शिव पुराण · अध्याय 4.34

व्यास उवाच ॥
इति श्रुत्वा वचस्तस्य सूतस्य च मुनीश्वराः ॥
समूचुस्तं सुप्रशस्य लोकानां हितकाम्यया

ऋषय ऊचुः ॥
सूत सर्वं विजानासि ततः पृच्छामहे वयम् ॥
हरीश्वरस्य लिंगस्य महिमानं वद प्रभो

चक्रं सुदर्शनं प्राप्तं विष्णुनेति श्रुतं पुरा ॥
तदाराधनतस्तात तत्कथा च विशेषतः

सूत उवाच ॥
श्रूयतां च ऋषिश्रेष्ठा हरीश्वरकथा शुभा ॥
यतस्सुदर्शनं लब्धं विष्णुना शंकरात्पुरा

कस्मिंश्चित्समये दैत्याः संजाता बलवत्तराः ॥
लोकांस्ते पीडयामासुर्धर्मलोपं च चक्रिरे ॥

ते देवाः पीडिता दैत्यैर्महाबलपराक्रमैः ॥
स्वं दुखं कथयामासुर्विष्णुं निर्जररक्षकम्

देवा ऊचुः ॥
कृपां कुरु प्रभो त्वं च दैत्यैस्संपीडिता भृशम् ॥
कुत्र यामश्च किं कुर्मश्शरण्यं त्वां समाश्रिताः

सूत उवाच ॥
इत्येवं वचनं श्रुत्वा देवानां दुःखितात्मनाम् ॥
स्मृत्वा शिवपदांभोजं विष्णुर्वचनमब्रवीत

विष्णुरुवाच ॥
करिष्यामि च वः कार्य्यमाराध्य गिरिशं सुराः ॥
बलिष्ठाश्शत्रवो ह्येते विजेतव्याः प्रयत्नतः

सूत उवाच ॥
इत्युक्तास्ते सुरास्सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना ॥
मत्वा दैत्यान्हतान्दुष्टान्ययुर्धाम स्वकंस्वकम्

विष्णुरप्यमराणां तु जयार्थमभजच्छिवम्॥
सर्वामराणामधिपं सर्वसाक्षिणमव्ययम्

गत्वा कैलासनिकटे तपस्तेपे हरिस्स्वयम् ॥
कृत्वा कुंडं च संस्थाप्य जातवेदसमग्रतः

पार्थिवेन विधानेन मंत्रैर्नानाविधैरपि॥
स्तोत्रैश्चैवाप्यनेकैश्च गिरिशं चाभजन्मुदा

कमलैस्सरसो जातैर्मानसाख्यान्मुनीश्वराः ॥
बद्ध्वा चैवासनं तत्र न चचाल हरिस्स्वयम्

प्रसादावधि चैवात्र स्थेयं वै सर्वथा मया ॥
इत्येवं निश्चयं कृत्वा समानर्च शिवं हरिः

यदा नैव हरस्तुष्टो बभूव हरये द्विजाः ॥
तदा स भगवान्विष्णुर्विचारे तत्परोऽभवत्

विचार्यैवं स्वमनसि सेवनं बहुधा कृतम् ॥
तथापि न हरस्तुष्टो बभूवोतिकरः प्रभुः

ततस्तु विस्मितो विष्णुर्भक्त्या परमयान्वितः

सहस्रैर्नामभिः प्रीत्या तुष्टाव परमेश्वरम्

प्रत्येकं कमलं तस्मै नाममंत्रमुदीर्य च ॥
पूजयामास वै शंभुं शरणागतवत्सलम्

परीक्षार्थं विष्णुभक्तेस्तदा वै शंकरेण ह ॥
कमलानां सहस्रात्तु हृतमेकं च नीरजम्

न ज्ञातं विष्णुना तच्च मायाकारणमद्भुतम् ॥
न्यूनं तच्चापि सञ्ज्ञाय तदन्वेषणतत्परः

बभ्राम सकलां पृथ्वीं तत्प्रीत्यै सुदृढव्रतः ॥
तदप्राप्य विशुद्धात्मा नेत्रमेकमुदाहरत्

तं दृष्ट्वा स प्रसन्नोऽभूच्छंकरस्सर्वदुःखहा ॥
आविर्बभूव तत्रैव जगाद वचनं हरिम्

शिव उवाच ॥
प्रसन्नोऽस्मि हरे तुभ्यं वरं ब्रूहि यथेप्सितम् ॥
मनोऽभिलषितं दद्मि नादेयं विद्यते तव

सूत उवाच ॥
तच्छ्रुत्वा शंभुवचनं केशवः प्रीतमानसः ॥
महाहर्षसमापन्नो ह्यब्रवीत्सांजलिश्शिवम्

विष्णुरुवाच ॥
वाच्यं किं मे त्वदग्रे वै ह्यन्तर्यामी त्वमास्थितः ॥
तथापि कथ्यते नाथ तव शासनगौरवात्

दैत्यैश्च पीडितं विश्वं सुखं नो नस्सदा शिव ॥
दैत्यान्हंतुं मम स्वामिन्स्वायुधं न प्रवर्त्तते

किं करोमि क्व गच्छामि नान्यो मे रक्षकः परः॥
अतोऽहं परमेशान शरणं त्वां समागतः

सूत उवाच ॥
इत्युक्त्वा च नमस्कृत्य शिवाय परमात्मने॥
स्थितश्चैवाग्रतश्शंभोः स्वयं च पुरुपीडितः

सूत उवाच ॥
इति श्रुत्वा वचो विष्णोर्देवदेवो महेश्वरः ॥
ददौ तस्मै स्वकं चक्रं तेजोराशिं सुदर्शनम्

तत्प्राप्य भगवान्विष्णुर्दैत्यांस्तान्बलवत्तरान् ॥
जघान तेन चक्रेण द्रुतं सर्वान्विना श्रमम्

जगत्स्वास्थ्यं परं लेभे बभूवुस्सुखिनस्सुराः ॥
सुप्रीतः स्वायुधं प्राप्य हरिरासीन्महासुखी

ऋषय ऊचुः ॥
किं तन्नामसहस्रं वै कथय त्वं हि शांकरम् ॥
येन तुष्टो ददौ चक्रं हरये स महेश्वरः

तन्माहात्म्यम्मम ब्रूहि शिवसंवादपूर्वकम् ॥
कृपालुत्वं च शंभोर्हि विष्णूपरि यथातथम्

व्यास उवाच ॥
इति तेषां वचश्श्रुत्वा मुनीनां भावितात्मनाम् ॥
स्मृत्वा शिवपदांभोजं सूतो वचनमब्रवीत्

इति श्रीशिव महापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां विष्णुसुदर्शनचक्रलाभवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः