત્રી ત્વૌષધં ભવરોગિણામ્ ॥
ઔદાર્યચંચુરૌપેંદ્રી ત્વૌગ્રીહ્યૌમેયરૂપિણી

અંબરાધ્વવહાંઽવષ્ઠાં વરમાલાંબુજેક્ષણા ॥
અંબિકાંબુમહાયોનિરંધોદાંધકહારિણી

અંશુમાલાહ્યંશુમતી ત્વંગીકૃતષડાનના ॥
અંધતામિસ્રહંત્ર્યંધુરં જનાહ્યંજનાવતી

કલ્યાણકારિણી કામ્યા કમલોત્પલગંધિની ॥
કુમુદ્વતી કમલિની કાંતિઃ કલ્પિતદાયિની

કાંચનાક્ષી કામધેનુઃ કીર્તિકૃત્ક્લેશનાશિની ॥
ક્રતુશ્રેષ્ઠા ક્રતુફલા કર્મબંધવિભેદિની

કમલાક્ષી ક્લમહરા કૃશાનુતપનદ્યુતિઃ ॥
કરુણાર્દ્રા ચ કલ્યાણી કલિકલ્મષનાશિની ॥ ૪૨ ।
કામરૂપાક્રિયાશક્તિઃ કમલોત્પલમાલિની ॥
કૂટસ્થા કરુણાકાંતા કર્મયાના કલાવતી

કમલાકલ્પલતિકા કાલીકલુષવૈરિણી ॥
કમનીયજલાકમ્રા કપર્દિસુકપર્દગા

કાલકૃટપ્રશમની કદંબકુસુમપ્રિયા ॥
કાલિંદી કેલિલલિતા કલકલ્લોલમાલિકા

ક્રાંતલોકત્રયાકંડૂઃ કંડૂતનયવત્સલા ॥
ખડ્ગિની ખડ્ગધારાભા ખગા ખંડેંદુધારિણી

ખેખેલગામિની ખસ્થા ખંડેંદુતિલકપ્રિયા॥
ખેચરીખેચરીવંદ્યા ખ્યાતિઃ ખ્યાતિપ્રદાયિની

ખંડિતપ્રણતાઘૌઘા ખલબુદ્ધિવિનાશિની ॥
ખાતૈનઃ કંદસંદોહા ખડ્ગખટ્વાંગ(?) ખેટિની॥

ખરસંતાપશમની ખનિઃ પીયૂષપાથસામ્ ॥
ગંગા ગંધવતી ગૌરી ગંધર્વનગરપ્રિયા

ગંભીરાંગી ગુણમયી ગતાતંકા ગતિપ્રિયા ॥
ગણનાથાંબિકા ગીતા ગદ્યપદ્યપરિષ્ટુતા

ગાંધારી ગર્ભશમની ગતિભ્રષ્ટગતિપ્રદા ॥
ગોમતી ગુહ્યવિદ્યાગૌર્ગોપ્ત્રી ગગનગામિની

ગોત્રપ્રવર્ધિની ગુણ્યા ગુણાતીતા ગુણાગ્રણીઃ ॥
ગુહાંબિકા ગિરિસુતા ગોવિંદાંઘ્રિસમુદ્ભવા

ગુણનીયચરિત્રા ચ ગાયત્રી ગિરિશપ્રિયા ॥
ગૂઢરૂપા ગુણવતી ગુર્વી ગૌરવવર્ધિની

ગ્રહપીડાહરા ગુંદ્રા ગરઘ્ની ગાનવત્સલા ॥
ઘર્મહંત્રી ઘૃતવતી ઘૃતતુષ્ટિપ્રદાયિની

ઘંટારવપ્રિયા ઘોરાઽઘૌઘવિધ્વંસકારિણી ॥
ઘ્રાણતુષ્ટિકરી ઘોષા ઘનાનંદા ઘનપ્રિયા

ઘાતુકા ઘૃર્ણિતજલા ઘૃષ્ટપાતકસંતતિઃ ॥
ઘટકોટિપ્રપીતાપા ઘટિતાશેષમંગલા

ઘૃણાવતી ઘૃણનિધિર્ઘસ્મરા ઘૂકનાદિની ॥
ઘુસૃણા પિંજરતનુર્ઘર્ઘરા ઘર્ઘરસ્વના

ચંદ્રિકા ચંદ્રકાંતાંબુશ્ચંચદાપા ચલદ્યુતિઃ॥
ચિન્મયી ચિતિરૂપા ચ ચંદ્રાયુતશનાનના

ચાંપેયલોચના ચારુશ્ચાર્વંગી ચારુગામિની ॥
ચાર્યા ચારિત્રનિલયા ચિત્રકૃચ્ચિત્રરૂપિણી

ચંપશ્ચંદનશુચ્યંબુશ્ચર્ચનીયા ચિરસ્થિરા ॥
ચારુચંપકમાલાઢ્યા ચમિતાશેષ દુષ્કુતા

ચિદાકાશવહાચિંત્યા ચંચચ્ચામરવીજિતા ॥
ચોરિતાશેષવૃજિના ચરિતાશેષમંડલા

છેદિતાખિલપાપૌઘા છદ્મઘ્ની છલહારિણી ॥
છન્નત્રિવિષ્ટપ તલા છોટિતાશેષબંધના

છુરિતામૃતધારૌઘા છિન્નૈનાશ્છંદગામિની ॥
છત્રીકૃતમરાલૌઘા છટીકૃતનિજામૃતા

જાહ્નવી જ્યા જગન્માતા જપ્યા જંઘાલવીચિકા ॥
જયા જનાર્દનપ્રીતા જુષણીયા જગદ્ધિતા

જીવનં જીવનપ્રાણા જગજ્જ્યેષ્ઠા જગન્મયી ॥
જીવજીવાતુલતિકા જન્મિજન્મનિબર્હિણી ॥

જાડ્યવિધ્વંસનકરી જગદ્યોનિર્જલાવિલા ॥
જગદાનંદજનની જલજા જલજેક્ષણા

જનલોચનપીયૂષા જટાતટવિહારિણી ॥
જયંતી જંજપૂકઘ્ની જનિતજ્ઞાનવિગ્રહા

ઝલ્લરી વાદ્યકુશલા ઝલજ્ઝાલજલાવૃતા ॥
ઝિંટીશવંદ્યા ઝાંકારકારિણી ઝર્ઝરાવતી

ટીકિતાશેષપાતાલા ટંકિકૈનોદ્રિપાટને ॥
ટંકારનૃત્યત્કલ્લોલા ટીકનીયમહાતટા

ડંબરપ્રવહાડીન રાજહંસકુલાકુલા॥
ડમડ્ડમરુહસ્તા ચ ડામરોક્ત મહાંડકા

ઢૌકિતાશેષનિર્વાણા ઢક્કાનાદચલજ્જલા ॥
ઢુંઢિવિઘ્નેશજનની ઢણડ્ઢુણિતપાતકા

તર્પણીતીર્થતીર્થા ચ ત્રિપથા ત્રિદશેશ્વરી ॥
ત્રિલોકગોપ્ત્રી તોયેશી ત્રૈલોક્યપરિવંદિતા

તાપત્રિતયસંહર્ત્રી તેજોબલવિવર્ધિની ॥
ત્રિલક્ષ્યા તારણી તારા તારાપતિકરાર્ચિતા

ત્રૈલોક્યપાવની પુણ્યા તુષ્ટિદા તુષ્ટિરૂપિણી ॥
તૃષ્ણાછેત્ત્રી તીર્થમાતા ત્ત્રિવિક્રમપદોદ્ભવા

તપોમયી તપોરૂપા તપઃસ્તોમ ફલપ્રદા ॥
ત્રૈલોક્યવ્યાપિની તૃપ્તિસ્તૃપ્તિકૃત્તત્ત્વરૂપિણી

ત્રૈલોક્યસુંદરી તુર્યા તુર્યાતીતપદપ્રદા ॥
ત્રૈલોક્યલક્ષ્મીસ્ત્રિપદી તથ્યાતિમિરચંદ્રિકા

તેજોગર્ભા તપઃસારા ત્રિપુરારિ શિરોગૃહા ॥
ત્રયીસ્વરૂપિણી તન્વી તપનાંગજભીતિનુત્

તરિસ્તરણિજામિત્રં તર્પિતાશેષપૂર્વજા ॥
તુલાવિરહિતા તીવ્રપાપતૂલતનૂનપાત્ ॥

દારિદ્ર્યદમની દક્ષા દુષ્પ્રેક્ષા દિવ્યમંડના ॥
દીક્ષાવતીદુરાવાપ્યા દ્રાક્ષામધુરવારિભૃત્

દર્શિતાનેકકુતુકા દુષ્ટદુર્જયદુઃખહૃત્ ॥
દૈન્યહૃદ્દુરિતઘ્ની ચ દાનવારિ પદાબ્જજા

દંદશૂકવિષઘ્રી ચ દારિતાઘૌઘસંતતિઃ ॥
દ્રુતાદેવ દ્રુમચ્છન્ના દુર્વારાઘવિઘાતિની

દમગ્રાહ્યા દેવમાતા દેવલોકપ્રદર્શિની ॥
દેવદેવપ્રિયાદેવી દિક્પાલપદદાયિની

દીર્ઘાયુઃકારિણી દીર્ઘા દોગ્ધ્રી દૂષણવર્જિતા ॥
દુગ્ધાંબુવાહિની દોહ્યા દિવ્યા દિવ્યગતિપ્રદા

દ્યુનદી દીનશરણં દેહિદેહનિવારિણી ॥
દ્રાઘીયસી દાઘહંત્રી દિતપાતકસંતતિઃ

દૂરદેશાંતરચરી દુર્ગમા દેવવલ્લભા॥
દુર્વૃત્તઘ્ની દુર્વિગાહ્યા દયાધારા દયાવતી

દુરાસદા દાનશીલા દ્રાવિણી દ્રુહિણસ્તુતા ॥
દૈત્યદાનવસંશુદ્ધિકર્ત્રી દુર્બુદ્ધિહારિણી

દાનસારા દયાસારા દ્યાવાભૂમિવિગાહિની॥
દૃષ્ટાદૃષ્ટફલપ્રાપ્તિર્દેવતાવૃંદવંદિતા॥

દીર્ઘવ્રતા દીર્ઘદૃષ્ટિર્દીપ્તતોયા દુરાલભા ॥
દંડયિત્રી દંડનીતિર્દુષ્ટદંડધરાર્ચિતા

દુરોદરઘ્ની દાવાર્ચિર્દ્રવદ્રવ્યૈકશેવધિઃ ॥
દીનસંતાપશમની દાત્રી દવથુવૈરિણી

દરીવિદારણપરા દાંતા દાંતજનપ્રિયા ॥
દારિતાદ્રિતટા દુર્ગા દુર્ગારણ્યપ્રચારિણી

ધર્મદ્રવા ધર્મધુરા ધેનુર્ધીરા ધૃતિર્ધ્રુવા ॥
ધેનુદાનફલસ્પર્શા ધર્મકામાર્થમોક્ષદા

ધર્મોર્મિવાહિની ધુર્યા ધાત્રી ધાત્રીવિભૂષણમ્ ॥
ધર્મિણી ધર્મશીલા ચ ધન્વિકોટિકૃતાવના

ધ્યાતૃપાપહરા ધ્યેયા ધાવની ધૂતકલ્મષા ॥
ધર્મધારા ધર્મસારા ધનદા ધનવર્ધિની

ધર્માધર્મગુણચ્છેત્ત્રી ધત્તૂરકુસુમપ્રિયા ॥
ધર્મેશી ધર્મશાસ્ત્રજ્ઞા ધનધાન્યસમૃદ્ધિકૃત્

ધર્મલભ્યા ધર્મજલા ધર્મપ્રસવધર્મિણી ॥
ધ્યાનગમ્યસ્વરૂપા ચ ધરણી ધાતૃપૂજિતા

?
ધૂર્ધૂર્જટિજટાસંસ્થા ધન્યા ધીર્ધારણાવતી॥
નંદા નિર્વાણજનની નંદિની નુન્નપાતકા ॥

નિષિદ્ધવિઘ્નનિચયા નિજાનંદપ્રકાશિની ॥
નભોંગણચરી નૂતિર્નમ્યા નારાયણીનુતા

નિર્મલા નિર્મલાખ્યાના નાશિનીતાપસંપદામ્ ॥
નિયતા નિત્યસુખદા નાનાશ્ચર્યમહાનિધિઃ

નદીનદસરોમાતા નાયિકા નાકદીર્ઘિકા ॥
નષ્ટોદ્ધરણધીરા ચ નંદનાનંદદાયિની

નિર્ણિક્તાશેષભુવના નિઃસંગા નિરુપદ્રવા ॥
નિરાલંબા નિષ્પ્રપંચા નિર્ણાશિતમહામલા

નિર્મલજ્ઞાનજનની નિઃશેષપ્રાણિતાપહૃત્ ॥
નિત્યોત્સવા નિત્યતૃપ્તા નમસ્કાર્યા નિરંજના

નિષ્ઠાવતી નિરાતંકા નિર્લેપા નિશ્ચલાત્મિકા ॥
નિરવદ્યા નિરીહા ચ નીલલોહિતમૂર્ધગા

નંદિભૃંગિગણસ્તુત્યા નાગાનંદા નગાત્મજા ॥
નિષ્પ્રત્યૂહા નાકનદી નિરયાર્ણવદીર્ઘનૌઃ

પુણ્યપ્રદા પુણ્યગર્ભા પુણ્યા પુણ્યતરંગિણી ॥
પૃથુઃ પૃથુફલા પૂર્ણા પ્રણતાર્તિપ્રભંજિની

પ્રાણદા પ્રાણિજનની પ્રાણેશી પ્રાણરૂપિણી ॥
પદ્માલયા પરાશક્તિઃ પુરજિત્પરમપ્રિયા

પરાપરફલપ્રાપ્તિઃ પાવની ચ પયસ્વિની ॥
પરાનંદા પ્રકૃષ્ટાર્થા પ્રતિષ્ઠાપાલની પરા

પુરાણપઠિતા પ્રીતા પ્રણવાક્ષરરૂપિણી ॥
પાર્વતીપ્રેમસંપન્ના પશુપાશવિમોચની

પરમાત્મસ્વરૂપા ચ પરબ્રહ્મપ્રકાશિની ॥
પરમાનંદનિષ્પંદા પ્રાયશ્ચિત્તસ્વરૂપિણી

પાનીયરૂપનિર્વાણા પરિત્રાણપરાયણા ॥
પાપેંધનદવજ્વાલા પાપારિઃ પાપનામનુત્

પરમૈશ્વર્યજનની પ્રજ્ઞા પ્રાજ્ઞા પરાપરા ॥
પ્રત્યક્ષલક્ષ્મીઃ પદ્માક્ષી પરવ્યોમામૃતસ્રવા

પ્રસન્નરૂપા પ્રણિધિઃ પૂતા પ્રત્યક્ષદેવતા ॥
પિનાકિપરમપ્રીતા પગ્મેષ્ઠિકમંડલુઃ

પદ્મનાભપદાર્ઘ્યેણ પ્રસૂતા પદ્મમાલિની ॥
પરર્દ્ધિદા પુષ્ટિકરી પથ્યા પૂર્તિઃ પ્રભાવતી

પુનાના પીતગર્ભઘ્ની પાપપર્વતનાશિની ॥
ફલિની ફલહસ્તા ચ ફુલ્લાંબુજવિલોચના

ફાલિતૈનોમહાક્ષેત્રા ફણિલોકવિભૂષણમ્ ॥
ફેનચ્છલપ્રણુન્નૈનાઃ ફુલ્લકૈરવગંધિની

ફેનિલાચ્છાંબુધારાભા ફુડુચ્ચાટિતપાતકા ॥
ફાણિતસ્વાદુસલિલા ફાંટપથ્યજલાવિલા

વિશ્વમાતા ચ વિશ્વેશી વિશ્વા વિશ્વેશ્વરપ્રિયા ॥
બ્રહ્મણ્યા બ્રહ્મકૃદ્બ્રાહ્મી બ્રહ્મિષ્ઠા વિમલોદકા

વિભાવરી ચ વિરજા વિક્રાંતાનેકવિષ્ટપા ॥
વિશ્વમિત્રં વિષ્ણુપદી વૈષ્ણવી વૈષ્ણવપ્રિયા

વિરૂપાક્ષપ્રિયકરી વિભૂતિર્વિશ્વતોમુખી ॥
વિપાશા વૈબુધી વેદ્યા વેદાક્ષરરસસ્રવા

વિદ્યાવેગવતી વંદ્યા બૃંહણી બ્રહ્મવાદિની ॥
વરદા વિપ્રકૃષ્ટા ચ વરિષ્ઠા ચ વિશોધની

વિદ્યાધરી વિશોકા ચ વયોવૃંદનિષેવિતા ॥
બહૂદકા બલવતી વ્યોમસ્થા વિબુધપ્રિયા

વાણી વેદવતી વિત્તા બ્રહ્મવિદ્યાતરંગિણી ॥
બ્રહ્માંડકોટિવ્યાપ્તાંબુર્બ્રહ્મહત્યાપહારિણી

બ્રહ્મેશવિષ્ણુરૂપા ચ બુદ્ધિર્વિભવવર્ધિની ॥
વિલાસિસુખદા વૈશ્યા વ્યાપિની ચ વૃષારણિઃ

વૃષાંકમૌલિનિલયા વિપન્નાર્તિપ્રભંજિની ॥
વિનીતા વિનતા બ્રધ્નતનયા વિનયાન્વિતા

વિપંચીવાદ્યકુશલા વેણુશ્રુતિવિચક્ષણા ॥
વર્ચસ્કરી બલકરી વલોન્મૂલિતકલ્મષા

વિપાપ્મા વિગતાતંકા વિકલ્પપરિવર્જિતા ॥
વૃષ્ટિકર્ત્રી વૃષ્ટિજલા વિધિર્વિચ્છિન્નબંધના

વ્રતરૂપા વિત્તરૂપા બહુવિઘ્નવિનાશકૃત્ ॥
વસુધારા વસુમતી વિચિત્રાંગી વિભાવસુઃ

વિજયા વિશ્વબીજં ચ વામદેવી વરપ્રદા ॥
વૃષાશ્રિતા વિષઘ્ની ચ વિજ્ઞાનોર્મ્યંશુમાલિની

ભવ્યા ભોગવતી ભદ્રા ભવાની ભૂતભાવિની ॥
ભૂતધાત્રી ભયહરા ભક્તદારિદ્ર્યઘાતિની

ભુક્તિમુક્તિપ્રદાભેશી ભક્તસ્વર્ગાપવર્ગદા ॥
ભાગીરથી ભાનુમતી ભાગ્યભોગવતી ભૃતિઃ

ભવપ્રિયા ભવદ્વેષ્ટી ભૂતિદા ભૂતિભૂષણા ॥
ભાલલોચનભાવજ્ઞા ભૂતભવ્યભવત્પ્રભુઃ

ભ્રાંતિજ્ઞાનપ્રશમની ભિન્નબ્રહ્માંડમંડપા ॥
ભૂરિદા ભક્તિસુલભા ભાગ્યવદ્દૃષ્ટિગોચરી

ભંજિતોપપ્લવકુલા ભક્ષ્યભોજ્યસુખપ્રદા ॥
ભિક્ષણીયા ભિક્ષુમાતા ભાવાભાવસ્વરૂપિણી ॥

મંદાકિની મહાનંદા માતા મુક્તિતંરગિણી ॥
મહોદયા મધુમતી મહાપુણ્યા મુદાકરી

મુનિસ્તુતા મોહહંત્રી મહાતીર્થા મધુસ્રવા ॥
માધવી માનિની માન્યા મનોરથપથાતિગા

મોક્ષદા મતિદા મુખ્યા મહાભાગ્યજનાશ્રિતા ॥
મહાવેગવતીમેધ્યા મહામહિમભૂષણા

મહાપ્રભાવા મહતી મીનચંચલલોચના ॥
મહાકારુણ્યસંપૂર્ણા મહર્દ્ધિશ્ચ મહોત્પલા

મૂર્તિમન્મુક્તિરમણી મણિમાણિક્યભૂષણા ॥
મુક્તાકલાપનેપથ્યા મનોનયનનંદિની

મહાપાતકરાશિઘ્ની મહાદેવાર્ધહારિણી ॥
મહોર્મિમાલિની મુક્તા મહાદેવી મનોન્મની

મહાપુણ્યોદયપ્રાપ્યા માયાતિમિરચંદ્રિકા॥
મહાવિદ્યા મહામાયા મહામેધા મહૌષધમ્

માલાધરી મહોપાયા મહોરગવિભૂષણા ॥
મહામોહપ્રશમની મહામંગલમંગલમ્

માર્તંડમંડલચરી મહાલક્ષ્મીર્મદોજ્ઝિતા ॥
યશસ્વિની યશોદા ચ યોગ્યા યુક્તાત્મસેવિતા

યોગસિદ્ધિપ્રદા યાજ્યા યજ્ઞેશપરિપૂરિતા ॥
યજ્ઞેશી યજ્ઞફલદા યજનીયા યશસ્કરી

યમિસેવ્યા યોગયોનિર્યોગિની યુક્તબુદ્ધિદા ॥
યોગજ્ઞાનપ્રદા યુક્તા યમાદ્યષ્ટાંગયોગયુક્

યંત્રિતાઘૌઘસંચારા યમલોકનિવારિણી॥
યાતાયાતપ્રશમની યાતનાનામકૃંતની

યામિનીશહિમાચ્છોદા યુગધર્મવિવર્જિતા ॥
રેવતીરતિકૃદ્રમ્યા રત્નગર્ભા રમા રતિઃ

રત્નાકરપ્રેમપાત્રં રસજ્ઞા રસરૂપિણી॥
રત્નપ્રાસાદગર્ભા ચ રમણીયતરંગિણી

રત્નાર્ચી રુદ્રરમણી રાગદ્વેષવિનાશિની॥
રમા રામા રમ્યરૂપા રોગિજીવાતુરૂપિણી

રુચિકૃદ્રોચની રમ્યા રુચિરા રોગહારિણી ॥
રાજહંસા રત્નવતી રાજત્કલ્લોલરાજિકા

રામણીયકરેખા ચ રુજારી રોગરોષિણી॥
રાકારંકાર્તિશમની રમ્યા રોલંબરાવિણી

રાગિણીરંજિતશિવા રૂપલાવણ્યશેવધિઃ ॥
લોકપ્રસૂર્લોકવંદ્યા લોલત્કલ્લોલમાલિની

લીલાવતી લોકભૂમિર્લોકલોચનચંદ્રિકા ॥
લેખસ્રવંતી લટભા લઘુવેગા લઘુત્વહૃત્

લાસ્યત્તરંગહસ્તા ચ લલિતા લયભંગિગા ॥
લોકબંધુર્લોકધાત્રી લોકોત્તરગુણોર્જિતા

.
લોકત્રયહિતા લોકા લક્ષ્મીર્લક્ષણલક્ષિતા ॥
લીલાલક્ષિતનિર્વાણા લાવણ્યામૃતવર્ષિણી

વૈશ્વાનરી વાસવેડ્યા વંધ્યત્વપરિહારિણી ॥
વાસુદેવાંઘ્રિરેણુઘ્ની વજ્રિવજ્રનિવારિણી

શુભાવતી શુભફલા શાંતિઃ શાંતનુવલ્લભા ॥
શૂલિની શૈશવવયાઃ શીતલાઽમૃતવાહિની

શોભાવતી શીલવતી શોષિતાશેષકિલ્બિષા ॥
શરણ્યા શિવદા શિષ્ટા શરજન્મપ્રસૂઃ શિવા

શક્તિઃ શશાંકવિમલા શમનસ્વસૃસંમતા ॥
શમા શમનમાર્ગઘ્ની શિતિકંઠમહાપ્રિયા

શુચિઃ શુચિકરી શેષા શેષશાયિપદોદ્ભવા ॥
શ્રીનિવાસ શ્રુતિઃ શ્રદ્ધા શ્રીમતી શ્રીઃ શુભવ્રતા ॥

શુદ્ધવિદ્યા શુભાવર્તા શ્રુતાનંદા શ્રુતિસ્તુતિઃ ॥
શિવેતરઘ્ની શબરી શાંબરીરૂપધારિણી

શ્મશાનશોધની શાંતા શશ્વચ્છતધૃતિષ્ટુતા ॥
શાલિની શાલિશોભાઢ્યા શિખિવાહનગર્ભભૃત્

શંસનીયચરિત્રા ચ શાતિતાશેષપાતકા ॥
ષડ્ગુણૈશ્વર્યસંપન્ના ષડંગશ્રુતિરૂપિણી

ષંઢતાહારિ સલિલાષ્ટ્યાયન્નદનદીશતા ॥
સરિદ્વરા ચ સુરસા સુપ્રભા સુરદીર્ઘિકા

સ્વઃસિંધુઃ સર્વદુઃખઘ્ની સર્વવ્યાધિમહૌષધમ્ ॥
સેવ્યાસિદ્ધિઃ સતી સૂક્તિઃ સ્કંદસૂશ્ચ સરસ્વતી

સંપત્તરંગિણી સ્તુત્યા સ્થાણુમૌલિકૃતાલયા ॥
સ્થૈર્યદા સુભગા સૌખ્યા સ્ત્રીષુ સૌભાગ્યદાયિની

સ્વર્ગનિઃશ્રેણિકા સૂક્ષ્મા સ્વધા સ્વાહા સુધાજલા ॥
સમુદ્રરૂપિણી સ્વર્ગ્યા સર્વપાતકવૈરિણી

સ્મૃતાઘહારિણી સીતા સંસારાબ્ધિતરંડિકા ॥
સૌભાગ્યસુંદરી સંધ્યા સર્વસારસમન્વિતા

હરપ્રિયા હૃપીકેશી હંસરૂપા હિરણ્મયી ॥
હૃતાઘસંઘા હિતકૃદ્ધેલા હેલાઘગર્વહૃત્

ક્ષેમદા ક્ષાલિતાઘૌઘા ક્ષુદ્રવિદ્રાવિણી ક્ષમા ॥
ઇતિ નામસહસ્રં હિ ગંગાયાઃ કલશોદ્ભવ ॥
કીર્તયિત્વા નરઃ સમ્યગ્ગંગાસ્નાનફલં લભેત્

સર્વપાપપ્રશમનં સર્વવિઘ્ન વિનાશનમ્ ॥
સર્વસ્તોત્રજપાચ્છ્રેષ્ઠં સર્વપાવનપાવનમ્

શ્રદ્ધયાભીષ્ટફલદં ચતુર્વર્ગસમૃદ્ધિકૃત્ ॥
સકૃજ્જપાદવાપ્નોતિ હ્યેકક્રતુફલંમુને

સર્વતીર્થેષુ યઃ સ્નાતઃ સર્વયજ્ઞેષુ દીક્ષિતઃ ॥
તસ્ય યત્ફલમુદ્દિષ્ટં ત્રિકાલપઠનાચ્ચ તત્

સર્વવ્રતેષુ યત્પુણ્યં સમ્યક્ચીર્ણેષુ વાડવ ॥
તત્ફલં સમવાપ્નોતિ ત્રિસંધ્યં નિયતઃ પઠન્

સ્નાનકાલે પઠેદ્યસ્તુ યત્રકુત્ર જલાશયે ॥
તત્ર સન્નિહિતા નૂનં ગંગા ત્રિપથગા મુને

શ્રેયોર્થી લભતે શ્રેયો ધનાર્થી લભતે ધનમ્ ॥
કામી કામાનવાપ્નોતિ મોક્ષાર્થી મોક્ષમાપ્નુયાત્

વર્ષં ત્રિકાલપઠનાચ્છ્રદ્ધયા શુચિમાનસઃ ॥
ઋતુકાલાભિગમનાદપુત્રઃ પુત્રવાન્ભવેત્

નાકાલમરણં તસ્ય નાગ્નિચોરાહિ સાધ્વસમ્ ॥
નામ્નાં સહસ્રં ગંગાયા યો જપેચ્છ્રદ્ધયા મુને

ગંગા નામ સહસ્રં તુ જપ્ત્વા ગ્રામાંતરં વ્રજેત્ ॥
કાર્યસિદ્ધિમવાપ્નોતિ નિર્વિઘ્નો ગેહમાવિશેત્

તિથિવારર્ક્ષયોગાનાં ન દોષઃ પ્રભવેત્તદા ॥
યદા જપ્ત્વા વ્રજેદેતત્સ્તોત્રં ગ્રામાંતરં નરઃ

આયુરારોગ્યજનનં સર્વોપદ્રવનાશનમ્॥
સર્વસિદ્ધિકરં પુંસાં ગંગાનામસહસ્રકમ્

જન્માંતર સહસ્રેષુ યત્પાપં સમ્યગર્જિતમ્ ॥
ગંગાનામસહસ્રસ્ય જપનાત્તત્ક્ષયં વ્રજેત્

બ્રહ્મઘ્નો મદ્યપઃ સ્વર્ણસ્તેયી ચ ગુરુતલ્પગઃ ॥
તત્સંયોગી ભ્રૂણહંતા માતૃહા પિતૃહા મુને

વિશ્વાસઘાતી ગરદઃ કૃતઘ્નો મિત્રઘાતકઃ ॥
અગ્નિદો ગોવધકરો ગુરુદ્રવ્યાપહારકઃ

મહાપાતકયુક્તોપિ સંયુક્તોપ્યુપપાતકૈઃ ॥
મુચ્યતે શ્રદ્ધયા જપ્ત્વા ગંગા નામ સહસ્રકમ્

આધિવ્યાધિપરિક્ષિપ્તો ઘોર તાપ પરિપ્લુતઃ ॥
મુચ્યતે સર્વદુઃખેભ્યઃ સ્તવસ્યાસ્યાનુકીર્તનાત્

સંવત્સરેણ યુક્તાત્મા પઠન્ભક્તિપરાયણઃ ॥
અભીપ્સિતાં લભેત્સિદ્ધિં સર્વૈઃ પાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

સંશયાવિષ્ટચિત્તસ્ય ધર્મવિદ્વેષિણોપિ ચ ॥
દાંભિકસ્યાપિ હિંસ્રસ્ય ચેતો ધર્મપરં ભવેત્

વર્ણાશ્રમપથીનસ્તુ કામક્રોધવિવર્જિતઃ ॥
યત્ફલં લભતે જ્ઞાની તદાપ્નોત્યસ્ય કીર્તનાત્

ગાયત્ર્યયુતજપ્યેન યત્ફલં સમુપાર્જિતમ્ ॥
સકૃત્પઠનતઃ સમ્યક્તદશેષમવાપ્નુયાત્

ગાં દત્ત્વા વેદવિદુષે યત્ફલં લભતે કૃતી ॥
તત્પુણ્યં સમ્યગાખ્યાતં સ્તવરાજસકૃજ્જપાત્

ગુરુશુશ્રૂષણં કુર્વન્યાવજ્જીવં નરોત્તમઃ॥
યત્પુણ્યમર્જયેત્તદ્ભાગ્વર્ષં ત્રિષવણં જપન્

વેદપારાયણાત્પુણ્યં યદત્ર પરિપઠ્યતે ॥
તત્ષણ્માસેન લભતે ત્રિસંધ્યં પરિકીર્તનાત્

ગંગાયાઃ સ્તવરાજસ્ય પ્રત્યહં પરિશીલનાત્ ॥
શિવભક્તિમવાપ્નોતિ વિષ્ણુભક્તોઽથવા ભવેત્

યઃ કીર્તયેદનુદિનં ગંગાનામસહસ્રકમ્ ॥
તત્સમીપે સહચરી ગંગાદેવી સદા ભવેત્

સર્વત્ર પૂજ્યો ભવતિ સર્વત્ર વિજયી ભવેત્ ॥
સર્વત્ર સુખમાપ્નોતિ જાહ્નવીસ્તોત્રપાઠતઃ

સદાચારી સ વિજ્ઞેયઃ સશુચિસ્તુ સદૈવ હિ ॥
કૃતસર્વસુરાર્ચઃ સ કીર્તયેદ્ય ઇમાં સ્તુતિમ્

તસ્મિંસ્તૃપ્તે ભવેત્તૃપ્તા જાહ્નવી નાત્ર સંશયઃ ॥
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન ગંગાભક્તં સમર્ચયેત્

સ્તવરાજમિમં ગાંગં શૃણુયાદ્યશ્ચ વૈ પઠેત્ ॥
શ્રાવયેદથ તદ્ભક્તાન્દંભલોભ વિવર્જિતઃ

મુચ્યતે ત્રિવિધૈઃ પાપૈર્મનોવાક્કાય સંભવૈઃ ॥
ક્ષણાન્નિષ્પાપતામેતિ પિતૄણાં ચ પ્રિયો ભવેત્

સર્વદેવપ્રિયશ્ચાપિ સર્વર્ષિગણસંમતઃ ॥
અંતે વિમાનમારુહ્ય દિવ્યસ્ત્રીશતસંવૃતઃ

દિવ્યાભરણસંપન્નો દિવ્યભોગસમન્વિતઃ ॥
નંદનાદિવને સ્વૈરં દેવવત્સ પ્રમોદતે

ભુજ્યમાનેષુ વિપ્રેષુ શ્રાદ્ધકાલે વિશેષતઃ ॥
જપન્નિદં મહાસ્તોત્રં પિતૄણાં તૃપ્તિકારકમ્

યાવંતિ તત્ર સિક્થાનિ યાવંતોંઽબુકણાઃ સ્થિતાઃ ॥
તાવંત્યેવ હિ વર્ષાણિ મોદંતે સ્વઃ પિતામહાઃ

યથા પ્રીણંતિ પિતરો ગંગાયાં પિંડદાનતઃ ॥
તથૈવ તૃપ્નુયુઃ શ્રાદ્ધે સ્તવસ્યાસ્યાનુસંશ્રવાત્

એતત્સ્તોત્રં ગૃહે યસ્ય લિખિતં પરિપૂજ્યતે ॥
તત્ર પાપભયં નાસ્તિ શુચિ તદ્ભવનં સદા

અગસ્તે કિંબહૂક્તેન શૃણુ મે નિશ્ચિતં વચઃ ॥
સંશયો નાત્ર કર્તવ્યઃ સંદિગ્ધે(?)રફલં નહિ

(સંદેગ્ધરિ)
યાવંતિ મર્ત્યે સ્તોત્રાણિ મંત્રજાલાન્યનેકશઃ ॥
તાવંતિ સ્તવરાજસ્ય ગાંગેયસ્ય સમાનિ ન

યાવજ્જન્મ જપેદ્યસ્તુ નામ્નામેતત્સહસ્રકમ્॥
સ કીકટેષ્વપિ મૃતો ન પુનર્ગર્ભમાવિશેત્

નિત્યં નિયમવાનેતદ્યો જપેત્સ્તોત્રમુત્તમમ્ ॥
અન્યત્રાપિ વિપન્નઃ સ ગંગાતીરે મૃતો ભવેત્

એતત્સ્તોત્રવરં રમ્યં પુરા પ્રોક્તં પિનાકિના ॥
વિષ્ણવે નિજભક્તાય મુક્તિબીજાક્ષરાસ્પદમ્

ગંગાસ્નાનપ્રતિનિધિઃ સ્તોત્રમેતન્મયેરિતમ્॥
સિસ્નાસુર્જાહ્નવીં તસ્માદેતત્સ્તોત્રં જપેત્સુધીઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થે કાશીખંડે પૂર્વાર્દ્ધે ગંગાસહસ્રનામકથનંનામૈકોનત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ