શિવ પુરાણ · અધ્યાય 4.34

વ્યાસ ઉવાચ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય સૂતસ્ય ચ મુનીશ્વરાઃ ॥
સમૂચુસ્તં સુપ્રશસ્ય લોકાનાં હિતકામ્યયા

ઋષય ઊચુઃ ॥
સૂત સર્વં વિજાનાસિ તતઃ પૃચ્છામહે વયમ્ ॥
હરીશ્વરસ્ય લિંગસ્ય મહિમાનં વદ પ્રભો

ચક્રં સુદર્શનં પ્રાપ્તં વિષ્ણુનેતિ શ્રુતં પુરા ॥
તદારાધનતસ્તાત તત્કથા ચ વિશેષતઃ

સૂત ઉવાચ ॥
શ્રૂયતાં ચ ઋષિશ્રેષ્ઠા હરીશ્વરકથા શુભા ॥
યતસ્સુદર્શનં લબ્ધં વિષ્ણુના શંકરાત્પુરા

કસ્મિંશ્ચિત્સમયે દૈત્યાઃ સંજાતા બલવત્તરાઃ ॥
લોકાંસ્તે પીડયામાસુર્ધર્મલોપં ચ ચક્રિરે ॥

તે દેવાઃ પીડિતા દૈત્યૈર્મહાબલપરાક્રમૈઃ ॥
સ્વં દુખં કથયામાસુર્વિષ્ણું નિર્જરરક્ષકમ્

દેવા ઊચુઃ ॥
કૃપાં કુરુ પ્રભો ત્વં ચ દૈત્યૈસ્સંપીડિતા ભૃશમ્ ॥
કુત્ર યામશ્ચ કિં કુર્મશ્શરણ્યં ત્વાં સમાશ્રિતાઃ

સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા દેવાનાં દુઃખિતાત્મનામ્ ॥
સ્મૃત્વા શિવપદાંભોજં વિષ્ણુર્વચનમબ્રવીત

વિષ્ણુરુવાચ ॥
કરિષ્યામિ ચ વઃ કાર્ય્યમારાધ્ય ગિરિશં સુરાઃ ॥
બલિષ્ઠાશ્શત્રવો હ્યેતે વિજેતવ્યાઃ પ્રયત્નતઃ

સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્તાસ્તે સુરાસ્સર્વે વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના ॥
મત્વા દૈત્યાન્હતાન્દુષ્ટાન્યયુર્ધામ સ્વકંસ્વકમ્

વિષ્ણુરપ્યમરાણાં તુ જયાર્થમભજચ્છિવમ્॥
સર્વામરાણામધિપં સર્વસાક્ષિણમવ્યયમ્

ગત્વા કૈલાસનિકટે તપસ્તેપે હરિસ્સ્વયમ્ ॥
કૃત્વા કુંડં ચ સંસ્થાપ્ય જાતવેદસમગ્રતઃ

પાર્થિવેન વિધાનેન મંત્રૈર્નાનાવિધૈરપિ॥
સ્તોત્રૈશ્ચૈવાપ્યનેકૈશ્ચ ગિરિશં ચાભજન્મુદા

કમલૈસ્સરસો જાતૈર્માનસાખ્યાન્મુનીશ્વરાઃ ॥
બદ્ધ્વા ચૈવાસનં તત્ર ન ચચાલ હરિસ્સ્વયમ્

પ્રસાદાવધિ ચૈવાત્ર સ્થેયં વૈ સર્વથા મયા ॥
ઇત્યેવં નિશ્ચયં કૃત્વા સમાનર્ચ શિવં હરિઃ

યદા નૈવ હરસ્તુષ્ટો બભૂવ હરયે દ્વિજાઃ ॥
તદા સ ભગવાન્વિષ્ણુર્વિચારે તત્પરોઽભવત્

વિચાર્યૈવં સ્વમનસિ સેવનં બહુધા કૃતમ્ ॥
તથાપિ ન હરસ્તુષ્ટો બભૂવોતિકરઃ પ્રભુઃ

તતસ્તુ વિસ્મિતો વિષ્ણુર્ભક્ત્યા પરમયાન્વિતઃ

સહસ્રૈર્નામભિઃ પ્રીત્યા તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્

પ્રત્યેકં કમલં તસ્મૈ નામમંત્રમુદીર્ય ચ ॥
પૂજયામાસ વૈ શંભું શરણાગતવત્સલમ્

પરીક્ષાર્થં વિષ્ણુભક્તેસ્તદા વૈ શંકરેણ હ ॥
કમલાનાં સહસ્રાત્તુ હૃતમેકં ચ નીરજમ્

ન જ્ઞાતં વિષ્ણુના તચ્ચ માયાકારણમદ્ભુતમ્ ॥
ન્યૂનં તચ્ચાપિ સઞ્જ્ઞાય તદન્વેષણતત્પરઃ

બભ્રામ સકલાં પૃથ્વીં તત્પ્રીત્યૈ સુદૃઢવ્રતઃ ॥
તદપ્રાપ્ય વિશુદ્ધાત્મા નેત્રમેકમુદાહરત્

તં દૃષ્ટ્વા સ પ્રસન્નોઽભૂચ્છંકરસ્સર્વદુઃખહા ॥
આવિર્બભૂવ તત્રૈવ જગાદ વચનં હરિમ્

શિવ ઉવાચ ॥
પ્રસન્નોઽસ્મિ હરે તુભ્યં વરં બ્રૂહિ યથેપ્સિતમ્ ॥
મનોઽભિલષિતં દદ્મિ નાદેયં વિદ્યતે તવ

સૂત ઉવાચ ॥
તચ્છ્રુત્વા શંભુવચનં કેશવઃ પ્રીતમાનસઃ ॥
મહાહર્ષસમાપન્નો હ્યબ્રવીત્સાંજલિશ્શિવમ્

વિષ્ણુરુવાચ ॥
વાચ્યં કિં મે ત્વદગ્રે વૈ હ્યન્તર્યામી ત્વમાસ્થિતઃ ॥
તથાપિ કથ્યતે નાથ તવ શાસનગૌરવાત્

દૈત્યૈશ્ચ પીડિતં વિશ્વં સુખં નો નસ્સદા શિવ ॥
દૈત્યાન્હંતું મમ સ્વામિન્સ્વાયુધં ન પ્રવર્ત્તતે

કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ નાન્યો મે રક્ષકઃ પરઃ॥
અતોઽહં પરમેશાન શરણં ત્વાં સમાગતઃ

સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ચ નમસ્કૃત્ય શિવાય પરમાત્મને॥
સ્થિતશ્ચૈવાગ્રતશ્શંભોઃ સ્વયં ચ પુરુપીડિતઃ

સૂત ઉવાચ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા વચો વિષ્ણોર્દેવદેવો મહેશ્વરઃ ॥
દદૌ તસ્મૈ સ્વકં ચક્રં તેજોરાશિં સુદર્શનમ્

તત્પ્રાપ્ય ભગવાન્વિષ્ણુર્દૈત્યાંસ્તાન્બલવત્તરાન્ ॥
જઘાન તેન ચક્રેણ દ્રુતં સર્વાન્વિના શ્રમમ્

જગત્સ્વાસ્થ્યં પરં લેભે બભૂવુસ્સુખિનસ્સુરાઃ ॥
સુપ્રીતઃ સ્વાયુધં પ્રાપ્ય હરિરાસીન્મહાસુખી

ઋષય ઊચુઃ ॥
કિં તન્નામસહસ્રં વૈ કથય ત્વં હિ શાંકરમ્ ॥
યેન તુષ્ટો દદૌ ચક્રં હરયે સ મહેશ્વરઃ

તન્માહાત્મ્યમ્મમ બ્રૂહિ શિવસંવાદપૂર્વકમ્ ॥
કૃપાલુત્વં ચ શંભોર્હિ વિષ્ણૂપરિ યથાતથમ્

વ્યાસ ઉવાચ ॥
ઇતિ તેષાં વચશ્શ્રુત્વા મુનીનાં ભાવિતાત્મનામ્ ॥
સ્મૃત્વા શિવપદાંભોજં સૂતો વચનમબ્રવીત્

ઇતિ શ્રીશિવ મહાપુરાણે ચતુર્થ્યાં કોટિરુદ્રસંહિતાયાં વિષ્ણુસુદર્શનચક્રલાભવર્ણનં નામ ચતુસ્ત્રિંશોઽધ્યાયઃ