સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 4.28

ઉમોવાચ ॥ ॥
કિંચિત્પ્રષ્ટુમના નાથ સ્વસંદેહાપનુત્તયે ॥
વદ ખેદો યદિ ન તે ત્રિકાલજ્ઞાનકોવિદ

તદા ભગીરથો રાજા ક્વ ક્વ ભાગીરથી તદા ॥
યદા વિષ્ણુસ્તપસ્તેપે ચક્રપુષ્કરિણી તટે

॥ શિવ ઉવાચ ॥ ॥
સંદેહોઽત્ર ન કર્તવ્યો વિશાલાક્ષિ સદામલે ॥
શ્રુતૌ સ્મૃતૌ પુરાણેષુ કાલત્રયમુદીર્યતે ॥

ભૂતં ભાવિ ભવચ્ચાપિ સંશયં મા વૃથા કૃથાઃ ॥
ઇત્યુક્ત્વા પુનરાહેશો ગંગામાહાત્મ્યમુત્તમમ્

॥ અગસ્ત્ય ઉવાચ ॥
પાર્વતીનંદન પુનર્દ્યુનદ્યાઃ પરિતો વદ ॥
મહિમોક્તો હરૌ યદ્વદ્દેવદેવેન વૈ તદા

સ્કંદ ઉવાચ ॥
મુન
ઽત્ર મૈત્રાવરુણે યથા દેવેન ભાષિતમ્ ॥
શુણુ ત્રિપથગામિન્યા માહાત્મ્યં પાતકાપહમ્

ત્રિસ્રોતસં સમાસાદ્ય સકૃત્પિંડાન્દદાતિ યઃ ॥
ઉદ્ધૃતાઃ પિતરસ્તેન ભવાંભોધેસ્તિલોદકૈઃ

યાવંતશ્ચ તિલા મર્ત્યૈર્ગૃહીતા પિતૃકર્મણિ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ પિતરઃ સ્વર્ગવાસિનઃ

દેવાઃ સપિતરો યસ્માદ્ગંગાયાં સર્વદા સ્થિતાઃ ॥
આવાહનં વિસર્ગં ચ તેષાં તત્ર તતો નહિ

પિતૃવંશે મૃતા યે ચ માતૃવંશે તથૈવ ચ ॥
ગુરુ શ્વશુર બંધૂનાં યે ચાન્યે બાંધવા મૃતાઃ

અજાતદંતા યે કેચિદ્યે ચ ગર્ભે પ્રપીડિતાઃ ॥
અગ્નિવિદ્યુચ્ચોરહતા વ્યાઘ્રદંષ્ટ્રિભિરેવ ચ

ઉદ્બંધન મૃતા યે ચ પતિતા આત્મઘાતકાઃ ॥
આત્મવિક્રયિણશ્ચોરા યે તથાઽયાજ્યયાજકાઃ

રસવિક્રયિણો યે ચ યે ચાન્યે પાપરોગિણઃ ॥
અગ્નિદા ગરદાશ્ચૈવ ગોઘ્નાશ્ચૈવ સ્વવંશજાઃ

અસિપત્રવને યે ચ કુંભીપાકે ચ યે ગતાઃ ॥
રૌરવેપ્યંધતામિસ્રે કાલસૂત્રે ચ યે ગતાઃ

જાત્યંતરસહસ્રેષુ ભ્રામ્યંતે યે સ્વકર્મભિઃ ॥
યે તુ પક્ષિમૃગાદીનાં કીટવૃક્ષાદિ વીરુધામ્

યોનિં ગતાસ્ત્વસંખ્યાતાઃ સંખ્યાતાનામશોભનાઃ ॥
પ્રાપિતા યમલોકં તુ સુઘોરૈર્યમકિંકરૈઃ

યેઽબાંધવા બાંધવા વા યેઽન્યજન્મનિ બાંધવાઃ ॥
યેપિ ચાજ્ઞાતનામાનો યે ચાપુત્રાઃ સ્વગોત્રજાઃ

વિષેણ ચ મૃતા વૈ યે યે વૈ શૃંગિભિરાહતાઃ ॥
કૃતઘ્નાશ્ચ ગુરુઘ્નાશ્ચ યે ચ મિત્રદ્રુહસ્તથા

સ્ત્રી બાલઘાતકા યે ચ યે ચ વિશ્વાસઘાતકાઃ ॥
અસત્યહિંસાનિરતા સદા પાપરતાશ્ચ યે

અશ્વવિક્રયિણો યે ચ પરદ્રવ્યહરાશ્ચ યે ॥
અનાથાઃ કૃપણા દીના માનુષ્યં પ્રાપ્તુમક્ષમાઃ

તર્પિતા જાહ્નવીતોયૈર્નરેણ વિધિના સકૃત્ ॥
પ્રયાંતિ સ્વર્ગતિં તેપિ સ્વર્ગિણો મુક્તિમાપ્નુયુઃ

એતાન્મંત્રાન્સમુચ્ચાર્ય યઃ કુર્યાત્પિતૃતર્પણમ્ ॥
શ્રાદ્ધં પિંડપ્રદાનં ચ સ વિધિજ્ઞ ઇહોચ્યતે

કામપ્રદાનિ તીર્થાનિ ત્રૈલોક્યે યાનિ કાનિચિત્ ॥
તાનિ સર્વાણિ સેવંતે કાશ્યામુત્તરવાહિનીમ્

સ્વઃસિંધુઃ સર્વતઃ પુણ્યા બ્રહ્મહત્યાપહારિણી ॥
કાશ્યાં વિશેષતો વિષ્ણો યત્ર ચોત્તરવાહિની

ગાયંતિ ગાથામેતાં વૈ દૈવર્ષિપિતરોગણાઃ ॥
અપિ દૃગ્ગોચરા નઃ સ્યાત્કાશ્યામુત્તરવાહિની

યત્રત્યામૃતસંતૃપ્તાસ્તાપત્રિતયવર્જિતાઃ ॥
સ્યામ ત્વમૃતમેવાદ્ધા વિશ્વનાથપ્રસાદતઃ

ગંગૈવ કેવલા મુક્ત્યૈ નિર્ણીતા પરિતો હરે ॥
અવિમુક્તે વિશેષેણ મમાધિષ્ઠાનગૌરવાત્

જ્ઞાત્વા કલિયુગં ઘોરં ગંગાભક્તિઃ સુગોપિતા ॥
ન વિંદતિં જના ગંગાં મુક્તિમાગૈર્કદાયિકામ્

અનેકજન્મનિયુતં ભ્રામ્યમાણસ્તુ યોનિષુ ॥
નિર્વૃતિં પ્રાપ્નુયાત્કોત્ર જાહ્નવીભજનં વિના

નરાણામલ્પબુદ્ધીનામેનો વિક્ષિપ્તચેતસામ્ ॥
ગંગેવ પરમં વિષ્ણો ભેષજં ભવરોગિણામ્

ખંડસ્ફુટિતસંસ્કારં ગંગાતીરે કરોતિ યઃ ॥
મમ લોકે ચિરં કાલં તસ્યાક્ષય સુખં હરે

ગંતુમુદ્દિશ્ય યો ગંગાં પરાર્થસ્વાર્થમેવ વા ॥
ન ગચ્છતિ પરં મોહાત્સ પતેત્પિતૃભિઃ સહ

સર્વાણિ યેષાં ગાંગેયૈસ્તોયૈઃ કૃત્યાનિ દેહિનામ્ ॥
ભૂમિસ્થા અપિ તે મર્ત્યા અમર્ત્યા એવ વૈ હરે

ચરમેપિ વયોભાગે સ્વઃસિંધું યો નિષેવતે ॥
કૃત્વાપ્યેનાંસિ બહુશઃ સોપિ યાયાચ્છુભાં ગતિમ્

યાવદસ્થિ મનુષ્યાણાં ગંગાતોયેષુ તિષ્ઠતિ ॥
તાવદબ્દસહસ્રાણિ સ્વર્ગલોકે મહીયતે

વિષ્ણુરુવાચ ॥ ॥
દેવદેવજગન્નાથ જગતાં હિતકૃત્પ્રભો ॥
કીકસં ચેત્પતેદ્દૈવાદ્દુર્વૃત્તસ્ય દુરાત્મનઃ

જલે દ્યુનદ્યા નિષ્પાપે કથં તસ્ય પરા ગતિઃ ॥
અપમૃત્યુ વિપન્નસ્ય તદીશ વિનિવેદ્યતામ્

॥ મહેશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
અત્રાર્થે કથયિષ્યામિ પુરાવૃત્તમધોક્ષજ ॥
શૃણુષ્વૈકમના વિષ્ણો વાહીકસ્ય દ્વિજન્મનઃ

પુરા કલિંગવિષયે દ્વિજો લવણવિક્રયી ॥
સંધ્યાસ્નાનવિહીનશ્ચ વેદાક્ષરવિવર્જિતઃ

વાહીકો નામતો યજ્ઞસૂત્રમાત્રપરિગ્રહઃ ॥
પરિગ્રહશ્ચ તસ્યાસીત્કૌવિંદી વિધવા નવા

દુર્ભિક્ષપીડિતેનાથ વૃષલીપતિના વિના ॥
પ્રાણાધારં તદા તેન દેશાદ્દેશાંતરં યયૌ

મધ્યેઽથ દંડકારણ્યં ક્ષુત્ક્ષામઃ સંગવર્જિતઃ ॥
વ્યાઘ્રેણ ઘાતિતસ્તત્ર નરમાંસપ્રિયેણ સઃ

તસ્ય વામપદં ગૃધ્રો ગૃહીત્વોદપતત્તતઃ ॥
માંસાશિનાઽન્ય ગૃધ્રેણ તસ્ય યુદ્ધમભૂદ્દિવિ

ગૃધ્રયોરામિષં ગૃધ્ન્વોઃ પરસ્પરજયૈષિણોઃ ॥
અવાપતત્પાદગુલ્ફં કંકચંચુપુટાત્તદા

તસ્ય વાહીક વિપ્રસ્ય વ્યાઘ્રવ્યાપાદિતસ્ય હ ॥
મધ્યે ગંગં દૈવયોગાદપતદ્દ્વંદ્વકારિણોઃ

યદૈવ હતવાન્દ્વીપી તં વાહીકમરણ્યગમ્ ॥
તસ્મિન્નેવ ક્ષણે બદ્ધઃ સ પાશૈઃ ક્રૂરકિંકરૈઃ

કશાભિર્ઘાતિતોત્યંતમારાભિઃ પરિતોદિતઃ ॥
વમન્રુધિરમાસ્યેન નીતસ્તૈઃ સ યમાગ્રતઃ

આપૃચ્છિ ધર્મરાજેન ચિત્રગુપ્તોથ માપતે ॥
ધર્માધર્મં વિચાર્યાસ્ય કથયાશુ દ્વિજન્મનઃ

વૈવસ્વતેન પૃષ્ટોથ ચિત્રગુપ્તો વિચિત્રધીઃ ॥
સર્વદા સર્વજંતૂનાં વેદિતા સર્વકર્મણામ્

જગાદ યમુનાબંધું વાહીકસ્ય દ્વિજન્મનઃ ॥
જન્મકર્મદિનારભ્ય દુર્વૃત્તસ્ય શુભેતરમ્

ચિત્રગુપ્ત ઉવાચ ॥ ॥
ગર્ભાધાનાદિકં કર્મ પ્રાક્કૃતં નાસ્ય કેનચિત્ ॥
જાતકર્મકૃતં નાસ્ય પિત્રાઽજ્ઞાનવતા હરે

ગર્ભૈનઃ શમને હેતુઃ સમસ્તાયુઃ સુખપ્રદમ્ ॥
એકાદશેહ્નિ નામાસ્ય ન કૃતં વિધિપૂર્વકમ્

ખ્યાતઃ સ્યાદ્યેન વિધિના સર્વત્ર વિધિપાવનમ્ ॥
નાકાર્ષીન્નિર્ગમં ચાસ્ય ચતુર્થે માસિ મંદધીઃ

જનકઃ શુભતિથ્યાદૌ વિદેશગમનાપહમ્ ॥
ષષ્ઠેઽન્નપ્રાશનંમાસિ ન કૃતં વિધિપૂર્વકમ્

સર્વદા મિષ્ટમશ્નાતિ કર્મણા યેન ભાસ્કરે ॥
ન ચૂડાકરણં ચાસ્ય કૃતમબ્દે યથાકુલમ્

કર્મણા યેન કેશાઃ સ્યુઃ સ્નિગ્ધાઃ કુસુમવર્ષિણઃ ॥
નાકારિ કર્ણવેધોસ્ય જનિત્રા સમયે શુભે

સુવર્ણગ્રાહિણૌ યેન કર્ણૌ સ્યાતાં ચ સુશ્રુતી ॥
મૌંજીબંધોપ્યભૂદસ્ય વ્યતીતેબ્દેઽષ્ટમે હરે ॥
બ્રહ્મચર્યાભિવૃદ્ધ્યૈ યો બ્રહ્મગ્રહણહેતુકઃ

મૌંજીમોક્ષણવાર્તાપિ કૃતા નાસ્ય જનુઃકૃતા ॥
ગાર્હસ્થ્યં પ્રાપ્યતે યસ્માત્કર્મણોઽનંતરં વરમ્

યથાકથંચિદૂઢાઽથ પત્ની ત્યક્તકુલાધ્વગા ॥
વૃષલીપતિના તેન પરદારાપહારિણા

આરભ્ય પંચમાદ્વર્ષાત્પરસ્વસ્યાપહારકઃ ॥
અભૂદેષ દુરાચારો દુરોદરપરાયણઃ

રુમાયાં
1
વસતાઽનેન હતાગૌરેકવાર્ષિકી ॥ 1.લવણાકરે ભૂપ્રદેશે
એકદા દૃઢદંડેન લિહંતી લવણં મૃતા

જનનીં પાદપાતેન બહુશોઽસાવતાડયત્ ॥
કદાચિદપિ નો વાક્યં પિતુઃ કૃતમનેન વૈ

વિષં ભક્ષિતવાનેષ બહુશઃ કલહપ્રિયઃ ॥
જનોપતાપશીલોસૌ કૃતોદરવિદારણઃ

ધત્તૂરકરવીરાદિ બહુધોપવિષાણિ ચ ॥
ક્રીડાકલહમાત્રેણ ભક્ષયચ્ચૈષ દુર્મતિઃ

દગ્ધોસાવગ્નિના સૌરે શ્વભિશ્ચ કવલીકૃતઃ ॥
શૃંગિભિઃ પરિતઃ પ્રોતો વિષાણાગ્રૈરસૌ બહુ

દંદશૂકૈર્ભૃશં દષ્ટો દુષ્ટઃ શિષ્ટૈર્વિગર્હિતઃ ॥
કાષ્ઠેષ્ટલોષ્ટૈઃ પાપિષ્ઠઃ કૃતાનિષ્ટઃ સદાત્મનઃ

આસ્ફાલિતં શિરોનેનાસકૃચ્ચાપિ દુરાત્મના ॥
યદર્ચ્યતે સદા સદ્ભિરુત્તમાંગમનેકધા

અસૌ હિ બ્રાહ્મણો મંદો ગાયત્રીમપિવેદન ॥
કામતો મત્સ્યમાંસાનિ જગ્ધાન્યેતેન દુર્ધિયા

આત્માર્થં પાયસમસૌ પર્યપાક્ષીદનેકધા ॥
લાક્ષાલવણમાંસાનાં સપયોદધિસર્પિષામ્

વિષલોહાયુધાનાં ચ દાસીગોવાજિનામપિ ॥
વિક્રેતાઽસૌ સદા મૂઢસ્તથા વૈ કેશચર્મણામ્

શૂદ્રાન્ન પરિપુષ્ટાંગઃ પર્વણ્યહનિ મૈથુની ॥
પરાઙ્મુખો દૈવપિત્ર્યકર્મણ્યેષ દુરાત્મવાન્

પક્ષિણો ઘાતિતાનેન મૃગાશ્ચાપિ પરઃ શતમ્ ॥
અકારણ દ્રુમચ્છેદી સદા નિર્દયમાનસઃ

ઉદ્વેગજનકો નિત્યં નિજબંધુજનેષ્વપિ ॥
અસત્યવાદી સતતં સદા હિંસાપરાયણઃ

અદત્તદાનઃ પિશુનઃ શિશ્નોદરપરાયણઃ ॥
કિં બહૂક્તેન રવિજ સાક્ષાત્પાતક મૂર્તિમાન્

રૌરવેપ્યંધતામિસ્રે કુંભીપાકેઽતિરૌરવે ॥
કાલસૂત્રે કૃમિભુજિ પૂયશોણિતકર્દમે

અસિપત્રવને ઘોરે યંત્રપીડે સુદંષ્ટ્રકે ॥
અધોમુખે પૂતિગંધે વિષ્ઠાગર્ત્તેષ્વભોજને

સૂચીભેદ્યેઽથ સંદંશે લાલાપે ક્ષુરધારકે ॥
પ્રત્યેકં નરકે ત્વેષ પાત્યતાં કલ્પસંખ્યયા

ધર્મરાજઃ સમાકર્ણ્ય ચિત્રગુપ્તમુખાદિતિ ॥
નિર્ભર્ત્સ્ય તં દુરાચારં કિંકરાનાદિદેશ હ

ભ્રૂ સંજ્ઞયા હૃતૈર્નીતઃ સ બદ્ધ્વા નિરયાલયમ્ ॥
આક્રંદરાવો યત્રોચ્ચૈઃ પાપિનાં રોમહર્ષણઃ

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
યાતનાસ્વતિતીવ્રાસુ વાહીકે સંસ્થિતે તદા ॥
તત્કાલપુણ્યફલદે ગાઙ્ગેયાંભસિ નિર્મલે

પતિતં તદ્ધિ ગૃધ્રાસ્યાદ્વાહીકસ્ય દ્વિજન્મનઃ ॥
હરે વિમાનં તત્કાલમાપન્નં સુરસદ્મતઃ

ઘંટાવલંબિતં દિવ્યં દિવ્યસ્ત્રીશતસંકુલમ્ ॥
આરુહ્ય દેવયાનં સ દિવ્યવેષધરો દ્વિજઃ

વીજ્યમાનોઽપ્સરોવૃંદૈર્દિવ્યગંધાનુલેપનઃ ॥
જગામ સ્વર્ગભુવનં ગંગાસ્થિપતનાદ્ધરે

સ્કંદ ઉવાચ ॥ ॥
વસ્તુશક્તિવિચારોયમદ્ભુતઃ કોપિ કુંભજ ॥
દ્રવરૂપેણ કાપ્યેષા શક્તિઃ સાદાશિવી પરા

કરુણામૃતપૂર્ણેન દેવદેવેન શંભુના ॥
એષા પ્રવર્તિતા ગંગા જગદુદ્ધરણાય વૈ

યથાન્યાઃ સરિતો લોકે વારિપૂર્ણાઃ સહસ્રશઃ ॥
તથૈષાનાનુમંતવ્યા સદ્ભિસ્ત્રિપથગામિની

શ્રુત્યક્ષરાણિ નિશ્ચિત્ય કારુણ્યાચ્છંભુના મુને ॥
નિર્મિતા તદ્દ્રવૈરેષા ગંગા ગંગાધરેણ વૈ

યોગોપનિષદામેતં સારમાકૃષ્ય શંકરઃ ॥
કૃપયા સર્વજંતૂનાં ચકાર સરિતાં વરામ્

અકલાનિધયો રાત્ર્યો વિપુષ્પાશ્ચૈવ પાદપાઃ ॥
યથા તથૈવ તે દેશા યત્ર નાસ્ત્યમરાપગા

અનયાઃ સંપદો યદ્વન્મખા યદ્વદદક્ષિણાઃ ॥
તદ્વદ્દેશા દિશઃ સર્વા હીના ગંગાંભસા હરે

વ્યોમાંગણમનર્કં ચ નક્તેઽદીપં યથા ગૃહમ ॥
અવેદા બ્રાહ્મણા યદ્વદ્ગંગાહીનાસ્તથા દિશઃ

ચાંદ્રાયણસહસ્રં તુ યઃ કુર્યાદ્દેહશોધનમ્ ॥
ગંગામૃતં પિબેદ્યસ્તુ તયોર્ગંગાબુપોઽધિકઃ

પાદેનૈકેન યસ્તિષ્ઠેત્સહસ્રં શરદાં શતમ્ ॥
અબ્દં ગંગાંબુપો યસ્તુ તયોર્ગંગાંબુપોઽધિકઃ

અવાક્છિરાઃ પ્રલંબેદ્યઃ શતસંવત્સરાન્નરઃ ॥
ભીષ્મસૂવાલુકાતલ્પશયસ્તસ્માદ્વરો હરે

પાપતાપાભિતપ્તાનાં ભૂતાનામિહ જાહ્વવી ॥
પાપતાપહરા યદ્વદ્ગંગા નાન્યત્તથા કલૌ

તાર્ક્ષ્યવીક્ષણમાત્રેણ ફણિનૌ નિર્વિષા યથા ॥
નિષ્પ્રભાણિ તથેનાંસિ ભાગીરથ્યવલોકનાત્

ગંગાતટોદ્ભવાં મૃત્સ્નાં યો મૌલૌ બિભૃયાન્નરઃ ॥
બિભર્તિ સોઽર્કબિંબં વૈ તમોનાશાય નિશ્ચિતમ્

વ્યસનૈરભિભૂતસ્ય ધનહીનસ્ય પાપિનઃ ॥
ગંગૈવ કેવલં તસ્ય ગતિરુક્તા ન ચાન્યથા

શ્રુતાભિલષિતા દૃષ્ટા સ્પૃષ્ટા પીતાઽવગાહિતા ॥
પુંસાં વંશદ્વયં ગંગા તારયેન્નાત્ર સંશયઃ

કીર્તનાદ્દર્શનાત્સ્પર્શાદ્ગંગાપાનાવગાહનાત્ ॥
દશોત્તરગુણા જ્ઞેયા પુણ્યાપુણ્યર્દ્ધિનાશયોઃ

ન સુતૈર્ન ચ વા વિત્તૈર્નાન્યેનાપિ સુકર્મણા ॥
તત્ફલં પ્રાપ્યતે મર્ત્યે ગંગામાપ્ય યદાપ્યતે

જાત્યંધાઃ પંગવસ્તે વૈ જીવંતોપ્યથ તે મૃતાઃ ॥
સમર્થા અપિ યે ગંગાં ન સ્નાયુર્મોક્ષગર્ભિણીમ્

શ્રુતિં નિશામય હરે ગંગામાહાત્મ્યભાષિણીમ્ ॥
વિનિશ્ચિતાર્થાં યાં શ્રુત્વા શ્રયેદ્ગંગાં નરોત્તમઃ

ઇરાવતીં મધુમતીં પયસ્વિનીમમૃતરૂપામૂર્જસ્વતીમ્ ॥
ત્રિદિવપ્રસૂતાં ગંગાં શ્રિતાસસ્ત્રિદિવં વ્રજંતિ

ઋષિજુષ્ટાં વિષ્ણુપદીં પુરાણાં સુપુણ્યધારાં મનસા હિ લોકે ॥
સર્વાત્મના જાહ્નવીં યે પ્રપન્નાસ્તે બ્રહ્મણઃ સદનં સંપ્રયાંતિ

લોકાનિમાન્નયતિ યા જનનીવ પુત્રાન્સ્વર્ગં સદા સર્વગુણોપપન્ના ॥
સ્થાનમિષ્ટં બ્રાહ્મમભીપ્સમાનૈર્ગંગા સદૈવાત્મવશૈરુપાસ્યા

ઉસ્રૈર્જુષ્ટામિષતીં વિશ્વરૂપામિરાવતીં જનયિત્રીં ગુહસ્ય ॥
શિષ્ટૈઃ સેવ્યામમૃતાં બ્રહ્મકાંતાં ગંગાં શ્રયેદાત્મવિશુદ્ધિકામઃ

ગંગાયાં તુ નરઃ સ્નાત્વા બ્રહ્મચારી સમાહિતઃ ॥
વિધૂતપાપો ભવતિ વાજપેયં ચ વિંદતિ

અશુભૈઃ કર્મભિર્ગ્રસ્તાન્મજ્જમાનાન્મહાર્ણવે ॥
પતતો નિરયે ગંગા સંશ્રિતાનુદ્ધરેત્સદા

બ્રહ્મલોકસ્તુ લોકાનાં સર્વેષામુત્તમો યથા ॥
સરિતાં સરસાં વાપિ વરિષ્ઠા જાહ્નવી તથા

અન્યત્ર સમ્યક્સંકલ્પ્ય તપઃ કૃત્વા સમા ત્રયમ્ ॥
યત્ફલં તદ્ભવેદ્ભક્ત્યા ગંગાયાં ઘટિકાઽર્ધતઃ

સ્વર્ગસ્થસ્ય ન સા પ્રીતિર્ભુંજતઃ સુખમક્ષયમ્ ॥
યા સ્યાદ્ગંગાતટે પુંસાં રાત્રૌ ચંદ્રોદયે સતિ

જરારોગાભિપન્નં તુ કુણપં જાહ્નવી જલે॥
ધૈર્યેણ તૃણવત્ત્યક્ત્વા પ્રવિશેદમરાવતીમ્

વાર્યોઘૈઃ સતતં યસ્યાઃ પ્લાવ્યતે શશિમંડલમ્॥
ભૂયોધિકતરાં શોભાં બિભર્તિ તદહઃ ક્ષયે

આહુતસ્ય જલે યસ્યાઃ સદ્યો નશ્યંતિ પાતકમ્ ॥
મહતઃ શ્રેયસઃ પ્રાપ્તિસ્તત્ક્ષણાદેવ જાયતે

પિતૃભ્યઃ શ્રદ્ધયા યત્ર દત્તાસ્ત્વાપઃ સ્વવંશજૈઃ॥
પ્રયચ્છંતિ પરાં તૃપ્તિં શરદાં ત્રયમચ્યુત

તારયેત્ક્ષિતિયાન્મર્ત્યાનધઃસ્થાંશ્ચ સરીસૃપાન્॥
સ્વર્ગે સ્વર્ગસદો વિષ્ણોર્ગં(?)ગા ત્રિપથગા તતઃ

તીર્થાનામુત્તમં તીર્થં સરિતામુત્તમા સરિત્ ॥
સ્વર્ગદા સર્વજંતૂનાં મહાપાતકિનામપિ

અધ્યુષ્ટાઃ કોટયો વિષ્ણો સંતિ તીર્થાનિ સર્વતઃ ॥
દિવિ ભુવ્યંતરિક્ષે ચ જાહ્નવ્યાં તાનિ કૃત્સ્નશઃ

જ્ઞાત્વાજ્ઞાત્વા ચ ગંગાયાં યઃ પંચત્વમવાપ્નુયાત્ ॥
અનાત્મઘાતી સ્વર્ગી સ્યાન્નરકાન્સ ન પશ્યતિ

ગંગૈવ સર્વતીર્થાનિ ગંગૈવ ચ તપોવનમ્ ॥
ગંગૈવ સિદ્ધિક્ષેત્રં હિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

યત્ર કામફલા વૃક્ષા મહી યત્ર હિરણ્મયી ॥
જાહ્નવી સ્નાયિનસ્તત્ર નિવસંતિ ઘટોદ્ભવ

ધેનું ભાગીરથી તીરે સુશીલાં ચ પયસ્વિનીમ્ ॥
વાસોરત્નૈરલંકૃત્વા બ્રાહ્મણાય દદાતિ યઃ

યાવંતિ તસ્યા લોમાનિ મુને તત્સંતતેરપિ ॥
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ સ સ્વર્ગસુખભુગ્ભવેત્

॥
ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં ચતુર્થે કાશીખંડે પૂર્વાર્દ્ધે ગંગામહિમાનામાષ્ટાવિંશતિતમોઽધ્યાય