સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 1.2.5

॥ નંદિકેશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
શુદ્ધસત્ત્વગુણોપેતો લોકેઽસ્મિન્દુર્લભઃ પુમાન્ ॥
રજસ્તમોગુણોપેતા ભવંતિ સુલભા નરાઃ

સાત્ત્વિકઃ પુણ્યશીલત્વાન્નિઃશ્રેયસમવાપ્નુયાત્ ॥
વૈચિત્ર્યાત્કર્મણામેષામનુભોગાય વેધસા

વૈચિત્ર્યાણ્યેવ સૃષ્ટાનિ નરકાણ્યત્ર તત્ર ચ ॥
મહારૌરવભાગ્ભૂત્વા ખરઃ શ્વા શૂકરોઽપિ વા

ચંડાલો વા ભવેત્પ્રેત્ય પુરુષો બ્રહ્મહત્યયા ॥
ચિરં રૌરવસંરુદ્ધઃ કૃમિકીટપતંગતામ્ ॥

પ્રાપ્નુયાત્કર્મકર્તૃત્વં સુરાપાનેન ચ દ્વિજઃ ॥
બ્રહ્મસ્વહરણાદ્બ્રહ્મરાક્ષસત્વમવાપ્નુયાત્

યદ્યત્તુ ચોરયેત્તત્તચ્છૂન્યં સ્યાદન્યજન્મનિ ॥
અસિપત્રવને પીડામવાપ્ય સુચિરં પુનઃ

નપુંસકત્વં સંગચ્છેત્પુરુષો ગુરુતલ્પગઃ ॥
તપ્તૈઃ કાલાયસૈર્દંડૈઃ પીડિતો યમકિંકરૈઃ

નરકે કાલસૂત્રાખ્યે નિવસેત્પરદારગઃ ॥
અગ્નિદો નિવસેદ્ઘોરે સુઘોરે ગરદાયકઃ

મહાઘોરે ચ પિશુનોઽવીચ્યાં ધર્મવિનિંદકઃ ॥
વસેત્કરાલે મિત્રધ્રુગ્ભીમે હિંસૈકતત્પરઃ

સંહારે છન્નપાપિષ્ઠો મૃષાવાદી ભયાનકે ॥
અસિઘોરે વસેદ્વાપિ કૂપક્ષેત્રનરાદિહૃત્

વજ્રે પરદ્રોહરતો માંસાશી તરલે દ્વિજ ॥
તીક્ષ્ણે માતૃપિતૃદ્રોહી તાપને જપદૂષકઃ

અશ્વઘ્નોપિ નિરુચ્છ્વાસે વસેદ્ગોઘ્નશ્ચ દારુણે ॥
ભ્રૂણહા નિવસેચ્ચંડે સ્ત્રીહત્યાકૃત્કુકૂલકે

દેવસ્વહારી દહને ઘોરઘોરે પરસ્વહૃત્ ॥
કૃતાંતદૂતા નરકે સર્વાનેવ હિ પાપિનઃ

બધ્નંતિ પાશૈર્નિઘ્નંતિ દંડૈર્વિધ્યંતિ શંકુભિઃ ॥
તીક્ષ્ણાયશ્ચંચવઃ કંકાઃ ક્રૂરદંષ્ટ્રા મહોરગાઃ

કાલેયકાશ્ચ વ્યાઘ્રાશ્ચ હિંસ્રાશ્ચાન્યે દશંત્યમૂન્ ॥
શકલીકુર્વતે શસ્ત્રૈર્દહંતિદેહમેવ ચ

ખનંતિ ગહને શ્વભ્રે કશાભિસ્તાડયંતિ ચ ॥
તૈલદ્રોણ્યાં વિપચ્યંતે તુદ્યંતે સૂક્ષ્મસૂચિભિઃ

બાહ્યન્તે દુર્વહાન્ભારાન્યમદૂતૈર્હિ પાપિનઃ ॥
બ્રહ્મહા ક્ષયરોગી સ્યત્સુરાપઃ શ્યાવદંતકઃ

સ્વર્ણાપહારી કુનખી દુશ્ચર્મા ગુરુતલ્પગઃ ॥
અપસ્મારી ગુરુદ્રોહી ચંડાલો વેદદૂષકઃ

કૂટસાક્ષી ચાક્ષિરોગી મંદાગ્નિશ્ચાગ્રભોજનઃ ॥
વિદ્યાપહારી મૂકઃ સ્યાદંધઃ પુસ્તકચોરકઃ

પરદારરતઃ પંગુ બધિરઃ પરનિંદકઃ ॥
વિડ્વરાહો નિરાચારો જિહ્વારોગી ચ તસ્કરઃ

અભ્યાગતાતિથિત્યાગી કપોલકંટકો ભવેત્ ॥
પર્વસુ સ્ત્રીરતો મેહી પૂત્યાસ્યોઽભક્ષ્યભક્ષકઃ

મર્યાદાભેદકો દાસસ્તટાકારામહૃત્ખરઃ ॥
પ્રતિશ્રુતાપ્રદાતા સ્યાદલ્પાયુઃ શ્વા વિકત્થનઃ

વિષ્ણુદ્રોહી ચ સરઠઃ શિવદ્રોહી ચ મૂષકઃ ॥
એવં પાપફલં જ્ઞાત્વા પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

તચ્ચાસ્મિન્નરુણક્ષેત્રે કર્તવ્યઃ સમ્યગાસ્તિકૈઃ

ઇતિ નિશમ્ય સ દુષ્કૃતકારિણાં બહુવિધાં નરકેષુ નૃણાં વ્યથામ્ ॥
ચરણયોઃ પતિતશ્ચ તદા પુનઃપુનરયાચત તચ્છમનક્રિયામ્

ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સહિતાયાં પ્રથમે માહેશ્વરખણ્ડેઽરુણાચલમાહાત્મ્ય ઉત્તરાર્ધે કર્મવિપાકવર્ણનં નામ પંચમોધ્યાયઃ