સ્કંદ પુરાણ · શ્લોક 3.3-3

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥ ॥
ચતુર્વિંશતિતીર્થાનિ યાન્યુક્તાનિ ત્વયા મુને ॥
તેષાં પ્રધાનતીર્થાનાં સેતૌ પાપવિનાશને

આદિમસ્ય તુ તીર્થસ્ય ચક્રતીર્થમિતિ પ્રથા ॥
કથં સમાગતા સૂત વદાસ્માકં હિ પૃચ્છતામ્

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
ચતુર્વિંશતિતીર્થાનાં પ્રધાનાનાં દ્વિજોત્તમાઃ ॥
યદુક્તમાદિમં તીર્થં સર્વલોકેષુ વિશ્રુતમ્ ॥

સ્મરણાત્તસ્ય તીર્થસ્ય ગર્ભવાસો ન વિદ્યતે ॥
વિલયં યાંતિ પાપાનિ લક્ષજન્મકૃતાન્યપિ

તસ્મિંસ્તીર્થે સકૃત્સ્નાના ત્સ્મરણાત્કીર્તનાદપિ ॥
લોકે તતોધિકં તીર્થં તત્તુલ્યં વા દ્વિજોત્તમાઃ

ન વિદ્યતે મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સત્યમુક્તમિદં મયા ॥
ગંગા સરસ્વતી રેવા પંપા ગોદાવરી નદી

કાલિંદી ચૈવ કાવેરી નર્મદા મણિકર્ણિકા ॥
અન્યાનિ યાનિ તીર્થાનિ નદ્યઃ પુણ્યા મહીતલે ॥

અસ્ય તીર્થસ્ય વિપ્રેંદ્રાઃ કોટ્યંશેનાપિ નો સમાઃ ॥
ધર્મતીર્થમિતિ પ્રાહુસ્તત્તીર્થં હિ પુરાવિદઃ

યથા સમાગતા તસ્ય ચક્રતીર્થમિતિ પ્રથા ॥
તદિદાનીં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુધ્વં મુનિપુંગવાઃ

સેતુમૂલં હિ તત્પ્રોક્તં તદ્દર્ભશયનં મતમ્ ॥
તત્રૈવ ચક્રતીર્થં તુ મહાપાતકમર્દ્દનમ્ ॥

।
પુરા હિ ગાલવોનામ મુનિર્વિષ્ણુપરાયણઃ ॥
દક્ષિણાંભોનિધેસ્તીરે હાલાસ્યાદવિદૂરતઃ

ફુલ્લગ્રામસમીપે ચ તથા ક્ષીરસરોંતિકે ॥
ધર્મ પુષ્કરિણીતીરે સોઽતપ્યત મહત્તપઃ

યુગાનામયુતં બ્રહ્મ ગૃણન્વિપ્રાઃ સનાતનમ્॥
દયાયુક્તો નિરાહારઃ સત્યવાન્વિજિતેંદ્રિયઃ

આત્મવત્સર્વભૂતાનિ પશ્યન્વિષયનિઃસ્પૃહઃ ॥
સર્વભૂતહિતો દાંતઃ સર્વદ્વંદ્વવિવર્જિતઃ

વર્ષાણિ કતિચિત્સોઽયં જીર્ણપર્ણાશનોઽભવત ॥
કિંચિત્કાલં જલાહારો વાયુભક્ષઃ કિયત્સમાઃ

એવં પંચસહસ્રાણિ વર્ષાણિ સ મહામુનિઃ ॥
અતપ્યત તપો ઘોરં દેવૈરપિ સુદુષ્કરમ્

।
તતઃ પંચસહસ્રાણિ વર્ષાણિ મુનિપુંગવઃ ॥
નિરાહારો નિરાલોકો નિરુચ્છ્વાસો નિરાસ્પદઃ

વર્ષાસ્વાસારસહનં હેમંતેષુ જલેશયઃ॥
ગ્રીષ્મે પંચાગ્નિમધ્યસ્થો વિષ્ણુધ્યાનપરાયણઃ

જપન્નષ્ટાક્ષરં મંત્રં ધ્યાયન્હૃદિ જનાર્દનમ્॥
તતાપ સુમહાતેજા ગાલવો મુનિપુંગવઃ

એવં ત્વયુતવ વર્ષાણિ સ સમતીતાનિ વૈ મુનેઃ॥
અથ તત્તપસા તુષ્ટો ભગવાન્કમલાપતિઃ

।
પ્રત્યક્ષતામગાત્તસ્ય શંખચક્રગદાધરઃ॥
વિકચાંબુજપત્રાક્ષઃ સૂર્યકોટિસમપ્રભઃ

વિનતાનંદનારૂઢશ્છત્રચામરશોભિતઃ॥
હારકેયૂરમુકુટકટકાદિવિભૂષિતઃ

વિષ્વક્સેનસુનંદાદિકિંકરૈઃ પરિવારિતઃ ॥
વીણાવેણુમૃદંગાદિવાદકૈર્નારદાદિભિઃ

ઉપગીયમાનવિજયઃ પીતાંબરવિરાજિતઃ ॥
લક્ષ્મીવિરાજિતોરસ્કો નીલમેઘસમચ્છવિઃ॥

ધુનાનઃ પદ્મમેકેન પાણિના મધુસૂદનઃ ॥
સનકાદિમહાયોગિસેવિતઃ પાર્શ્વયોર્દ્વયોઃ

મંદસ્મિતેન સકલં મોહયન્ભુવનત્રયમ્ ॥
સ્વભાસા ભાસયન્સર્વાન્દિશો દશ ચ ભૂસુરાઃ

કંઠલગ્રેન મણિના કૌસ્તુભેન ચ શોભિતઃ ॥
સુવર્ણવેત્રહસ્તૈશ્ચ સૌવિદલ્લૈરનેકશઃ ॥

અનન્યદુર્લભાચિંત્યગીયમાનનિજાદ્ભુતઃ ॥
સુભક્તસુલભો દેવો લક્ષ્મીકાંતો હરિઃ સ્વયમ્

સન્ન્યધત્ત પુરસ્તસ્ય ગાલવસ્ય મહામુનેઃ ॥
આવિર્ભૂતં તદા દૃષ્ટ્વા શ્રીવત્સાંકિતવક્ષસમ્

પીતાંબરધરં દેવં તુષ્ટિં પ્રાપ મહામુનિઃ ॥
ભક્ત્યા પરમયા યુક્તસ્તુષ્ટાવ જગદીશ્વરમ્॥ ॥3.1.3.૩૦।
॥ ગાલવ ઉવાચ ॥
નમો દેવાદિદેવાય શંખચક્રગદાભૃતે ॥
નમો નિત્યાય શુદ્ધાય સચ્ચિદાનંદરૂપિણે

નમો ભક્તાર્તિ હંત્રે તે હવ્યકવ્યસ્વરૂપિણે॥
નમસ્ત્રિમૂર્તયે તુભ્યં સૃષ્ટિસ્થિત્યંતકારિણે

નમઃ પરેશાય નમો વિભૂમ્ને નમોસ્તુ લક્ષ્મીપતયે વિધાત્રે॥
નમોસ્તુ સૂર્યેંદુવિલોચનાય નમો વિરિંચ્યાદ્યભિવંદિતાય

યો નામજાત્યાદિવિકલ્પહીનઃ સમસ્તદોષૈરપિ વર્જિતો યઃ ॥
સ્રમસ્તસંસારભયાપહારિણે તસ્મૈ નમો દૈત્યવિનાશનાય

વેદાંતવેદ્યાય રમેશ્વરાય વૈકુણ્ઠવાસાય વિધાતૃપિત્રે ॥
નમોનમઃ સત્યજનાર્તિહારિણે નારાયણાયામિતવિક્રમાય

નમસ્તુભ્યં ભગ વતે વાસુદેવાય શાર્ઙ્ગિણે ॥
ભૂયોભૂયો નમસ્તુભ્યં શેષપર્યંકશાયિને

ઇતિ સ્તુત્વા હરિં વિપ્રાસ્તૂષ્ણીમાસ્તે સ ગાલવઃ ॥
શ્રુત્વા સ્તુતિં શ્રુતિ સુખાં હરિસ્તસ્યમહાત્મનઃ

અવાપ પરમં તોષં શંખચક્રગદાધરઃ ॥
અથાલિંગ્ય મુનિં શૌરિશ્ચતુર્ભિર્બાહુભિસ્તદા

બભાષે પ્રીતિસં યુક્તો વરો વૈ વ્રિયતામિતિ ॥
તુષ્ટોઽસ્મિ તપસા તેઽદ્ય સ્તોત્રેણાપિ ચ ગાલવ

નમસ્કારેણ ચ પ્રીતો વરદોઽહં તવાગતઃ ॥
॥ ગાલવ ઉવાચ ॥ ॥
નારાયણ રમાનાથ પીતાંબર જગન્મય

જનાર્દન જગદ્ધામન્ગોવિંદ નરકાંતક ॥
ત્વદ્દર્શનાત્કૃતાર્થોઽસ્મિ સર્વસ્માદધિકસ્તથા

ત્વાં ન પશ્યંત્યધર્મિષ્ઠા યતસ્ત્વં ધર્મપાલકઃ ॥
યન્ન વેત્તિ ભવો બ્રહ્મા યન્ન વેત્તિ ત્રયી તથા

તં વેદ્મિ પરમાત્માનં કિમસ્મા દધિકં વરમ્॥
યોગિનો યં ન પશ્યન્તિ યં ન પશ્યંતિ કર્મઠાઃ

તં પશ્યામિ પરાત્માનં કિમસ્માદધિકં વરમ્ ॥
એતેન ચ કૃતાર્થોઽસ્મિ જનાર્દન જગત્પતે

યન્નામસ્મૃતિમાત્રેણ મહાપાતકિનોઽપિચ॥
મુક્તિં પ્રયાંતિ મુનયસ્તં પશ્યામિ જનાર્દનમ્

ત્વત્પાદપદ્મયુગલે નિશ્ચલા ભક્તિરસ્તુમે ॥
॥ હરિરુવાચ ॥ ॥
મયિ ભક્તિર્દૃઢા તેઽસ્તુ નિષ્કામા ગાલવાધુના

શૃણુ ચાપ્યપરં વાક્યમુચ્યમાનં મયા મુને ॥
મદર્થં કર્મ કુર્વાણો મદ્ધ્યાનો મત્પરાયણઃ

એતત્પ્રારબ્ધદેહાંતે મત્સ્વરૂપમવાપ્સ્યસિ ॥
અસ્મિન્નેવાશ્રમે વાસં કુરુષ્વ મુનિપુંગવ

ધર્મપુષ્કરિણી ચેયં પુણ્યા પાપવિનાશિની ॥
અસ્યાસ્તીરે તપઃ કુર્વંસ્તપઃસિદ્ધિમવાપ્નુયાત્

ધર્મઃ પુરા સમાગત્ય દક્ષિણસ્યોદધેસ્તટે ॥
તપસ્તેપે મહાદેવં ચિંતયન્મનસા તદા

સ્નાનાર્થમેકં તીર્થં ચ ચક્રે ધર્મો મહામુને ॥
ધર્મપુષ્કરિણી તેન પ્રસિદ્ધા તત્કૃતા યતઃ

ત્વયા યથા તપસ્તપ્તમિદાનીં મુનિસત્તમ ॥
તથા તપ્તં તપસ્તેન ધર્મેણ હરસેવિના

તપસા તસ્ય તુષ્ટઃ સઞ્છૂલપાણિર્મહેશ્વરઃ ॥
પ્રાદુરાસીસ્ત્વયા દીપ્ત્યા દિશોદશવિભાસયન્

અથાશ્રમમનુપ્રાપ્તં મહાદેવં કૃપાનિધિમ્ ॥
ધર્મઃ પરમસન્તુષ્ટસ્તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્

॥ ધર્મ ઉવાચ ॥ ॥
પ્રણમામિ જગન્નાથમીશાનં પ્રણવાત્મકમ્ ॥
સમસ્તદેવતારૂપમાદિમધ્યાંતવર્જિતમ્

ઊર્ધ્વરેતં વિરૂપાક્ષં વિશ્વરૂપં નમામ્ય હમ્ ॥
સમસ્તજગદાધારમનન્તમજમવ્યયમ્

યમામનન્તિ યોગીન્દ્રાસ્તં વન્દે પુષ્ટિવર્ધનમ્ ॥
નમો લોકાધિનાથાય વંચતે પરિવંચતે

નમોઽસ્તુ નીલકણ્ઠાય પશૂનાં પતયે નમઃ ॥
નમઃ કલ્મષનાશાય નમો મીઢુષ્ટમાય ચ

નમો રુદ્રાય દેવાય કદ્રુદ્રાય પ્રચેતસે ॥
નમઃ પિનાકહસ્તાય શૂલહસ્તાય તે નમઃ

નમશ્ચૈતન્યરૂપાય પુષ્ટીનાં પતયે નમઃ ॥
નમઃ પંચાસ્યદેવાય ક્ષેત્રાણાં પતયે નમઃ

ઇતિ સ્તુતો મહાદેવઃ શંકરોલોકશંકરઃ ॥
ધર્મસ્ય પરમાં તુષ્ટિમાપન્નસ્તમુવાચ વૈ

॥ મહેશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
પ્રીતોસ્મ્યનેન સ્તોત્રેણ તવ ધર્મ મહામતે ॥
વરં મત્તો વૃણીષ્વ ત્વં મા વિલંબં કુરુષ્વ વૈ

ઈશ્વરેણૈવમુક્તસ્તુ ધર્મો દેવમથાબ્રવીત્ ॥
વાહનં તે ભવિષ્યામિ સદાહં પાર્વતીપતે ॥।

અયમેવ વરો મહ્યં દાતવ્યસ્ત્રિપુરાંતક ॥
તવોદ્વહનમાત્રેણ કૃતાર્થોઽહં ભવામિ ભોઃ

ઇત્થં ધર્મેણ કથિતો દેવો ધર્મમથાબ્રવીત્ ॥
॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
વાહનં ભવ મે ધર્મ સર્વદા લોકપૂજિતઃ

મમ ચોદ્વહને શક્તિરમોઘા તે ભવિષ્યતિ ॥
ત્વત્સેવિનાં સદા ભક્તિર્મયિ સ્યાન્નાત્ર સંશયઃ

ઇત્યુક્તે શંકરેણાથ ધર્મોપિ વૃષરૂપધૃક્ ॥
ઉવાહ પરમેશાનં તદાપ્રભૃતિ ગાલવ

મહાદેવસ્તમારુહ્ય ધર્મં વૈ વૃષરૂપિણમ્ ॥
શોભમાનો ભૃશં ધર્મમુવાચ પરમામૃતમ્

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥
ત્વયા કૃતં હિ યત્તીર્થં દક્ષિણસ્યોદધેસ્તટે ॥
ધર્મપુષ્કરિણીત્યેષા લોકે ખ્યાતા ભવિષ્યતિ

અસ્યાસ્તીરે જપોહોમો દાનં સ્વાધ્યાય એવ ચ ॥
અન્યે ચ ધર્મનિવહાઃ ક્રિયમાણા નરૈર્મુદા

।
અનંતફલદા જ્ઞેયા નાત્ર કાર્યા વિચારણા ॥
ઇતિ દત્ત્વા વરં તસ્મૈ ધર્મતીર્થાય શંકરઃ

આરુહ્ય વૃષભં ધર્મં કૈલાસં પર્વતં યયૌ ॥
ધર્મપુષ્કરિણીતીરે ગાલવ ત્વમતોધુના

શરીરપાતપર્યંતં તપઃ કુર્વન્સમાહિતઃ ॥
વસ ત્વં મુનિ શાર્દૂલ પશ્ચાન્મામાપ્સ્યસે ધ્રુવમ્

યદા તે જાયતે ભીતિસ્તદા તાં નાશયામ્યહમ્ ॥
મમાયુધેન ચક્રેણ પ્રેરિતેન મયા ક્ષણાત્

ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્વિષ્ણુસ્તત્રૈવાંતરધીયત ॥
॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
તસ્મિન્નંતર્હિતે વિષ્ણૌ ગાલવો મુનિપુંગવઃ

ધર્મપુષ્કરિણીતીરે વિષ્ણુધ્યાનપરાયણઃ ॥
ત્રિકાલમર્ચયન્વિષ્ણું શાલગ્રામે વિમુક્તિદે

ઉવાસ મતિમાન્ધીરો વિરક્તો વિજિતેંદ્રિયઃ ॥
કદાચિન્માઘમાસે તુ શુક્લપક્ષે હરેર્દિને

ઉપોષ્ય જાગરં કૃત્વા રાત્રૌ વિષ્ણુમપૂજયત્ ॥
સ્નાત્વા પરેદ્યુર્દ્વાદશ્યાં ધર્મપુષ્કરિણીજલે

સંધ્યાવન્દનપૂર્વાણિ નિત્યકર્માણિ ચાકરોત્ ॥।
તતઃ પૂજાં વિધાતું સ હરેઃ સમુપચક્રમે

તુલસ્યાદીનિ પુષ્પાણિ સમાહૃત્ય ચ ગાલવઃ ॥
વિધાય પૂજાં કૃષ્ણસ્ય સ્તોત્રમેતદુદૈરયત્

॥ ગાલવ ઉવાચ ॥ ॥
સહસ્રશિરસં વિષ્ણું મત્સ્યરૂપધરં હરિમ્ ॥
નમસ્યામિ હૃષીકેશં કૂર્મવારાહરૂપિણમ્

નારસિંહં વામનાખ્યં જામ દગ્ન્યં ચ રાઘવમ્ ॥
બલભદ્રં ચ કૃષ્ણં ચ કલ્કિં વિષ્ણું નમામ્યહમ્

વાસુદેવમનાધારં પ્રણતાર્તિવિનાશનમ્ ॥
આધારં સર્વભૂતાનાં પ્રણમામિ જનાર્દનમ્

સર્વજ્ઞં સર્વકર્તારં સચ્ચિદાનંદવિગ્રહમ્ ॥
અપ્રતર્ક્યમનિર્દેશ્યં પ્રણતોઽસ્મિ જનાર્દનમ્

એવં સ્તુવન્મહા યોગી ગાલવો મુનિપુંગવઃ ॥
ધર્મપુષ્કરિણીતીરે તસ્થૌ ધ્યાનપરાયણઃ

એતસ્મિન્નંતરે કશ્ચિદ્રાક્ષસો ગાલવં મુનિમ્ ॥
આયયૌ ભક્ષિતું ઘોરઃ ક્ષુધયા પીડિતો ભૃશમ્

ગાલવં તરસા સોઽયં રાક્ષસો જગૃહે તદા ॥
ગૃહીતસ્તરસા તેન ગાલવો નૈઋતેન સઃ

પ્રચુક્રોશ દયાં ભોધિમાપન્નાનાં પરાયણમ્ ॥
નારાયણં ચક્રપાણિં રક્ષરક્ષેતિ વૈ મુહુઃ

પરેશ પરમાનંદ શરણાગતપાલક ॥
ત્રાહિ માં કરુણાસિંધો રક્ષોવશે મુપાગતમ્

લક્ષ્મીકાંત હરે વિષ્ણો વૈકુંઠ ગરુડધ્વજ ॥
માં રક્ષ રક્ષસાક્રાંતં ગ્રાહાક્રાંતં ગજં યથા

દામોદર જગન્નાથ હિરણ્યાસુર મર્દ્દન ॥
પ્રહ્રાદમિવ માં રક્ષ રાક્ષસેનાતિપીડિતમ્

ઇત્યેવં સ્તુવતસ્તસ્ય ગાલવસ્ય દ્વિજોત્તમાઃ ॥
સ્વભક્તસ્ય ભયં જ્ઞાત્વા ચક્રપાણિવૃષા કપિઃ

સ્વચક્રં પ્રેષયામાસ ભક્તરક્ષણકારણાત્ ॥
પ્રેરિતં વિષ્ણુચક્રં તદ્વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના

આજગામાથ વેગેન ધર્મપુષ્કરિણી તટમ્ ॥
અનંતાદિત્યસંકાશમનંતાગ્નિસમપ્રભમ્

મહાજ્વાલં મહાનાદં મહાસુરવિમર્દનમ્ ॥
દૃષ્ટ્વા સુદર્શનં વિષ્ણો રાક્ષસોઽથ પ્રદુદ્રુવે ॥

દ્રવમાણસ્ય તસ્યાશુ રાક્ષસસ્ય સુદર્શનમ્॥
શિરશ્ચકર્ત સહસા જ્વાલામાલાદુરાસદમ્

તતસ્તુ ગાલવો દૃષ્ટ્વા રાક્ષસં પતિતં ભુવિ ॥
મુદા પરમયા યુક્તસ્તુષ્ટાવ ચ સુદર્શનમ્

॥ ગાલવ ઉવાચ ॥ ॥
વિષ્ણુચક્રં નમસ્તેસ્તુ વિશ્વરક્ષણદીક્ષિત ॥
નારાયણકરાંભોજભૂષણાય નમોઽસ્તુ તે

યુદ્ધેષ્વસુરસંહારકુશલાય મહારવ ॥
સુદર્શન નમસ્તુભ્યં ભક્તાનામાર્તિનાશિને

રક્ષ માં ભયસંવિગ્નં સર્વસ્માદપિ કલ્મષાત્ ॥
સ્વામિન્સુદર્શન વિભો ધર્મર્તીર્થે સદા ભવાન્

સંનિધેહિ હિતાય ત્વં જગતો મુક્તિકાંક્ષિણઃ ॥
ગાલવેનૈવમુક્તં તદ્વિષ્ણુચક્રં મુનીશ્વરાઃ ॥
તં પ્રાહ ગાલવમુનિં પ્રીણયન્નિવ સૌહૃદાત્

॥ સુદર્શન ઉવાચ ॥ ॥
ગાલવૈતન્મહાપુણ્યં ધર્મતોર્થમનુત્તમમ્

અસ્મિન્વસામિ સતતં લોકાનાં હિતકામ્યયા॥
ત્વત્પીડાં પરિચિંત્યાહ રાક્ષસેન દુરાત્મના

પ્રેરિતો વિષ્ણુના વિપ્ર ત્વરયા સમુપાગતઃ॥
ત્વત્પીડકોથ નિહતો મયાયં રાક્ષસાધમઃ

મોચિતસ્ત્વં ભયાદસ્માત્ત્વં હિ ભક્તો હરેઃ સદા ॥
પુષ્કરિણ્યામહં ત્વસ્યાં ધર્મસ્ય મુનિપુંગવ

સતતં લોકરક્ષાર્થં સંનિધાનં કરોમિ વૈ ॥
અસ્યાં મત્સંનિધાનાત્તે તથાન્યેષામપિ દ્વિજ

ઇતઃ પરં ન પીડા સ્યાદ્ભૂતરાક્ષસસંભવા ॥
ધર્મપુષ્કરિણી હ્યેષા સર્વપાપવિનાશિની

દેવીપટ્ટણપર્યંતા કૃતા ધર્મેણ વૈ પુરા ॥
અત્ર સર્વત્ર વત્સ્યામિ સર્વદા મુનિપુંગવ

અસ્યા મત્સંનિધા નાત્સ્યાચ્ચક્રતીર્થમિતિ પ્રથા॥
સ્નાનં યેઽત્ર પ્રકુર્વંતિ ચક્રતીર્થે વિમુક્તિદે ॥ ૧૦૯. ॥
તેષાં પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ વંશજાઃ સર્વ એવ હિ ॥
વિધૂતપાપા યાસ્યંતિ તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

પિતૄનુદ્દિશ્ય પિંડાનાં દાતારો યેઽત્ર ગાલવ ॥
સ્વર્ગં પ્રયાંતિ તે સર્વે પિતરશ્ચાપિ તર્પ્પિતાઃ

ઇત્યુક્ત્વા વિષ્ણુચક્રં તદ્ગાલવસ્યાપિ પશ્યતઃ॥
અન્યેષામપિ વિપ્રાણાં પશ્યતાં સહસા દ્વિજાઃ

ધર્માપુષ્કારિણીં તાં તુ પ્રાવિશત્પાપનાશિનીમ્ ॥
શ્રીસૂત ઉવાચ॥
ધર્મતીર્થસ્ય વિપ્રંદ્રાશ્ચક્રતીર્થમિતિ પ્રથા

પ્રાપ્તા યથા તત્કથિતં યુષ્માકં હિ મયા મુદા॥
ચક્રતીર્થસમં તીર્થં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ

અત્ર સ્નાતા નરા વિપ્રા મોક્ષભાજો ન સંશયઃ॥
કીર્તયેદિમમધ્યાયં શૃણુયાદ્વા સમાહિતઃ॥
ચક્ર તીર્થાભિષેકસ્ય પ્રાપ્નોતિ ફલમુત્તમમ્ ॥
ઇહ લોકે સુખં પ્રાપ્ય પરત્રાપિસુખં લભેત્

યો ધર્મતીર્થં ચ તથૈવ ગાલવં કુર્વાણગત્યુગ્રસમાધિયો ગમ્ ॥
સુદર્શનં રાક્ષસનાશનં ચ સ્મરેત્સકૃદ્વા ન સ પાપભાગ્જનઃ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં તૃતીયે બ્રહ્મખણ્ડે. સેતુમાહાત્મ્યે ગાલવાખ્યાને ધર્મતીર્થસ્ય ચક્રતીર્થપ્રથાવર્ણનંનામ તૃતીયો ઽધ્યાયઃ