स्कन्द पुराण · अध्याय 4.29
॥। अगस्त्य उवाच ॥ ॥
विना स्नानेन गंगाया नृणां जन्मनिरथर्कम् ॥
उपायांतरमस्त्यन्यद्येन स्नानफलं लभेत्
अशक्तानां च पंगूनामालस्योपहतात्मनाम् ॥
दूरदेशांतरस्थानां गंगास्नानं कथं भवेत्
दानं वाऽथ व्रतंवाऽथ मंत्रःस्तोत्रजपोऽथवा ॥
तीर्थांतराभिषेको वा देवतोपासनं तु वा
यद्यस्तिकिंचित्षड्वक्त्र गंगास्नानफलप्रदम् ॥
विधानांतरमात्रेण तद्वद प्रणताय मे
त्वत्तो न वेदस्कंदान्यो गंगागर्भ समुद्भव ॥
परं स्वर्गतरंगिण्या महिमानं महामते
॥ स्कंद उवाच ॥ ॥
संति पुण्यजलानीह सरांसि सरितो मुने ॥
स्थाने स्थाने च तीर्थानि जितात्माध्युषितानि च
दृष्टप्रत्ययकारीणि महामहिम भांज्यपि ॥
परं स्वर्गतरंगिण्याः कोट्यंशोपि न तत्र वै
अनेनैवानुमानेन बुद्ध्यस्व कलशोद्भव ॥
दध्रे गंगोत्तमांगेन देवदेवेन शंभुना
स्नानकालेऽन्य तीर्थेषु जप्यते जाह्नवी जनैः ॥
विना विष्णुपदीं क्वान्यत्समर्थमघमोचने
गंगास्नानफलं ब्रह्मन्गंगायामेव लभ्यते॥
यथा द्राक्षाफलस्वादो द्राक्षायामेव नान्यतः
अस्त्युपाय इह त्वेकः स्याद्येनाविकलं फलम्॥
स्नानस्य देवसरितो महागुह्यतमो मुने
शिवभक्ताय शांताय विष्णुभक्तिपराय च ॥
श्रद्धालवे त्वास्तिकाय गर्भवासमुपुक्षवे
कथनीयं न चान्यस्य कस्यचित्केनचित्क्वचित् ॥
इदं रहस्यं परमं महापातकनाशनम्
महाश्रेयस्करं पुण्यं मनोरथकरं परम् ॥
द्युनदीप्रीतिजनकं शिवसंतोषसंतति
नाम्नां सहस्रगंगायाः स्तवराजेषुशो भनम् ॥
जप्यानां परमं जप्यं वेदोपनिषदासमम्
जपनीयं प्रयन्नेन मौनिना वाचकं विना ॥
शुचिस्थानेषु शुचिना सुस्पष्टाक्षरमेव च
स्कंद उवाच ॥ ॥
ॐनमो गंगादेव्यै ॥
ॐकाररूपिण्यजराऽतुलाऽनमताऽमृतस्रवा ॥
अत्युदाराऽभयाऽशोकाऽलकनंदाऽमृताऽमला
अनाथवत्सलाऽमोघाऽपांयोनिरमृतप्रदा ॥
अव्यक्तलक्षणाऽक्षोभ्या ऽनवच्छिन्नाऽपराजिता
अनाथनाथाऽभीष्टार्थसिद्धिदाऽनंगवर्धिनी ॥
अणिमादिगुणाऽधाराग्रगण्याऽलीकहारिणी
अचिंत्यशक्तिरनघाऽद्भुतरूपाऽघहारिणी ॥
अद्रिराजसुताऽष्टांगयोगसिद्धिप्रदाऽच्युता
अक्षुण्णशक्तिरसुदाऽनंततीर्थाऽमृतोदका ॥
अनंतमहिमाऽपाराऽनंतसौख्यप्रदाऽन्नदा
अशेषदेवतामूर्तिरघोराऽमृतरूपिणी ॥
अविद्याजालशमनी ह्यप्रतर्क्यगतिप्रदा
अशेषविघ्नसंहर्त्री त्वशेषगुणगुंफिता ॥
अज्ञानतिमिरज्योतिरनुग्रहपरायणा
अभिरामाऽनवद्यांग्यनंतसाराऽकलंकिनी ॥
आरोग्यदाऽऽनंदवल्ली त्वापन्नार्तिविनाशिनी
आश्चर्यमूर्तिरायुष्या ह्याढ्याऽऽद्याऽऽप्राऽऽर्यसेविता ॥
आप्यायिन्याप्तविद्याऽऽख्यात्वानंदाऽऽश्वासदायिनी
आलस्यघ्न्यापदां हंत्री ह्यानंदामृतवर्षिणी ॥
इरावतीष्टदात्रीष्टा त्विष्टापूर्तफलप्रदा
इतिहासश्रुतीड्यार्था त्विहामुत्रशुभप्रदा॥ ॥
इज्याशीलसमिज्येष्ठा त्विंद्रादिपरिवंदिता
इलालंकारमालेद्धा त्विंदिरारम्यमंदिरा ॥
इदिंदिरादिसंसेव्या त्वीश्वरीश्वरवल्लभा
ईतिभीतिहरेड्या च त्वीडनीय चरित्रभृत् ॥
उत्कृष्टशक्तिरुत्कृष्टोडुपमंडलचारिणी
उदितांबरमार्गोस्रोरगलोकविहारिणी ॥
उक्षोर्वरोत्पलोत्कुंभा उपेंद्रचरणद्रवा
उदन्वत्पूर्तिहेतुश्चोदारोत्साहप्रवर्धिनी ॥
उद्वेगघ्न्युष्णशमनी उष्णरश्मिसुता प्रिया
उत्पत्ति स्थिति संहारकारिण्युपरिचारिणी ॥
ऊर्जं वहंत्यूर्जधरोर्जावती चोर्मिमालिनी
ऊर्ध्वरेतःप्रियोर्ध्वाध्वा ह्यूर्मिलोर्ध्वगतिप्रदा ॥
ऋषिवृंदस्तुतर्द्धिश्च ऋणत्रयविनाशिनी
ऋतंभरर्द्धिदात्री च ऋक्स्वरूपा ऋजुप्रिया ॥
ऋक्षमार्गवहर्क्षार्चिरृजुमार्गप्रदर्शिनी
एधिताऽखिलधर्मार्थात्वेकैकामृतदायिनी ॥
एधनीयस्वभावैज्या त्वेजिता शेषपातका
ऐश्वर्यदैश्वर्यरूपा ह्यैतिह्यं ह्यैंदवी द्युतिः ॥
ओजस्विन्योषधीक्षेत्रमोजोदौदनदायिनी
ओष्ठामृतौन्नत्यदात्री त्वौषधं भवरोगिणाम् ॥
औदार्यचंचुरौपेंद्री त्वौग्रीह्यौमेयरूपिणी
अंबराध्ववहांऽवष्ठां वरमालांबुजेक्षणा ॥
अंबिकांबुमहायोनिरंधोदांधकहारिणी
अंशुमालाह्यंशुमती त्वंगीकृतषडानना ॥
अंधतामिस्रहंत्र्यंधुरं जनाह्यंजनावती
कल्याणकारिणी काम्या कमलोत्पलगंधिनी ॥
कुमुद्वती कमलिनी कांतिः कल्पितदायिनी
कांचनाक्षी कामधेनुः कीर्तिकृत्क्लेशनाशिनी ॥
क्रतुश्रेष्ठा क्रतुफला कर्मबंधविभेदिनी
कमलाक्षी क्लमहरा कृशानुतपनद्युतिः ॥
करुणार्द्रा च कल्याणी कलिकल्मषनाशिनी ॥ ४२ ।
कामरूपाक्रियाशक्तिः कमलोत्पलमालिनी ॥
कूटस्था करुणाकांता कर्मयाना कलावती
कमलाकल्पलतिका कालीकलुषवैरिणी ॥
कमनीयजलाकम्रा कपर्दिसुकपर्दगा
कालकृटप्रशमनी कदंबकुसुमप्रिया ॥
कालिंदी केलिललिता कलकल्लोलमालिका
क्रांतलोकत्रयाकंडूः कंडूतनयवत्सला ॥
खड्गिनी खड्गधाराभा खगा खंडेंदुधारिणी
खेखेलगामिनी खस्था खंडेंदुतिलकप्रिया॥
खेचरीखेचरीवंद्या ख्यातिः ख्यातिप्रदायिनी
खंडितप्रणताघौघा खलबुद्धिविनाशिनी ॥
खातैनः कंदसंदोहा खड्गखट्वांग(?) खेटिनी॥
खरसंतापशमनी खनिः पीयूषपाथसाम् ॥
गंगा गंधवती गौरी गंधर्वनगरप्रिया
गंभीरांगी गुणमयी गतातंका गतिप्रिया ॥
गणनाथांबिका गीता गद्यपद्यपरिष्टुता
गांधारी गर्भशमनी गतिभ्रष्टगतिप्रदा ॥
गोमती गुह्यविद्यागौर्गोप्त्री गगनगामिनी
गोत्रप्रवर्धिनी गुण्या गुणातीता गुणाग्रणीः ॥
गुहांबिका गिरिसुता गोविंदांघ्रिसमुद्भवा
गुणनीयचरित्रा च गायत्री गिरिशप्रिया ॥
गूढरूपा गुणवती गुर्वी गौरववर्धिनी
ग्रहपीडाहरा गुंद्रा गरघ्नी गानवत्सला ॥
घर्महंत्री घृतवती घृततुष्टिप्रदायिनी
घंटारवप्रिया घोराऽघौघविध्वंसकारिणी ॥
घ्राणतुष्टिकरी घोषा घनानंदा घनप्रिया
घातुका घृर्णितजला घृष्टपातकसंततिः ॥
घटकोटिप्रपीतापा घटिताशेषमंगला
घृणावती घृणनिधिर्घस्मरा घूकनादिनी ॥
घुसृणा पिंजरतनुर्घर्घरा घर्घरस्वना
चंद्रिका चंद्रकांतांबुश्चंचदापा चलद्युतिः॥
चिन्मयी चितिरूपा च चंद्रायुतशनानना
चांपेयलोचना चारुश्चार्वंगी चारुगामिनी ॥
चार्या चारित्रनिलया चित्रकृच्चित्ररूपिणी
चंपश्चंदनशुच्यंबुश्चर्चनीया चिरस्थिरा ॥
चारुचंपकमालाढ्या चमिताशेष दुष्कुता
चिदाकाशवहाचिंत्या चंचच्चामरवीजिता ॥
चोरिताशेषवृजिना चरिताशेषमंडला
छेदिताखिलपापौघा छद्मघ्नी छलहारिणी ॥
छन्नत्रिविष्टप तला छोटिताशेषबंधना
छुरितामृतधारौघा छिन्नैनाश्छंदगामिनी ॥
छत्रीकृतमरालौघा छटीकृतनिजामृता
जाह्नवी ज्या जगन्माता जप्या जंघालवीचिका ॥
जया जनार्दनप्रीता जुषणीया जगद्धिता
जीवनं जीवनप्राणा जगज्ज्येष्ठा जगन्मयी ॥
जीवजीवातुलतिका जन्मिजन्मनिबर्हिणी ॥
जाड्यविध्वंसनकरी जगद्योनिर्जलाविला ॥
जगदानंदजननी जलजा जलजेक्षणा
जनलोचनपीयूषा जटातटविहारिणी ॥
जयंती जंजपूकघ्नी जनितज्ञानविग्रहा
झल्लरी वाद्यकुशला झलज्झालजलावृता ॥
झिंटीशवंद्या झांकारकारिणी झर्झरावती
टीकिताशेषपाताला टंकिकैनोद्रिपाटने ॥
टंकारनृत्यत्कल्लोला टीकनीयमहातटा
डंबरप्रवहाडीन राजहंसकुलाकुला॥
डमड्डमरुहस्ता च डामरोक्त महांडका
ढौकिताशेषनिर्वाणा ढक्कानादचलज्जला ॥
ढुंढिविघ्नेशजननी ढणड्ढुणितपातका
तर्पणीतीर्थतीर्था च त्रिपथा त्रिदशेश्वरी ॥
त्रिलोकगोप्त्री तोयेशी त्रैलोक्यपरिवंदिता
तापत्रितयसंहर्त्री तेजोबलविवर्धिनी ॥
त्रिलक्ष्या तारणी तारा तारापतिकरार्चिता
त्रैलोक्यपावनी पुण्या तुष्टिदा तुष्टिरूपिणी ॥
तृष्णाछेत्त्री तीर्थमाता त्त्रिविक्रमपदोद्भवा
तपोमयी तपोरूपा तपःस्तोम फलप्रदा ॥
त्रैलोक्यव्यापिनी तृप्तिस्तृप्तिकृत्तत्त्वरूपिणी
त्रैलोक्यसुंदरी तुर्या तुर्यातीतपदप्रदा ॥
त्रैलोक्यलक्ष्मीस्त्रिपदी तथ्यातिमिरचंद्रिका
तेजोगर्भा तपःसारा त्रिपुरारि शिरोगृहा ॥
त्रयीस्वरूपिणी तन्वी तपनांगजभीतिनुत्
तरिस्तरणिजामित्रं तर्पिताशेषपूर्वजा ॥
तुलाविरहिता तीव्रपापतूलतनूनपात् ॥
दारिद्र्यदमनी दक्षा दुष्प्रेक्षा दिव्यमंडना ॥
दीक्षावतीदुरावाप्या द्राक्षामधुरवारिभृत्
दर्शितानेककुतुका दुष्टदुर्जयदुःखहृत् ॥
दैन्यहृद्दुरितघ्नी च दानवारि पदाब्जजा
दंदशूकविषघ्री च दारिताघौघसंततिः ॥
द्रुतादेव द्रुमच्छन्ना दुर्वाराघविघातिनी
दमग्राह्या देवमाता देवलोकप्रदर्शिनी ॥
देवदेवप्रियादेवी दिक्पालपददायिनी
दीर्घायुःकारिणी दीर्घा दोग्ध्री दूषणवर्जिता ॥
दुग्धांबुवाहिनी दोह्या दिव्या दिव्यगतिप्रदा
द्युनदी दीनशरणं देहिदेहनिवारिणी ॥
द्राघीयसी दाघहंत्री दितपातकसंततिः
दूरदेशांतरचरी दुर्गमा देववल्लभा॥
दुर्वृत्तघ्नी दुर्विगाह्या दयाधारा दयावती
दुरासदा दानशीला द्राविणी द्रुहिणस्तुता ॥
दैत्यदानवसंशुद्धिकर्त्री दुर्बुद्धिहारिणी
दानसारा दयासारा द्यावाभूमिविगाहिनी॥
दृष्टादृष्टफलप्राप्तिर्देवतावृंदवंदिता॥
दीर्घव्रता दीर्घदृष्टिर्दीप्ततोया दुरालभा ॥
दंडयित्री दंडनीतिर्दुष्टदंडधरार्चिता
दुरोदरघ्नी दावार्चिर्द्रवद्रव्यैकशेवधिः ॥
दीनसंतापशमनी दात्री दवथुवैरिणी
दरीविदारणपरा दांता दांतजनप्रिया ॥
दारिताद्रितटा दुर्गा दुर्गारण्यप्रचारिणी
धर्मद्रवा धर्मधुरा धेनुर्धीरा धृतिर्ध्रुवा ॥
धेनुदानफलस्पर्शा धर्मकामार्थमोक्षदा
धर्मोर्मिवाहिनी धुर्या धात्री धात्रीविभूषणम् ॥
धर्मिणी धर्मशीला च धन्विकोटिकृतावना
ध्यातृपापहरा ध्येया धावनी धूतकल्मषा ॥
धर्मधारा धर्मसारा धनदा धनवर्धिनी
धर्माधर्मगुणच्छेत्त्री धत्तूरकुसुमप्रिया ॥
धर्मेशी धर्मशास्त्रज्ञा धनधान्यसमृद्धिकृत्
धर्मलभ्या धर्मजला धर्मप्रसवधर्मिणी ॥
ध्यानगम्यस्वरूपा च धरणी धातृपूजिता
?
धूर्धूर्जटिजटासंस्था धन्या धीर्धारणावती॥
नंदा निर्वाणजननी नंदिनी नुन्नपातका ॥
निषिद्धविघ्ननिचया निजानंदप्रकाशिनी ॥
नभोंगणचरी नूतिर्नम्या नारायणीनुता
निर्मला निर्मलाख्याना नाशिनीतापसंपदाम् ॥
नियता नित्यसुखदा नानाश्चर्यमहानिधिः
नदीनदसरोमाता नायिका नाकदीर्घिका ॥
नष्टोद्धरणधीरा च नंदनानंददायिनी
निर्णिक्ताशेषभुवना निःसंगा निरुपद्रवा ॥
निरालंबा निष्प्रपंचा निर्णाशितमहामला
निर्मलज्ञानजननी निःशेषप्राणितापहृत् ॥
नित्योत्सवा नित्यतृप्ता नमस्कार्या निरंजना
निष्ठावती निरातंका निर्लेपा निश्चलात्मिका ॥
निरवद्या निरीहा च नीललोहितमूर्धगा
नंदिभृंगिगणस्तुत्या नागानंदा नगात्मजा ॥
निष्प्रत्यूहा नाकनदी निरयार्णवदीर्घनौः
पुण्यप्रदा पुण्यगर्भा पुण्या पुण्यतरंगिणी ॥
पृथुः पृथुफला पूर्णा प्रणतार्तिप्रभंजिनी
प्राणदा प्राणिजननी प्राणेशी प्राणरूपिणी ॥
पद्मालया पराशक्तिः पुरजित्परमप्रिया
परापरफलप्राप्तिः पावनी च पयस्विनी ॥
परानंदा प्रकृष्टार्था प्रतिष्ठापालनी परा
पुराणपठिता प्रीता प्रणवाक्षररूपिणी ॥
पार्वतीप्रेमसंपन्ना पशुपाशविमोचनी
परमात्मस्वरूपा च परब्रह्मप्रकाशिनी ॥
परमानंदनिष्पंदा प्रायश्चित्तस्वरूपिणी
पानीयरूपनिर्वाणा परित्राणपरायणा ॥
पापेंधनदवज्वाला पापारिः पापनामनुत्
परमैश्वर्यजननी प्रज्ञा प्राज्ञा परापरा ॥
प्रत्यक्षलक्ष्मीः पद्माक्षी परव्योमामृतस्रवा
प्रसन्नरूपा प्रणिधिः पूता प्रत्यक्षदेवता ॥
पिनाकिपरमप्रीता पग्मेष्ठिकमंडलुः
पद्मनाभपदार्घ्येण प्रसूता पद्ममालिनी ॥
परर्द्धिदा पुष्टिकरी पथ्या पूर्तिः प्रभावती
पुनाना पीतगर्भघ्नी पापपर्वतनाशिनी ॥
फलिनी फलहस्ता च फुल्लांबुजविलोचना
फालितैनोमहाक्षेत्रा फणिलोकविभूषणम् ॥
फेनच्छलप्रणुन्नैनाः फुल्लकैरवगंधिनी
फेनिलाच्छांबुधाराभा फुडुच्चाटितपातका ॥
फाणितस्वादुसलिला फांटपथ्यजलाविला
विश्वमाता च विश्वेशी विश्वा विश्वेश्वरप्रिया ॥
ब्रह्मण्या ब्रह्मकृद्ब्राह्मी ब्रह्मिष्ठा विमलोदका
विभावरी च विरजा विक्रांतानेकविष्टपा ॥
विश्वमित्रं विष्णुपदी वैष्णवी वैष्णवप्रिया
विरूपाक्षप्रियकरी विभूतिर्विश्वतोमुखी ॥
विपाशा वैबुधी वेद्या वेदाक्षररसस्रवा
विद्यावेगवती वंद्या बृंहणी ब्रह्मवादिनी ॥
वरदा विप्रकृष्टा च वरिष्ठा च विशोधनी
विद्याधरी विशोका च वयोवृंदनिषेविता ॥
बहूदका बलवती व्योमस्था विबुधप्रिया
वाणी वेदवती वित्ता ब्रह्मविद्यातरंगिणी ॥
ब्रह्मांडकोटिव्याप्तांबुर्ब्रह्महत्यापहारिणी
ब्रह्मेशविष्णुरूपा च बुद्धिर्विभववर्धिनी ॥
विलासिसुखदा वैश्या व्यापिनी च वृषारणिः
वृषांकमौलिनिलया विपन्नार्तिप्रभंजिनी ॥
विनीता विनता ब्रध्नतनया विनयान्विता
विपंचीवाद्यकुशला वेणुश्रुतिविचक्षणा ॥
वर्चस्करी बलकरी वलोन्मूलितकल्मषा
विपाप्मा विगतातंका विकल्पपरिवर्जिता ॥
वृष्टिकर्त्री वृष्टिजला विधिर्विच्छिन्नबंधना
व्रतरूपा वित्तरूपा बहुविघ्नविनाशकृत् ॥
वसुधारा वसुमती विचित्रांगी विभावसुः
विजया विश्वबीजं च वामदेवी वरप्रदा ॥
वृषाश्रिता विषघ्नी च विज्ञानोर्म्यंशुमालिनी
भव्या भोगवती भद्रा भवानी भूतभाविनी ॥
भूतधात्री भयहरा भक्तदारिद्र्यघातिनी
भुक्तिमुक्तिप्रदाभेशी भक्तस्वर्गापवर्गदा ॥
भागीरथी भानुमती भाग्यभोगवती भृतिः
भवप्रिया भवद्वेष्टी भूतिदा भूतिभूषणा ॥
भाललोचनभावज्ञा भूतभव्यभवत्प्रभुः
भ्रांतिज्ञानप्रशमनी भिन्नब्रह्मांडमंडपा ॥
भूरिदा भक्तिसुलभा भाग्यवद्दृष्टिगोचरी
भंजितोपप्लवकुला भक्ष्यभोज्यसुखप्रदा ॥
भिक्षणीया भिक्षुमाता भावाभावस्वरूपिणी ॥
मंदाकिनी महानंदा माता मुक्तितंरगिणी ॥
महोदया मधुमती महापुण्या मुदाकरी
मुनिस्तुता मोहहंत्री महातीर्था मधुस्रवा ॥
माधवी मानिनी मान्या मनोरथपथातिगा
मोक्षदा मतिदा मुख्या महाभाग्यजनाश्रिता ॥
महावेगवतीमेध्या महामहिमभूषणा
महाप्रभावा महती मीनचंचललोचना ॥
महाकारुण्यसंपूर्णा महर्द्धिश्च महोत्पला
मूर्तिमन्मुक्तिरमणी मणिमाणिक्यभूषणा ॥
मुक्ताकलापनेपथ्या मनोनयननंदिनी
महापातकराशिघ्नी महादेवार्धहारिणी ॥
महोर्मिमालिनी मुक्ता महादेवी मनोन्मनी
महापुण्योदयप्राप्या मायातिमिरचंद्रिका॥
महाविद्या महामाया महामेधा महौषधम्
मालाधरी महोपाया महोरगविभूषणा ॥
महामोहप्रशमनी महामंगलमंगलम्
मार्तंडमंडलचरी महालक्ष्मीर्मदोज्झिता ॥
यशस्विनी यशोदा च योग्या युक्तात्मसेविता
योगसिद्धिप्रदा याज्या यज्ञेशपरिपूरिता ॥
यज्ञेशी यज्ञफलदा यजनीया यशस्करी
यमिसेव्या योगयोनिर्योगिनी युक्तबुद्धिदा ॥
योगज्ञानप्रदा युक्ता यमाद्यष्टांगयोगयुक्
यंत्रिताघौघसंचारा यमलोकनिवारिणी॥
यातायातप्रशमनी यातनानामकृंतनी
यामिनीशहिमाच्छोदा युगधर्मविवर्जिता ॥
रेवतीरतिकृद्रम्या रत्नगर्भा रमा रतिः
रत्नाकरप्रेमपात्रं रसज्ञा रसरूपिणी॥
रत्नप्रासादगर्भा च रमणीयतरंगिणी
रत्नार्ची रुद्ररमणी रागद्वेषविनाशिनी॥
रमा रामा रम्यरूपा रोगिजीवातुरूपिणी
रुचिकृद्रोचनी रम्या रुचिरा रोगहारिणी ॥
राजहंसा रत्नवती राजत्कल्लोलराजिका
रामणीयकरेखा च रुजारी रोगरोषिणी॥
राकारंकार्तिशमनी रम्या रोलंबराविणी
रागिणीरंजितशिवा रूपलावण्यशेवधिः ॥
लोकप्रसूर्लोकवंद्या लोलत्कल्लोलमालिनी
लीलावती लोकभूमिर्लोकलोचनचंद्रिका ॥
लेखस्रवंती लटभा लघुवेगा लघुत्वहृत्
लास्यत्तरंगहस्ता च ललिता लयभंगिगा ॥
लोकबंधुर्लोकधात्री लोकोत्तरगुणोर्जिता
.
लोकत्रयहिता लोका लक्ष्मीर्लक्षणलक्षिता ॥
लीलालक्षितनिर्वाणा लावण्यामृतवर्षिणी
वैश्वानरी वासवेड्या वंध्यत्वपरिहारिणी ॥
वासुदेवांघ्रिरेणुघ्नी वज्रिवज्रनिवारिणी
शुभावती शुभफला शांतिः शांतनुवल्लभा ॥
शूलिनी शैशववयाः शीतलाऽमृतवाहिनी
शोभावती शीलवती शोषिताशेषकिल्बिषा ॥
शरण्या शिवदा शिष्टा शरजन्मप्रसूः शिवा
शक्तिः शशांकविमला शमनस्वसृसंमता ॥
शमा शमनमार्गघ्नी शितिकंठमहाप्रिया
शुचिः शुचिकरी शेषा शेषशायिपदोद्भवा ॥
श्रीनिवास श्रुतिः श्रद्धा श्रीमती श्रीः शुभव्रता ॥
शुद्धविद्या शुभावर्ता श्रुतानंदा श्रुतिस्तुतिः ॥
शिवेतरघ्नी शबरी शांबरीरूपधारिणी
श्मशानशोधनी शांता शश्वच्छतधृतिष्टुता ॥
शालिनी शालिशोभाढ्या शिखिवाहनगर्भभृत्
शंसनीयचरित्रा च शातिताशेषपातका ॥
षड्गुणैश्वर्यसंपन्ना षडंगश्रुतिरूपिणी
षंढताहारि सलिलाष्ट्यायन्नदनदीशता ॥
सरिद्वरा च सुरसा सुप्रभा सुरदीर्घिका
स्वःसिंधुः सर्वदुःखघ्नी सर्वव्याधिमहौषधम् ॥
सेव्यासिद्धिः सती सूक्तिः स्कंदसूश्च सरस्वती
संपत्तरंगिणी स्तुत्या स्थाणुमौलिकृतालया ॥
स्थैर्यदा सुभगा सौख्या स्त्रीषु सौभाग्यदायिनी
स्वर्गनिःश्रेणिका सूक्ष्मा स्वधा स्वाहा सुधाजला ॥
समुद्ररूपिणी स्वर्ग्या सर्वपातकवैरिणी
स्मृताघहारिणी सीता संसाराब्धितरंडिका ॥
सौभाग्यसुंदरी संध्या सर्वसारसमन्विता
हरप्रिया हृपीकेशी हंसरूपा हिरण्मयी ॥
हृताघसंघा हितकृद्धेला हेलाघगर्वहृत्
क्षेमदा क्षालिताघौघा क्षुद्रविद्राविणी क्षमा ॥
इति नामसहस्रं हि गंगायाः कलशोद्भव ॥
कीर्तयित्वा नरः सम्यग्गंगास्नानफलं लभेत्
सर्वपापप्रशमनं सर्वविघ्न विनाशनम् ॥
सर्वस्तोत्रजपाच्छ्रेष्ठं सर्वपावनपावनम्
श्रद्धयाभीष्टफलदं चतुर्वर्गसमृद्धिकृत् ॥
सकृज्जपादवाप्नोति ह्येकक्रतुफलंमुने
सर्वतीर्थेषु यः स्नातः सर्वयज्ञेषु दीक्षितः ॥
तस्य यत्फलमुद्दिष्टं त्रिकालपठनाच्च तत्
सर्वव्रतेषु यत्पुण्यं सम्यक्चीर्णेषु वाडव ॥
तत्फलं समवाप्नोति त्रिसंध्यं नियतः पठन्
स्नानकाले पठेद्यस्तु यत्रकुत्र जलाशये ॥
तत्र सन्निहिता नूनं गंगा त्रिपथगा मुने
श्रेयोर्थी लभते श्रेयो धनार्थी लभते धनम् ॥
कामी कामानवाप्नोति मोक्षार्थी मोक्षमाप्नुयात्
वर्षं त्रिकालपठनाच्छ्रद्धया शुचिमानसः ॥
ऋतुकालाभिगमनादपुत्रः पुत्रवान्भवेत्
नाकालमरणं तस्य नाग्निचोराहि साध्वसम् ॥
नाम्नां सहस्रं गंगाया यो जपेच्छ्रद्धया मुने
गंगा नाम सहस्रं तु जप्त्वा ग्रामांतरं व्रजेत् ॥
कार्यसिद्धिमवाप्नोति निर्विघ्नो गेहमाविशेत्
तिथिवारर्क्षयोगानां न दोषः प्रभवेत्तदा ॥
यदा जप्त्वा व्रजेदेतत्स्तोत्रं ग्रामांतरं नरः
आयुरारोग्यजननं सर्वोपद्रवनाशनम्॥
सर्वसिद्धिकरं पुंसां गंगानामसहस्रकम्
जन्मांतर सहस्रेषु यत्पापं सम्यगर्जितम् ॥
गंगानामसहस्रस्य जपनात्तत्क्षयं व्रजेत्
ब्रह्मघ्नो मद्यपः स्वर्णस्तेयी च गुरुतल्पगः ॥
तत्संयोगी भ्रूणहंता मातृहा पितृहा मुने
विश्वासघाती गरदः कृतघ्नो मित्रघातकः ॥
अग्निदो गोवधकरो गुरुद्रव्यापहारकः
महापातकयुक्तोपि संयुक्तोप्युपपातकैः ॥
मुच्यते श्रद्धया जप्त्वा गंगा नाम सहस्रकम्
आधिव्याधिपरिक्षिप्तो घोर ताप परिप्लुतः ॥
मुच्यते सर्वदुःखेभ्यः स्तवस्यास्यानुकीर्तनात्
संवत्सरेण युक्तात्मा पठन्भक्तिपरायणः ॥
अभीप्सितां लभेत्सिद्धिं सर्वैः पापैः प्रमुच्यते
संशयाविष्टचित्तस्य धर्मविद्वेषिणोपि च ॥
दांभिकस्यापि हिंस्रस्य चेतो धर्मपरं भवेत्
वर्णाश्रमपथीनस्तु कामक्रोधविवर्जितः ॥
यत्फलं लभते ज्ञानी तदाप्नोत्यस्य कीर्तनात्
गायत्र्ययुतजप्येन यत्फलं समुपार्जितम् ॥
सकृत्पठनतः सम्यक्तदशेषमवाप्नुयात्
गां दत्त्वा वेदविदुषे यत्फलं लभते कृती ॥
तत्पुण्यं सम्यगाख्यातं स्तवराजसकृज्जपात्
गुरुशुश्रूषणं कुर्वन्यावज्जीवं नरोत्तमः॥
यत्पुण्यमर्जयेत्तद्भाग्वर्षं त्रिषवणं जपन्
वेदपारायणात्पुण्यं यदत्र परिपठ्यते ॥
तत्षण्मासेन लभते त्रिसंध्यं परिकीर्तनात्
गंगायाः स्तवराजस्य प्रत्यहं परिशीलनात् ॥
शिवभक्तिमवाप्नोति विष्णुभक्तोऽथवा भवेत्
यः कीर्तयेदनुदिनं गंगानामसहस्रकम् ॥
तत्समीपे सहचरी गंगादेवी सदा भवेत्
सर्वत्र पूज्यो भवति सर्वत्र विजयी भवेत् ॥
सर्वत्र सुखमाप्नोति जाह्नवीस्तोत्रपाठतः
सदाचारी स विज्ञेयः सशुचिस्तु सदैव हि ॥
कृतसर्वसुरार्चः स कीर्तयेद्य इमां स्तुतिम्
तस्मिंस्तृप्ते भवेत्तृप्ता जाह्नवी नात्र संशयः ॥
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गंगाभक्तं समर्चयेत्
स्तवराजमिमं गांगं शृणुयाद्यश्च वै पठेत् ॥
श्रावयेदथ तद्भक्तान्दंभलोभ विवर्जितः
मुच्यते त्रिविधैः पापैर्मनोवाक्काय संभवैः ॥
क्षणान्निष्पापतामेति पितॄणां च प्रियो भवेत्
सर्वदेवप्रियश्चापि सर्वर्षिगणसंमतः ॥
अंते विमानमारुह्य दिव्यस्त्रीशतसंवृतः
दिव्याभरणसंपन्नो दिव्यभोगसमन्वितः ॥
नंदनादिवने स्वैरं देववत्स प्रमोदते
भुज्यमानेषु विप्रेषु श्राद्धकाले विशेषतः ॥
जपन्निदं महास्तोत्रं पितॄणां तृप्तिकारकम्
यावंति तत्र सिक्थानि यावंतोंऽबुकणाः स्थिताः ॥
तावंत्येव हि वर्षाणि मोदंते स्वः पितामहाः
यथा प्रीणंति पितरो गंगायां पिंडदानतः ॥
तथैव तृप्नुयुः श्राद्धे स्तवस्यास्यानुसंश्रवात्
एतत्स्तोत्रं गृहे यस्य लिखितं परिपूज्यते ॥
तत्र पापभयं नास्ति शुचि तद्भवनं सदा
अगस्ते किंबहूक्तेन शृणु मे निश्चितं वचः ॥
संशयो नात्र कर्तव्यः संदिग्धे(?)रफलं नहि
(संदेग्धरि)
यावंति मर्त्ये स्तोत्राणि मंत्रजालान्यनेकशः ॥
तावंति स्तवराजस्य गांगेयस्य समानि न
यावज्जन्म जपेद्यस्तु नाम्नामेतत्सहस्रकम्॥
स कीकटेष्वपि मृतो न पुनर्गर्भमाविशेत्
नित्यं नियमवानेतद्यो जपेत्स्तोत्रमुत्तमम् ॥
अन्यत्रापि विपन्नः स गंगातीरे मृतो भवेत्
एतत्स्तोत्रवरं रम्यं पुरा प्रोक्तं पिनाकिना ॥
विष्णवे निजभक्ताय मुक्तिबीजाक्षरास्पदम्
गंगास्नानप्रतिनिधिः स्तोत्रमेतन्मयेरितम्॥
सिस्नासुर्जाह्नवीं तस्मादेतत्स्तोत्रं जपेत्सुधीः
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंडे पूर्वार्द्धे गंगासहस्रनामकथनंनामैकोनत्रिंशत्तमोऽध्यायः
मूल पाठ: skandapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0