શિક્ષાસમુચ્ચય (અન્ય આવૃત્તિ) · ભાગ 101120

યથા ન પરાન્ ન નાશયેત્ ।
અસ્ય તુ ગ્રન્થવિસ્તરસ્ય્âયં પિણ્ડ્âર્થો બોધિસત્વેન મનસા નિત્યં ધારયિતવ્યઃ ॥
સુનિશ્ચલં સુપ્રસન્નં ધીરં સ્âદરગૌરવં ।
સલજ્જં સભયં શાન્તં પર્âરાધનતત્પરમ્ ॥
આત્મસત્વવશં નિત્યમ્ અનવદ્યેષુ વસ્તુષુ ।
નિર્માણમ્ ઇવ નિર્માનં ધારયામ્ય્ એષ માનસમ્ ।
ઇતિ ॥
કિમ્ એતાવતી આત્મભાવરક્ષા ।
ન હિ ।
કિં તર્હિ ભૈષજ્યવસન્âદિભિઃ સહ ।
તત્ર દ્વિવિધં ભૈષજ્યં ।
સતતભૈષજ્યં ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યં ચ ।
તત્ર સતતભૈષજ્યમ્ અધિકૃત્ય્âર્યરત્નમેઘે ઽભિહિતં ।
તસ્માત્ પિણ્ડપાત્રાદ્ એકં પ્રત્યંશં સબ્રહ્મચારિણાં સ્થાપયતિ ।
દ્વિતીયં દુષ્ખિતાનાં તૃતીયં વિનિપતિતાનાં ચતુર્થમ્ આત્મના પરિભુઙ્ક્તે ।
પરિભુઞ્જાનો ન રક્તઃ પરિભુઙ્ક્તે ઽસક્તો ઽગૃદ્ધો ઽનધ્યવસિતઃ ।
અન્યત્ર યાવદ્ એવ કાયસ્ય સ્થિતયે ।
યાપનાયૈ ।
તથા પરિભુઙ્ક્તે યથા ન્âતિસંલિખિતો ભવતિ ।
ન્âતિગુરુકાયઃ ।
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્128 ---> ]
તત્ કસ્ય હેતોઃ ।
અતિસંલિખિતો હિ કુશલપક્ષપરાઙ્મુખો ભવતિ ।
અતિગુરુકાયો મિદ્ધ્âવષ્ટબ્ધો ભવતિ ।
તેન તં પિણ્ડપાતં પરિભુજ્ય કુશલપક્ષ્âભિમુખેન ભવિતવ્યમ્ ઇત્ય્ આદિ ॥
આર્યરત્નરાશાવ્ અપ્ય્ ઉક્તં ।
તેન ગ્રામં વા નગરં વા નિગમં વા પિણ્ડાય ચરતા ધર્મસંનાહં સંનહ્ય પિણ્ડાય ચર્તવ્યં ।
તત્ર કતમો ધર્મસંનાહઃ ।
અમન્âપાનિ [[દોઉબ્ત્]] રૂપાણિ દૃષ્ટ્વા ન પ્રતિહન્તવ્યં ।
મન્âપાનિ [[દોઉબ્ત્]] દૃષ્ટ્વા ન્âનુનેતવ્યં ।
એવં મન્âપ્âમન્âપેષુ [[દોઉબ્ત્]] શબ્દગન્ધરસસ્પ્રષ્ટવ્યેષુ વિજ્ઞપ્તેષુ ન્âનુ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f65બ્ ---> ]
નેતવ્યં ન પ્રતિહન્તવ્યં ।
ઇન્દ્રિયસુસંવૃતેન્âનુત્ક્ષિપ્તચક્ષુષા યુગમાત્રપ્રેક્ષિણા ।
દાન્ત્âજાનેયચિત્તેન પૂર્વધર્મમનસિકારમ્ અનુત્સૃજતા ન્âમિષપ્રક્ષિપ્તયા સન્તત્યા પિણ્ડાય ચર્તવ્યં સ્âવદાનચારિણા ચ ભવિતવ્યં ।
યતશ્ ચ પિણ્ડપાતો લભ્યતે તત્ર્âનુનયો ન કર્તવ્યઃ યતશ્ ચ ન લભ્યતે તત્ર પ્રતિઘાતો*ન્ôત્પાદયિતવ્યઃ ।
દશકુલપ્રવેશે ન ચ્âઇકાદશાત્ કુલાદ્ ભિક્ષા ન લભ્યતે ।
તથ્âપિ ન પરિતપ્તવ્યં એવં ચ ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યમ્ ।
એવં બહુકૃત્યા હ્ય્ એતે શ્રમણબ્રાહ્મણગૃહપતયો ન તૈર્ અવશ્યં મમ દાતવ્યં ।
ઇદં તાવદ્ આશ્ચર્યં યન્ મામ્ એતે સમન્વાહરન્તિ ।

કઃ પુનર્ વાદો યદ્ ભિક્ષાં દાસ્યન્તિ ।
તેન્âઇવમ્ અપરિતપતા પિણ્ડાય ચર્તવ્યં ॥
યે ચ્âસ્ય સત્વાશ્ ચક્ષુષુ આભાસમ્ આગચ્છન્તિ સ્ત્રીપુરુષદારકદારિકાઃ ।
અન્તશસ્ તિર્યગ્યોનિગતાસ્ તત્ર મૈત્રીકરુણાચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યં ।
તથ્âહં કરિષ્યામિ યથા યે મે સત્વાશ્ ચક્ષુષ્âભાસમ્ આગચ્છન્તિ પિણ્ડપાતં વા દાસ્યન્તિ તાન્ સુગતિગામિનઃ કરિષ્યામિ ।
તાદૃશં યોગમ્ આપત્સ્યે ।
તેન લૂહં વા પ્રણીતં વા પિણ્ડપાત સંગૃહ્ય સમન્તાચ્ ચતુર્દિશં વ્યવલોકયિતવ્યં ।
ક-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્129 ---> ]
ઇહ ગ્રામનગરનિગમે દરિદ્રઃ સત્વઃ ।
યસ્ય્âસ્માત્ પિણ્ડપાતાત્ સંવિભાગં કરિષ્યામિ ।
યદિ દરિદ્રં સત્વં પશ્યતિ તેન તત્પિણ્ડપાતાત્ સંવિભાગઃ કર્તવ્યઃ ।
અથ ન કઞ્ચિત્ સત્વં દરિદ્રં પશ્યતિ ।
તેન્âઇવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યં ।
સન્ત્ય્ અનાભાસગતાઃ સત્વા યે મમ ચક્ષુષુ આભાસં ન્âગચ્છન્તિ ।
તેષામ્ ઇતઃ પિણ્ડપાતાદ્ અગ્રં*પ્રત્યંશં નિર્યાતયામિ ।
દત્ત્âદાનાઃ પરિભુઞ્જતાં ।
તેન તત્ પિણ્ડપાતં ગૃહીત્વા તદ્ અરણ્ય્âયતનમ્ અભિરુહ્ય ધૌતપાણિના શોભનસમાચારેણ શ્રમણચારિત્રકલ્પ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f66અ ---> ]
સમત્વ્âગતેન્âધિષ્ઠાન્âધિષ્ઠિતેન પર્યઙ્કં બદ્ધ્વા સપિણ્ડપાતઃ પરિભોક્તવ્યઃ ॥પે ॥
પરિભુઞ્જતા ચ્âઇવં મનસિકાર્ôત્પાદયિતવ્યઃ ।
સન્ત્ય્ અસ્મિન્ કાયે ઽશીતિઃ ક્રિમિકુલસહસ્રાણિ ।
તાન્ય્ અનેન્âઇવ્âઉજસા સુખં ફાસું વિહરન્તુ ।
ઇદાનીં ચ્âઇષામ્ આમિષેણ સંગ્રહં કરિષ્યામિ ।
બોધિપ્રાપ્તશ્ ચ પુનર્ ધર્મેણ સંગ્રહં કરિષ્યામિ ।
યદિ પુનર્ અસ્ય લૂહં પિણ્ડપાતં ભવતિ તેન્âઇવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યં ।
લૂહ્âહારતયા મે લઘુઃ કાયો ભવિષ્યતિ પ્રહાણક્ષમ્ôચ્ચારપ્રસ્રાવનિષ્યન્દનશ્ ચ મે પરીત્તો ભવિષ્યતિ ।
શ્રદ્ધાદેયં ચ પરીત્તં ભવિષ્યતિ ।
કાયલઘુતા ચિત્તલઘુતા ચ મે ભવિષ્યતિ ।
અલ્પમ્લાનમિદ્ધશ્ ચ મે ભવિષ્યતિ ।
યદા પુનર્ અસ્ય પ્રભૂતઃ પિણ્ડપાતો ભવતિ તત્ર્âપિ માત્ર્âભોજિના ભવિતવ્યં ઉત્સર્જનધર્મિણા ચ ।
તતઃ પિણ્ડપાતાદ્ અન્યતરાયાં શિલાયામ્ અવતીર્ય્âઇવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યં ।
યે કેચિન્ મૃગપક્ષિસંગ્âમિષભોજનેન્âર્થિકાસ્ તે દત્ત્âદાનાઃ પરિભુઞ્જતામ્ ઇતિ ॥
પુનર્ આહ ।
તેન સર્વેણ રસસંજ્ઞા ન્ôત્પાદયિતવ્યા ॥
પે ॥
ચણ્ડાલકુમારસદૃશેન મયા
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્130 ---> ]
ભવિતવ્યં ।
ચિત્તકાયચૌક્ષેણ ।

ન ભોજનચૌક્ષેણ ।
તત્ કસ્માદ્ ધેતોઃ ।
કિયત્પ્રણીતમ્ અપિ ભોજનં ભુક્તં ।
સર્વં તત્ પૂતિનિષ્યન્દપર્યવસાનં દુર્ગન્ધપર્યવસાનં પ્રતિકૂલપર્યવસાનં ।
તસ્માન્ મયા ન પ્રણીતભોજન્âકાઙ્ક્ષિણા ભવિતવ્યં ।
તેન ન્âઇવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યં ।પુરુષો મે પિણ્ડપાતં દદ્-તિ ન સ્ત્રીઃ ।
સ્ત્રી મે પિણ્ડપાતં દદાતિ ન પુરુષઃ ।
દારકો મે પિણ્ડપાતં દદાતિ ન દારિકા ।
દારિકા મે પિણ્ડપાતં દદાતિ ન દારકઃ ।
પ્રણીતં લભે ઽહં ન લૂહં ।
સત્કૃત્ય લભે ઽહં ન્âસત્કૃત્ય ।
ચપલં લભે ઽહં ન કૃચ્છ્રેણ પ્રવિષ્ટમાત્રં ચ માં સમન્વાહરેયુઃ ।
ન મે કશ્ચિદ્ વિક્ષેપો ભવેત્ ।
સુનિહિતાંલ્ લભે ઽહં-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f66બ્ ---> ]
પ્રણીતાન્ નાનારસાંલ્ લભે ઽહમ્ ।
ન હીનદરિદ્રભોજનં લભે ઽહં પ્રત્યુદ્ગચ્છેયુર્ માં સ્ત્રીપુરુષદારકદારિકાઃ ।
ઇમે તે સર્વે ઽકુશલા મનસિકારા ન્ôત્પાદયિતવ્યઃ ॥
પે ॥
પ્રાયેણ હિ સત્વા રસગૃદ્ધા ભોજનહેતોઃ પાપાનિ કર્માણિ કૃત્વા નરકેષ્ûપપદ્યન્તે ।
યે યે પુનઃ સંતુષ્ટ્âગૃદ્ધ્âલુલોપા રસપ્રતિપ્રસ્રબ્ધા જિહ્વ્êન્દ્રિયસંતુષ્ટાઃ કિયલ્લૂહેન્âપિ ભોજનેન જ્ઞાપયન્તિ ।
તેષાં ચ્યુતાનાં કાલગતાનાં સ્વર્ગ્ôપપત્તિર્ ભવતિ ।
સુગતિગમનં ભવતિ દેવમનુષ્યેષુ ।
તે દેવ્ôપપન્નાઃ સુધાં પરિભુઞ્જતે ।
એવં કાશ્યપ પિણ્ડચારિકેણ ભિક્ષુણા રસતૃષ્ણાં વિનિવર્તયિત્વા નિધ્યપ્તચિત્તેન સુપરિપક્વાન્ કુલ્માષાન્ પરિભુઞ્જતા ન પરિતપ્તવ્યમ્ ।
તત્ કસ્માદ્ ધેતોઃ ।
કાયસંધારણ્âર્થં માર્ગસંધારણ્âર્થં મયા ભોજનં પરિભોક્તવ્યં ॥
પે ॥
યદિ પુનઃ કાશ્યપ પિણ્ડચારિકો ભિક્ષુર્ મેઘ્âકુલવૃષ્ટિકાલસમયે વર્તમાને ન શક્નુયાત્ પિણ્ડાય્âવતર્તું ।
તેન મૈત્ર્ય્âહારસંનદ્ધેન ધર્મચિન્તામનસિકારપ્રતિષ્ઠિતેન દ્વિરાત્રં ત્રિરાત્રં વા ભક્તચ્છદચ્છિન્નેન્âઇવં સંજ્ઞ્ôત્પાદયિતવ્યા ।
સન્તિ યામલૌકિકાઃ પ્રેતા દુષ્કરકર્મકારિણો યે વર્ષશતેન ખેટપિણ્ડમ્ અપ્ય્ આહારં ન પ્રતિલભન્તે ।
તન્ મયા ધર્મયોનિશશ્ ચિન્તાપ્રતિષ્ઠિતેન કાયદૌર્બલ્યં વા ચિત્તદૌર્બલ્યં વા ન્ôત્પાદયિતવ્યં ।
અધિવાસયિષ્યામિ ક્ષુત્પિપાસાં ।
ન પુનર્ આર્યમાર્ગભાવનાયાં વીર્યં સ્રંસયિષ્યામિ ॥
પે ॥
યત્ર કુલે પિણ્ડપાતં શુ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્131 ---> ]
ચિં કારયેત્ તત્ર કુલે આસને નિષદ્ય ધાર્મી કથા કર્તવ્યા ।
યાવન્ ન સ પિણ્ડપાતઃ શુચીક્ર્ટો ભવેત્ તેન પિણ્ડપાતં ગૃહીત્વા ઉત્થાય્âસનાત્ પ્રક્રમિતવ્યં ।
પિણ્ડચારિકેણ કાશ્યપ ભિક્ષુણા

[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f67અ ---> ]
ન્âવભાસકરેણ ભવિતવ્યં ન લપના ન કુહના કર્તવ્યા ॥
તત્ર કતમો ઽવભાસઃ ।
યત્ પરેષામ્ એવં વાચં ભાષતે ।
લૂહો મે પિણ્ડપાતો રુક્ષો મે પિણ્ડપાત્âસીન્ ન ચ મે યાવદર્થં ભુક્તં ।
બહુજનસાધારણશ્ ચ મે પિણ્ડપાતઃ કૃતઃ ।
અલ્પં મે ભુક્તં જિઘત્સિતો ઽસ્મ્îતિ ।
યત્ કિઞ્ચિદ્ એવંરૂપમ્ અવભાસનિમિત્તં ।
ઇયમ્ ઉચ્યતે ચિત્તકુહના ।
સર્વમ્ એતત્ પિણ્ડચારિકેણ ભિક્ષુણા ન કર્તવ્યં ।
ઉપેક્ષકભૂતેન ।
યત્ પાત્રે પતિતં લૂહં વા પ્રણીતં વા શુભં વ્âશુભં વા તત્ પરિભોક્તવ્યમ્ અપરિતપ્યમાનેન્âશયશુદ્ધેન ધર્મનિધ્યપ્તિબહુલેન ।
કાયજાપન્âર્થમ્ આર્યમાર્ગસ્ય્ôપસ્તમ્ભ્âર્થં સ પિણ્ડપાતઃ પરિભોક્તવ્ય્êતિ ॥
તથ્âર્ય્ôગ્રપરિપૃચ્છાયામ્ અપ્ય્ ઉક્તં ।
યસ્યાશ્ ચ્âન્તિકે પિણ્ડપાતં પરિભુજ્ય ન શક્નોત્ય્ આત્મનઃ પરસ્ય ચ્âર્થં પરિપૂરયિતુમ્ અનુજાનામ્ય્ અહં તસ્ય પિણ્ડચારિકસ્ય બોધિસત્વસ્ય નિમન્ત્રણમ્ ઇતિ ॥
એવં તાવત્ સતતભૈષજ્યેન્âત્મભાવરક્ષા કાર્યા ।
તત્ર્âપિ ન મત્સ્યમાંસેન લઙ્ક્âવતારસૂત્રે પ્રતિષિદ્ધત્વાત્ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્132 ---> ]
તથા હ્ય્ ઉક્તં ।
માંસં સર્વમ્ અભક્ષ્યં કૃપ્âત્માનો બોધિસત્વસ્ય્êતિ વદામિ ॥
પે ॥
સ્વાજન્યાદ્ વ્યભિચારાચ્ ચ શુક્રશોણિતસંભવાત્ ।
ઉદ્વેજનીયં ભૂતાનાં યોગી માંસં વિવર્જયેત્ ॥
માંસાનિ ચ પલાણ્ડૂંશ્ ચ મદ્યાનિ વિવિધાનિ ચ ।
ગૃઞ્જનં લશુનં ચ્âઇવ યોગી નિત્યં વિવર્જયેત્ ॥
મ્રક્ષણં વર્જયેત્ તૈલં શલ્યવિદ્ધેષુ ન સ્વપેત્ ।
છિદ્ર્âછિદ્રેષુ સત્વાનાં યચ્ ચ સ્થાનં મહાભયમ્ ॥
પે ॥
લાભ્âર્થં હન્યતે પ્રાણી માંસ્âર્થં દીયતે ધનં ।
ઉભૌ તૌ પાપકર્માણૌ પચ્યેતે રૌરવ્âદિષુ ॥
યાવત્ ॥
યો ઽતિક્રમ્ય મુનેર્ વાક્યં માંસં ભક્ષેત દુર્મતિઃ ।
લોકદ્વયવિનાશ્âર્થં દીક્ષિતઃ શાક્યશાસને ॥
તે યાન્તિ પરમં ઘોરં નરકં પાપક-રિણઃ ।
રૌરવ્âદિષુ રૌદ્રેષુ પચ્યન્તે માંસખાદકાઃ ॥
ત્રિકોટિક્ષુદ્ધં માંસં વૈ અકલ્પિતમ્ અયાચિતં ।
અચોદિતં ચ ન્âઇવ્âસ્તિ તસ્માન્ માંસં ન ભક્ષ્યયેત્ ॥
માંસં ન ભક્ષ્યયેદ્ યોગી મયા બુદ્ધૈશ્ ચ ગર્હિતં ।
અન્યોન્યભક્ષણાઃ સત્વાઃ ક્રવ્ય્âદકુલસંભવાઃ ॥
યાવત્ ॥

દુર્ગન્ધઃ કુત્સનીયશ્ ચ્ôત્મત્તશ્ ચ્âપિ જાયતે ।
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્133 ---> ]
ચણ્ડાલપુક્કસકુલે ડોમ્બેષુ ચ પુનઃ પુનઃ ॥
ડાકિનીજાતિયોનૌ ચ માંસ્âદે જાયતે કુલે ।
ઋક્ષ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f67બ્ ---> ]
માર્જરયોનૌ ચ જાયતે ઽસૌ નર્âધમઃ ॥
હસ્તિકક્ષ્યે મહામેઘે નિર્વાણ્âઙ્ગુલિમાલિકે ।
લઙ્ક્âવતારસૂત્રે ચ મયા માંસં વિગર્હિતં ॥
બુદ્ધૈશ્ ચ બોધિસત્વૈશ્ ચ શ્રાવકૈશ્ ચ વિગર્હિતં ।
ખાદતે યદિ નિર્લજ્જ્ôન્મત્તો જાયતે સદા ॥
બ્રાહ્મણેષુ ચ જાયન્તે ઽથ વા યોગિનાં કુલે ।
પ્રજ્ઞાવાન્ ધનવાંશ્ ચ્âઇવ માંસ્âદ્યાનાં વિવર્જનાત્ ॥
દૃષ્ટશ્રુતવિશઙ્કાભિઃ સર્વં માંસં વિવર્જયેત્ ।
તાર્કિકા ન્âવબુધ્યન્તે ક્રવ્ય્âદકુલસંભવાઃ ॥
યથ્âઇષ રાગો મોક્ષસ્ય્âન્તરાયકરો ભવેત્ ।
તથ્âઇવ માંસમદ્ય્âદિ અન્તરાયકરં ભવેત્ ॥
વક્ષન્ત્ય્ અનાગતે કાલે માંસ્âદા મોહવાદિનઃ ।
કલ્પિકં નિરવદ્યં ચ માંસં બુદ્ધ્âનુવર્ણિતં ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્134 ---> ]
ભેષજ્યમ્ ઇવ્âહારં પુત્રમાંસ્ôપમં પુનઃ ।
માત્રયા પ્રતિકૂલં ચ યોગી પિણ્ડં સમાચરેત્ ॥
મૈત્રીવિહારિણા નિત્યં સર્વથા ગર્હિતં મયા ।
સિંહવ્યાઘ્રમૃગ્âદ્યૈશ્ ચ સહ્âઇકત્ર સંભવેત્ ॥
તસ્માન્ ન ભક્ષયેન્ માંસમ્ ઉદ્વેજજનકં નૃણાં ।
મોક્ષધર્મનિરુદ્ધત્વાદ્ આર્યાણામ્ એષ વૈ ધ્વજઃ ॥યત્ તુ જ્ઞાનવતીપરિવર્તે માંસભક્ષણં પઠ્યતે તન્ મહ્âર્થસાધકત્વાન્ નિર્દોષમ્ ॥
એવં હિ તથ્ôક્તં ।
એષો આçöકરિષ્યદ્ યદિ ભિક્ષુ કાલં ।
સમાધિશબ્દો ઽપિ હિ જમ્બુદ્વીપે ।
નિરુદ્ધુ સત્વાન સદ્âભવિષ્યદ્ ।
ચિકિત્સિતે ઽસ્મિ સમાધિ લબ્ધઃ ॥
ન ચ મહાકરુણ્âભિયુક્તમ્ ।
તેન્âસ્મિન્ ન મૈત્રી શઙ્ક્âપિ ન્âસ્ત્îત્ય્ અદોષઃ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્135 ---> ]
યદ્ય્ અપ્ય્ આર્યરત્નમેઘે ઽભિહિતં ।
શ્માશાનિકેન નિરામિષેણ ભવિતવ્યમ્ ઇતિ ॥
તદ્ અન્યત્ર્âઇવં જાતીયસત્વ્âર્થસંદર્શન્âર્થં ।
વિનયે ઽપિ યદ્ અનુજ્ઞાતં તત્ તુ ત્રિકોટિપરિશુદ્ધભક્ષણે ન પ્રહાણ્âન્તરાય્êતિ ।
તત્ પરિત્યાગેન શુદ્ધદૃષ્ટીનામ્ અભિમાનનિરાસ્âર્થં ।
તદ્ વૃદ્ધતયા ચ ભવ્યાનાં શાસન્âનવતારપરિહાર્âર્થં ॥

તથા હ્ય્ ઉક્તં લઙ્ક્âવતારસૂત્રે ।
તત્ર તત્ર દેશના પાઠે શિક્ષાપદાનામ્ આનુપૂર્વીં બન્ધન્ નિશ્રેણીપદવિન્યાસયોગેન ।
ત્રિકોટિં બદ્ધ્વા ।
તત્ર્ôદ્દિષ્ય ક્ર્ટાનિ પ્રતિષિદ્ધાનિ તતો ઽન્તશઃ પ્રકૃતિમૃતાન્ય્ અપિ પ્રતિષિદ્ધાન્îતિ ॥
ઉક્તં સતતભૈષજ્યં ।
ગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યં તત્ સેવ્યમ્ એવ ॥
શ્રાવકવિનયે ઽપિ તાવદ્ આત્મ્âર્થં બ્રહ્મચર્યવાસ્âર્થં પાત્રચીવરમ્ અપિ વિક્રીય ।
કાયસંધારણમ્ ઉક્તં ।
કિં પુનર્ અપરિમિતજનપરિત્રાણહેતોર્ બોધિસત્વશરીરસ્ય દુર્લભા ચ્êદૃશી ક્ષણપ્રતિલાભ્ôત્સવસમ્પદ્ ।
ઇતિ તત્પ્રદર્શન્âર્થં ચ ભગવતા તત્ર સ્વયં ભૈષજ્ય્ôપયોગઃ પ્રદર્શિતઃ ॥
ઉક્તં ચ્âર્યરત્નમેઘસૂત્રે ।
તૈર્ યદા પ્રચારિતં ભવતિ તદા સત્યાં વેલાયામ્ અસત્યાં વા તેષામ્ ઇમાન્ય્ એવંરૂપાણિ કાય્ôપસ્તમ્ભનાન્ય્ ઉપકરણાનિ ન લભ્યન્તે ઽભ્યવહર્તું ।
યદ્ ઉત સર્પિર્ વા તૈલં વા મૂલરસો વા ગણ્ડરસો વા ફલરસો વા ।
ન ચ્âન્યાન્ અભ્યવહરતો દૃષ્ટ્વા પ્રતિઘચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ ।
યદિ પુનઃ ખલુ પશ્ચાદ્ભક્તિકો બોધિસત્વો વા
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f68અ ---> ]
ગ્લાનો ભવતિ ।
યથારૂપેણ્âસ્ય ગ્લાન્યેન જીવિત્âન્તરાયો ભવતિ કુશલપક્ષ્âન્તરાયો વા તેન નિષ્કૌકૃત્યેન ભૂત્વા નિર્વિચિકિત્સકેન ભૈષજ્યચિત્તમ્ ઉપસ્થાપ્ય પ્રતિનિસેવ્યાન્îતિ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્136 ---> ]
વસન્ôપભોગપ્રયોજનમ્ ઉગ્રપરિપૃચ્છાસૂત્રે ઽભિહિતં ।
હ્રીરપત્રાપ્યકાપૈર્ નિઃ ... [[દોઉબ્ત્]] પ્રચ્છાદન્âર્થં તુ શ્રમણલિઙ્ગસંદર્શન્âર્થમ્ ઇમાનિ ચ કાષાયાણિ દેવમાનુષ્âસુરસ્ય લોકસ્ય ચૈત્યમ્ ઇતિ ।
ચૈત્ય્âર્થં સમ્યગ્ધારિતવ્યાનિ ।
નિર્વૃતિવિરાગરક્તાનિ [[દોઉબ્ત્]] એતાનિ ।
ન રાગરક્તાનિ ।
ઉપશમ્âનુકૂલાન્ય્ એતાનિ ।
ન સંક્લેશસંધુક્ષણ્âનુકૂલાનિ ।
એભિશ્ ચ કાષાયૈર્ વિવૃતપાપા ભવિષ્યામઃ ।
સુકૃતકર્મકારિણો ન ચીવરમણ્ડન્âનુયોગમ્ અનુયુક્તાઃ ।
એતાનિ ચ કાષાયાણ્ય્ આર્યમાર્ગસંભાર્âનુકૂલાન્îતિ કૃત્વા તથા કરિષ્યામો યથા ન્âઇકક્ષણમ્ અપિ સકષાયાઃ કાયે કાષાયાણિ ધારયિષ્યામ્êતિ ॥
અત્ર ચ કારણં રત્નરાશિસૂત્રે ઽભિહિતં ।
યે પુનસ્ તે કાશ્યપ વૈદર્ય્âસંયત્êતઃ શ્રમણગુણધર્માદ્ ઉદ્ધુરાઃ કાયે કાષાયાણિ વસ્ત્રાણિ ધારયન્તિ ।
ન ચ્âઇતેષુ ગૌરવમ્ ઉત્પાદયન્તિ ।
તત્ર કાશ્યપ શ્રમણવર્ણપ્રતિરૂપકં નામ પ્રત્યેકનરકં ।
તત્ર કાશ્યપ પ્રત્યેકનરકે શ્રમણરૂપપ્રતિરૂપેણ તાઃ કારણાઃ કાર્યન્તે આદીપ્તચૈલા*આદીપ્તશીર્ષ્âદીપ્તપાત્ર્âદીપ્ત્âસન્âદીપ્તશયનાઃ ।
યઃ કશ્ચિત્ તત્ર તેષામ્ ઉપભોગપરિભોગઃ સ સર્વ્âદીપ્તઃ સંપ્રજ્વલિત્âઇકજ્વાલીભૂતઃ ।
તત્ર તૈઃ શ્રમણવર્ણરૂપેણ દુષ્ખાં વેદનામ્ અનુભવન્ત્îતિ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્137 ---> ]
આર્યરત્નમેઘે ઽપ્ય્ ઉક્તં ।
યદિ ભવેદ્ અભ્યવકાશિકો બોધિસત્વો ગ્લાનકાયો ઽપ્રતિબલકાયસ્ તેન વિહારક્ષિતેન્âઇવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યં ।
ક્લેશપ્રતિપક્ષ્âર્થં તથાગતેન ધુતગુણાઃ પ્રજ્ઞપ્તાઃ ।

[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f68બ્ ---> ]
તથ્âહં કરિષ્યામિ યથા વિહારસ્ય્âઇવ ક્લેશાનાં પ્રહાણાય ઘટિષ્યામિ ।
તત્ર ચ વિહારે ન ગૃદ્ધિમ્ ઉત્પાદયામિ ન્âધ્યવસાનં ।
એવં ચ્âસ્ય ભવતિ ।
કર્તવ્યો દાનપતીનામ્ અનુગ્રહો ન્âસ્માભિર્ આત્મમ્ભરિભિર્ ભવિતવ્યમ્ ઇતિ ॥
પુનર્ અત્ર્âઇવ્âહ ।
તે શય્યાં કલ્પયન્તો દક્ષિણેન પાર્શ્વેન શય્યાં કલ્પયન્તિ ।
પાદસ્ય્ôપરિ પાદમ્ આધાય ચીવરૈઃ અસંવૃતકાયાઃ સ્મૃતાઃ ।
સંપ્રજાનાન્ôત્થાનસંજ્ઞિન્âલોકસંજ્ઞિનઃ શય્યાં કલ્પયન્તિ ।
ન ચ નિદ્રાસુખમ્ આસ્વાદયન્તિ ।
ન પાર્શ્વસુખમ્ અન્ય્ત્ર યાવદ્ એવ્âઇષાં મહાભૂતાનાં સ્થિતયે જાપનાયૈ ।
ઇત્ય્ અનયા દિશા સર્વપરિભોગાઃ સત્વ્âર્થમ્ અધિષ્ઠાતવ્યાઃ ।
આત્મતૃષ્ણ્ôપભોગાત્ તુ ક્લિષ્ટ્âપત્તિઃ પ્રજાયતે ॥
યથ્ôક્તં ચન્દ્રપ્રદીપસૂત્રે ।
તે ભોજનં સ્વાદુરસં પ્રણીતં ।
લબ્ધ્વા ચ ભુઞ્જન્તિ અયુક્તયોગાઃ ।
તેષાં સ્âહારુ બધાય ભોતી ।
યથ હસ્તિપોતાન વિષ્âધૌતા ॥
ઇતિ ॥
આર્યરત્નરાશિસૂત્રે ઽપિ ભગવતા શ્રદ્ધાદેયપરિભોગે પરિકીર્તિતે ।
અથ તસ્યામ્ એવ પર્ષદિ યોગ્âચારાણાં ભિક્ષૂણાં દ્વે શતે ઇમં ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા પ્રરુદિતે ।
એવં ચ વાચમ્ અભાષન્ત ।
કાલં વયં ભગવન્ કરિષ્યામો ।
ન પુનર્ અપ્રાપ્તફલ્âઇકપિણ્ડપાતમ્ અપિ શ્રદ્ધાદેયસ્ય પરિભોક્ષ્યામઃ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્138 ---> ]
ભગવાન્ આહ ।
સાધુ સાધુ કુલપુત્ર્âઇવંરૂપૈર્ લજ્જાભિઃ કૌકૃત્યસંપન્નૈઃ પરલોક્âવદ્યભયદર્શિભિર્ ઇદં પ્રવચનં શોભતે ॥
અપિ તુ ॥
દ્વયોર્ અહં કાશ્યપ શ્રદ્ધાદેયમ્ અનુજાનામિ ।
કતમયોર્ દ્વયોઃ ।
યુક્તસ્ય મુક્તસ્ય ચ ।
યદિ ભિક્ષવો ભિક્ષુર્ યુક્તો યોગ્âચારો મમ શિક્ષાયાં પ્રતિપન્નઃ સર્વસંસ્કારેષ્વ્ અનિત્યદર્શી ।
સર્વસંસ્કારદુઃખવિદિતઃ સર્વધર્મેષ્વ્ અનાત્મ્âધિમુક્તિઃ શાન્તનિર્વાણ્âભિકાઙ્ક્ષી સુમેરુમાત્રૈર્ આલોપૈઃ શ્રદ્ધાદેયં ભુઞ્જીત ।
અત્યન્તપરિશુદ્ધ્âઇવ તસ્ય સા દક્ષિણા ભવતિ ।
યેષાં ચ દાયકાનાં દાનપતીનાં સકાશાચ્ છ્રદ્ધાદેયં પરિભુક્તં તતસ્ તેષાં દાયકદાનપતીનાં મહર્દ્ધિકઃ
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f69અ ---> ]
પુણ્યવિપાકો ભવતિ ।
મહાદ્યુતિકઃ ।
તત્ કસ્માદ્ ધેતોઃ ।
અગ્રમ્ ઇદમ્ ઔપધિકાનાં પુણ્યક્રિયાવસ્તૂનાં ય્êયં મૈત્રચિત્તસમાપત્તિઃ ।

તત્ર કાશ્યપ યો ભિક્ષુર્ દાયકસ્ય દાનપતેર્ અન્તિકાચ્ ચીવરપિણ્ડપાતં પરિભુજ્ય્âપ્રમાણં ચેતઃસમાધિં સમાપદ્યતે ઽપ્રમાણસ્ તસ્ય દાયકસ્ય દાનપતેઃ પુણ્યક્રિયાવિપાકઃ પ્રતિકાઙ્ક્ષિતવ્યઃ ।
સ્યાત્ કાશ્યપ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રાયાં લોકધાતૌ મહાસમુદ્રાણાં ક્ષયો ન ત્વ્ એવ તસ્ય પુણ્યનિષ્યન્દનસ્ય કશ્ચિત્ ક્ષય્êતિ ॥
તદ્ એવં પિણ્ડપાતગમનઆરમ્ભે ભોજન્âરમ્ભે વા ત્રિષુ સ્થાનેષુ સ્મૃતિર્ ઉપસ્થાપ્યા દાયક્âનુગ્રહે ।
કાયક્રિમિસંગ્રહે ।
સર્વસત્વ્âર્થસાધકે ચ સદ્ધર્મપરિગ્રહે ॥
તથાગત્âજ્ઞાસંપાદને તુ સર્વકાર્યેષુ સ્મૃતિઃ કાર્યા ।
આદિશબ્દાન્ મન્ત્રૈર્ અપિ રક્ષા કાર્યા ॥
તત્ર્âપિ તાવદ્ ઇમાં ત્રિસમયરાજ્ôક્તાં વિદ્યાં મણ્ડલસમય્âર્થમ્ ઉચ્ચારયેત્ ।
નમઃ સર્વબુદ્ધ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્139 ---> ]
બોધિસત્વાનાં ઓં વિરજિ મહાચક્રવિરજિ ।
સત સારત ત્રપિ વિધમનિ ।
સભજનિ ।
સંભજનિ ।
તરમતિ ।
સિદ્ધ્âગ્રે ત્વં સ્વાહા ॥
અનેન સર્વમણ્ડલપ્રવિષ્ટો ભવતિ ॥
અથવા તથાગતહૃદયમ્ અષ્ટસહસ્ત્રં જપેત્ સલૌકિકલોક્ôત્તરમણ્ડલપ્રવિષ્ટો ભવતિ ।
કતમચ્ ચ તત્ ॥
નમસ્ ત્રૈયબ્ધિકાનાં તથાગતાનાં ।
સર્વત્ર્âપ્રતિહત્âવાપ્તિધર્મતાબલિનાં ।
આં અસમસમ સમન્તતો ઽનન્તન્âવાપ્તિશાસનિ ।
હર સ્મર સ્મરણ વિગતરાગબુદ્ધધર્મતે ।
સર સમબલા ।
હસ ।
ત્રય ।
ગગન મહ્âચલરક્ષણ ।
જ્વલ જ્વલન સાગરે સ્વાહા ॥
અયં સર્વતથાગતાનામ્ આત્મભાવઃ ।
અત્ર્âનુત્તરં ગૌરવં ભાવયિતવ્યં ।
અનેન્âદિકર્મિક્âપિ સત્વેષ્વ્ અનન્તં બુદ્ધકૃત્યં કુર્વન્તિ ।
અયમ્ એવ પરમાં રક્ષાં*માર્âદિભ્યઃ સર્વદુષ્ટેભ્યઃ કરોતિ ।
હસ્તતાડેન ભસ્મના સર્ષપૈર્ ઉદકેન દૃષ્ટ્યા મનસા વા સીમાબન્ધં કરોતિ ॥
વ્યાધિ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f69બ્ ---> ]
ષુ ભૈષજ્યમ્ ઉદકં ચ્âભિમન્ત્ર્ય્ôપયોજ્યં ॥વનકુસુમાનિ વા ચૈત્યે પ્રતિમાયાં સદ્ધર્મપુસ્તકે વા સમાહિતો નિવેદયેત્ ॥
પક્ષપ્રયોગાન્ મહા વ્યાધિભિર્ અભિમુચ્યતે ।
બુદ્ધબોધિસત્વ્âલમ્બનેન સર્વસત્વ્âર્થ્âભિલાષિણા ચ ચિત્તેન ભદ્રચરિવિધિપૂર્વકં ચ જપ્તવ્યઃ ।
અયં વિધિર્ અસ્ય કલ્પસ્ય્âવસાને દ્રષ્ટવ્યઃ ।
ત્રિસમયજાપિનશ્ ચ્âમ્નાયતો ન દોષઃ ।

ઉત્સિષ્ટસ્ય્âપ્ય્ અશુચેર્ ન દોષઃ ।
મુદ્ર્âકારા ન ભક્ષણીયા ન લઙ્ઘનીયા ।
ન મઞ્ચ્âરોહઃ કર્તવ્યઃ ।
ન મદ્યં પાતવ્યં ।
અધિમુક્તિચર્યા શિક્ષાપદેષ્વ્ અચલસ્ય નિર્વિચિકિત્સસ્ય દુઃશીલપૂર્વસ્ય્âપિ સિધ્યતિ ।
પણ્ડિતસ્ય્âપણ્ડિતસ્ય વા નિયતં સિધ્યતિ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્140 ---> ]
તથા ચ્âત્ર્âઇવ્ôક્તં ।
બોધિચિત્તં દૃઢં યસ્ય નિઃસંગા ચ મતિર્ ભવેત્ ।
વિચિકિત્સા ન્âઇવ કર્તવ્યા તસ્ય્êદં સિધ્યતિ ધ્રુવમ્ ।
ઇતિ ॥
બોધિચિત્તદૃઢતા ચ્âત્ર પૃથગ્જનચલચિત્તતાયા નિયમ્âર્થમ્ ઉક્તા ન તુ ભૂમિપ્રવિષ્ટમ્ અધિકૃત્ય ॥
યસ્માદ્ અત્ર્ôક્તં ।
પ્રત્યુદ્ધારતામ્ અવભાસતાં ચ પ્રતિલબ્ધુકામેન ।મહ્âન્ધકારાદ્ આલોકં પ્રવેષ્ટુકામેન ।
યદ્ ભૂયસા વિનિપતિતેન સાધ્યં ।
તથા કુતો મમ્âલ્પપુણ્યસ્ય સિદ્ધિર્ ઇતિ નીચચિત્તપ્રતિષેધઃ ।
ન ચ્âતિક્રાન્તદુર્ગતેર્ ઉત્સાહ્ôર્મિબહુલસ્ય્ôપચિત્âપ્રમેયપુણ્યસ્કન્ધસ્ય ભૂમિપ્રવિષ્ટસ્ય્âયં પૂર્વ્ôક્તો દોષઃ સંભવતિ ।
અત્ર ચ મન્ત્રાણામ્ અજ્ઞાનાન્ ન્âધિક્âક્ષરપાઠે દોષો ઽસ્તિ ।
ન્âપિ ન્યૂનતાદોષઃ ।
ન્âપિ વિધિભ્રંસદોષઃ ।
કિંતુ શ્રદ્ધાવેગં બોધિચિત્તવેગં સર્વ્ôત્સર્ગવેગં ચ પ્રમાણીકૃત્ય્âવિચારતઃ પ્રવર્તિતવ્યમ્ અવશ્યં બુદ્ધબોધિસત્વમ્ ઇહ્âઇવ યથ્êષ્ટસિદ્ધિશ્ ચ ભવતિ ॥
અથવ્âનેન સર્વવજ્રધરમન્ત્રેણ રક્ષાં કુર્યાત્ ।
નમસ્ ત્રૈયબ્ધિકાનાં તથાગતાનાં સર્વવજ્રધરાણાં ચણ્ડાલ ।
ચલ ।
વજ્ર ।
શાન્તન ।
ફલન ।
ચર ।
મારણ ।
વજ્રડાલફટ ।
લલિતશિખર સમન્તવજ્રિણિ ।
જ્વલ ।
નમો ઽસ્તુ તે ઽગ્ર્ôગ્રશાસાનાનાં રણ હં ફુલ સ્ફાટ વજ્ર્ôત્તમે સ્વાહા ॥
અનેન પઠિતમાત્રેણ સર્વવિઘ્નવિનાયકા ન્ôપસંક્રામન્તિ ।
દેવનાગ્âદયો ન પ્રસહન્તે ।
ભોજનપાનશયન્âસનવસનપૂજ્ôપકરણાનિ ચ્âભિમન્ત્રિતેન
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f70અ ---> ]
જલેન દૃષ્ટ્યા મનસા વા રક્ષેત ।
અચલહૃદયેન વા સર્વમ્ એતત્ કુર્યાત્ ॥
ઇદં ચ તત્ ॥

[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્141 ---> ]
નમઃ સમન્તવજ્રાણાં ત્રાટ ।
અમોઘ ચણ્ડમહારોષણ સ્ફાટય હૂં ।
ભ્રામય હૂં ।
ત્રાટ હૂં ।
માં ।
ઓં બલં દદે તેજોમાલિનિ સ્વાહા ॥
અનેન પ્રથમં પિણ્ડમ્ અષ્ટ્âભિમન્ત્રિતં ભુઞ્જીત ભૈષજ્યરાજતાં બુદ્ધબોધિસત્વાનામ્ અનુસ્મૃત્ય ॥
વિષપ્રતીકારસ્ તુ ॥
તદ્ યથા ।
ઇલિમિત્તે ।
તિલિમિત્તે ।
ઇલિતિલિમિત્તે ।
દુમ્બે ।
દુઃસે ।
દુઃસાલીયે ।
દુમ્બાલીયે ।
તક્કે ।
તર્ક્કરણે ।
મર્મ્મે ।
મર્મરણે ।
કશ્મીરે ।
કશ્મીરમુક્તે ।
અઘને ।
અઘનઘને ।
ઇલિમિલીયે ।
અખાપ્યે ।
અપાપ્યે શ્વેતે ।
શ્વેતતુણ્ડે ।
અનાનુરક્ષે સ્વાહા ॥
ય્êમાં વિદ્યાં સકૃચ્ છૃણોતિ સ સપ્ત વર્ષાણ્ય્ અહિના ન દશ્યતે ।
ન ચ્âસ્ય કાયે વિષં ક્રામતિ ।
યશ્ ચ્âઇનં અહિર્ દશતિ સપ્તધ્âસ્ય સ્ફુટેન્ મૂર્દ્ધ્âર્જકસ્ય્êવ મઞ્જરી ॥ય્êમાં વિદ્યાં ધારયતિ સ યાવજ્જીવમ્ અહિના ન દશ્યતે ।
ન ચ્âસ્ય કાયે વિષં ક્રામતિ ।
ઇમાનિ ચ મન્ત્રપદાનિ સર્પસ્ય પુરતો ન વક્તવ્યાનિ યત્કારણં સર્પો મ્રિયતે ॥
તદ્ યથા ।
ઇલ્લા ।
ચિલ્લા ।
ચક્કો ।
બક્કો ।

કોડા કોડેતિ ।
નિકુરુડા નિકુરુડેતિ ।
પોડા પોડેતિ ।
મોડા ।
મોડેતિ ।
પુરુડા પુરુડેતિ ।
ફટ રહે ।
ફુટ્ટણ્ડ રહે ।
નાગ રહે ।
નાગટ્ટણ્ડરહે ।
સર્પ રહે ।
સર્પટ્ટણ્ડરહે ।
અચ્છે ।
છલ વિષશાતે ।
શીતવત્તાલે ।
હલલે ।
હલલે ।
તણ્ડિ ।
તડ ।
તાડિ ।
મલ ।
સ્ફુટ ।
ફુટુ ।
સ્વાહા ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્142 ---> ]
ઇતિ હિ ભિક્ષવો જાઙ્ગુલ્યાં વિદ્યાયાં ઉદાહૃતાયાં સર્વભૂતસમાગતે સર્વં તથ્âવિતથ્âનન્યથાભૂતં સત્યમ્ અવિપરીતમ્ અવિપર્યસ્તં ।
ઇદં વિષમ્ અવિષં ભવતુ ।
દાતારં ગચ્છતુ ।
દંષ્ટ્રારં ગચ્છતુ ।
અગ્નિં ગચ્છતુ ।
જલં ગચ્છતુ ।
સ્થલં ગચ્છતુ ।
સ્તમ્ભં ગચ્છતુ ।
કુડ્યં ગચ્છતુ ।
ભૂમિં સંક્રામતુ ।
શાન્તિં ગચ્છતુ સ્વાહા ॥
ચોર્âદિપ્રતીકારે મારીચીં જપેત્ ॥
તદ્ યથા ।
પરાક્રમસિ ।
ઉદયમ્ અસિ ।

વૈરમ્ અસિ અર્કમ્ અસિ ।
મર્કમ્ અસિ ।
વનમ્ અસિ ।
અન્તર્દ્ધાનમ્ અસિ ।
પ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f70બ્ ---> ]
થે મે રક્ષ ।
ઉત્પથે મે રક્ષ ।
જનતો મે રક્ષ ।
ચૌરતો મે રક્ષ ।
રાજતો મે રક્ષ ।
સિંહતો મે રક્ષ ।
વ્યાઘ્રતો મે રક્ષ ।
નાગતો મે રક્ષ ।
સર્પતો મે રક્ષ ।
સર્વતો મે રક્ષ ।
રક્ષ માં સર્વસત્વાંશ્ ચ સર્વભયેભ્યઃ સર્વ્ôપાયે સ્ôપસર્ગેભ્યઃ સ્વાહા ॥
ઉંવડિલિ સર્વદુષ્ટાનાં ગ્રન્થિં વન્દામિ સ્વાહા ॥
નમો રત્નત્રયાય ।
નમો મારીચ્યૈ દેવતાયૈ ।
મારીચ્યા દેવતાયા હૃદયમ્ આવર્તયિષ્યામિ ॥
ત યથા ।
બત્તાલિ ।
બદાલિ ।
બદાલિ ।
બરાલિ ।
વરાહમુખિ ।
સર્વદુષ્ટાનાં નિવારય ।
બન્ધ મુખં સ્વાહા ॥
ઇમામ્ અપિ વિદ્યામ્ અનન્તજાતિસ્મરહેતું મહાપ્રભાવાં સપ્તપઞ્ચાશદક્ષરાં વિદ્યાધરપિટક્ôપનિબદ્ધાં સર્વભયરક્ષ્âર્થં પ્રયુઞ્જીત ॥
તદ્ યથા ।
અટ્ટે ।
બટ્ટે ।
નટ્ટે ।
કુનટ્ટે ।
ટકે ।
ઠકે ।
ઠરકે ।
ઉરુમતિ ।
રુરુમતિ ।

તુરુ ।
હિલિ મિલિ ।
સર્વજ્ઞ્ôદુપદગ્ગ [[દોઉબ્ત્]] ।
નમો સબ્બસમ્મસંબુદ્ધાણં સિજ્ઝન્તુ મે મન્તપદાઃ સ્વાહા ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્143 ---> ]
એષા રક્ષ્âત્મભાવસ્ય ભૈષજ્યવસન્âદિભિઃ ।
સત્વ્âર્થસ્મૃતિપૂર્વકમ્ એવ વક્તવ્યા ॥
આત્મતૃષ્ણ્ôપભોગાત્ તુ ક્લિષ્ટ્âપત્તિઃ પ્રજાયતે ॥
સર્વં હિ બોધિસત્વેન્ôત્સૃષ્ટં સર્વસત્વેભ્યઃ ॥
તત્ર યદિ વિસ્મૃત્ય પરદ્રવ્યમ્ આત્મભરણતૃષ્ણયા પરિભુઙ્ક્તે ક્લિષ્ટ્âપત્તિમ્ આપદ્યતે ।
અથ વિતૃષ્ણો અન્યાસક્તો વા સત્વકાર્યમ્ અનુસ્મૃત્ય ભુઙ્ક્તે ન ક્લિષ્ટામ્ આપત્તિમ્ આપદ્યતે ।
પરદ્રવ્યસંજ્ઞી સ્વ્âર્થેન ભુઙ્ક્તે સ્તેય્âપત્તિમ્ આપદ્યતે ।
પૂર્âર્ઘેણ પ્રાતિમોક્ષે પારાજિકો ભવતિ ।
સત્વસ્વામિકૈસ્ તુ ભોગૈઃ સત્વસ્વામિક્âઇવ્âત્મભાવઃ સંરક્ષત્êત્ય્ અદોષઃ ।
ન હિ દાસસ્ય નિત્યં સ્વામિકર્મવ્યાપૃતસ્ય સ્વદ્રવ્યમ્ અસ્તિ યેન વર્તેત ॥
ઉક્તં ચ ધર્મસઙ્ગીતિસૂત્રે ।
દાસ્ôપમેન બોધિસત્વેન ભવિતવ્યં સર્વસત્વકિઙ્કરણીયપ્રાપણતય્êતિ ॥
ન ચ્âઇક્âન્તસ્વામ્યર્થપરસ્ય દાસસ્ય વ્યાધ્યાદિવિક્લવમતેઃ સ્વામિનમ્ અનનુજ્ઞાપ્ય્âપિ ભુઞ્જાનસ્ય કશ્ચિ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f71અ ---> ]
દ્ દોષઃ ।
ન્âપ્ય્ એવં કુર્વાણસ્ય બોધિસત્વસ્ય્âન્તિકે કસ્યચિદ્ વિદિતવૃત્ત્âન્તસ્ય્âપ્ય્ અપ્રસાદો યુજ્યતે માત્સર્યત્યાગચિત્ત્âપરિજ્ઞાનાત્ ॥
ન ચ્âત્ર ન્યાયે કશ્ચિત્ સંદેહો યુક્તઃ ।
સર્વ્ôત્સર્ગો હિ પૂર્વમ્ એવ ભગવત્કણ્ઠ્ôક્ત્યા પ્રતિપાદિતઃ ।
તથા ચ્âત્મભાવરક્ષા સત્વ્âર્થમ્ એવ્ôક્તા ।
તસ્ય સ્પષ્ટ્âવબોધ્âર્થમ્ અયં ન્યાયો ઽભિયુક્તો ન તુ સ્વ્âર્થ્âપેક્ષય્êતિ ॥
ઇતિ શિક્ષાસમુચ્ચયે આત્મભાવરક્ષા ષષ્ઠઃ પરિચ્છેદઃ ॥
ભોગપુણ્યરક્ષા સપ્તમઃ પરિચ્છેદઃ
એવં તાવદ્ આત્મભાવરક્ષા વેદિતવ્યા ।
ભોગરક્ષા તુ વક્તવ્યા ।
તત્ર સુકૃત્âરમ્ભિણા ભાવ્યં માત્રજ્ઞેન ચ સર્વત્êતિ શિક્ષાપદાદ્ અસ્ય ભોગરક્ષા ન દુષ્કરા ॥
ઉગ્રપરિપૃચ્છાયાં હિ શિક્ષાપદમ્ ઉક્તં ।
સુસમીક્ષિતકર્મકારિતા સુકૃતકર્મકારિતા ચ ।
તેન ભોગાનાં દુર્ન્યાસા પ્રેત્યવેક્ષા ।
અવજ્ઞાપ્રતિષેધઃ સિદ્ધો ભવતિ ।
શમથપ્રસ્તાવેન ચ માત્રજ્ઞતા યુક્તિજ્ઞતા ચ્ôક્તા ॥
તેન્êદં સિદ્ધં ભવતિ ।
યદ્ ઇદં ।
અલ્પ્âધમભોગેન્âપિ કાર્યસિદ્ધૌ સત્યાં સ્વયમ્ અન્યૈર્ વા બહૂત્તમભોગનાશન્ôપેક્ષા ન કાર્ય્êતિ ॥
અત્âઇવ્ôગ્રપરિપૃચ્છાયામ્ ઉક્તં ।
પુત્રભાર્યાદાસીદાસકર્મકરપૌરુષેયાણાં સમ્યક્પરિભોગેન્êતિ ।

તથા સ્વપરબોધિપક્ષશ્રુત્âદ્યન્તરાયકરૌ ત્યાગ્âત્યાગૌ ન કાર્યૌ ।
અધિકસત્વ્âર્થશક્તેસ્ તુલ્યશક્તેર્ વા બોધિસત્વસ્ય્âધિકતુલ્યકુશલ્âન્તરાયકરૌ ત્યાગ્âત્યાગૌ ન કાર્યાવ્ ઇતિ સિદ્ધં ભવત્îતિ ॥
ઇદં ચ સંધાય બોધિસત્વપ્રાતિમોક્ષે ઽભિહિતં ।
યસ્ તુ ખલુ પુનઃ શારિપુત્ર્âભિનિષ્ક્રાન્તગૃહ્âવાસો બોધિસત્વો બોધ્યઙ્ગૈર્ અભિયુક્તસ્ તેન કથં દાનં દાતવ્યં ।
કતરં દાનં દાતવ્યં ।
કિયદ્રૂપં દાનં દાતવ્યં ॥
પે ॥
ધર્મદાયકેન ભવિતવ્યં ધર્મદાનપતિના ।
યશ્ ચ શારિપુત્ર ગૃહી બોધિસત્વો ગઙ્ગાનદીવાલિકાસમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ સપ્તરત્નપ્રતિપૂર્ણાનિ કૃત્વા તથાગતેભ્યો ઽર્હદ્ભ્યઃ સમ્યક્સંબુદ્ધેભ્યો દાનં દદ્યાદ્ ।
યશ્ ચ શારિપુત્ર પ્રવ્રજ્યાપર્યાપન્નો બોધિસત્વ્âઇકાં ચતુષ્પદિકાં-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f71બ્ ---> ]
ગાથાં પ્રકાશયેદ્ અયમ્ એવ તતો બહુતરં પુણ્યં પ્રસવતિ ।
ન શારિપુત્ર તથાગતેન પ્રવ્રજિતસ્ય્âમિષદાનમ્ અનુજ્ઞાતં ॥
પે ॥
યસ્ય ખલુ પુનઃ શારિપુત્ર પાત્ર્âગતઃ પાત્રપર્યાપન્નો લાભો ભવેદ્ ધાર્મિકો ધર્મલબ્ધઃ ।
તેન સાધારણભોજિના ભવિતવ્યં સાર્દ્ધં સબ્રહ્મચારિભિઃ ।
સચેત્ પુનઃ કશ્ચિદ્ એવ્âગત્ય પાત્રં વા ચીવરં વા યાચેત ।
તસ્ય્âતિરિક્તં ભવેદ્ બુદ્ધ્âનુજ્ઞાતાત્ ત્રિચીવરાદ્ ।
યથા પરિત્યક્તં દાતવ્યં ।
સચેત્ પુનસ્ તસ્ય્ôનં ચીવરં ભવેદ્ યન્ નિશ્રિત્ય બ્રહ્મચ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્145 ---> ]
ર્યવાસઃ ।
તન્ ન પરિત્યક્તવ્યં ।
તત્ કસ્ય હેતોઃ ।
અવિસર્જનીયં ત્રિચીવરમ્ ઉક્તં તથાગતેન ।
સચેત્ પુનઃ શારિપુત્ર બોધિસત્વઃ ત્રિચીવરં પરિત્યજ્ય યાચનકગુરુકો ભવેન્ ન તેન્âલ્પ્êચ્છત્âસેવિતા ભવેત્ ।
યસ્ તુ ખલુ પુનઃ શારિપુત્ર્âભિનિષ્ક્રાન્તગૃહ્âવાસો બોધિસત્વસ્ તેન ધર્મ્âસેવિતવ્યઃ ।
તન્ ન તેન્âભિયુક્તેન ભવિતવ્યમ્ ઇતિ ॥
અન્યથા હ્ય્ એકસંગ્રહ્âર્થં મહતઃ સત્વરાશેસ્ તસ્ય ચ સત્વસ્ય બોધિસત્વ્âશયપરિકર્મ્âન્તરાયાન્ મહતો ઽર્થસ્ય હાનિઃ કૃતા સ્યાદ્ ।
અત્âઇવ્ôદારકુશલપક્ષવિવર્જનત્âપક્ષાલ્êત્ય્ ઉચ્યતે ।
એવં તાવત્ ત્યાગપ્રતિષેધઃ ।
અત્યાગપ્રતિષેધો ઽપિ ॥
યથ્âર્યસાગરમતિસૂત્રે મહાયાન્âન્તરાયેષુ બહુલાભતા પઠ્યતે ।
યો ઽયં વિધિર્ આત્મન્ય્ ઉક્તઃ સો ઽન્યસ્મિન્ન્ અપિ બોધિસત્વે પ્રતિપાદ્ય્êતિ કુતો ગમ્યતે ।
આર્ય્ôગ્રપરિપૃચ્છાયાં દેશિતત્વાત્ ।
પરકૃત્યકારિતઃ સ્વકાર્યપરિત્યાગ્êતિ ॥
તથ્âર્યવિમલકીર્તિનિર્દેશે ઽપ્ય્ ઉક્તં ।
સંસારભયભીતેન કિં પ્રતિસર્તવ્યમ્ ।
આહ ।
સંસારભયભીતેન મઞ્જુશ્રીર્ બોધિસત્વેન બુદ્ધમાહાત્મ્યં પ્રતિસર્તવ્યં ।

આહ ।
બુદ્ધમાહાત્મ્યસ્થાતુકામેન કુત્ર સ્થાતવ્યં ।
આહ ।
બુદ્ધમાહાત્મ્યે સ્થાતુકામેન સર્વસત્વસમતાયાં સ્થાતવ્યં ।
આહ ।
સર્વ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f72અ ---> ]
સત્વસમતાયાં સ્થાતુકામેન કુત્ર સ્થાતવ્યં ।
આહ ।સર્વસત્વસમતાયાં સ્થાતુકામેન સર્વસત્વપ્રમોક્ષાય સ્થાતવ્યમ્ ઇતિ ॥
તથા ચ ધર્મસઙ્ગીતૌ સાર્થવાહો બોધિસત્વ્âહ ।
યો ભગવન્ બોધિસત્વઃ સર્વસત્વાનાં પ્રથમતરં બોધિમ્ ઇચ્છતિ ન્âત્મનઃ ।
યાવદ્ ઇયં ભગવન્ ધર્મસઙ્ગીતિર્ ઇતિ ॥
ઉત્સર્ગાદ્ એવ ચ્âસ્ય સ્વ્âર્થ્âભાવઃ સિદ્ધઃ ।
કિં તુ સત્વ્âર્થહાનિભયાદ્ અયોગ્યે સત્વે સુભરં ન્âરોપયતિ ।
યત્ર તુ સત્વ્âર્થહાનિં ન પશ્યતિ તત્ર સ્વયં કૃતમ્ અન્યેન વા જગદ્ ધિતમ્ આચરિતમ્ ઇતિ
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્146 ---> ]
કો વિશેષો ।
યદ્ અયમ્ અપરબોધિસત્વકુશલસિદ્ધયે ન સ્વકુશલમ્ ઉત્સૃજતિ ।
અથ સ્વદુર્ગતિદુષ્ખ-દ્ બિભેતિ ।
દ્વિતીયસ્ય્âપિ તદ્ એવ દુષ્ખં ।
અથ તદ્દુષ્ખેન મે બાધા ન્âસ્ત્îત્ય્ ઉપેક્ષતે ।
યથ્ôક્તૈઃ સૂત્રૈઃ સ્âપત્તિકો ભવતિ ॥
યથા ચ રત્નકૂટસૂત્રે ।
ચત્વાર્êમે કાશ્યપ બોધિસત્વપ્રતિરૂપક્êત્ય્ આરભ્ય્ôક્તં ।
આત્મસુખ્âર્થિકો ભવતિ ન સર્વસત્વદુષ્ખ અપનયન્âર્થિક્êતિ ॥
તસ્માદ્ ઉગ્રપરિપૃચ્છાવિધિના પૂર્વવદ્ આત્મા ગર્હણીયઃ એષા તુ બોધિસત્વશિક્ષા યથ્âર્યનિરારમ્ભેણ ધર્મસઙ્ગીતિસૂત્રે નિર્દિષ્ટા ।
કથં કુલપુત્રાઃ પ્રતિપત્તિસ્થીત વેદિતવ્યાઃ ।
આહ ।
યદા સત્વેષુ ન વિપ્રતિપદ્યન્તે ।
આહ ।
કથં સત્વેષુ ન વિપ્રતિપદ્યન્તે ।
આહ ।
યન્ મૈત્રીં ચ મહાકરુણાં ચ ન ત્યજન્તિ ।
સુભૂતિર્ આહ ।
કતમા બોધિસત્વાનાં મહામૈત્રી ।
આહ ।
યત્ કાયજીવિતં ચ સર્વકુશલમૂલં ચ સર્વસત્વાનાં નિર્યાતયન્તિ ન ચ પ્રતિકારં કાઙ્ક્ષન્તિ ।
આહ ।
કતમા બોધિસત્વાનાં મહાકરુણા ।
યત્ પૂર્વતરં સત્વાનાં બોધિમ્ ઇચ્છન્તિ ન્âત્મન્êતિ ॥

અત્ર્âઇવ ચ્âહ ।
મહાકરુણામૂલાઃ સર્વબોધિસત્વશિક્ષ્êતિ ।
અવશ્યં ચ ભગવત્êદં ન નિવારણીયં ।
અન્યતરબોધિસત્વ્âર્થે ન
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f72બ્ ---> ]
અર્થિત્વાદ્ અવશ્યં ત્ûપદિશત્îતિ નિશ્ચીયતે ।
યેન દાતુર્ મહાદક્ષિણીયે મહ્âર્થદાનાન્ મહાપુણ્યસાગરવિસ્તરો દૃશ્યતે ।
અન્યથા તુ કેવલમ્ એવ વિઘાતિનો મરણં સ્યાત્ ॥
યત્ તુ પ્રશાન્તવિનિશ્ચયપ્રાતિહાર્યસૂત્રે દેશિતમ્ ।
ય્âઇષ તે મહારાજ વર્ષશતસહસ્રેણ પરિવ્યયો ઽત્ર પ્રવિષ્ટઃ સ સર્વઃ પિણ્ડીકૃત્ય્âઇકસ્ય ભિક્ષોર્ યાત્રા ભવેદ્ એવં પ્રત્યેકં સર્વભિક્ષૂણાં ।
યશ્ ચ્ôદ્દેશસ્વ્âધ્યાય્âભિયુક્તો બોધિસત્વઃ સગૌરવો ધર્મક-મઃ શ્રદ્ધાદેયમ્ આહારં પરિગૃહ્ય્âઇવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદયેત્ ।
અનેન્âહં ધર્મપર્યેષ્ટિમ્ આપત્સ્યએ ઇતિ ।
અસ્ય કુશલસ્ય્âઇષ દેયધર્મપરિત્યાગઃ શતતમીમ્ અપિ કલાં ન્ôપૈત્îતિ ॥
તદ્ ગૃહસુખપલિશુદ્ધમ્ અધિકૃત્ય્ôક્તં ।
ન તુ પૂર્વ્ôક્તવિધિના કશ્ચિદ્ દોષઃ ॥
ઉક્તો સમાસતા ભોગરક્ષા ।
પુણ્યરક્ષા વાચ્યા ।
તત્ર સ્વ્âર્થવિપાકવૈતૃષ્ણ્યાચ્ છુભં સંરક્ષિતં ભવેત્ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્147 ---> ]
યથ્ôક્તં નારાયણપરિપૃચ્છાયાં ।
સ ન્âત્મહેતોઃ શીલં રક્ષતિ ।
ન સ્વર્ગહેતોઃ ।
ન શક્રત્વહેતોઃ ।
ન ભોગહેતોઃ ।
ન્âઇશ્વર્યહેતોઃ ।
ન રૂપહેતોર્ ન વર્ણહેતોર્ ન યશોહેતોઃ ।
પે ॥
ન નિરયભયભિ-તઃ શીલં રક્ષતિ ।
પે ॥
એવં ન તિર્યગ્યોનિભયભીતઃ શીલં રક્ષતિ ।
અન્યત્ર બુદ્ધનેત્રીપ્રતિષ્ઠાપનાય શીલં રક્ષતિ ।
યાવત્ સર્વસત્વહિતસુખયોગક્ષેમ્âર્થિકઃ શીલં રક્ષતિ ॥
સ્âઇવંરૂપેણ શીલસ્કન્ધેન સમન્વાગતો બોધિસત્વો દશભિર્ ધર્મૈર્ ન હીયતે ।
કતમૈર્ દશભિઃ ।
યદ્ ઉત ન ચક્રવર્તિરાજ્યાત્ પરિહીયતે ।
તત્ર ચ ભવત્ય્ અપ્રમત્તો બોધિપ્રતિકાઙ્ક્ષી બુદ્ધદર્શનમ્ અભિકાઙ્ક્ષતે ।
એવં બ્રહ્મત્વાદ્ બુદ્ધદર્શન્âભેદ્યપ્રતિલમ્ભાદ્ ધર્મશ્રવણાન્ ન પરિહીયતે ।
યાવદ્ યથાશ્રુતપ્રતિપત્તિસંપાદનાય બોધિસત્વસંવરસમાદાનાન્ ન પરિહીયતે ।
અનાછેદ્યપ્રતિ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f73અ ---> ]

ભાનાત્ સર્વકુશલધર્મપ્રાર્થનધ્યાનાન્ ન પરિહીયતે ॥એવં શીલસ્કન્ધપ્રતિષ્ઠિતો બોધિસત્વો મહાસત્વઃ સદા નમસ્કૃતો ભવતિ દેવૈઃ ।
સદા પ્રશંસિતો ભવતિ નાગૈઃ ।
સદા નમસ્કૃતો ભવતિ યક્ષૈઃ ।
સદા પૂજિતો ભવતિ ગન્ધર્વૈઃ સદ્âપચાયિતશ્ ચ ભવતિ નાગ્êન્દ્ર્âસુર્êન્દ્રૈઃ ।
સદા સુમાનિતશ્ ચ ભવતિ બ્રાહ્મણક્ષત્રિય શ્રેષ્ઠિગૃહપતિભિઃ ।
સદ્âભિગમનીયશ્ ચ ભવતિ પણ્ડિતૈઃ ।
સદા સમન્વાહૃતશ્ ચ ભવતિ બુદ્ધૈઃ ।
શાસ્તૃસંમતશ્ ચ ભવતિ સદેવકસ્ય લોકસ્ય્âનુકમ્પકશ્ ચ ભવતિ સર્વસત્વાનાં ॥
પે ॥
ચતસ્રો ગતીર્ ન ગચ્છતિ ।
કતમાશ્ ચતસ્રો ।
યદ્ ઉત્âક્ષણગતિં ન ગચ્છત્ય્ અન્યત્ર સત્વપરિપાકાત્ ।
બુદ્ધશૂન્યબુદ્ધક્ષેત્રં ન ગચ્છતિ ।
મિથ્યાદૃષ્ટિકુલ્ôપપત્તિં ન ગચ્છતિ ।
સર્વદુર્ગતિગતિં ન ગચ્છતિ ॥
એવં પૂર્વ્ôત્સૃષ્ટસ્ય્âપિ પુણ્યસ્ય ક્લેશવશાત્ પુનર્*ઉપાદીયમાનસ્ય રક્ષા કાર્યા ।
પુણ્યદાનાદ્ અપિ યત્ પુણ્યં તતો ઽપિ ન વિપાકઃ પ્રાર્થનીયો ઽન્યત્ર પર્âર્થાત્ ।
કિં ચ પુણ્યં રક્ષિતુકામઃ ।
પશ્ચાત્ તાપં ન કુર્વીત ॥
યથ્ôક્તમ્ ઉગ્રપરિપૃચ્છાયાં ।
દત્ત્વા ચ ન વિપ્રતિસારચિત્તમ્ ઉત્પાદયિતવ્યમ્ ઇતિ ॥
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્148 ---> ]
પૃષ્ઠદૌર્બલ્યાદ્ દૌર્બલ્યં ।
વિપ્રતિસારાત્ પાપવત્ પુણ્યસ્ય્âપિ ક્ષયઃ સ્યાદ્ ઇત્ય્ અભિપ્રાયઃ ।
ન ચ કૃત્વા પ્રકાશયેદ્ ।
અનેકપર્યાયેણ હિ ભગવતા પ્રછન્નકલ્યાણતા ।
વિવૃતપાપતા વર્ણિતા ।
તત્ર વિવૃતસય્ ક્ષયો ગમ્યતે ।
પાપસ્ય દૌર્મનસ્યેન્âઇવ પુણ્યસ્ય સૌમનસ્યેન્âપત્તિઃ સત્વ્âર્થં નિરામિષચિત્તસ્ય પ્રકાશયતઃ ॥
યથા રત્નમેઘે વૈદ્યદૃષ્ટ્âન્તેન્âત્મ્ôત્કર્ષો નિર્દોષ્ôક્તઃ ।
પુનઃ પુણ્યરક્ષા કામો લાભસત્કારભીતઃ સ્યાદ્ ઉન્નતિં વર્જયેત્ સદા ।
બોધિસત્વો પ્રસન્નઃ સ્યાદ્ ધર્મે વિમતિમ્ ઉત્સૃજેત્ ॥
ઇદં ચ રત્નકૂટે ઽભિહિતં ।
ચતુર્ભિઃ કાશ્યપ ધર્મૈઃ સમન્વાગતસ્ય બોધિસત્વસ્ય્ôત્પન્ન્ôત્પન્નાઃ
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f73બ્ ---> ]
કુશલા ધર્માઃ પરિહીયન્તે ।
યૈઃ ચતુર્ભિર્ મુક્તાઃ ન વર્ધન્તે કુશલધર્મૈઃ ।
કતમૈશ્ ચતુર્ભિઃ ।
યદ્ ઉત્âભિમાનિકસ્ય લોક્âયતમન્ત્રપર્યેષ્ટ્યા ।
લાભસત્કાર્âધ્યવસિતસ્ય કુલપ્રત્યવલોકનેન ।

બોધિસત્વવિદ્વેષ્âભ્યાખ્યાનેન ।
અશ્રુતાનામ્ અનિર્દિષ્ટાનાં ચ સૂત્ર્âન્તાનાં પ્રતિક્ષેપેણ્êતિ ॥
આર્યસર્વ્âસ્તિવાદાનાં ચ પઠ્યતે ।
પશ્યધ્વં ભિક્ષવ્âઇતં ભિક્ષું કેશનખસ્તૂપે સર્વ્âઙ્ગેન પ્રણિપત્ય ચિત્તમ્ અભિપ્રસાદયન્તમ્ ।એવં ભદન્ત ।
અનેન ભિક્ષવો ભિક્ષુણા યાવતી ભૂમિર્ આક્રાન્ત્âધરશીતિયોજનસહસ્રાણિ યાવત્ કાઞ્ચનચક્રં ।
અત્ર્âન્તરે યાવન્ત્યા વાલિકાસ્ તાવન્ત્ય્- અનેન ભિક્ષુણા ચક્રવર્તિરાજ્યસહસ્રાણિ પરિભોક્તવ્યાનિ ।
યાવદ્ અથ્âયુષ્માન્ ઉપાલિર્ યેન ભગવાન્ તેન્âઞ્જલિં પ્રણમ્ય ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્ ।
યદ્ ઉક્તં ભગવત્âસ્ય ભિક્ષોર્ એવં મહાન્તિ કુશલમૂલાનિ ।
કુત્ર્êમાનિ ભગવન્ કુશલમૂલાનિ તનુત્વં પરિક્ષયં પર્યાદાનં ગચ્છન્તિ ।
ન્âહમ્ ઉપાલે એવં
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્149 ---> ]
ક્ષતિં ચ્ôપહતિં ચ સમનુપશ્યામિ ।
યથા સબ્રહ્મચારી સબ્રહ્મચારિણો ઽન્તિકે દુષ્ટચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ ।
અત્ર્ôપાલે ઇમાનિ મહાન્તિ કુશલમૂલાનિ તનુત્વં પરિક્ષયં પર્યાદાનં ગચ્છન્તિ ।
તસ્માત્ તર્હ્ય્ ઉપાલે એવં શિક્ષિતવ્યં યદ્ દગ્ધસ્થૂણાયામ્ અપિ ચિત્તં ન પ્રદૂષયિષ્યામઃ ।
પ્રાગ્ એવ સવિજ્ઞાનકે કાય્êતિ ॥
આર્યમઞ્જુશ્રીવિક્રીડિતસૂત્રે ઽપ્ય્ આહ ।
પ્રતિઘઃ પ્રતિઘ્êતિ કલ્પશત્ôપચિતં કુશલમૂલં પ્રતિહન્તિ તેન્ôચ્યતે પ્રતિઘ્êતિ ॥
આર્યગણ્ડવ્યૂહસૂત્રે ચ સમન્તસત્વપરિત્રાણ્ય્ ઓજસઃ સ્ત્રિયા રાત્રિદેવતયા પૂર્વ્âવદાનં કથયન્ત્ય્âભિહિતં ।
તે તેન્âન્યોન્ય્âવમન્યન્âસમુદિતેન્âકુશલમૂલેન્âયુઃપ્રમાણાદ્ અપિ પરિહીયન્તે સ્મ ।
વર્ણાદ્ અપિ બલાદ્ અપિ પરિહીયન્તે સ્મ્êતિ ।
અત્ર ચ ન કદાચિદ્ ઉન્નતિઃ કાર્ય્êતિ પ્રદર્શન્âર્થં સદ્êત્ય્ ઉ-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f74અ ---> ]
ચ્યતે ॥
લાભસત્કારસ્ તુ કદાચિદ્ અભ્યુપગમ્યતે ઽપિ ।
યથ્ôક્તં આર્યરત્નમેઘે ।
ઇહ કુલપુત્ર બોધિસત્વઃ સુમેરુમાત્રમ્ અપિ રત્નરાશિં લભમાનઃ પ્રતિગૃહ્ણાતિ ।
પ્રત્યવરમ્ અપિ વસ્તુ પ્રતિલભમાનઃ ।
તત્ કસ્ય હેતોઃ ।
તસ્ય્âઇવં ભવતિ ।
એતે સત્વા મત્સરિણો લુબ્ધા લોભ્âભિભૂતાઃ ।
તદ્ધેતોઃ તત્પ્રત્યયં તન્નિદાનં મહાવારિસ્કન્ધ્âવષ્ટબ્દ્êવ સંસારસાગરે ઉન્મજ્જનિમજ્જનં કુ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્150 ---> ]
ર્વન્તિ ।
તદ્ એષાં ભવિષ્યતિ દીર્ઘરાત્રમ્ અર્થાય હિતાય સુખાય ।
સર્વં પ્રતિગૃહ્ય ન સ્વીકરોતિ ।
ન લોભચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ ।
અન્યત્ર સર્વસત્વસાધારણાં બુદ્ધધર્મસંઘેષુ કારાં કરોતિ ।
યથા દુષ્ખિતાનાં ચ સર્વસત્વાનામ્ ઉપજીવ્યં કરોતિ ।તં ચ દાનપતિં સમુત્તેજયતિ સંપ્રહર્ષયત્îતિ ॥
તથ્âત્ર્âઇવ્ôક્તં ।

તેન ચ દાનેન ન્ôન્નતો ભવત્îતિ ॥
પુનર્ અત્ર્âઇવ્âહ ।
યદિ પુનર્ અસ્ય તદ્ધેતોસ્ તત્પ્રત્યયં તન્નિદાનં કીર્તિશબ્દશ્લોકો ભવતિ તત્ર ન્ôન્નામજાતો ભવતિ ન માનજાતો ન મદજાતઃ ।
એવં ચ્âસ્ય ભવતિ ।
ન ચિરેણ કાલેન યસ્ય ચ્âયં કીર્તિશ્લોકશબ્દઃ સમુત્થિતો યૈશ્ ચ સમુત્થાપિતો યશ્ ચ કીર્તિશબ્દશ્લોકસ્ ત્રયમ્ અપ્ય્ એતત્ સર્વેણ સર્વં ન ભવિષ્યતિ ।
તત્ર કઃ પણ્ડિતજાતીયો ઽનિત્યેષુ ન ચ સ્થિતેષુ ધર્મેષ્વ્ અધ્રુવેષ્વ્ અનાશ્વાસિકેષ્વ્ અનુનયચિત્તમ્ ઉત્પાદયેદ્ ઉન્નતો ભવેન્ માનદર્પિતો વા ।
એવં હિ બોધિસત્વો લાભસત્કારકીર્તિશબ્દશ્લોકેષુ સ્ûપસ્થિતસ્મૃતિર્ વિહરત્îતિ ॥
પુનર્ આહ ।
ચણ્ડાલકુમાર્ôપમાશ્ ચ લોકે વિહરન્તિ નીચનીચેન મનસા ।
માનમદદર્પ્âધિગતાશ્ ચ ભવન્તિ પૈશુન્યસંજ્ઞાયાઃ સતતસમિતં પ્રત્યુપસ્થિતત્વાદ્ ઇતિ ॥
પુનર્ અપ્ય્ ઉક્તં ।
ઇહ કુલપુત્ર્âભિનિષ્ક્રાન્તગૃહવાસઃ પ્રવ્રજિતો બોધિસત્વો મૃતકસદૃશો ઽહં મિત્ર્âમાત્ય-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f74બ્ ---> ]
જ્ઞાતિસાલોહિતાનામ્ ઇતિ નિહતમાનો ભવતિ ।
વૈરૂપ્યં મે ઽભ્યુદ્ગતં વિવર્ણાનિ ચ મે વાસાંસિ પ્રાવૃતાન્ય્ અન્યશ્ ચ મે આકલ્પઃ સંવૃત્ત્êતિ નિહતમાનો ભવતિ ।
મુણ્ડઃ પાત્રપાણિઃ કુલાત્ કુલમ્ ઉપસંક્રમામિ ભિક્ષાહેતોર્ ભિક્ષાનિદાનમ્ ઇતિ નિહતમાનો ભવતિ ।
નીચનીચેન ચિત્તેન ચણ્ડાલકુમારસદૃશેન પિણ્ડાય ચરામ્îતિ નિહતમાનો ભવતિ ।
પૈણ્ડિલિકો ઽસ્મિ સંવૃતઃ ।
પરપ્રતિબદ્ધા ચ મે જીવિક્êતિ નિહતમાનો ભવતિ ।
અવધૂતમ્ અવજ્ઞાતં પ્રતિગૃહ્ણામ્îતિ નિહતમાનો ભવતિ ।
આરાધનીયા મે આચાર્યગુરુદક્ષિણીય્êતિ નિહતમાનો ભવતિ ।
સંતોષણીયા મે સબ્રહ્મચારિણો ।
યદ્ ઉત તેન તેન્âચારગોચરસમુદાચારેણ્êતિ નિ-
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્151 ---> ]
હતમાનો ભવતિ ।
અપ્રતિલબ્ધ્âનુબદ્ધધર્માન્ પ્રતિપત્સ્યએ ઇતિ નિહતમાનો ભવતિ ।
ક્રુદ્ધાનાં વ્યાપન્નચિત્તાનાં સત્વાનાં મધ્યે ક્ષાન્તિબહુલો વિહરિષ્યામ્îતિ નિહતમાનો ભવત્îતિ ॥
આર્યસાગરમતિસૂત્રે ઽપ્ય્ ઉક્તં ।
સત્કાયપરિશુદ્ધશ્ ચ ભવતિ ।
લક્ષણસમલંકૃતગાત્રમૃદુતરુણહસ્તપાદઃ સ્વવિભક્તપુણ્યનિષ્યન્દગાત્રો ઽહીન્êન્દ્રિયઃ સર્વ્âઙ્ગપ્રત્યઙ્ગપરિપૂર્ણઃ ।
ન ચ રૂપમદમત્તો ભવતિ ।
ન કાયમણ્ડનયોગ્âનુયુક્તઃ ।
સ કિયદ્ ધીનાનામ્ અપિ સત્વાનાં રૂપવિકલાનામ્ અપ્ય્ અવનમતિ પ્રણમતિ ધર્મગ્રાહ્યતામ્ ઉપાદાય્êતિ ॥
પુનર્ અત્ર્âઇવ્ôક્તં ।
સ્યાદ્ યથ્âપિ નામ ભગવન્ યદા મહાસાગરઃ પ્રતિસંતિષ્ઠતે તદા નિમ્ને પૃથિવીપ્રદેશે સંતિષ્ઠતે ।
તસ્ય નિમ્નત્વાદ્ અલ્પકૃચ્છ્રેણ સર્વનદ્યશ્ ચ સર્વપ્રશ્રવણાનિ ચ પ્રપતન્તિ ।
એવમ્ એવ ભગવન્ નિર્માનસ્ય ગુરુદક્ષિણીયગૌરવસ્ય બોધિસત્વસ્ય્âલ્પકૃચ્છ્રેણ તાનિ ગમ્ભીરાણિ ધર્મસુખાનિ શ્રો-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f75અ ---> ]
ત્êન્દ્રિયસ્ય્âભાસમ્ આગચ્છન્તિ ।
સ્મૃતૌ ચ્âવતિષ્ઠન્તે ।

તસ્માત્ તર્હિ ભગવન્ યો બોધિસત્વો માન્ôન્નતો ભવતિ માનસ્તબ્ધઃ ન ચ ગુરુદક્ષિણીયેભ્યો ઽવનમતિ ન પ્રણમતિ વેદિતવ્યં ભગવન્ માર્âઙ્કુશ્âવિદ્ધો વત્âયં બોધિસત્વ્êતિ ॥
આર્યલોક્ôત્તરપરિવર્તે ચ્ôક્તં ।
દશ્êમાનિ ભો જિનપુત્ર બોધિસત્વાનાં મારકર્માણિ ।
કતમાનિ દશ ।
યદ્ ઇદં ગુરુદક્ષિણીય્âચાર્યમાતાપિતૃશ્રમણબ્રાહ્મણસમ્યગ્ગતસમ્યક્પ્રતિપન્નેષ્વ્ અગૌરવતા મારકર્મ ।
ધર્મભાણકાનાં વિશિષ્ટધર્મ્âધિગતાનામ્ ઉદારધર્મદેશકાનાં મહાયાનસમારૂઢાનાં નિર્વાણપથવિધિજ્ઞાનાં ધારણીસૂત્ર્âન્તરાજપ્રતિલબ્ધાનાં ન્âવનમતિ ।
ગર્વિતસ્તબ્ધશ્ ચ ભવતિ ।
ધર્મભાણકે ન ગૌરવમ્ ઉત્પાદયતિ ।
ન શુશ્રૂષાં ન ચિત્રીકારં કરોતિ ।
મારકર્મ ધર્મશ્રવણસાંકથ્યે ચ નિષણ્ણએ ઉદારધર્મવેગે સમુત્પન્ને ધર્મભાણકસ્ય સાધુકારં ન
[ બેન્દલ્લ્ એદ્ પ્152 ---> ]
પ્રયચ્છતિ મા કશ્ચિદ્ અસ્મિન્ પ્રશંસત્îતિ મારકર્મ ॥
અભિમાનં ચ્ôત્પાદ્ય્âત્માનં પ્રતિગૃહ્ણાતિ ।
પરાંશ્ ચ ન ગૃહ્ણાતિ ।
આત્મજ્ઞતાં ચ ન્âવતરતિ ।
ચિત્તનિધ્યપ્તિં ન્ôત્પાદયતિ ।
મારકર્મ ॥
અધિમાનં ચ્ôત્પાદ્ય્âજાનન્ન્ અબુધ્યમાનો વર્ણ્âર્હાણાં પુદ્ગલાનાં વર્ણં પ્રતિચ્છાદયતિ ।
અવર્ણં ભાષતે ।
ન ચ પરસ્ય ગુણવર્ણેન્âત્તમના ભવતિ ।
મારકર્મ ॥જાનાતિ ચ ।
અયં ધર્મો ઽયં વિનયો ભૂતમ્ ઇદં બુદ્ધવચનમ્ ઇતિ ।
પુદ્ગલવિદ્વેષેણ ધર્મવિદ્વેષં કરોતિ ।
સદ્ધર્મં પ્રતિક્ષિપતિ ।
અન્યાંશ્ ચ વિગ્રાહયતિ ।
મારકર્મ ॥
ઉચ્ચમાનસં પ્રાર્થયતે પરિહારધર્મં ન માર્ગયતિ ।
પર્ôપસ્થાનં સો ઽભિયાતિ ।
અભિનન્દતિ ।
વૃદ્ધસ્થવિરાણાં ચિરચરિતબ્રહ્મચર્યાણાં ન પ્રત્યુપતિષ્ઠતે ન ચ પ્રત્યુદ્ગચ્છતિ ।
મારકર્મ ॥
ભૃકુટીમુખઃ ખલુ પુનર્ ભવતિ ।
ન સ્મિતમુખઃ ।
ન ખિલ મધુરવચનઃ ।
સદા કઠિનચિત્તશ્ છિદ્ર્âન્વેષી ॥
અવતારપ્રેક્ષી ।
મા-
[ ચમ્બ્રિદ્ગે મ્સ્ f75બ્ ---> ]
રકર્મ ॥
અભિમાનં ચ પતિત્વા પણ્ડિતાન્ ન્ôપસંક્રામતિ ।