સ્કંદ પુરાણ · અધ્યાય 1.2.6

॥ નંદિકેશ્વર ઉવાચ ॥ ॥
વિસ્તરાત્કથયામ્યદ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં મહાંહસામ્ ॥
સર્વેષામવધત્સ્વ ત્વમવલંબ્યાસ્તિકીં ધિયમ્

બ્રહ્મહા પ્રાપ્ય શોણાદ્રિં નિમગ્નઃ ખડ્ગતીર્થકે ॥
જપન્પંચાક્ષરં મંત્રં ભસ્મરુદ્રાક્ષધારકઃ

કૃતોપવાસઃ સંપૂજ્ય પ્રયતઃ પરમેશ્વરમ્ ॥
બ્રાહ્મણાન્ભોજયેદ્વર્ષં ભિક્ષાશી નિયતેંદ્રિયઃ

વિશેષપૂજાશુશ્રૂષાં કુર્યાદ્દેવસ્ય ભક્તિતઃ ॥
બ્રહ્મહત્યા વિનિર્મુક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે

સુરાપોઽપ્યરુણક્ષેત્રે વર્ષમેકં વસન્પ્રતિ ॥
પ્રાગ્વત્કૃતસમાચારઃ સંપૂજ્યૈવં મહેશ્વરમ્

ક્ષીરેણ સ્નાપયેદ્દેવં શતરુદ્રીયમુચ્ચરન્ ॥
સુરાપાનોદ્ભવેનાશુ પાપેન પરિમુચ્યતે

સુવર્ણસ્તેયકૃચ્છોણક્ષેત્રે બિલ્વદલૈર્હરમ્ ॥
અભ્યર્ચ્ય ભોજયેદ્વિપ્રાન્પાપાન્મુચ્યેત દુષ્કરાત્

ગુરુદારરતિર્ગત્વા કૃત્તિકાસ્વરુણાચલમ્ ॥
યથાપૂર્વં વ્રતી ભૂત્વા સહસ્રેણ પ્રદીપકૈઃ

માસત્રયં સમારાધ્ય શ્રીશોણાચલશંકરમ્ ॥
પ્રદદ્યાદ્ભૂષિતાં કન્યાં બ્રાહ્મણાય સુધીમતે

ષડક્ષરં જપેન્નિત્યં તેન મુચ્યેત પાપ્મના ॥
શિવલોકે ચ નિવસેદાસંસારં ન સંશયઃ

પરદારાપહર્ત્તા ચ ક્ષેત્રેસ્મિન્નિયતેંદ્રિયઃ ॥
માસમેકં નવૈઃ પુષ્પૈરભ્યર્ચ્યારુણશંકરમ્

માહેશ્વરાય વિતરેદ્ધનં શક્ત્યાનુગુણ્યતઃ ॥
તત્ક્ષણેન વિનિર્મુક્તસ્તસ્માત્પાપાદ્ભવિષ્યતિ

ગરદોઽપ્યરુણક્ષેત્રે વ્રતી ભૂત્વા યથાપુરા ॥
ક્ષીરોપહારં દેવાય દત્ત્વા દોષેણ મુચ્યતે ॥

પિશુનોઽપ્યરુણક્ષેત્રે વ્રતી વેદરતો નરઃ ॥
અધ્યાપયેદ્દ્વિજાન્મુખ્યાંસ્તતો નિષ્કલ્મષો ભવેત્

અગ્નિદોઽપ્યરુણક્ષેત્રે ત્રીન્માસાન્પૂર્વવદ્વ્રતી ॥
દદ્યાચ્છૈવાય નિર્માય્ય ગૃહં તત્પાપશાંતયે

ધર્મનિંદાકરઃ શોણક્ષેત્રે વર્ષં વ્રતી વસન્ ॥
સત્રાદિકં પ્રકુર્વીત યથાશક્ત્યઘશાંતયે

પિતૃદ્રોહ્યરુણક્ષેત્રે તિષ્ઠન્માસમતંદ્રિતઃ ॥
ગિરીશાય દ્વિજેભ્યોપિ પ્રદદ્યાદ્ગાઃ સહસ્રશઃ

ગ્રહોપરાગકાલેષુ ભોજયિત્વા દ્વિજાન્બહૂન્॥
વિમુંચેદ્વૃષભં નીલં વિમુચ્યેત તતોંઽહસઃ

સ્ત્રીઘ્નશ્ચાપિ શિશુઘ્નોઽપિ શોણક્ષેત્રમુપેયિવાન્ ॥
વ્યતીપાતે તિલાન્દદ્યાદ્દ્વિજભ્યો દુરિતચ્છિદે

પ્રચ્છન્નપાપકૃચ્છોણક્ષેત્રેઽસ્મિન્નિયતેંદ્રિયઃ ॥
ગુપ્તદાનાનિ કુર્વીત ભવેદ્વૈ ગતકલ્મષઃ

મૃષાભાષ્યરુણક્ષેત્રે ષણ્માસાન્નિવસન્વ્રતી ॥
શોણાચલેશ્વરસ્તોત્રપાઠેન સ્યાદકલ્મષઃ

કૂપાદિભેદકૃચ્છોણક્ષેત્રમાસાદ્ય ભક્તિતઃ ॥
તટાકાન્ખાનયેત્તત્ર ધ્રુવં નિર્વૃજિનો ભવેત્

ક્ષેત્રાપહારી દેવાય ક્ષેત્રં દદ્યાન્મહાફલમ્ ॥
આરામકંટકોપ્યસ્મૈ દદ્યાદુદ્યાનમુત્તમમ્

ગૃહાપહારી કુર્વીત દેવસ્યાયતનં નવમ્ ॥
અંહસા તેન નિર્મુક્તઃ શિવસાયુજ્યમાપ્નુયાત્

પરદ્રોહી વસઞ્છોણક્ષેત્રે માહેશ્વરાન્ધનૈઃ ॥
પ્રીણયિત્વા પરાઁલ્લોકાન્નિઃસંશયમવાપ્નુયાત્

પશ્વાદિમાંસભુક્છોણક્ષેત્રે પક્ષત્રયં વ્રતી ॥
પ્રીણયેદરુણેશાનં સોપહારૈર્મનોહરૈઃ

ત્રિઃશોણાચલનાથેતિ નિનદન્નનઘો ભવેત્॥
નિવસન્નરુણક્ષેત્રે પૂજયેદરુણેશ્વરમ્

અરુણેશ્વરમંત્રં ચ જપેન્મોક્ષેચ્છુરાદરાત્॥
યદ્યસ્યાભિહિતં તેન પદ્ભ્યામેવ પ્રદક્ષિણામ્

કુર્વતારુણશૈલસ્ય તત્પ્રાપ્યં શુભમંજસા ॥
શ્રુતેષુ સ્ખલિતેષ્વત્યાહિતે દુઃસ્વપ્નદર્શને

પ્રીત્યુત્કર્ષેઽપિ ચ બુધૈરુચ્ચાર્યોઽરુણશંકરઃ ॥
અપિ વર્ણાશ્રમભ્રષ્ટઃ શિવદ્રોહરતોઽપિ વા

ત્રીણ્યહાન્યરુણક્ષેત્રે વસન્મુચ્યેત પાતકૈઃ ॥
પાર્થિવઃ શિવલોકોઽયં મૂર્ત્તમેતત્ત્રયીશિરઃ

એષ દક્ષિણકૈલાસો યોસાવરુણપર્વતઃ ॥
અન્યેષુ સિદ્ધક્ષેત્રેષુ તપોભિઃ સિદ્ધયો નૃણામ્

અસ્મિન્સ્મરણમાત્રેણ તારતમ્યં વિચિંત્યતામ્ ॥
યદ્ગંગાયાં પ્રયાગે યત્કાશ્યાં વૈ પુષ્કરેષુ યત્

કર્મ સેતૌ ચ યત્પુંસાં શોણક્ષેત્રે તતોઽધિકમ્ ॥
અગ્નિષ્ટોમં વાજપેયં વૈરાજં સર્વતોમુખમ્ ॥

રાજસૂયાશ્વમેધૌ ચ કુર્યાચ્છોણાચલે બુધઃ ॥
એકાહં વારુણક્ષેત્રે નરો યત્સ્યાદુપોષિતઃ

તસ્ય ચાંદ્રાયણશતં ભવેત્સાંતપનાયુતમ્ ॥
ષોડશાપિ મહાદાનાન્યરુણક્ષેત્રસંનિધૌ

અનુષ્ઠિતાનિ કલ્પોક્તં કુર્વંતિ દ્વિગુણં ફલમ્

ઇતિ નંદિકેશ્વરમુખેન શુશ્રુવાન્મુનિનંદનોથ નિરયપ્રતિક્રિયામ્॥
અભિનંદ્ય તં વદ દિનર્તુવત્સરપ્રમુખાર્હણક્રમમિતિ વ્યજિજ્ઞપત્

॥
ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પ્રથમે માહેશ્વરખણ્ડેઽરુણાચલમાહાત્મ્ય ઉત્તરાર્ધે પાપાપનોદકપ્રાયશ્ચિત્તવર્ણનંનામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ