શિવ પુરાણ · અધ્યાય 4.31

સૂત ઉવાચ ॥ ॥
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ લિંગં રામેશ્વરાભિધમ્ ॥
ઉત્પન્નં ચ યથા પૂર્વમૃષયશ્શૃણુતાદરાત્

પુરા વિષ્ણુઃ પૃથિવ્યાં ચાવતતાર સતાં પ્રિયઃ

તત્ર સીતા હૃતા વિપ્રા રાવણેનોરુમાયિના ॥
પ્રાપિતા સ્વગૃહં સા હિ લંકાયાં જનકાત્મજા

અન્વેષણપરસ્તસ્યાઃ કિષ્કિન્ધાખ્યાં પુરીમગાત્ ॥
સુગ્રીવહિતકૃદ્ભૂત્વા વાલિનં સંજઘાન હ

તત્ર સ્થિત્વા કિયત્કાલં તદન્વેષણતત્પરઃ ॥
સુગ્રીવાદ્યૈર્લક્ષ્મણેન વિચારં કૃતવાન્સ વૈ

કપીન્સંપ્રેષયામાસ ચતુર્દિક્ષુ નૃપાત્મજઃ ॥
હનુમત્પ્રમુખાન્રામસ્તદન્વેષણહેતવે

અથ જ્ઞાત્વા ગતાં લંકાં સીતાં કપિવરાનનાત્ ॥
સીતાચૂડામણિં પ્રાપ્ય મુમુદે સોઽતિ રાઘવઃ

સકપીશસ્તદા રામો લક્ષ્મણેન યુતો દ્વિજાઃ ॥
સુગ્રીવપ્રમુખૈઃ પુણ્યૈર્વાનરૈર્બલવત્તરૈઃ

પદ્મૈરષ્ટાદશાખ્યૈશ્ચ યયૌ તીરં પયોનિધેઃ ॥
દક્ષિણે સાગરે યો વૈ દૃશ્યતે લવણાકરઃ

તત્રાગત્ય સ્વયં રામો વેલાયાં સંસ્થિતો હિ સઃ ॥
વાનરૈસ્સેવ્યમાનસ્તુ લક્ષ્મણેન શિવપ્રિયઃ

હા જાનકિ કુતો યાતા કદા ચેયં મિલિષ્યતિ ॥
અગાધસ્સાગરશ્ચૈવાતાર્યા સેના ચ વાનરી

રાક્ષસો ગિરિધર્ત્તા ચ મહાબલપરાક્રમઃ॥
લંકાખ્યો દુર્ગમો દુર્ગ ઇંદ્રજિત્તનયોસ્ય વૈ

ઇત્યેવં સ વિચાર્યૈવ તટે સ્થિત્વા સલક્ષ્મણઃ॥
આશ્વાસિતો વનૌકોભિરંગદાદિપુરસ્સરૈઃ

એતસ્મિન્નંતરે તત્ર રાઘવશ્શૈવસત્તમઃ॥
ઉવાચ ભ્રાતરં પ્રીત્યા જલાર્થી લક્ષ્મણાભિધમ્

રામ ઉવાચ ॥
ભ્રાતર્લક્ષ્મણ વીરેશાહં જલાર્થી પિપાસિતઃ ॥
તદાનય દ્રુતં પાથો વાનરૈઃ કૈશ્ચિદેવ હિ

સૂત ઉવાચ ॥
તચ્છ્રુત્વા વાનરાસ્તત્ર હ્યધાવંત દિશો દશ ॥
નીત્વા જલં ચ તે પ્રોચુઃ પ્રણિપત્ય પુરઃ સ્થિતાઃ

વાનરા ઊચુઃ ॥
જલં ચ ગૃહ્યતાં સ્વામિન્નાનીતં તત્ત્વદાજ્ઞયા॥
મહોત્તમં ચ સુસ્વાદુ શીતલં પ્રાણતર્પણમ્

સૂત ઉવાચ॥
સુપ્રસન્નતરો ભૂત્વા કૃપાદૃષ્ટ્યા વિલોક્ય તાન્ ॥
તચ્છ્રુત્વા રામચન્દ્રોઽસૌ સ્વયં જગ્રાહ તજ્જલમ્

સ શૈવસ્તજ્જલં નીત્વા પાતુમારબ્ધવાન્યદા ॥
તદા ચ સ્મરણં જાતમિત્થમસ્ય શિવેચ્છયા

ન કૃતં દર્શનં શંભોર્ગૃહ્યતે ચ જલં કથમ્ ॥
સ્વસ્વામિનઃ પરેશસ્ય સર્વાનંદપ્રદસ્ય વૈ । 4.31.૨૦ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ચ જલં પીતં તદા રઘુવરેણ ચ॥
પશ્ચાચ્ચ પાર્થિવીં પૂજાં ચકાર રઘુનંદનઃ

આવાહનાદિકાંશ્ચૈવ હ્યુપચારાન્પ્રકલ્પ્ય વૈ ।
વિધિવત્ષોડશ પ્રીત્યા દેવમાનર્ચ શઙ્કરમ્

પ્રણિપાતૈસ્સ્તવૈર્દિવ્યૈશ્શિવં સંતોષ્ય યત્નતઃ॥
પ્રાર્થયામાસ સદ્ભક્ત્યા સ રામશ્શંકરં મુદા

રામ ઉવાચ ॥ ॥
સ્વામિઞ્છંભો મહાદેવ સર્વદા ભક્તવત્સલ ॥
પાહિ માં શરણાપન્નં ત્વદ્ભક્તં દીનમાનસમ્

એતજ્જલમગાધં ચ વારિધેર્ભવતારણ ॥
રાવણાખ્યો મહાવીરો રાક્ષસો બલવત્તરઃ

વાનરાણાં બલં હ્યેતચ્ચંચલં યુદ્ધસાધનમ્ ॥
મમકાર્યં કથં સિદ્ધં ભવિષ્યતિ પ્રિયાપ્તયે

તસ્મિન્દેવ ત્વયા કાર્યં સાહાય્યં મમ સુવ્રત ॥
સાહાય્યં તે વિના નાથ મમ કાર્ય્યં હિ દુર્લભમ્

ત્વદીયો રાવણોઽપીહ દુર્જ્જયસ્સર્વથાખિલૈઃ ॥
ત્વદ્દત્તવરદૃપ્તશ્ચ મહાવીરસ્ત્રિલોકજિત્

અપ્યહં તવ દાસોઽસ્મિ ત્વદધીનશ્ચ સર્વથા ॥
વિચાર્યેતિ ત્વયા કાર્યઃ પક્ષપાતસ્સદાશિવ

સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્યેવં સ ચ સંપ્રાર્થ્ય નમસ્કૃત્ય પુનઃપુનઃ ॥
તદા જયજયેત્યુચ્ચૈરુદ્ધોષૈશ્શંકરેતિ ચ

ઇતિ સ્તુત્વા શિવં તત્ર મંત્રધ્યાનપરાયણઃ ॥
પુનઃ પૂજાં તતઃ કૃત્વા સ્વામ્યગ્રે સ નનર્ત હ

પ્રેમી વિક્લિન્નહૃદયો ગલ્લનાદં યદાકરોત્ ॥
તદા ચ શંકરો દેવસ્સુપ્રસન્નો બભૂવ હ

સાંગસ્સપરિવારશ્ચ જ્યોતીરૂપો મહેશ્વરઃ ॥
યથોક્તરૂપમમલં કૃત્વાવિરભવદ્દ્રુતમ્

તતસ્સંતુષ્ટહૃદયો રામભક્ત્યા મહેશ્વરઃ ॥
શિવમસ્તુ વરં બ્રૂહિ રામેતિ સ તદાબ્રવીત્

તદ્રૂપં ચ તદા દૃષ્ટ્વા સર્વે પૂતાસ્તતસ્સ્વયમ્ ॥
કૃતવાન્રાઘવઃ પૂજાં શિવધર્મપરાયણઃ

સ્તુતિં ચ વિવિધાં કૃત્વા પ્રણિપત્ય શિવં મુદા ॥
જયં ચ પ્રાર્થયામાસ રાવણાજૌ તદાત્મનઃ

તતઃ પ્રસન્નહૃદયો રામભક્ત્યા મહેશ્વરઃ ॥
જયોસ્તુ તે મહારાજ પ્રીત્યા સ પુનરબ્રવીત્

શિવદત્તં જયં પ્રાપ્ય હ્યનુજ્ઞાં સમવાપ્ય ચ ॥
પુનશ્ચ પ્રાર્થયામાસ સાંજલિર્નતમસ્તકઃ

॥ રામ ઉવાચ ॥
ત્વયા સ્થેયમિહ સ્વામિંલ્લોકાનાં પાવનાય ચ ॥
પરેષામુપકારાર્થં યદિ તુષ્ટોઽસિ શંકર

॥ સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્તસ્તુ શિવસ્તત્ર લિંગરૂપોઽભવત્તદા ॥
રામેશ્વરશ્ચ નામ્ના વૈ પ્રસિદ્ધો જગતીતલે

રામસ્તુ તત્પ્રભાવાદ્વૈ સિન્ધુમુત્તીર્ય ચાંજસા ॥
રાવણાદીન્નિહત્યાશુ રાક્ષસાન્પ્રાપ તાં પ્રિયામ્

રામેશ્વરસ્ય મહિમાદ્ભુતોઽભૂદ્ભુવિ ચાતુલઃ ॥
ભુક્તિમુક્તિપ્રદશ્ચૈવ સર્વદા ભક્તકામદઃ

દિવ્યગંગાજલેનૈવ સ્નાપયિષ્યતિ યશ્શિવમ્ ॥
રામેશ્વરં ચ સદ્ભક્ત્યા સ જીવન્મુક્ત એવ હિ

ઇહ ભુક્ત્વાખિલાન્ભોગાન્દેવાનાં દુર્લભાનપિ ॥
અંતે પ્રાપ્ય પરં જ્ઞાનં કૈવલ્યં પ્રાપ્નુયાદ્ધ્રુવમ્

ઇતિ વશ્ચ સમાખ્યાતં જ્યોતિર્લિગં શિવસ્ય તુ ॥
રામેશ્વરાભિધં દિવ્યં શૃણ્વતાં પાપહારકમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે ચતુર્થ્યાં કોટિરુદ્રસંતાયાં રામેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણનં નામૈકત્રિંશોઽધ્યાયઃ