સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 2.6

॥ અગસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
તસ્માત્સંગમતો વિપ્ર પશ્ચિમે દિક્તટે સ્થિતમ્ ॥
સીતાકુણ્ડમિતિખ્યાતં સર્વકામફલપ્રદમ્

યત્ર સ્નાત્વા નરો વિપ્ર સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥
સીતયા કિલ તત્કુણ્ડં સ્વયમેવ વિનિર્મિતમ્ ॥
રામેણ વરદાનાચ્ચ મહાફલનિધીકૃતમ્

॥ શ્રીરામ ઉવાચ ॥ ॥
શૃણુ સીતે પ્રવક્ષ્યામિ માહાત્મ્યં ભુવિ યાદૃશમ્ ॥
ત્વત્કુણ્ડસ્યાસ્ય સુભગે ત્વત્પ્રીત્યા કથયામ્યહમ્

અત્ર સ્નાનં ચ દાનં ચ જપો હોમસ્તપોઽથવા॥
સર્વમક્ષયતાં યાતિ વિધાનેન શુચિસ્મિતે

માર્ગકૃષ્ણચતુર્દશ્યાં તત્ર સ્નાનં વિશેષતઃ ॥
સર્વપાપહરં દેવિ સર્વદા સ્નાયિનાં નૃણામ્

ઇતિ રામો વરં પ્રાદાત્સીતાયૈ ચ પ્રજાપ્રિયઃ ॥
તદાપ્રભૃતિ સર્વત્ર તત્તીર્થં ભુવિ વર્ત્તતે

સીતાકુણ્ડમિતિ ખ્યાતં જનાનાં પરમાદ્ભુતમ્ ॥
તસ્મિંસ્તીર્થે નરઃ સ્નાત્વા નૂનં રામમવાપ્નુયાત્

તત્ર સ્નાનેન દાનેન તપસા ચ વિશેષતઃ ॥
ગન્ધૈર્માલ્યૈર્ધૂપદીપૈર્ન્નાનાવિભવવિસ્તરૈઃ ॥
રામં સંપૂજ્ય સીતાં ચ મુક્તઃ સ્યાન્નાત્ર સંશયઃ

માર્ગે માસિ ચ સ્નાતવ્યં ગર્ભવાસો ન જાયતે ॥
અન્યદાપિ નરઃ સ્નાત્વા વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

વિભોર્વિષ્ણુહરેર્વિપ્ર રમ્યે પશ્ચિમદિક્તટે ॥
દેવશ્ચક્રહરિર્નામ સર્વાભીષ્ટફલપ્રદઃ

તસ્ય ચક્રહરેર્વિપ્ર મહિમા ન હિ માનવૈઃ ॥
શક્યો વર્ણયિતું ધીરૈરપિ બુદ્ધિમતાં વરૈઃ

તતઃ પશ્ચિમદિગ્ભાગે નામ્ના પુણ્યં હરિસ્મૃતિ ॥
વિષ્ણોરાયતનં ખ્યાતં પરમાર્થફલપ્રદમ્॥
યસ્ય દર્શનમાત્રેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

તયોર્દર્શનતો યાંતિ તેષાં પાપાનિ દેહિનામ્ ॥
તાનિ પાપાનિ યાવંતિ કુર્વતે ભુવિ યે નરાઃ

પુરા દેવાસુરે જાતે સંગ્રામે ભૃશદારુણે ॥
દૈત્યૈર્વરમદોત્સિક્તૈર્દેવા યુધિ પરાજિતાઃ

તેષાં પલાયમાનાનાં દેવાનામગ્રણીર્હરઃ ॥
સંસ્તભ્ય ચૈવ તાન્સર્વાન્પુરસ્કૃત્યાંબુજાસનમ્

ક્ષીરોદશાયિનં વિષ્ણું શેષપર્ય્યંકશાયિનમ્ ॥
લક્ષ્મ્યોપવિષ્ટં પાર્શ્વે ચ ચરણાંબુજહસ્તયા

નારદાદ્યૈર્મુનિવરૈરુદ્ગીતગુગૌરવમ્ ॥
ગરુડેન પુરઃસ્થેનાનિશમંજલિના સ્તુતમ્

ક્ષીરાબ્ધિજલકલ્લોલમદબિન્દ્વંકિતામ્બરમ્ ॥
તારકોત્કરવિસ્ફારતારહારવિરાજિતમ્ ॥

પીતાંબરમતિસ્મેરવિકાશદ્ભાવભાવિતમ્ ॥
બિભ્રતં કુણ્ડલં સ્થૂલં કર્ણાભ્યાં મૌક્તિકોજ્જ્વલમ્

રત્નવલ્લીમિવ સ્વચ્છાં શ્વેતદ્વીપનિવાસિનીમ્ ॥
કિરીટં પદ્મરાગાણાં વલયં દધતં પરમ્

મિત્રસ્ય રાહુવિત્રાસનિવર્ત્તનમિવાપરમ્ ॥
સકૌસ્તુભપ્રભાચક્રં બિભ્રાણં પ્રવલારુણમ્

પરાં ચતુર્મુખોત્પત્તિકલ્પસંકલ્પનામિવ ॥
શરણં સ જગામાશુ વિનીતાત્મા સ્તુવન્નિતિ

તસ્મિન્નવસરે શંભુઃ સર્વદેવગણૈઃ સહ ॥
તુષ્ટાવ પ્રયતો ભૂત્વા વિષ્ણું જિષ્ણું સુરદ્વિષામ્

॥ ઈશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
સંસારાર્ણવસંતારસુપર્ણસુખદાયિને ॥
મોહ તીવ્રતમો હારિ ચન્દ્રાય હરયે નમઃ

સ્ફુરત્સંવિન્મણિશિખાં ચિત્તસંગતિચંદ્રિકામ્ ॥
પ્રપદ્યે ભગવદ્ભક્તિમાનસોદ્યાનવાહિનીમ્

હેલોલ્લસત્સમુત્સાહશક્તિં વ્યાપ્તજગત્ત્રયામ્ ॥
યા પૂર્વકોટિર્ભાવાનાં સત્ત્વાનાં વૈષ્ણવીતિ વા

પવનાંદોલિતાંભોજદલપર્વાંતવર્ત્તિનામ્ ॥
પતતામિવ જન્તૂનાં સ્થૈર્યમેકા હરિસ્મૃતિઃ

નમઃ સૂર્ય્યાત્મને તુભ્યં સંવિત્કિરણમાલિને ॥
હૃત્કુશેશયકોષશ્રીસમુન્મેષવિધાયિને

નમસ્તસ્મૈ યમવતે યોગિનાં ગતયે સદા ॥
પરમેશાય વૈ પારે મહસાં તમસાં તથા

યજ્ઞાય ભુક્તહવિષ ઋગ્યજુઃસામરૂપિણે ॥
નમઃ સરસ્વતીગીતદિવ્યસદ્ગણશાલિને

શાંતાય ધર્મનિધયે ક્ષેત્રજ્ઞાયામૃતાત્મને ॥
શિષ્યયોગપ્રતિષ્ઠાય નમો જીવૈકહેતવે ॥
ઘોરાય માયાવિધયે સહસ્રશિરસે નમઃ

યોગનિદ્રાત્મને નાભિપદ્મોદ્ભૂતજગત્સૃજે ॥
નમઃ સલિલરૂપાય કારણાય જગત્સ્થિતેઃ

કાર્યમેયાય બલિને જીવાય પરમાત્મને ॥
ગોપ્ત્રે પ્રાણાય ભૂતાનાં નમો વિશ્વાય વેધસે

દૃપ્તાય સિંહવપુષે દૈત્યસંહારકારિણે ॥
વીર્યાયાનંતમનસે જગદ્ભાવભૃતે નમઃ

સંસારકારણાજ્ઞાનમહાસંતમસચ્છિદે ॥
અચિન્ત્યધામ્ને ગુહ્યાય રુદ્રાયાત્યુદ્વિજે નમઃ

શાન્તાય શાન્તકલ્લોલકૈવલ્યપદદાયિને ॥
સર્વભાવાતિરિક્તાય નમઃ સર્વમયાત્મને

ઇન્દીવરદલશ્યામં સ્ફૂર્જત્કિંજલ્કવિભ્રમમ્॥
બિભ્રાણં કૌસ્તુભં વિષ્ણું નૌમિ નેત્રરસાયનમ્

॥ અગસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
ઇતિ સ્તુતઃ પ્રસન્નાત્મા વરદો ગરુડધ્વજઃ ॥
વવર્ષ દૃષ્ટિસુધયા સર્વાન્દેવાન્કૃપાન્વિતઃ ॥
ઉવાચ મધુરં વાક્યં પ્રશ્રયાવનતાન્સુરાન્ ॥

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
જાનામિ વિબુધાઃ સર્વમભિપ્રાયં સમાધિતઃ ॥
દૈતેયૈર્વિક્રમાક્રાન્તં પદં સમરદર્પિતૈઃ

સબલૈર્બલહીનાનાં પ્રતાપો વિજિતઃ પરૈઃ ॥
સાંપ્રતં તુ વિધાસ્યામિ તપો યુષ્મદ્બલાય વૈ

અયોધ્યાનગરે ગત્વા કરિષ્યે તપ ઉત્તમમ્ ॥
ગુપ્તો ભૂત્વા ભવત્તેજોવિવૃદ્ધ્યૈ દૈત્યશાન્તયે

ભવન્તોઽપિ તપસ્તીવ્રં કુર્વંત્વમલમાનસાઃ ॥
અયોધ્યાં પ્રાપ્યતાં દેવા દૈત્યનાશાય સત્વરમ્

॥
॥ અગસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે દેવાન્દેવો ગરુડવાહનઃ ॥
અયોધ્યામાગતઃ ક્ષિપ્રં ચકાર તપ ઉત્તમમ્

ગુપ્તો ભૂત્વા યદા વિદ્વન્સુરતેજોભિવૃદ્ધયે ॥
તેન ગુપ્તહરિર્નામ દેવો વિખ્યાતિમાગતઃ

આગતસ્ય હરેઃ પૂર્વં યત્ર હસ્તતલાચ્ચ્યુતમ્ ॥
સુદર્શનાખ્યં તચ્ચક્રં તેન ચક્રહરિઃ સ્મૃતઃ

તયોર્દર્શનમાત્રેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥
હરસ્તેન પ્રભાવેણ દેવાઃ પ્રબલતેજસઃ

જિત્વા દૈત્યાન્રણૈઃ સર્વાન્સંપ્રાપ્ય સ્વપદાન્યથ ॥
રેજિરે વિપુલાનંદૈરસુરાનાર્દયંસ્તતઃ

તતઃ સર્વે સમેત્યાશુ બૃહસ્પતિપુરસ્સરાઃ ॥
દેવાઃ સર્વેઽનમન્મૌલિમાલાર્ચ્ચિત પદામ્બુજમ્ ॥
હરિં દ્રષ્ટુમથાગચ્છન્નયોધ્યાયાં સમુત્સુકાઃ

આગત્ય ચ તતઃ શ્રુત્વા નાનાવિધગુણાદરમ્ ॥
ભાવૈઃ પુણ્યૈઃ સમભ્યર્ચ્ય નત્વા પ્રાંજલયસ્તદા ॥
હરિમેકાગ્રમનસા ધ્યાયન્તો ધ્યાનનિષ્ઠિતાઃ

તાનાગતાન્સમાલોક્ય પદભક્ત્યા કૃતાનતીન્ ॥
પ્રસન્નઃ પ્રાહ વિશ્વાત્મા પીતવાસા જનાર્દનઃ

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
ભોભો દેવા ભવન્તશ્ચ ચિરાદ્દિષ્ટયાદ્યસંગતાઃ ॥
અધુના ભવતામિચ્છાં કાં કરોમિ સુરા અહમ્ ॥
તદ્બ્રૂત ત્વરિતા મહ્યં કિં વિલંબેન નિર્ભયાઃ

દેવા ઊચુઃ ॥ ॥
ભગવન્દેવદેવેશ ત્વયા સંપ્રતિ સર્વશઃ ॥
સર્વં સમભવત્કાર્યં નિષ્પન્નં વૈ જગત્પતે

તથાપિ સર્વદા ભાવ્યં નિત્યં દેવ ત્વયા વિભો ॥
અસ્મદ્રક્ષાર્થમત્રૈવ વિજિતેન્દ્રિયવર્ત્મના

એવમેવ સદા કાર્યં શત્રુપક્ષવિનાશનમ્

॥ શ્રીભગવાનુવાચ ॥ ॥
એવમેતત્કરિષ્યામિ ભવતામરિસંજયમ્ ॥
શ્રીમતાં તેજસો વૃદ્ધિં કરિષ્યામિ સદાસુરાઃ ॥
કથેયં ચ સદા ખ્યાતિં લોકે યાસ્યતિ ચોત્તમામ્

અયં નામ્ના ગુપ્તહરિર્દેવો ભુવનવિશ્રુતઃ ॥
મદીયં પરમં ગુહ્યં સ્થાનં ખ્યાતિં સમેષ્યતિ

અત્ર યઃ પ્રાણિનાં શ્રેષ્ઠઃ પૂજાયજ્ઞજપાદિકમ્ ॥
કરોતિ પરયા ભક્ત્યા સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

અત્ર યઃ કુરુતે દાનં યથાશક્ત્યા જિતેન્દ્રિયઃ ॥
સ સ્વર્ગમતુલં પ્રાપ્ય ન શોચતિ કદાચન

અત્ર મત્પ્રીતયે દેવાઃ પ્રાણિભિર્ધર્મકાંક્ષિભિઃ ॥
દાતવ્યા ગૌઃ પ્રયત્નેન સવત્સા વિધિપૂર્વકમ્ ॥

સ્વર્ણશૃંગી રૌપ્યખુરી વસ્ત્રદ્વયસમાવૃતા ॥
કાંસ્યોપદોહના તામ્રપૃષ્ઠી બહુગુણાન્વિતા

રત્નપુચ્છા દુગ્ધવતી ઘંટાભરણભૂષિતા ॥
અર્ચિતા ગંધપુષ્પાદ્યૈઃ સુપ્રસન્નાઽમૃતપ્રજા

દ્વિજાય વેદવિજ્ઞાય ગુણિને નિર્મલાત્મને ॥
વિષ્ણુભક્તાય વિદુષે આનૃશંસ્યરતાય ચ

બ્રાહ્મણાય ચ ગૌર્દેયા સર્વત્રસુખમશ્નુતે ॥
ન દેયા દ્વિજમાત્રાય દાતારં સોઽવપાતયેત્

મત્પ્રીતયેઽત્ર દાતવ્યા નિર્મલેનાંતરાત્મના

સ્નાતં યૈશ્ચ વિશુદ્ધ્યર્થમત્ર મદ્ભક્તિતત્પરૈઃ ॥
તેષાં સ્વર્ગતયો નિત્યં મુક્તિઃ કરતલે સ્થિતા

તથા ચક્રહરેઃ પીઠે મત્પ્રીત્યૈ દાનમુત્તમમ્ ॥
જપહોમાદિકં ચાપિ કર્ત્તવ્યં યત્નતો નરૈઃ

ભવન્તોઽપિ વિધાનેન યાત્રાં કુર્વંતુ સત્તમાઃ ॥
અસ્માદ્ગુપ્તહરેઃ સ્થાનાન્નિકટે સંગમે શુભે

પ્રત્યગ્ભાગે ગોપ્રતારાદ્યોજનત્રયસંમિતે ॥
ઘર્ઘરાંબુતરંગિણ્યા સરયૂઃ સંગતા યતઃ

અત્ર સ્નાત્વા વિધાનેન દ્રષ્ટવ્યોઽત્ર પ્રયત્નતઃ ॥
દેવો ગુપ્તહરિર્નામ સર્વકામાર્થસિદ્ધિદઃ

॥ અગસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે દેવઃ પીતામ્બરધરોઽચ્યુતઃ ॥
દેવા અપિ વિધાનેન કૃત્વા યાત્રાં પ્રયત્નતઃ ॥
અયોધ્યાયાં સ્થિતા નિત્યં હરેર્ગુણવિમોહિતાઃ

તદાપ્રભૃતિ વિપ્રેંદ્ર તત્સ્થાનં ભુવિ પપ્રથે ॥
કાર્તિક્યાં તુ વિશેષેણ યાત્રા સાંવત્સરી ભવેત્

વિભોર્ગુપ્તહરેસ્તત્ર સંગમસ્નાનપૂર્વિકા ॥
ગોપ્રતારે ચ તીર્થેઽસ્મિન્સરયૂઘર્ઘરાશ્રિતે ॥
સ્નાત્વા દેવોઽર્ચનીયોઽયં સર્વકામફલપ્રદઃ

તથા ચક્રહરેર્યાત્રા કર્ત્તવ્યા સુપ્રયત્નતઃ ॥
માર્ગશાર્ષસ્ય વિશદે પક્ષે હરિતિથૌ નરૈઃ

એવં યઃ કુરુતે યાત્રાં વિષ્ણુલોકે સ મોદતે

॥ શ્રીસૂત ઉવાચ ॥ ॥
એવમુક્ત્વા તુ વિરતે મુનૌ કલશજન્મનિ ॥
કૃષ્ણદ્વૈપાયનો વ્યાસઃ પુનરાહ સવિસ્મયઃ

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
અત્યાશ્ચર્ય્યમયીં બ્રહ્મન્કથામેતાં તપોધન ॥
ઉક્તવાનસિ યેનૈતત્સાશ્ચર્ય્યં મમ માનસમ્

વિસ્તરેણ મમ બ્રૂહિ માહાત્મ્યં પરમાદ્ભુતમ્

શૃણુ સંગમમાહાત્મ્યં વિપ્રેંદ્ર પરમાદ્ભુતમ્ ॥
સ્કન્દદેવાચ્છ્રુતં સમ્યક્કથયામિ તથા તવ

દશકોટિસહસ્રાણિ દશકોટિશતાનિ ચ ॥
તીર્થાનિ સરયૂનદ્યા ઘર્ઘરોદકસંગમે ॥
નિવસંતિ સદા વિપ્ર સ્કન્દાદવગતં મયા

દેવતાનાં સુરાણાં ચ સિદ્ધાનાં યોગિનાં તથા ॥
બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાનાં ચ સાન્નિધ્યં સર્વદા સ્થિતમ્

તસ્મિન્સંગમસલિલે નરઃ સ્નાત્વા સમાહિતઃ ॥
સંતર્પ્ય પિતૃદેવાંશ્ચ દત્ત્વા દાનં સ્વશક્તિતઃ

હુત્વા વૈષ્ણવમંત્રેણ શુચિર્યત્ફલમાપ્નુયાત્ ॥
તદિહૈકમના વિપ્ર શૃણુ યત્કથયામિ તે

અશ્વમેધસહસ્રસ્ય વાજપેયશતસ્ય ચ ॥
કુરુક્ષેત્રે મહાક્ષેત્રે રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે

સુવર્ણદાને યત્પુણ્યમહન્યહનિ તદ્ભવેત્

અમાવાસ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં દ્વાદશ્યોરુભયોરપિ ॥
અયને ચ વ્યતીપાતે સ્નાનં વૈષ્ણવલોકદમ્

તિષ્ઠેદ્યુગસહસ્રં તુ પાદેનૈકેન યઃ પુમાન્ ॥
વિધિવત્સંગમે સ્નાયાત્પૌષ્યાં તદવિશેષતઃ

લંબતેઽવાક્છિરા યસ્તુ યુગાનામયુતં પુમાન્ ॥
સ્નાતાનાં શુચિભિસ્તોયૈઃ સંગમે પ્રયતાત્મનામ્

વ્યુષ્ટિર્ભવતિ યા પુંસાં ન સા ક્રતુશતૈરપિ

પૌષે માસિ વિશેષેણ સ્નાનં બહુફલપ્રદમ્

પૌષે માસિ વિશેષેણ યઃ કુર્યાત્સ્નાનમાદૃતઃ ॥
બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યઃ શૂદ્રો વા વર્ણસંકરઃ ॥
સ યાતિ બ્રહ્મણઃ સ્થાનં પુનરાવૃત્તિવર્જિતમ્

પૌષે માસે તુ યો દદ્યાદ્ઘૃતાઢ્યં દીપમુત્તમમ્ ॥
વિધિવચ્છ્રદ્ધયા વિપ્ર શૃણુ તસ્યાપિ યત્ફલમ્

નાનાજન્માર્જિતં પાપં સ્વલ્પં બહ્વપિ વા ભવેત્ ॥
તત્સર્વં નશ્યતિ ક્ષિપ્રં તોયસ્થં લવણં યથા ॥

આયુરારોગ્યમૈશ્વર્યં સંતતીઃ સૌખ્યમુત્તમમ્ ॥
પ્રાપ્નોતિ ફલદં નિત્યં દીપદઃ પુણ્યભાઙ્નરઃ

યસ્તુ શુક્લત્રયોદશ્યાં પૌષેઽત્ર પ્રયતો વ્રતી ॥
જાગરં કુરુતે ધીરઃ સ ગચ્છેદ્ભવનં હરેઃ

જાગરં વિદધદ્રાત્રૌ દીપં દત્ત્વા તુ સર્વશઃ ॥
હોમં ચ કારયેદ્વિપ્રો નિયતાત્મા શુચિવ્રતઃ

વૈષ્ણવો વિષ્ણુપૂજાં ચ કુર્વઞ્છૃણ્વન્હરેઃ કથામ્ ॥
ગીતવાદિત્રનૃત્યૈશ્ચ વિષ્ણુતોષણકારકૈઃ ॥
કથાભિઃ પુણ્યયુક્તાભિર્જાગૃયાચ્છર્વરીં નરઃ

તતઃ પ્રભાતે વિમલે સ્નાત્વા વિધિવદાદરાત્ ॥
વિષ્ણું સંપૂજ્ય વિપ્રાંશ્ચ દેયં સ્વર્ણાદિ શક્તિતઃ

સ્વર્ણં ચાન્નં ચ વાસાંસિ યો દદ્યાચ્છ્રદ્ધયાઽન્વિતઃ ॥
સંગમે વિધિવદ્વિદ્વાન્સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

વર્ષેવર્ષે તુ કર્તવ્યો જાગરઃ પુણ્યતત્પરૈઃ

હરિઃ પૂજ્યો દ્વિજાઃ સમ્યક્સંતોષ્યાઃ શક્તિતો નરૈઃ ॥
તેન વિષ્ણોઃ પરા તુષ્ટિઃ પાપાનિ વિફલાનિ ચ ॥
ભવંતિ નિર્વિષાઃ સર્પા યથા તાર્ક્ષ્યસ્ય દર્શનાત્ ॥

તત્ર સ્નાતો દિવં યાતિ અત્ર સ્નાતઃ સુખી ભવેત

ત્રિષુ લોકેષુ યે કેચિત્પ્રાણિનઃ સર્વ એવ તે ॥
તર્પ્યમાણાઃ પરાં તૃપ્તિં યાંતિ સંગમજૈર્જલૈઃ

ભૂતાનામિહ સર્વેષાં દુઃખોપહતચેતસામ્ ॥
ગતિમન્વેષમાણાનાં ન સંગમસમા ગતિઃ

સપ્તાવરાન્સપ્તપરાન્પુરુષશ્ચાત્મનાસહ ॥
પુંસસ્તારયતે સર્વાન્સંગમે સ્નાનમાચરન્

જાત્યંધૈરિહ તે તુલ્યાસ્તથા પંગુભિરેવ ચ ॥
સમેત્યાત્ર ચ ન સ્નાન્તિ સરયૂઘર્ઘરસંગમે

વર્ણાનાં બ્રાહ્મણો યદ્વત્તથા તીર્થેષુ સંગમઃ ॥
સરયૂઘર્ઘરાયોગે વૈષ્ણવસ્થો નરઃ સદા

અત્ર સ્નાનેન દાનેન યથા શક્ત્યા જિતેંદ્રિયઃ ॥
હોમેન વિધિપુક્તેન નરઃ સ્વર્ગમવાપ્નુયાત્

નરો વા યદિ વા નારી વિધિવત્સ્નાનમાચરેત્ ॥
સ્વર્ગલોકનિવાસો હિ ભવેત્તસ્ય ન સંશયઃ

યથા વહ્નિર્દહેત્સર્વં શુષ્કમાર્દ્રમથાપિ વા ॥
ભસ્મીભવંતિ પાપાનિ તત્સમાગમમજ્જનાત્

એકતઃ સર્વતીર્થાનિ નાનાવિધિફલાનિ વૈ ॥
સરયૂઘર્ઘરોત્પન્નસંગમસ્ત્વધિકો ભવેત્

સર્વતીર્થાવગાહસ્ય ફલં યાદૃક્સ્મૃતં શ્રુતૌ ॥
તાદૃક્ફલં નૃણાં સમ્યગ્ભવેત્સંગમમજ્જનાત્

ગોપ્રતારાભિધં તીર્થમપરં વર્તતેઽનઘ ॥
સન્નિધૌ સંગમસ્યૈવ મહાપાતકનાશનમ્

યત્ર સ્નાનેન દાનેન ન શોચતિ નરઃ ક્વચિત્ ॥
ગોપ્રતારસમં તીર્થં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ

વારાણસ્યાં યથા વિદ્વન્વર્ત્તતે મણિકર્ણિકા ॥
ઉજ્જયિન્યાં યથા વિપ્ર મહાકાલનિકેતનમ્

નૈમિષે ચક્રવાપી તુ યથા તીર્થતમા સ્મૃતા ॥
અયોધ્યાયાં તથા વિપ્ર ગોપ્રતારાભિધં મહત્

યત્ર રામાજ્ઞયા વિદ્વન્સાકેતનગરીજનાઃ ॥
અવાપુઃ સ્વર્ગમતુલં નિમજ્જ્ય પરમાંભસિ

॥ વ્યાસ ઉવાચ ॥ ॥
અવાપુસ્તે કથં સ્વર્ગં સાકેતનગરીજનાઃ ॥
કથં ચ રાઘવો વિદ્વન્નેતત્કથય સુવ્રત

॥ અગસ્ત્ય ઉવાચ ॥ ॥
સાવધાનઃ શૃણુ મુને કથામેતાં સુવિસ્તરાત્ ॥
યથાજગામ રામોઽસૌ સ્વર્ગં સ ચ પુરીજનઃ

પુરા રામો વિધાયૈવ દેવકાર્ય્યમતંદ્રિતઃ ॥
સ્વર્ગં ગંતું મનશ્ચક્રે ભ્રાતૃભ્યાં સહ વીરધીઃ

તતો નિશમ્ય ચારેણ વાનરાઃ કામરૂપિણઃ ॥
ઋક્ષગોપુચ્છરક્ષાંસિ સમુત્પેતુરનેકશઃ

દેવગંધર્વપુત્રાશ્ચ ઋષિપુત્રાશ્ચ વાનરાઃ ॥
રામક્ષયં વિદિત્વા તુ સર્વ એવ સમાગતાઃ

તે રામમનુગત્યોચુઃ સર્વે વાનરયૂથપાઃ ॥
તવાનુગમને રાજન્સંપ્રાપ્તાઃ સ્મ ઇહાનઘ

યદિ રામ વિનાસ્માભિર્ગચ્છેસ્ત્વં પુરુષર્ષભ ॥
સર્વે ખલુ હતાઃ સ્યામ દણ્ડેન મહતા નૃપ

શ્રુત્વા તુ વચનં તેષામૃક્ષવાનરરક્ષસામ્॥
વિભીષણમુવાચાથ રાઘવસ્તત્ક્ષણં ગિરા

યાવત્પ્રજા ધરિષ્યંતિ તાવદેવ વિભીષણ ॥
કારયસ્વ મહદ્રાજ્યં લંકાં ત્વં પાલયિષ્યસિ

શાધિ રાજ્યં ચ ખલ્વેતન્નાન્યથા મે વચઃ કુરુ ॥
પ્રજાસ્ત્વં રક્ષ ધર્મેણ નોત્તરં વક્તુમર્હસિ

એવમુક્ત્વા તુ કાકુત્સ્થો હનુમંતમથાબ્રવીત્ ॥
વાયુપુત્ર ચિરં જીવ મા પ્રતિજ્ઞાં વૃથા કૃથાઃ

યાવલ્લોકા વદિષ્યંતિ મત્કથાં વાનરર્ષભ ॥
તાવત્ત્વં ધારય પ્રાણાન્પ્રતિજ્ઞાં પ્રતિપાલયન્

મૈન્દશ્ચ દ્વિવિદશ્ચૈવ અમૃતપ્રાશનાવુભૌ ॥
યાવલ્લોકા ધરિષ્યંતિ તાવદેતૌ ધરિષ્યતઃ

પુત્રપૌત્રાશ્ચ યેઽસ્માકં તાન્રક્ષન્ત્વિહ વાનરાઃ ॥
એવમુક્ત્વા તુ કાકુત્સ્થઃ સર્વાનથ ચ વાનરાન્ ॥
મયા સાર્ધં પ્રયાતેતિ તદા તાન્રાઘવોઽબ્રવીત્

પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્ય્યાં પૃથુવક્ષા મહાભુજઃ ॥
રામઃ કમલપત્રાક્ષઃ પુરોધસમથાબ્રવીત્

અગ્નિહોત્રાણિ યાંત્વગ્રે દીપ્યમાનાનિ સર્વશઃ ॥
વાજપેયાતિરાત્રાણિ નિર્યાતુ ચ મમાગ્રતઃ

તતો વસિષ્ઠસ્તેજસ્વી સર્વં નિશ્ચિત્ય ચેતસા ॥
ચકાર વિધિવત્કર્મ મહાપ્રાસ્થાનિકં વિધિમ્

તતઃ ક્ષૌમામ્બરધરો બ્રહ્મચર્યસમન્વિતઃ ॥
કુશાનાદાય પાણિભ્યાં મહાપ્રસ્થાનમુદ્યતઃ ॥

ન વ્યાહરચ્છુભં કિંચિદશુભં વા નરેશ્વરઃ ॥
નિષ્ક્રમ્ય નગરાત્તસ્માત્સાગરાદિવ ચંદ્રમાઃ

રામસ્ય સવ્યપાર્શ્વે તુ સપદ્મા શ્રીઃ સમાશ્રિતા ॥
દક્ષિણે હ્રીર્વિશાલાક્ષી વ્યવસાયસ્તથાગ્રતઃ

નાનાવિધાયુધાન્યત્ર ધનુર્જ્યાપ્રભૃતીનિ ચ ॥
અનુવ્રજંતિ કાકુત્સ્થં સર્વે પુરુષ વિગ્રહાઃ

વેદો બ્રાહ્મણરૂપેણ સાવિત્રી સવ્યદક્ષિણે ॥
ૐકારોઽથ વષઙ્કારઃ સર્વે રામં તદાઽવ્રજન્

ઋષયશ્ચ મહાત્માનઃ સર્વે ચૈવ મહીધરાઃ ॥
અનુગચ્છન્તિ કાકુત્સ્થં સ્વર્ગદ્વારમુપસ્થિતમ્

તથાનુયાંતિ કાકુત્સ્થમંતઃપુરગતાઃ સ્ત્રિયઃ ॥
સવૃદ્ધાબાલદાસીકાઃ સપર્ષદ્દ્વારરક્ષકાઃ

સાન્તઃપુરશ્ચ ભરતઃ શત્રુઘ્નસહિતો યયૌ ॥
રામં વ્રજંતમાગમ્ય રઘુવંશમનુવ્રતાઃ

તતો વિપ્રા મહાત્માનઃ સાગ્નિહોત્રાઃ સમંતતઃ ॥
સપુત્રદારાઃ કાકુત્સ્થમનુગચ્છતિ સર્વશઃ

મંત્રિણો ભૃત્યયુક્તાશ્ચ સપુત્રાઃ સહબાંધવાઃ ॥
સર્વે તે સાનુગાશ્ચૈવ હ્યનુ ગચ્છંતિ રાઘવમ્

તતઃ સર્વાઃ પ્રકૃતયો હૃષ્ટપુષ્ટજનાવૃતાઃ ॥
ગચ્છંતમનુગચ્છંતિરાઘવં ગુણરંજિતાઃ

તથા પ્રજાશ્ચ સકલાઃ સપુત્રાશ્ચ સવબાંધવાઃ ॥
રાઘવસ્યાનુગાશ્ચાસન્દૃષ્ટ્વા વિગતકલ્મષમ્

સ્નાતાઃ શુક્લામ્બરધરાઃ સર્વે પ્રયતમાનસાઃ ॥
કૃત્વા કિલકિલાશબ્દમનુયાતાશ્ચ રાઘવમ્

ન કશ્ચિત્તત્ર દીનોઽભૂન્ન ભીતો નાતિદુઃખિતઃ ॥
પ્રહૃષ્ટા મુદિતાઃ સર્વે વભૂવુઃ પરમાદ્ભુતાઃ

દ્રષ્ટુકામાશ્ચ નિર્વાણં રાજ્ઞો જનપદાસ્તથા ॥
સંપ્રાપ્તાસ્તેઽપિ દૃષ્ટ્વૈવ નભોમાર્ગેણ ચક્રિણમ્

ઋક્ષવાનરરક્ષાંસિ જનાશ્ચ પુરવાસિનઃ ॥
આગત્ય પરયા ભક્ત્યા પૃષ્ઠતઃ સમુપાયયુઃ

તાનિ ભૂતાનિ નગરે હ્યન્તર્ધાનગતાન્યપિ ॥
રાઘવં તેઽપ્યનુયયુઃ સ્વર્ગદ્વારમુપસ્થિતમ્

યાનિ પશ્યંતિ કાકુત્સ્થં સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ ॥
સત્ત્વાનિ સ્વર્ગગમને મતિં કુર્વંતિ તાન્યપિ

નાસીત્સત્ત્વમયોધ્યાયાં સુસૂક્ષ્મમપિ કિંચન ॥
યદ્રાઘવં નાનુયાતિ સ્વર્ગદ્વારમુપસ્થિતમ્

અથાર્દ્ધયોજનં ગત્વા નદીં પશ્ચાન્મુખો યયૌ ॥
સરયૂં પુણ્યસલિલાં દદર્શ રઘુનંદનઃ

અથ તસ્મિન્મુહૂર્તે તુ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ॥
સર્વૈઃ પરિવૃતો દેવૈરૃષિભિશ્ચ મહાત્મભિઃ ॥
આયયૌ તત્ર કાકુત્સ્થં સ્વર્ગદ્વારમુપસ્થિતમ્

વિમાનશતકોટીભિર્દિવ્યાભિઃ સર્વતો વૃતઃ ॥
દીપયન્સર્વતો વ્યોમ જ્યોતિર્ભૂતમનુત્તમમ્

સ્વયંપ્રભૈશ્ચ તેજોભિર્મહદ્ભિઃ પુણ્યકર્મભિઃ ॥
પુણ્યા વાતા વવુસ્તત્ર ગન્ધવંતઃ સુખપ્રદાઃ

સપુણ્યપુષ્પવર્ષં ચ વાયુયુક્તં મહાજવમ્ ॥
ગન્ધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ તસ્મિન્સૂર્યૌપસ્થિતઃ

શરયૂસલિલં રામઃ પદ્ભ્યાં સ સમુપાસ્પૃશત્ ॥
તતો બ્રહ્મા સુરૈર્યુક્તઃ સ્તોતું સમુપચક્રમે

ત્વં હિ લોકપતિર્દેવ ન ત્વાં જાનાતિ કશ્ચન ॥
અહં તે વૈ વિશાલાક્ષ ભૂતપૂર્વપરિગ્રહઃ

ત્વમચિંત્યં મહદ્ભૂતમક્ષયં લોકસંગ્રહે ॥
યામિચ્છસિ મહાવીર્ય તાં તનું પ્રવિશ સ્વકામ્

પિતામહસ્ય વચનાદિદમેવાવિશત્સ્વયમ્ ॥
સુદિવ્યં વૈષ્ણવં તેજઃ સંસારં સ સહાનુજઃ ॥
તતો વિષ્ણુતનુન્દેવાઃ પૂજયન્તઃ સુરોત્તમમ્

સાધ્યા મરુદ્ગણાશ્ચૈવ સેન્દ્રાઃ સાગ્નિપુરોગમાઃ ॥
યે ચ દિવ્યા ઋષિગણા ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તથા ॥
સુપર્ણા નાગયક્ષાશ્ચ દૈત્યદાનવરાક્ષસાઃ

દેવાઃ પ્રહૃષ્ટા મુદિતાઃ સર્વે પૂર્ણમનોરથાઃ ॥
સાધુસાધ્વિતિ તે સર્વે ત્રિદિવસ્થા બભાષિરે

અથ વિષ્ણુર્મહાતેજાઃ પિતામહમુવાચ હ ॥
એષાં લોકં જનૌઘાનાં દાતુમર્હસિ સુવ્રત

ઇમે તુ સર્વે મત્સ્નેહાદાયાતાઃ સર્વમાનવાઃ ॥
ભક્તાશ્ચ ભક્તિમન્તશ્ચ ત્યક્તાત્માનોઽપિ સર્વશઃ

તચ્છ્રુત્વા વિષ્ણુકથિતં સર્વલોકેશ્વરોઽબ્રવીત્ ॥
લોકં સન્તાનિકં નામ સંસ્થાસ્યંતિ હિ માનવાઃ

સ્વર્ગદ્વારેઽત્ર વૈ તીર્થે રામમેવાનુચિન્તયન્ ॥
પ્રાણાંસ્ત્યજતિ ભક્ત્યા વૈ સ સંતાનં પરં લભેત્

સર્વે સંતાનિકંનામ બ્રહ્મલોકાદનન્તરમ્ ॥
વાનરાશ્ચ સ્વકાં યોનિં રાક્ષસાશ્ચાપિ રાક્ષસીમ્

યસ્યા વિનિઃસૃતા યે વૈ સુરાસુરતનૂદ્ભવાઃ ॥
આદિત્યતનયશ્ચૈવ સુગ્રીવઃ સૂર્યમણ્ડલમ્

ઋષયો નાગયક્ષાશ્ચ પ્રયાસ્યન્તિ સ્વકારણમ્ ॥
તથા બ્રુવતિ દેવેશે ગોપ્રતારમુપસ્થિતમ્

તજ્જલં સરયૂં ભેજે પરિપૂર્ણં તતો જલમ્ ॥
અવગાહ્ય જલં સર્વે પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા પ્રહૃષ્ટવત્

માનુષં દેહમુત્સૃજ્ય તે વિમાનાન્યથારુહન્ ॥
તિર્યગ્યોનિગતા યે ચ પ્રવિશ્ય સરયૂં તદા

દેહત્યાગં ચ તે તત્ર કૃત્વા દિવ્યવપુર્દ્ધરાઃ ॥
તથાન્યાન્યપિ સત્ત્વાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ

પ્રાપ્ય ચોત્તમદેહં વૈ દેવલોકમુપાગમન્ ॥
તસ્મિંસ્તત્ર સમાપન્ને વાનરા ઋક્ષરાક્ષસાઃ ॥
તેઽપિ પ્રવિવિશુઃ સર્વે દેહાન્નિક્ષિપ્ય વૈ તદા

તદા સ્વર્ગં ગતાઃ સર્વે સ્મૃત્વા લોકગુરું વિભુમ્ ॥
જગામ ત્રિદશૈઃ સાર્દ્ધં રામો હૃષ્ટો મહામતિઃ

અતસ્તદ્ગોપ્રતારાખ્યં તીર્થં વિખ્યાતિમાગતમ્ ॥
ગોપ્રતારે પરો મોક્ષો નાન્યતીર્થેષુ વિદ્યતે

જન્માન્તરશતૈર્વિપ્ર યોગોઽયં યદિ લભ્યતે ॥
મુક્તિર્ભવતિ તત્ત્વેકજન્મના લભ્યતે ન વા

ગોપ્રતારે ન સન્દેહો હરિર્ભક્ત્યા સુનિષ્ઠિતઃ ॥
એકેન જન્મનાન્યોઽપિ યોગમોક્ષં ચ વિન્દતિ

ગોપ્રતારે નરો વિદ્વાન્યોઽપિ સ્નાતિ સુનિશ્ચિતઃ ॥
વિશત્યસૌ પરં સ્થાનં યોગિનામપિ દુર્લભમ્ ॥

કાર્તિક્યાં ચ વિશેષેણ સ્નાતવ્યં વિજિતેન્દ્રિયૈઃ ॥
કાર્તિકે માસિ વિપ્રર્ષે સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ ॥
સ્નાતુમાયાન્ત્યયોધ્યાયાં ગોપ્રતારે વિશેષતઃ

ગોપ્રતારસમં તીર્થં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ ॥
યત્ર પ્રયાગરાજોઽપિ સ્નાતુમાયાતિ કાર્તિકે

નિષ્પાપઃ કલુષં ત્યક્ત્વા શુક્લાંગઃ સિતકંચુકઃ ॥
શુદ્ધ્યર્થં સાધુકામોઽસૌ પ્રયાગે મુનિસત્તમઃ

યાનિ કાનિ ચ તીર્થાનિ ભૂમૌ દિવ્યાનિ સુવ્રત ॥
કાર્તિક્યાં તાનિ સર્વાણિ ગોપ્રતારે વસન્તિ વૈ

ગોપ્રતારે જપો હોમઃ સ્નાનં દાનં ચ શક્તિતઃ ॥
સર્વમક્ષયતાં યાતિ શ્રદ્ધયા નિયમવ્રતમ્

કાર્તિકે પ્રાપ્ય તદ્યન્તિ તીર્થાનિ સકલાન્યપિ ॥
ગોપ્રતારં ગમિષ્યામઃ પાપં ત્યક્તુમિતીચ્છયા

ગોપ્રતારે કૃતં સ્નાનં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ ॥
ગોપ્રતારે નરઃ સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા ગુપ્તહરિં વિભુમ્ ॥
સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યેત નાત્ર કાર્યા વિચારણા

વિષ્ણુમુદ્દિશ્ય વિપ્રાણાં પૂજનં ચ વિશેષતઃ ॥
કર્ત્તવ્યં શ્રદ્ધયા યુક્તૈઃ સ્નાનપૂર્વં યતવ્રતૈઃ

પયસ્વિની ચ ગૌર્દેયા સાલંકારા ચ શક્તિતઃ ॥
વિપ્રાય વેદવિદુષે નિયમવ્રતશાલિને ॥
બ્રાહ્મણાયાતિશુચયે વિષ્ણુપ્રીત્યૈ યતાત્મના

અન્નં બહુવિધં હેમ વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ ॥
દાતવ્યાનિ હરેઃ પ્રાપ્ત્યૈ ભક્ત્યા પરમયા યુતૈઃ

સૂર્યગ્રહે કુરુક્ષેત્રે નર્મદાયાં શશિગ્રહે ॥
તુલાદાનસ્ય યત્પુણ્યં તદત્ર દીપદાનતઃ

ઘૃતેન દીપકો યસ્ય તિલતૈલે ન વા પુનઃ ॥
જ્વલતે મુનિશાર્દૂલ હયમેધેન તસ્ય કિમ્

તેનેષ્ટં ક્રતુભિઃ સર્વૈઃ કૃતં તીર્થાવગાહનમ્ ॥
દીપદાનં કૃતં યેન કાર્ત્તિકે કેશવાગ્રતઃ

નાનાવિધાનિ તીર્થાનિ ભુક્તિમુક્તિપ્રદાનિ ચ ॥
ગોપ્રતારસ્ય તાન્યત્ર કલાં નાર્હંતિ ષોડશીમ્

સ્વર્ણમલ્પં ચ યો દદ્યાદ્બ્રાહ્મણે વેદપારગે ॥
શુભાં ગતિમવાપ્નોતિ હ્યગ્નિવચ્ચૈવ દીપ્યતે

ગોપ્રતારાભિધે તીર્થે ત્રિલોકીવિશ્રુતે દ્વિજ ॥
દત્ત્વાન્નં ચ વિધાનેન ન સ ભૂયોઽભિજાયતે

તત્ર સ્નાનં તુ યઃ કુર્યાદ્વિપ્રાન્સંતર્પયેન્નરઃ ॥
સૌત્રામણેશ્ચ યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

એકાહારસ્તુ યસ્તિષ્ઠેન્માસં તત્ર યતવ્રતઃ ॥
યાવજ્જીવકૃતં પાપં સહસા તસ્ય નશ્યતિ

અગ્નિપ્રવેશં યે કુર્યુર્ગોપ્રતારે વિધાનતઃ ॥
તે વિશંતિ પદં વિષ્ણોર્નિઃસંદગ્ધં તપોધન

કુર્વંત્યનશનં યેઽત્ર વિષ્ણુભક્ત્યા સુનિશ્ચિતાઃ ॥
ન તેષાં પુનરાવૃત્તિઃ કલ્પકોટિશતૈરપિ

અર્ચયેદ્યસ્તુ ગોવિંદં ગોપ્રતારે હિ માનવઃ ॥
દશસૌવર્ણિકં પુણ્યં ગોપ્રતારે પ્રકથ્યતે

અગ્નિહોત્રફલો ધૂપો ગોવિંદસ્ય સમર્પિતઃ ॥
ભૂમિદાનેન સદૃશં ગંધદાનફલં સ્મૃતમ્

અત્યદ્ભુતમિદં વિદ્વન્સ્થાનમેતત્પ્રકીર્તિતમ્ ॥
કાર્ત્તિક્યાં તુ વિશેષેણ અત્ર સ્નાત્વા શુચિવ્રતઃ

સ્વર્ગદ્વારે નરઃ સ્નાત્વા દશસ્વર્ણફલં લભેત્ ॥
સ્વર્ણદઃ સ્વર્ગવાસી ચ યો દદ્યાચ્છ્રદ્ધયાન્વિતઃ

સુતીર્થે પર્વણિ શ્રેષ્ઠે દશસ્વર્ણફલપ્રદે ॥
જ્યેષ્ઠશુક્લચતુર્દશ્યાં રાત્રૌ જાગરણં ચરેત્

ઉપોષિતઃ શુચિઃ સ્નાતો વિષ્ણુપૂજનતત્પરઃ ॥
દીપં દદ્યાત્પ્રયત્નેન નાનાફલવિધાયિનમ્

તાવદ્ગર્જંતિ પુણ્યાનિ સ્વર્ગે મર્ત્યે રસાતલે ॥
યાવદ્દદ્યાજ્જલે દીપં કાર્ત્તિકે કેશવાગ્રતઃ

પૌર્ણમાસ્યાં પ્રભાતે તુ સ્નાત્વા નિર્મલમાનસઃ ॥
હરિં સંપૂજ્ય વિધિવદ્વિધાય શ્રાદ્ધમાદરાત્

દત્ત્વાન્નં ચ યથાશક્ત્યા સંતોષ્ય બ્રાહ્મણાંસ્તતઃ ॥
વસ્ત્રાદિભિરલંકારૈઃ સંપૂજ્ય દ્વિજદંપતી

વિભું ગુપ્તહરિં દૃષ્ટ્વા સંપૂજ્ય તુ વિશેષતઃ ॥
નમસ્કૃત્યાનુ તત્તીર્થં શુચિસ્તદ્ગતમાનસઃ

સ્વર્ગદ્વારે ચ વિધિવન્મધ્યાહ્ને સ્નાનમાચરેત્ ॥
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા વિષ્ણુલોકે મહીયતે

ઇતિ પરમવિધાનૈર્ગોપ્રતારે વિધાય પ્રથિતસુકૃતમૂર્ત્તિઃ સ્નાનમુચ્ચૈઃ પ્રયત્નાત્ ॥
કલિતનિખિલપાપઃ પૂજયિત્વાદરેણાચ્યુતમમલવિકાશો વિષ્ણુસાયુજ્યમેતિ

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં દ્વિતીયે વૈષ્ણવખણ્ડેઽયોધ્યામાહાત્મ્યે સ્વર્ગદ્વારગોપ્રતારતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ